નવકાર મંત્ર

નવકાર મંત્ર

બોલીએ   નમો  મહાવીર , બોલીએ નમો ત્રિશલા નંદા
વંદન   કરીએ  મહાપ્રભુને   ,  નિરખી   નિમઁલ આંખોમાં

વંદન    કરીએ     અરિહંતને  ,   ૐ   નમો    અરિહંતાણં
ધ્યાન   ધરી   સિધ્ધ   ભગવંતોનુ  ,  ૐ  નમો સિધ્ધાણં

મન  સ્મરીલે  આચાયૅ દેવોને ,  ૐ  નમો  આયરિયાણં
વંદન    ઉપાધ્યાય   દેવોને  ,  ૐ   નમો   ઉવજ્ઝાયણં

તમે   અમારા   તારણહારા    ગાઇએ    તવ   ગુણગાન
વંદન  સઘળા  સાધુજનોને  ,  નમો  લોએ  સવ્વસાહૂણં
રોમ  રોમમાં  પુલકિત  થઇને   પંચ દેવને  નમન કરો
પળે   પળે   સૌ  જપતા  રહીએ ,  અસો પંચ  નમુક્કારો

દૂર   થશે  સઘળા  પાપો , નિત્ય    હૈયે   નવકાર  ગણો
અર્થ એનો સૌ સહુ  સમજી લઇએ , સવ્વપાવપ્પણાસણૉ

મંત્ર એક નવકાર જગતમાં સર્વ મંગળોમાં અતિ મંગળ
મંગલાણં    ચ    સવ્વેસિં  ,   પઢમં      હવઇ    મંગલમ્

                                                             –  અમિત ત્રિવેદી

મંત્રએ વિજ્ઞાન  છે, અંધશ્રદ્ધાનો વિષય નથી..
નવકાર મંત્ર અને ગાયત્રી એ યુનિવર્સલ મંત્ર છે.મંત્ર માટે સંસ્કૃત અને પ્રાકૃત ભાષા સર્વશ્રેષ્ઠ છે.કેમકે મંત્રમાં શક્તિ છે. જાપનાં ત્રણ પ્રકાર હોય છે. વિજ્ઞાાનની દ્રષ્ટિએ જોઇએ પ્રથમ પ્રકારનાં ભાષ્ય જાપમાં મંત્રની કંપસંખ્યા(ફ્રિક્વન્સી) ૩૩૦ મીટર પ્રતિ સેકન્ડની હોય છે.
ઉપાંશુ જાપમાં ૨૦ હજાર મીટર પ્રતિ સેકન્ડ હોય છે અને માનસ જાપમાં કંપસંખ્યા કલ્પનાતીત હોય છે.મંત્ર જાપની સાથે જાપ કરનારની પવિત્રતા, કેવા સ્થાને બેસીને મંત્ર જાપ થાય છે. કેવા સમયે થાય છે. જો આ બધા પરિબળો પોઝીટીવ હોય તો અવશ્ય મંત્રનું ફળ મળે છે. મંત્રમાં પણ જાપ, જાપ બાદ ધ્યાન અને ત્યારબાદ લય શ્રેષ્ઠ છે.

જગતના સર્વ મંત્રોમાં શીરોમણી મંત્ર આ નવકાર મંત્ર જ છે તેથી જ તો તેને સર્વ મંગળો માં ઉત્તમમંગળ રુપ સ્થાન મળ્યુ છે. નવકારને કેવળજ્ઞાન મંત્ર તરીકે પણ ઓળખી શકાય છે. એક નાનકડા ચેકમાં લાખો રૂપિયાનો સમાવેશ થાય છે. તેમ નવકારમાં સંપૂર્ણ દ્વાદશાંગી  સમાયેલી છે.

નવકારના પદો, સંપદાઓ, અક્ષરો

              – નવકાર ૧૪ પૂર્વનો સાર છે.

              – નવકારના નવપદો છે.

              – નવકારની આઠ સંપદાઓ છે.-

              – નવકારના ૬૮ અક્ષરો છે.-

              – પહેલા પાંચ પદના ૩૫ અક્ષરો છે. (પંચ પરમેષ્ઠી)–

                -છેલ્લી ચાર (ચુલિકા) ના ૩૩ અક્ષરો છે. (ચુલિકા)-

નવકાર વાળીના ૧૦૮મણકાઓ.

પંચ પરમેષ્ઠીના ૧૦૮ ગુણ છે. એટલે તે ગુણની આરાધના માટે ૧૦૮ મણકા છે.

  •          અરિહંતના ૧૨ ગુણ
  •               સિધ્ધ ના  ૦૮ ગુણ
  •               આચાર્યના ૩૬ ગુણ
  •               ઉપાધ્યાયના ૨૫ ગુણ
  •               સ્રર્વ સાધુના ૨૭ ગુણ
  •            કુલ્લે      108 ગુણ

નવકાર માં ત્રણ તત્વો……

              નવકારમાં દેવ-ગુરુ-ધર્મ તત્વ સમાયેલા છે. તેના વડે પાપ-તાપ-સંતાપ દુર થાય છે. અને શાંતિ-સમતા-સમાધિ પ્રાપ્ત થાય છે.

  • દર્શન-જ્ઞાન-ચારિત્રની પ્રાપ્તિ માટે સવારે ઉઠીને ત્રણ નવકાર ગણવા
  • મરણની જાણ ન હોવાથી સંસારની સર્વ વસ્તુની મમતા ન રહે તે માટે રાત્રે 7 નવકાર ગણવા
  • બની શકે તો દિવસમાં એક બાંધી નવકારવાળી ગણવી
  • મંત્ર જાપની સાથે જાપ કરનારની પવિત્રતા, કેવા સ્થાને બેસીને મંત્ર જાપ થાય છે. કેવા સમયે થાય છે. જો આ બધા પરિબળો પોઝીટીવ હોય તો અવશ્ય મંત્રનું ફળ મળે છે. મંત્રમાં પણ જાપ, જાપ બાદ ધ્યાન અને ત્યારબાદ લય શ્રેષ્ઠ છે.

ક્ષમાપના દિન

જન્મદિન હોય લગ્નદિન હોય પણ આ ક્ષમાપના દિન  એટલે શું ?

સામાન્ય રીતે ક્ષમા એટલે એક મન થી લીધે લો એક એવો નિર્ણય કે જેમાં જતું કરવાની સમપૂર્ણ  ભાવના હોય .અને વેર ભાવને ત્યાગીને જાગૃતિ સાથે સ્વીકારની  સહભાવના  અને  અને જ્યાં આત્મા અને જ્ઞાન નું   તાદાત્મ્ય હોય .નકારત્મક ભાવ માંથી પોતાને  આઝાદી આપી જીવન માં આગળ  વધવાનો અવસર… માટે ક્ષમા એ વીરનું ભૂષણ કહ્યું છે .દરેક માનવીએ અવકાશ મળે તો  ક્ષમાપના માગી લેવી જેથી જીવન માં આગળ વધી શકાય ..

જૈન ધર્મમાં એ માટે ખાસ અવસર દીધો છે . સવંત્સરી અથવા દશલક્ષણી  પર્વ એનો  અતિંમ દિવસ ક્ષમાપના દિન તેરેકે ઓળખાય છે .મન, વાણી અને હૃદયને શુદ્ધ કરી ક્ષમા માગવાનો અવસર….શ્વેતાબર સંઘ ઉપરાંત દિગંબર-પરંપરા પણ પોતાની રીતે પર્યુષણ પર્વની ઉજવણી કરે છે. દિગમ્બર પરંપરામાં દશ પ્રકારના ધર્મ (ક્ષમા, માર્દવ, આજર્વ, ત્યાગ, સંયમ, તપ, સત્ય, શૌચ, અકિંચનતા અને બ્રહ્મચર્ય)ની આરાધનાના દ્રષ્ટિકોણથી આ પર્વને ‘દશલક્ષણી’ કહેવામાં આવે છે. દશ ભાદરવા શુકલા પંચમીથી શરૂ થાય છે.

પર્યુષણ મહાપર્વમાં સતત આધ્યાત્મિક સાધના આરાધના દ્વારા અંતઃ કરણની મલિનતાને દૂર કરવાની મુખ્યતા હોય છે. પર્યુષણ મહાપર્વનો દ્રશ્યમાન જગત સાથે સંબંધ હોવા છતાંપર્યુષણની સમગ્ર મહતા અંતજર્ગત સાથે છે….
આજ વાતને માસીએ કવિતામાં આલેખી છે . મિચ્છામીદુક્કડમ કહેતા પહેલા એના અર્થને જાણવો ખુબ જરૂરી છે .આમ જોવા જેઇએ તો માસી પોતે જૈન નથી પરંતુ જૈન ધર્મનો આખો નીચોડ આ કવિતામાં આપી દીધો છે. જે માસીના સહજ સ્વભાવની પ્રતીતિ કરાવે છે .

તો ચાલો મારાવતી આપ સહુને  

……….મિચ્છામીદુક્કડમ …..

..ક્ષમાપના દિન.

પર્યુષણ મહાપર્વનો  છેલ્લો દિવસ  એ ક્ષમાપના દિન
મન વાણીને કર્મના બંધન છોડી શુદ્ધ ભાવનાનો દિન

અંતરમનના કષાયો, મનમેલ ધોઈ સંવત્સરી ઉજવીએ
ભૂત ભાવી અને  વર્તમાનની કટુતા ધોઈ શુદ્ધ થઈએ

પરિવાર સગા સ્નેહીને ક્ષમા કરવાનો આ શુભ  દિન
ખમાવવાનું ઉત્તમ પર્વ, સંવત્સરી મિચ્છામી દુક્કડમ

પરિવારમાં પ્રસરેલા કટુતાના નિવારણનો આ દિન
નવા વિચાર, વાણી ને વર્તનને સુધારવાનો  દિન

પાંચ મહાવ્રત લઇ ઉત્કર્ષને જીવનમાં અનેરું સ્થાન આપીએ
વહેલા સૂઈ અને વહેલા ઉઠો, જમવામાં અન્ન નવ છાન્ડીએ
પાણીનો દૂર્વ્યય ના કરીએ, સંગ્રહ વૃત્તિને છોડીએ
જરૂરિયાતમંદને મદદ કરવા પાંચ મહાવ્રત્ત લઈએ

શ્રી મહાવીર ને બુદ્ધની ભાવનાઓને જીવનમાં ઉતારીએ
આપણુ જીવનધ્યેય બનાવી ૮૪ લાખ યોનિમાંથી ઉગરીએ

સત્ય, પ્રેમ, કરુણા ને  અહિંસાના મોક્ષ  માર્ગને અનુસરીએ
પર્યુષણ પર્વે, સંવત્સરી, મિચ્છામી દુક્કડમ સૌને પાઠવીએ 

……..પદ્માબેન કનુભાઈ શાહ………

.
 

                        

જીવનની આ પળ અનમોલ .

જીવનની આ પળ અનમોલ

 મેં જયારે શબ્દોનું સર્જન બ્લોગ રચ્યો ત્યારે શબ્દ સૌથી તાકાતવર  હથિયાર છે .

એ વાત દ્રઢ થઈગઈ .
શબ્દો થી સર્જાતી રચના કોઈના પણ હ્રદય સુધી  પોચી શકે છે ..
શબ્દોના બે ભાગમાં વ્હેચીયે તો કલમ અને વાણી કહી શકાય ..

વાણી ની મર્યાદા કાન અને મો સુધી છે .
જયારે કલમ બધે જ પહોચી જાય છે ..
એવી જ કલમે થી રચાયેલી એક સુંદર સ્તવનની રચના મને પર્યુષણ પર્વની શુભ કામના સાથે કોઈએ મોકલી, જે  મને જગાડી ગઈ ..
શબ્દો જયારે બોલાય નહિ ત્યારે પણ તાકાતવાન હોય છે એ વાત ની પ્રતીતિ થઇ ..
અને જેમ જેમ હું એના  શબ્દો ની ગહેરાઈ ને પામતી  ગઈ તેમ તેમ નિશબ્દ  બની  ગઈ .
પ્રભુ ને પામવાના રસ્તામાં ભક્તિમાર્ગ ને સરળ અને શ્રેષ્ઠ કહ્યો છે . અને માટે જ આજે આપણે પણ પર્યુષણ પર્વમાં ભક્તિ માર્ગે આત્મને જગાડ્શું ..
આ કોની લખેલી રચના છે એ મને ખબર નથી .પરંતુ મારા આત્માને જંજોડે છે માટે શ્રેષ્ઠ છે .

જીવનની આ પળ અનમોલ .
તારા અંતર પટ્ટને ખોલ .
એકવાર તો  પ્રેમેથી બોલ
મહાવીર પ્રભુ ,મહાવીર પ્રભુ .

ઈશ્વેર કેરી આ માયાને તું પોતાની મને છે .
તારા દિલમાં જામેલી ,એ ભ્રાંતિ તુજને  બાંધે છે .
ભલે કમાઈ લે લાખ કરોડ ખોટી તારી દોડાદોડ
                                     એકવાર તો પ્રેમેથી બોલ …..
ઘર મારાથી  ના છુટે ,એ ખોટું તારું બહાનું છે .
બાપ દાદા જ્યાં વસી ગયા ,આ એક મુસાફિર ખાનું છે .
રાગદ્વેષ ના બંધન છોડ ,પુણ્ય તણું તું ભાતું તું જોડ.
                                        એકવાર તો પ્રેમેથી બોલ ……
ભૂલ થયેલી  સુધારી લે ,એ જ ખરો આદિ માનવ  છે .
હારી બાજી જીતી  લે  એમાં તારું ડાહપણ છે .
આપી આવ્યો તું પ્રભુ ને કોલ ,ભક્તિરસ માં હૈયું જબોળ .
                                           એકવાર તો પ્રેમેથી બોલ …..


 આ રચના વાંચતા જશો તેમ  તમારા થી કૈંક ખરતું હોય તેવો અહેસાસ છે ..
જે વાત જૈનધર્મમાં કહી છે .detach 

આત્માને શારિર થી છૂટો પાડવો .
પણ કહી રીતે ?
તો જવાબ છે કે ..

ઈશ્વેર કેરી આ માયાને તું પોતાની મને છે .તારા દિલમાં જામેલી ,એ ભ્રાંતિ તુજને  બાંધે છે
માત્ર આ ભ્રાંતિ માંથી બહાર આવવાનું છે ..પોતાપણાના ભાવ માંથી બહાર આવવાનું છે. .
જે રાગદ્વેષ ના બંધન માંથી  આપણ ને મુક્ત કરશે .
અંતે સરસ વાત છે કે…ભૂલ થયેલી  સુધારી લે ,એ જ ખરો આદિ માનવ  છે .હારી બાજી જીતી  લે  એમાં તારું ડાહપણ છે .
જાગ્યા ત્યારથી સવાર
આત્મ જાગૃતિનું મહાપર્વ આ અવસર આવ્યો છે  તો એને ચૂકીશ નહિ ..

આત્મશુદ્ધિનું પર્વ પર્યુષણ

મિત્રો……. .

જય જીનેન્દ્ર

જૈનોના મહાનપર્વ પયુર્ષણ પર્વનો આજથી પ્રારંભ થઈ રહયો છે.

આત્મ જાગૃતિનું મહાપર્વ..પર્યુષણ જૈનોનું મહાપર્વ છે.આ પર્વની શરૂઆત શ્રાવણ વદ બારસના દિવસે થાય છે અને ભાદરવા સુદ ચોથના દિવસે તે પૂર્ણ થાય છે. .પર્યુષણ પર્વના દિવસો એટલે..

મનની શુદ્ધિ, કાયાની શુદ્ધિ અને આત્મશુદ્ધિના દિવસો છે.

ચંદ્રને આંગણે ઊતરતો માનવી વિજ્ઞાનને સિદ્ધ કરી શકયો છે,

પણ પોતાની આંતરિક અશાંતિ અને વિષાદનો ઉપાય એ નથી કરી શકયો.સ્થૂળ સંપત્તિ અને સાધનોને એ પામ્યો છે, પણ અંતર ખાલી અને શુષ્ક પડયું છે….પર્યુષણના આ પાવન અવસરે આપણૅ

તપશ્ચર્યા દ્વારા અને સેવા પુજા તથા પ્રભુના રંગમા રંગાઇને

આપણા તીર્થંકર પરમાત્મા નુ જિવન ચરિત્ર નુ વાંચન સાંભળી ને આપણુ જીવન તો જિવદયાપુર્ણ બનાવવાની કોશીશ કરી રહ્યા છીય..ત્યારે મેઘલતા બેન  મેહતા ની એક સુંદર રચના લાવી છું .. જેમાં એક સામાન્ય માનવીની વાત થી સારું થઇ મોક્ષ માર્ગની વાત કરી છે .. અને બધાથી પર એક વાત સુંદર  રીતે કરી છે કે ..

અમે તો સંસારી ..પરન્તું જો કોઈ માર્ગ દેખાડનાર ગુરુ મળે તો કાન આમળી ને પણ આપણી સાન ઠેકાણે લઈ આવે .અને એમની છેલ્લી લાઇન નો અર્થ આમ સુંદર  રીતે નીકળે છે કે ...

આત્મ ઓંર પરમાત્મા અલગ રહે બહું કાલ ,સુંદર મેલા કર દિયા સદગુરૂ મિલા દલાલ

જો સાચા ગુરુ મળે તો બેડો પર થઇ જાય .

તો મિત્રો તો તમારા આત્માને જગાડવાનો  અવસર આવ્યો છે .

તો ચાલો મેઘલતામાસીની આ કવિતા દ્વારા જાગી જઈએ..


અમે તો સંસારી


અમે તો સંસારી સંતાન . અમારી નહીં કંઈ પહેચાન ,

અમે તો  ખાધે પીધે  મસ્તાન ,અમને બીજું કશું નહીં ભાન    -અમે ….

જન્મ્યા હતાં સતજીવન માટે ,પણ જીવ્યા ફરી જન્મવા માટે ,

મોક્ષ માર્ગ ઓ ભૂલાઈ ગયો ને ભુસાઈ ગઈ એ કેડી             -અમે ….

પ્રભુ પાઠવ્યાં ભણવા માટે ,ભણી ગણી સુધારવા માટે ,

ભવમાં અમે તો ભટકી ગયાં, ને રહ્યું દિશાનું ન ભાન            -અમે ….

લેશન તો કંઈ કર્યું નહી , ને પરીક્ષામાં  તો નાપાસ ,

ફરી નિશાળે દાખલ થયાં તોય ભણવામાં ન ધ્યાન           -અમે …..

ગુરુજીએ  પ્રેમે કાન આમળ્યો, ને આવી ઢેકાણે સાન

પ્રેમ નીતરતાં નયનો દ્વારા ,જગાડી દીધું ભાન                  -અમે …..

……….મેઘલતાબેન  મેહતા…….

આ કવિતા જેમ વાંચતી ગઈ તો જાણે મારી જ વાત એમણે આલેખી હોય તેમ લાગ્યું …

કે મને જૈન કુળ મળ્યું,સતજીવન જીવવાનો મોકો પ્રભુ એ આપ્યો ત્યારે મારાથી મોક્ષ માર્ગ કેમ ભુલાઈ ગયો ….

જન્મ્યા હતાં સતજીવન માટે ,પણ જીવ્યા ફરી જન્મવા માટે ,

મોક્ષ માર્ગ ઓ ભૂલાઈ ગયો ને ભુસાઈ ગઈ એ કેડી

બીજી સુંદર વાત એ છે કે માનવી ૭૫ વર્ષે પણ પ્રભુ પાસે તો બાળક છે..માટે માસીએ કવિતામાં નાના બાળક જેવી રીતે સત્ય ને આલેખ્યું છે.

લેશન તો કંઈ કર્યું નહી , ને પરીક્ષામાં  તો નાપાસ ,

ફરી નિશાળે દાખલ થયાં તોય ભણવામાં ન ધ્યાન…

તો મિત્રો પ્રભુ પાસે નાના બાળક ની જેમ આ પર્વમાં બેસી જઇ આપણાં આત્માને પામીએ .

ભૂલ થયેલી સુધારી લઈએ  એમાંજ આપણું ડાહપણ છે.