‘ના હોય’-(2)-પ્રવિણા કડકિયા

અરે આ ગણિતનો દાખલો આમ કેવી રીતે કર્યો. તારો જવાબ સાવ ખોટો છે. ‘અરે યાર મારો જવાબ કદી ખોટો ‘ના હોય’! નથી લાગતું આ વાક્ય બાળપણમાં વારંવાર સાંભળ્યું હતું. મને બરાબર યાદ છે. અમારા પ્રભુદાસ પટેલ સર કાયમ મને કહેતાં. તેઓ બૉર્ડ ઉપર દાખલા લખે. એ જ્યારે લખી રહે ત્યારે મારા ગણાઈને જવાબ પણ લખાઇ ગયા હોય. કોઈક વાર એકાદ ખોટો હોય ઉતાવળને કારણે વરના બધા ખરા હોય, તરત સર કહેશે ‘ના હોય’. આટલા ઝડપથી તે કેવી રીતે ગણ્યા.
જીવનમાં હોય કે ના હોય એ સવાલ ઉભો થતો જ નથી.’ જે છે તે છે નથી તે નથી! ‘ત્યાં ‘ના હોય’ એ સંભવ કેવી રીતે હોઈ શકે? શું કામ ‘ના હોય’. આપણને કેવી રીતે ખબર પડે. ભર ચોમાસામાં બે કાંઠે વહેતી નદી અને તેમાં માણેલી નાવડીની સહેલગાહ કેવી રીતે ભૂલાય. હવે એ જ નદીને કાંઠે છ મહિના પછી ધોમ ધખતા તાપમાં પાણીનું ટીપું ય નજરેન ચડે. તે સમયે મારા દોસ્તને મેં કહ્યું ગયા વર્ષે આ નદીમાં નાવડી મેં જાતે હંકારી છે.
પળવારનો વિલંબ કર્યા વગર કહે ‘ના હોય’ શાનો ગપ્પાં મારે છે. હવે આને કેમ કરી સમજાવવો. ખાલી વાદ વિવાદ થાય તેના કરતાં ,હા ભાઈ તું સાચો કહી વાત આટોપી લીધી. જ્યાં કોઈ સબૂત નથી! હકિકત સ્વિકારાવી શું પામવું?
‘ના હોય’ કહીએ એટલે શંકાનું સમાધાન કરવું એ આસાન કાર્ય નથી. કારણ વગર ‘ના હોય’ કહી મમરો મૂકવાની ઘણાને ટેવ હોય છે. એમ કહી કોણ જાણે તેઓ શું પૂરવાર કરવા મથતા હોય છે. કાં તો વાતનું વતેસર કરે યા કોથળામાંથી બિલાડું કાઢે.
‘અરે, આ અમેરિકાના લગ્ન કદી માણ્યા છે’.
‘હા, કેમ એવું પૂછવું પડ્યું’?
ઓપન બાર અને નૉન વેજ વગર લગ્ન અધૂરાં ગણાય !
“ના હોય”.
અરે ભાઈ હોય. તમે સમજો હવે જમાનો બદલાયો છે.
યાર, જમાનો નથી બદલાયો માનવીની દૃષ્ટી બદલાઈ છે!
‘ના હોય’
યાર, આંખ તો એની એ જ છે !
‘શું તું પણ ફેંકે છે. કૉનટેક્ટ પહેર્યા છે’. ?
‘ના હોય ‘.
આ ‘ના હોય’ નું ‘હોય’ કયારે થશે?
જ્યારે મારી વાતમાં;’હા માં હા મિલાવીશ ત્યારે’!
‘ના હોય’ તો પછી એ શક્ય નથી.
આજે સવારથી નક્કી કર્યું આખા દિવસમાં એક પણ વાર આ ‘ના હોય’ બોલવાનું નહી અને સાંભળવાનું પણ નહી !
નોકરી પર જવા તૈયાર થયો. ઘરની બહાર નિકળતાં પત્ની કહે આજે વહેલાં આવશોને?
કેમ ?
પહેલી તારીખ છે.નવી ફિલમ મેટ્રોમાં આવી છે.દર વખતની જેમ ‘ગઝિબો’માં જમીને ઘરે આવીશું.
‘ના હોય’, આજે તો મારા સ્ટાફને મિટિંગ માટે રોકાવાનું નક્કી કર્યું છે. આજનો પ્લાન કેન્સલ.
‘ના હોય’.
ઘરેથી નિકળતાં, હું અને મારા ઘરવાળા બન્ને એ શબ્દોનો પ્રયોગ કરી ચૂક્યા. હવે આખા દિવસમાં કેટલીવાર આ ‘ના હોય’ સાંભળવા મળશે તે ઈશ્વર જાણે.

કોઈ પણ કાર્યમાં નન્નો ભણવાની આદત બહુ સારી નહી. જરા વિચાર કરીને જવાબ આપીશું તો સત્ય સમજાશે. આજે બાળકોને બહાર ખાવાનું મન છે. ચાલુ દિવસે એ શક્ય ‘ના હોય’. કારણ સાચું છે કે રાતના સૂવાનું મોડું થાય તો સવારે શાળાએ જવા માટે ઉઠતા તકલિફ પડે. છતાં તેમને સમજાવી ઘરે બહારથી તેમનું ગમતું ખાવાનું લાવી સમયસર રાતનું વાળુ કરી સૂવાડી શકાય એ પણ એટલું સરળ છે.
ખરું જોતા’ના હોય ‘શબ્દ બને તેટલો ઓછો જીવનમાં ઉપયોગમાં લઈશું એટલું જીવન સરળ બનશે.બધી વસ્તુ સ્થળ,સમય અને પ્રસંગ પર આધારિત છે. મન હોય ત્યારે એને અનુસરવામાં જરા પણ તકલિફ પડતી નથી. કદાચ તેને માટે બે કદમ ચાલવું પડે યા થોડો સમય યા દ્રવ્યનો ભોગ આપવો પડે. તેની સામે મળતો અનેરો આનંદ, ઉલ્લાસ યા સ્મિત તેની કશી કિમત નહી ?

અરે આજે મારો પૌત્ર શાળાએથી આવ્યો. ‘ગ્રાન્ડ મૉમ આજે મારા ટીચરે કહ્યું કે જીભ સહુથી મજબૂત ભગવાને બનાવી છે.
મારાથી કહેવાઈ ગયું, ‘બેટા ના હોય’. એમાં તો એક પણ હાડકું નથી. તેની આજુબાજુ ૩૨ ચોકીદાર છે. તેને કદી થાક લાગતો નથી. તેના કામ પણ કેટલાં બધાં. બોલવામાં જરૂર પડે. ચાવવામાં જરૂર પડે. ભલેને ડાબલીમાં હોય સહુથી વધુ સળવળાટ પણ તેને હોય. ભગવાને કેવી સાચવીને મૂકી છે. માણસ વગર વિચારે તેની પાસેથી એકધારું કામ લીધા કરે છે.

મારો ગ્રાન્ડસન બોલી ઉઠ્યો, ‘ના હોય’. તેને ગુજરાતી ઘણું ઓછું આવડે છે.સમજે છે બધું. આ ‘ના હોય’ તેને બરાબર ખબર પડે છે.

બીજી વખત વિચારીને ઉત્તર આપવાનો પ્રયાસ કરીશું તો ‘ના હોય’ ને બદલે ‘એમ જ હોય’ શબ્દો મુખમાંથી સરી પડશે. ખુશી મહેકી ઉઠશે !

ના હોય
એમ જ હોય
સુશોભિત હોય
સંવેદના સભર હોય

પ્રવિણા અવિનાશ કડકિયા

સુખ એટલે… (૧6) ડૉ ઇંદુબહેન શાહ

Picture1

 

       સુખ કોને કહીશું? આ પ્રશ્ન એક સભામાં પૂછવામાં આવે, અને દસ, પંદર હાથ ઊંચા થાય,વારા પ્રમાણે જવાબ સંભળાય, બધાના જવાબ જુદા વીસ એકવીસ વર્ષના યુવાનનો જવાબ “એમ.બી.એ પાસ કરી ફોરેન કંપનીમાં જોબ મળે,પછીતો બધા સુખ સામે ચાલીને આવશે, રૂપાળી, ભણેલી છોકરી મળશે, સારા મિત્રો મળશે,આખી જિંદગી સુખ જ સુખ.”ત્યારબાદ એક પ્રોઢ મહિલાનો જવાબ “મારી જુવાન દીકરીને ભણેલ, ગણેલ પતિ મળી જાય,એટલે મને દુનિયાભરના સુખ મળી જશે.એક સાઠની આસપાસ ઉમરવાળા બહેનનો જવાબ”મારા દીકરાના લગ્નને પાંચ વર્ષ થયા હજુ હું દાદી નથી બની,મને એક પૌત્રનું સુખ ભગવાન આપે એટલે બધા સુખ મળી જાય” તે બહેન માટે પૌત્ર એ સુખનો મહાસાગર.
                    કોઇને લેક્ષસ કે મર્સિડીસ ગાડીમાં સુખ, તો કોઇને બે બેડરૂમ હાઉસને બદલે જો પાચ બેડરૂમ હાઉસ હોય તો સુખ.ઘણી વ્યક્તિઓ તો બીજાની ગાડી જુવે ને તેના મનમાં રટણ શરું થઇ જાય ક્યારે તેનાથી એક મોડેલ ઊંચી ગાડી લઉ.બહેનોને નવી સાડીઓ, નવા દાગીનામાં સુખ.નાના બાળકોને નિત નવા રમકડામાં સુખ, જરા મોટા થયા મિડલ સ્કૂલમાં આવ્યા નવી નવી વીડિયો રમતમાં સુખ, નવા નવા ઇલેક્ટ્રોનિક ગેજેટમાં સુખ, હાઈસ્કૂલમાં કોલેજમાં ગર્લ ફ્રેન્ડ બોયફ્રેન્ડમાં સુખ.આમ એક પણ સુખ કાયમી સુખ નથી, આ બધા દુન્યવી સુખ, પાચ ઇન્દ્રિયોના ભોગના સુખ,નેત્રોએ ગુલાબનો પુષ્પ ગુચ્છ જોયો ગમ્યો કરમાયો સુખ ગયું, પવનની લહેરી રાતરાણીની સુવાસ લાવી ધ્રાણેન્દ્રિયને ક્ષણિક સુખ મળ્યું, મધુર સંગીત સાંભળ્યું કર્ણૅન્દ્રિયને સુખ મળ્યું, સ્વાદિષ્ટ ભોજને સ્વાદેન્દ્રિયને સુખ આપ્યું, આ બધા સુખ તેટલા  સમય પૂરતા જ. સમય બદલાય સુખ પુરું. મન પાછું બીજા સુખની પાછળ, ન મળે તો દુઃખ. આમ સુખ અને દુઃખ વચ્ચે મન સંસારમાં ભટક્યા કરે છે.

                  સુખ, દુઃખ તો જીવનની ઘટમાળ છે.સુખ પછી દુઃખ, દુઃખ પછી સુખ આવ્યા જ કરે,ધ્યાન ફક્ત એજ રાખવાનું દુઃખ અને સુખમાં ઇશ્વર સ્મરણ ચાલુ રહે.

                              સંત કબીરે કહ્યું છે

                          ” દુઃખમે સુમિરન સબ કરે સુખમે કરે ન કોય

                          જો સુખમે સુમિરન કરે દુઃખ કાહેકુ હોય?”

વાત સાવ સાચી છે,ઇશ્વર સ્મરણ નિરંતર રહે તો દુઃખનું સ્મરણ ના રહે. કુન્તીને અસંખ્ય દુઃખ પડ્યા છતા ભગવાન પાસે તેણે દુઃખ માગ્યું.કારણ પુછ્યું તો કુન્તીએ જવાબ આપ્યો તારું સ્મરણ સદા રહે છે, દુઃખનું સ્મરણ જ નથી થતું, સુખ જ અનુભવું છું.

                        ઇશ્વર કૃપા માની સુખ ભોગવીએ. દુઃખ આવે તેને પણ વિભુનો પ્રસાદ માની સ્વીકારીએ, (મને જ દુઃખ કેમ બોલી ભગવાનને વગોવીએ નહીં) અંતરમુખ થઇએ, ઇશ્વરને પ્રાર્થના કરીએ પ્રભુ દુઃખનો ડર નથી, તેને સહન કરવાની શક્તિ આપ, માર્ગ બતાવ  અંતકરણમાં બેઠેલો ઇશ્વર સાંભળશે,સુખનો રાહ સુજાડશે, સુખ જરૂર આપશે .

              શાશ્વત સુખની પ્રાપ્તિ ક્યારે થશે? શાશ્વત સુખ આપણી અંદર જ છે, તેને શોધવા જવાની જરૂર નથી ,તેની અનુભૂતી કરવાની જરૂર છે.આ અનુભૂતી તે (પ્રત્યક્ષ) સામે નહીં આવે ,કોઇ બીજા નહીં કરાવી શકે (પરોક્ષ), તે અનુભૂતી અપરોક્ષ થશે.ખુદને ખુદ મળશે.ત્યારે તે સુખ,પ્રાપ્તષ્ય પ્રાપ્તિનું સુખ, તે સુખ તેજ શાશ્વત સુખ.

                      છેલ્લે પ્રાર્થના

                            सर्वे भवन्तु सुखिनः सर्वे सन्तु निरामयः

                           सर्वे भद्राणि पश्यन्तु, मा कश्चिद दुःख भाग भवेत