HopeScope Stories Behind White Coat – 12/ Maulik Nagar “Vichar”

By:Maulik Nagar “Vichar”

“અલ્યાં એય મીઠીબુન, કાં આજે હવાર હવારમાં પોદરાથી હોળી રમો સો”, અધકચરું ભણેલાં, રમુજી સ્વભાવનાં ઝીણાંભાઈ સરકારી શાળાના માસ્તર હોઈ વહેલી સવારે નિશાળે જતાં જતાં મીઠીબેનને આવો રમૂજી સાદ આપ્યો.
“અમને મૂઆ શીની હોળી ને શી દિવાળી, અમાર તો વસ્તારે પરદેસમાં સે. દીકરો દાક્તર બનીને પરદેશ જતો રયો. ઈ તો ન્યાં બોલાવે સે પણ મારે તો મું ભલી અને મારું આ ગોમ ભલું.
આ’તો અમસ્તી હાથ ટાંટિયા હાલે અને અમારાં ઝૂંપડામાં થોડી ઠંકડ રી’યે.” મીઠીબુનનું વાક્ય પતે એ પહેલાં તો ઝીણાંભાઈ સાયકલના કચૂડકચૂડ અવાજ સાથે પગ વડે હલેસાં મારતા ક્યાંય પહોંચી ગયાં હતાં.
કેમકે મીઠીબુન અને ઝીણાં કાકાની આ રોજની દીનચર્યા હતી. મીઠીબુન રોજ સવારમાં પોતાનાં ઝૂંપડાની બહાર કોઈકની કોઈક રોજિંદી પ્રવૃત્તિ કરતાં હોય અને ઝીણાંભાઈ આવી ખાટીમીઠી ટીખળથી કૂકડે-કુક કરીને જતાં હોય.
મીઠીબુનનું ગામ નાનું હતું એટલે ગામડાનાં સીમાડાની જેમ ગામ લોકો પણ એકબીજાની નજીક હતાં. વિધર્મી પરિવારના સભ્યો કરતાં પણ ઓછાં ગામમાં ઘર હતાં.
ગામનાં લોકોમાં સંપ પણ વખાણવા લાયક હતો, સદ્ભાગ્યે હિન્દી ફિલ્મની જેમ એકેય વિલન પણ હતો નહીં. એટલે આ ગામનાં લોકોને ‘ગામ હોય ત્યાં ઉકરડો પણ હોય’ એ કહેવતની ખબર જ ન હતી.
ગામનાં દરેક લોકો હંમેશાં એકબીજાની પડખે ઊભાં રહે. સુખ હોય તો બધાં સાથે મળીને ઉત્સવ ઊજવે અને દુઃખ હોય તો એક એકબીજાનાં સાડલે આંસુ લૂછે.
ગામનાં લોકોએ પોતપોતાનાં કામ સારી પેઠે વહેંચી લીધાં હતાં.
ઝીણાંભાઈ માસ્તર હોઈ ગામનાં છોકરાઓને ટ્યુશન આપતાં. શહેરમાંથી લાવીને વેલજીભાઈ ઘરે ઘરે કરીયાણું આપવાં આવતાં. નરસિંહભાઈના પણ નામ એવાં ગુણ હતાં. નરસિંહભાઇ ભજનીક હોઈ આખા ગામને સંધ્યાકાળે આરતી અને ભજનો સંભળાવતા અને એ બધામાં મીઠીબુન એમનાં વડીલ હતાં. મીઠીબુને એક હોમિયોપેથીક દાક્તરને ત્યાં આયાનું કામ કર્યું હોવાથી થોડી ઘણી ઘરઘથ્થુ ઉપચારની જાણકારી એમને પણ હતી એટલે મીઠીબુન એ બધાંના વૈદ્ય હતાં.

મીઠીબુન અને ઝીણાંભાઈ બંને જણા ઘડિયાળના મિનિટ કાંટા અને કલાક કાંટા જેવાં હતાં. બંને પોતપોતાનો સમય સાચવી લેતાં હતાં. નિત્યક્રમ અનુસાર વહેલી સવારે એ જ સાઇકલનો કચૂડકચૂડ અવાજ અને ઝીણાંભાઈનો રમૂજી ટહુકો સંભળાયો તો ખરા પણ આજે મીઠીબુન ગાયોને નવડાવતા નજરે ના પડ્યાં. ઝીણાંભાઈના હૃદયમાં ફાળ પડી. આટલાં વર્ષોમાં આજ પહેલીવાર સૂરજ સંતાઈ ગયો હોય એવું લાગ્યું. ઘભરાયેલા ચહેરે ઝીણાંભાઈ એ સાઇકલ દીવાલે ટેકવી, મીઠીબુનની ભાળ લેવાં ઝૂંપડીની અંદર ગયાં.
મીઠીબુન તો મસ્ત મજાની સુખડી બનાવતાં હોય એવી ગોળની સુગંધ આવતી હતી.
“અરે ઓ મીઠીબુન, ચમ ઝૂંપડીમાં બેઠાં સો, ગાયો રીસાણી સે કે તમે એમનાથી રીસાણા સો”
“ઝી..ભાઈ, અમાર ગાયુ હારે આખુંય દા’ડો કચકચ હાલે પણ ક્યારેય રિસામણાં નો થાય, આ તો ગાયુને બોંધવાની મોરી બનાવતી’તી તો ત્યાં રાંડની ફાંસ વાગી ગઈ.”
“તો ઈમા આ સુખડી ચમ બનાવો સો.”
“સુખડી નથ ભઈ, ગોળ ગરમ કરીને લગાવું સુ, હમણાં જ મારી રોયી ફાંસ બારે નિકરી જાસે.
અવે આવ્યાં જ સો અમાર ઉંબરે તો આવ ચાય પીતા જાઓ ઝીણાંભાઈ. મારેય અત્તારે બીજીવારની પીવાની બાકી જ સે, આ લોયુ જ ચડાવતી’તી, સંગાથે ભજીયાં પણ ઉતારતી’તી.”
“ભજીયાં” સાંભળીને ઝીણાભાઈ પોતાની જાતને રોકી ના શક્યા.
“લો આ ફાંસ પણ બહારે આઈ ગઈ, હવે થોડો સમય સણકા વાગશે અને પસી મટી જશે” મીઠીબુનનું કરચલીવાળું દાંત વગરનું બોખું મોઢું મલકાઈ ગયું.
“બુન એક વાત કઉ, તમે તો વૈદ્યુને ન્યાં કોમ કર્યું સ ઈટલે તમને આવું બધુંય આવડે.”
“હારુ તા’રે બુન, બૌ બધી વાત્યું કરી આજે તો, હવે નિહાળે જાવું પડસે આજે તો મારે જ ઘંટ વગાડવાનો સે, મૂઓ પટ્ટાવાળો એ રજા પર સે.”
 રામ રામ કહીને ઝીણાભાઈ ચા-નાસ્તો કરીને નીકળ્યાં અને અહીંયા મીઠીબુન પણ કામે લાગી ગયાં.

એ જ વળી પાછા સૂરજમામા ઉઠક-બેઠક કરતાં હોય એમ દા’ડા વીતતા ગયાં. ગામે ભેગાં મળીને હોળી ધુળેટી પણ ઊજવી, નિશાળે વેકેશન હોવાથી ઝીણાંભાઈ અને મીઠીબુનને બે-ચાર દિવસે સાંજે વડલા પાસે આવેલી હનુમાનની દેરી એ મુલાકાત થતી. અને એક બીજાનાં ખબર અંતર પૂછી લેતાં હતા.
ગામ એટલે લાગણીઓનું પ્રાપ્તિ સ્થાન. વાડકી વહેવાર તો શહેરમાં થાય. આ તો ગામ હતું, અહીંયા તો થાળીઓનો વહેવાર થાય. એક દિવસ ઝીણાંભાઈની પત્ની એ ખમણની થાળી ઉતારી અને એ એમનાં દીકરાનાં હાથે મીઠીબુનને આપવાં મોકલી.
 ચાલતો ચાલતો ગયેલો દીકરો “બાપા ભૂત…..બાપા ચૂડેલ……”ની બૂમો સાથે હાંફતો હાંફતો પરસેવે રેબઝેબ થાળી સાથે જ પાછો આવ્યો.
“બાપા..પેલાં મી..મી..મીઠી બા…ને ચૂડેલ વળગી લાગે સ.”
ઝીણાંભાઈએ પણ બધાને બૂમો પાડીને બોલાવ્યાં અને ગલીની નાકે રહેતાં મીઠીબુનને ત્યાં પહોંચી ગયાં.
મીઠીબુનનો એક હાથ ઊત્તર દિશામાં અને બીજો હાથ દક્ષીણ દિશામાં હતો, હાથની આંગળીયો મોરની કલગીની જેમ ફેલાયેલી હતી. નટરાજની મુર્તિ જેવું રૂપ ધારણ કર્યું હતું અને ઘવાયેલ સૈનિક ધરતી પર આળોટતો હોય એમ મીઠીબુન ઘરનાં વરંડામાં આળોટતા હતાં. મીઠીબેનને દાંત તો હતાં નહીં પણ જડબેસલાક કિલ્લેબંધી કરી હોય એમ જડબાં એકબીજાં સાથે બીડાયેલા હતાં.  
મીઠીબુનનું આ ભયાનક રૂપ જોઈ એમણે ફટાફટ નરસિંહભાઈને તેડાવ્યાં. બધાં જ મીઠીબુનની પાસે જતાં ડરતાં હતાં. નરસિંહભાઈ આવ્યાં અને સંગાથે એક ભૂવાને પણ લેતાં આવ્યાં.
ભૂવો એની સાથે સાવરણી જેવું કંઈક ભૂત ભગાડવાનું હથીયાર લઈને આવ્યો હતો.
બધાંને પાછળ ખસેડી ભૂવો મીઠીબુન પાસે ગયો.
‘અગલી, બગલી કરમ કી પગલી બહાર નિકલ તું બહાર નિકલ’, ઊંચા સાદે વળી પાછો બોલ્યો, ‘અગલી, બગલી કરમ કી પગલી બહાર નિકલ તું બહાર નિકલ’નો તકિયાકલામ ચાર પાંચ વાર બોલ્યો અને સાથે લાવેલ પેલું ઝાડું ફટકાર્યું. મીઠીબુનમાં કોઈ ફરક ન પડ્યો, માત્ર હાંફતા જ રહ્યાં.
જોતજોતામાં આખેઆખું ગામ ભેગું થઇ ગયું. કોઈક ઝાડ પર તો કોઈક મેટાડોર પર, કોઈક પાળી ઊપર તો કોઈક થાંભલે ચડીને દૂરથી મીઠીબુન અને ભૂવા વચ્ચેનો ખેલ જોવાં લાગ્યાં.
બધાય પેલા ભૂવાની સાથે સૂર પુરાવા લાગ્યાં, “અગલી, બગલી કરમ કી પગલી…….”
ઝીણાંભાઈ જે શાળામાં શિક્ષક હતાં એ શાળાના આચાર્ય ત્યાંથી પસાર થતાં હતાં. ટોળાંને ત્યાં ભેગું થયેલ જોઈ તેમને આશ્ચર્ય થયું. એમની નજર ટોળાનું પ્રતિનિધિ કરતો હોય એમ આગળ ઊભેલાં ઝીણાંભાઈ પર પડી. તેઓ તેમની પાસે ગયાં.
ઝીણાંભાઈ તરફથી જાણવાં મળ્યું કે એમને ચૂડેલ વળગી છે અને આ ભૂવો એ ચૂડેલ જોડે કબ્બડી રમે છે..દૂરથી આચાર્યને અગલી-બગલીની જગ્યા એ કબ્બડી કબ્બડી જ સંભળાયું.
“અલ્યાં ઓય ગવારો, ઘેલાં ના થાઓ આમ, બધાંય શાંત પડો” આચાર્ય એ જોરથી હાંક મારી.
બગલથેલો ઝીણાભાઈને આપી આચાર્ય મીઠીબુન પાસે પહોંચ્યા. મીઠીબુનનો કલગી જેવો હાથ મસળ્યો અને શું થયું છે પૂછ્યું. જડબું બિડાઈ ગયેલું હોઈ મીઠીબુન કંઈ બોલી ન શક્યાં પણ ઈશારો તો કરતાં જ હતાં. આચાર્યસાહેબે ઝીણાંભાઈને નજીક બોલાવ્યાં. ઘભરાતા પગલે ઝીણાંભાઈ બે ડગલાં દૂર જ ઊભા રહ્યાં.
આચાર્ય એ કહ્યું કે “એમને નજીકમાં આવેલ શહેરની હોસ્પિટલમાં લઇ જવા પડશે. ક્યાં તો એમને લકવો મારી ગયો છે, ક્યાં તો મગજ સુધી લોહી પહોંચતું નથી.” આચાર્યસાહેબ દાક્તર તો ન હતાં પણ ગમે તેમ હોય આ બીજાં બધાં ગામવાળાઓ કરતાં તો ભણેલાં જ હતા ને!!
બાજુમાં પડેલી મેટાડોરમાં જ મીઠીબુનને નજીકના શહેરમાં આવેલી હોસ્પિટલમાં લઇ ગયાં. સંગાથે આચાર્યસાહેબ અને ઝીણાંભાઈ પણ મેટાડોરમાં બેસી ગયાં. આખા ખેલની મજા લેતાં અર્ધનગ્ન છોકરાઓ પણ મેટાડોરને લટકી ગામની પાદર સુધી મેટાડોર અને મીઠીબુનનો સાથ આપ્યો.
 સરકારી હોસ્પિટલ પહોંચતા ત્યાંના દાક્તરો એ જાત જાતનાં રિપોર્ટ્સ કર્યા અને મીઠીબુન વિશે જેટલી પણ બને એટલી જાણકારી મેળવવાનો પ્રયત્ન કર્યો.
પરિવારનું સભ્ય તો કોઈ હતું નહીં પણ ઝીણાંભાઈને રોજના ‘કેમ છો, કેમ નહીં કહેવાં ના માત્ર સંબંધ હતાં’, એટલે ઝીણાંભાઈ જ એક માત્ર થોડાં ઘણાં અંગત હતાં.

સરકારી હોસ્પિટલના એક દાક્તર ઝીણાંભાઈ અને આચાર્ય સાહેબ પાસે આવ્યાં અને કહ્યું કે એમની ઓપિસ્થોટોનસ અવસ્થા એટલે કે  જડબું બિડાઈ જવું અને  આવી રીતે શરીર અકડાઈ જવું એ એવું સૂચવે છે કે બાને ધનુર ઊપડ્યું છે. ડૉકટરે વધુમાં આગળ કહ્યું, “બાને આજથી થોડાં દિવસ કે મહિનાઓ પહેલાં કંઈક લોખંડ કે બીજી કોઈ ધાતુંથી ઇજા થઇ લાગે છે.”
ઝીણાંભાઈનું અધકચરું જ્ઞાન કામમાં લાગ્યું, “ડૉક્ટર સાહેબ આ ‘ધનુર’ ફાંસ વાગે તો થાય ખરાં?”
“હા, જો કોઈ પણ ઘાવ થયો હોય અને એને આપણે ખુલ્લો રહેવાં દઈએ અને એને ધૂળ, રજકણ લાગે તો પણ ‘ધનુર’ થઇ શકે.”
“ઓ માડી, નક્કી બુનને ધનુર જ સ”, આચાર્યની સામે જોતાં ઝીણાંભાઈ એ બુનને ફાંસ વાગ્યાની વિગતવાર વાત કરી અને ભજીયા ખાતાંખાતાં મીઠીબુને કહ્યું પણ હતું કે, “એમને આ પાણી ભરેલી બાટલીઓમાં કોઈ વિશ્વાસ નથી એટલે એમણે ક્યારેય પણ ધનુરની કે બીજી કોઈ પણ જાતની રસી લીધી નથી.”  
“ચિંતા ના કરો, બાને જરૂરી ઇંજેક્શન આપી દીધાં છે, થોડાંક દિવસોમાં સાજા થઇ જશે.”
આચાર્યસાહેબ અને ઝીણાંભાઈને પણ થોડી હાશ થઇ. એક જીવ બચાવવાનાં આનંદ સાથે એક નવો બોધપાઠ મળ્યો અને બંનેને પોતાની શાળામાં અવારનવાર આવાં રસીને લગતા જાગૃતિ અભિયાન અને રસીકરણના કેમ્પ યોજાવાની જિજ્ઞાસા જાગી.

HopeScope Stories Behind White Coat – 11 / Maulik Nagar “Vichar”

By : Maulik Nagar “Vichar”

જાપાનનો આંતરરાષ્ટ્રીય કોન્ફરન્સ હોલ દેશ-વિદેશનાં પ્રખ્યાત ડૉક્ટરોથી ખચોખચ હતો. ચક્મકીત ઝીણી ઝીણી લાઈટો હોલની ઊંચી અને તોતિંગ સીલિંગને શોભાવી રહી હતી અને નીચે દેશ-વિદેશનાં નામાંકિત ડૉક્ટરો તારલાની જેમ કોન્ફરન્સ હોલને ચમકાવી રહ્યાં હતાં. આજે કોન્કલેવનો પ્રથમ દિવસ હોઈ ટોક્યોના મેયર પણ હાજર હતાં. સૌ પ્રથમ માઈક ટેસ્ટિંગ અને પ્રોજેક્ટરના ઓપેરેશન ચેકીંગ પછી એનાઉન્સમેન્ટ થયું.
“લેડીઝ એન્ડ જેન્ટલમેન, થેન્ક યુ વેરી મચ ફોર કમીંગ ટુ ધ ઇન્ટરનેશનલ મેડિકલ કોન્કલેવ ફ્રોમ ડિફરેન્ટ પાર્ટ ઓફ ધ વર્લ્ડ”,…..,……,…..!!!
લેટ્સ સ્ટાર્ટ વિથ ધ ફર્સ્ટ પેપર પ્રેઝન્ટેશન બાય ધ પ્રેસિડેન્ટ ઓફ ઇમર્જન્સી મેડિસિન સોસાયટી-ઇન્ડિયન ફોરમ, યંગ એન્ડ ડાયનામિક “ડૉ. મીનલ”.
ડૉ. મીનલ જાપાનમાં યોજાયેલ ‘ધ ઇન્ટરનેશનલ મેડિકલ કોન્કલેવ’માં ભારતીય ડૉક્ટર્સ ટીમની પ્રતિનિધિ હતી. વિદેશી ડોક્ટર્સના જાત જાતનાં કિસ્સાઓ સાથે એમની ટીમનું પણ આજે પ્રેઝન્ટેશન હતું. ડૉ. મીનલનું નામ અનાઉન્સ થતાં જ ભારતીય પોષાકમાં સજ્જ મીનલ પોતાનાં લેપટોપ સાથે સ્ટેજ પર પહોંચી ગઇ.
ધારદાર અંગ્રેજી અને પડછંદ અવાજ સાથે ડૉ. મીનલનું પ્રેઝન્ટેશન ચાલુ થયું. જેમ જેમ પ્રેઝન્ટેશનની સ્લાઈડ પર સ્લાઈડ બદલાતી ગઈ એમ એમ મીનલના દિવસોની સ્લાઈડ પણ ભૂતકાળમાં જતી રહી.
*********
“હેલ્લો ડૉ. અભિજીત, એક ગુડ ન્યૂઝ આપવા છે, બ્રેકમાં કેન્ટીનમાં મળીએ.” મીનલના મેસેજમાં એનાં પપ્પાએ બંનેના સંબંધને હકારની મહોર લગાડી છે એવો સંકેત દેખાતો હતો.
“કમ ઓન બેબી, લાગે છે સારાં સમાચાર આપવાં માટે તે મુહૂર્ત જોયું લાગે છે.” મીનલ ભટ્ટ બ્રાહ્મણ હોવાથી અભિજીત અવારનવાર આવી હળવી મજાક કરી લેતો હતો.
મીનલ અને અભિજીત બંને કોલેજના સમયથી જ સારાં મિત્રો હતાં. એમ.બી.બી.એસ. સાથે ભણ્યાં અને પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએશન પણ સાથે જ કર્યું.
જોગાનુજોગ બંનેની નોકરી પણ એક જ હોસ્પિટલમાં સાથે લાગી. એમની મિત્રતા હવે પ્રેમ સંબંધના ઉંબરે આવી પહોંચી હતી.
બસ, આઈ લવ યુ નામની ચાવીથી કોણ એ સંબંધનું તાળું ઉઘાડે એની જ રાહ જોવાતી હતી. આખરે મીનલે જ માસ્ટર કી વાપરીને એક દિવસ અભિજીતને પ્રપોઝ કરી દીધું.
“હા” તો માત્ર એક ઔપચારિક હતું, અભિજીતે એક કસકસતા ચુંબન સાથે જ સંબંધને લોક કરી નાખ્યો. મીનલના મમ્મી-પપ્પાને કંઈ રીતે મનાવવા એ ખૂબ મોટો પ્રશ્ન હતો. કેમ કે, મીનલ ચુસ્ત બ્રાહ્મણ અને અભિજીત પંજાબી શીખ છોકરો હતો, અધૂરામાં પૂરું માંસાહારી પણ હતો.

અભિજીત એક પેશન્ટનું પેપર વર્ક ચેક કરતો હતો ત્યાં વળી પાછો મેસેજ રણક્યો, ‘આઈ એમ વેઇટીંગ ઈન કેન્ટીન.’
અભિજીતે બધું કામ બાજુ પર મૂકી ગુડ ન્યૂઝની દિશામાં ચાલવાનું ચાલું કર્યું.
મીનલે પહેલેથી જ બંનેની ફેવરિટ લાટે કોફી અને ચોકલેટ મફીન મંગાવીને રાખ્યાં હતાં.
અભિજીતે આવતાની સાથે જ અધીરાઈ દેખાડી, “ટેલ મી વ્હોટ આઈ વોન્ટ ટુ લિસન”.
“માય ડિયર….વિયેનાની કોન્ફરન્સ માટે હોસ્પિટલ મેનેજમેન્ટે આપણાં બેની પસંદગી કરી છે”. મીનલનો અવાજ તો અત્યારથી જ યુરોપ પહોંચી ગયો હતો.

“ઓહ માય ગોડ…..ઇટ્સ અમેઝીંગ ન્યૂઝ!!” અભિજીતને સાંભળવા હતાં તે સમાચાર તો ન મળ્યાં પણ રોકાણ પહેલાં જ ઇન્ટરેસ્ટ મળવાની લાલચ એનાં મોંઢા પર છલકી રહી હતી.
બંનેની ફ્લાઇટની ટિકિટ અને ૨ અલગ અલગ રૂમના બુકિંગની વિગત હોસ્પિટલ મેનેજમેન્ટે ઈમેલ દ્વારા મોકલી આપી હતી. જોકે રૂમ તો એક જ વપરાવાનો હતો.
કોન્ફરન્સને બે અઠવાડિયાંની વાર હતી, મીનલ પોતાનાં પ્રેઝન્ટેશનની તૈયારી કરતાં પોતાનાં અનઓફિશ્યલ હનીમૂનની ખરીદીમાં વધારે વ્યસ્ત હતી.
પાર્ટી વેર, વન પીસની ખરીદી, ન્યુ હેર સ્ટાઇલ અને બ્યુટી પાર્લરનાં આંટાફેરામાં બે અઠવાડિયાં ક્યાં નીકળી ગયાં ખબર જ ના પડી.
‘એરબસ – એ 220 ઇસ બોર્ડીંગ’
‘કુર્શી કી પેટી બાંધકે…..’
‘આપકે ઇલેક્ટ્રોનીક ઉપકરણ…’
‘સામાન કક્ષ મેં યા આપકે સામનેવાલી ખુરશી….. ‘
‘ગલીયારો યા દરવાજે કે પાસ…’
‘આપત સ્થિતિ મેં….’
આવી અનેક સૂચનાઓ વચ્ચે આછા પાતળા અડપલાં અને મીઠ્ઠી મીઠ્ઠી વાતોની વચ્ચે બંને જણા એકમેકમાં મશગૂલ હતાં.  
ફ્લાઈટ તો ઉપડી અને થોડીક જ વારમાં મેમ સરના અવાજ સાથે ડીનર આપવાં માટે આખે આખું રસોડું ગરગડી પર આવી પહોંચ્યું.
અભિજીત પાસે એર હોસ્ટેસે આવીને પૂછ્યું, “સર, વેજ ઓર નોનવેજ”
“નોન વેજ” સાંભળતા જ મીનલે મોઢું બગાડ્યું.
“અરે બેબી, આ છેલ્લી જ વખત છે. પછી તારાં પપ્પાને પ્રોમીસ આપવાની જ છે ને!!’
“ઓકે, અભિજીત, ઇટ્સ લાસ્ટ ટાઈમ”
“વ્હોટ આર ધ ઓપશન્સ?” અભિજીતે એર હોસ્ટેસને પૂછ્યું.
“ચીકન કરી ઓર ફિશ કરી”
‘”ફિશ કરી, પ્લીઝ” વળી પાછું મીનલે મોઢું બગાડ્યું અને ફીક્કું હસીને અભિજીતને પરવાનગી આપી.
છેલ્લી વખત ઓફિશિયલી નોન વેજ ખાતો હોઈ અભિજીતે “ફિશ કરી” ધરાઈને આરોગી અને મીનલે પણ આલુ પરોઠાં અને દહીં ખાઈ અભિજીતના ખભા પર માથું ઢાળીને સૂઈ ગઈ.

સ્વર્ગ જેવાં દેશમાં નવાં સંબંધના ઉમંગ સાથે બંને જણા ઝુરીચથી વિયેના જવા રવાનાં થયાં.
હંમેશની માફક બંને જણાએ પોતાનું પ્રેઝન્ટેશન બખૂબી નિભાવ્યું. તાળીઓના ગડગડાટ સાથે બે દિવસની કોન્ફરન્સ પૂરી થઇ.
બાકીના દિવસો તેમણે ફાઈવ સ્ટાર હોટેલના બંધ કમરામાં જ ગાળ્યા.
રાતનાં ઉજાગરાં અને શારીરિક કસરતના કારણે બંનેના શરીર પર થાક વર્તાતો હતો પરંતુ એક સંબંધના સંતોષ પાછળ આ થાક છુપાઈ જતો હતો.
અભિજીતનને શરદી ખાંસી અને ગળું છોલાવાનું શરૂ થયું હતું. મીનલને પણ હળવો તાવ આવતો હતો અને હજી તો ભારત પાછા આવવાની અઢાર કલાકની મુસાફરી તો હતી જ.
લગ્ન પહેલાંની પોતાની યાદગાર યાત્રા પતાવીને બંને જણા પાછા ભારત આવવા રવાના થયા.
ઇન્ડિયા પાછા આવ્યાંને દસ બાર દિવસ વીતી ગયાં હતાં.
મીનલ સાથે સુવર્ણ દિવસોની ચર્ચા અને યાદગીરી તો બાજુ પર રહી અહીંયા તો અભિજીતને ‘અસહ્ય માથું દુખે છે’ અને ‘ગળું છોલાય છે’ ની ફરિયાદો વધતી જતી હતી. ડાબા હાથમાં અસહ્ય દુખાવો થતો હતો અને સેન્સેશન ઓછું થતું હોય તેવું પણ લાગતું હતું.
અભિજીતને લકવાની અસર લાગતાં મગજનો એમ.આર.આઈ. કરાવ્યો, તે પણ નોર્મલ આવ્યો. મીનલને પણ સમજાતું નહોતું કે અભિજીતની તબિયત અચાનક કેમ બગડી ગઈ.
લકવાની અસર હોવાનાં કારણે બે દિવસથી અભિજીતને ઓબ્સર્વેશન માટે હોસ્પિટલમાં જ રાખ્યો હતો.
મીનલ હવે ડૉક્ટરની જેમ નહીં પણ દર્દીના સગાવ્હાલાની જેમ અભિજીતની બાજુમાં બેઠી હતી. અભિજીતનો હાથ હાથમાં લઇ પોતાનાં એ અમૂલ્ય દિવસોને યાદ કરતી હતી. અભિજીતના ડાબા હાથના પલ્સ એનાં જમણાં હાથના પલ્સ કરતાં ઓછાં અને અસામાન્ય લાગ્યા. મીનલે અભિજીતની હાથને સપ્લાય કરતી લોહીની નળીઓની એંજિયોગ્રાફી કરાવી. એંજિયોગ્રાફી કરતાં જાણવાં મળ્યું કે ગળાની નીચેનાં ભાગમાં કોઈ ફોરેન બોડી છે, જે લોહી સપ્લાય કરતી નળીને કાપી રહ્યું છે જેના કારણે લોહીનો પ્રવાહ ઓછો થઇ રહ્યો છે. ઘણું મગજ કસ્યાં પછી એ ફોરેન બોડીનો આકાર જોતાં મીનલને ખબર પડી કે, “ઈટ ઇસ નથીંગ બટ અ ફિશ બોન.”
મીનલે પાછું ડૉક્ટરનું રૂપ ધારણ કર્યું અને અભિજીતને ઓપરેશન થિયેટરમાં લઇ જવા માટે ઓર્ડર કર્યો.

********

પ્રેઝન્ટેશનની લાસ્ટ સ્લાઈડમાં મીનલે કહ્યું, “હી ઇસ માય હસબંડ, હી ઇસ પ્રેઝન્ટ હીયર એટ ધ મોમેન્ટ, સીટિંગ નેક્સટ ટુ ઓનરેબલ મેયર મેડમ”.

જાપાન જેવાં દેશમાં, જ્યાં “સી ફૂડ” ખાવું સામાન્ય બાબત છે, ત્યાં આવા કેસના પ્રેઝન્ટેશન સાથે જ વિદેશી ડૉક્ટરો એ “ઇટ્સ અ યુનિક કેસ” કહીને બિરદાવ્યો.
ટોક્યોના મેયર મેડમે પણ ડૉ. મીનલ અને ડૉ. અભિજીતને પોતાનાં આવાસે ડિનર માટે આમંત્રણ આપ્યું.
મીનલે પણ આમંત્રણ સ્વીકાર્યું અને કહ્યું, “યસ મેડમ ઇટ્સ આર ઓનર!” 

અભિજીતે પણ વધુમાં ઉમેર્યું,“યસ મેડમ બટ નો ફિશ !!!”

HopeScope Stories Behind White Coat – 10 / Maulik Nagar “Vichar”

By : મૌલિક નાગર “વિચાર”

લીનાબેન તો હાથમાં ચેકલીસ્ટ લઇને બેગ ભરવામાં મશગુલ થઇ ગયાં હતાં.

‘જો બેટા, ખાવાપીવાની કોઈ પણ તકલીફ પડે, પૈસાની જરૂર પડે કે ગમે તે ઇમરજન્સી આવે, જરાક પણ મૂંઝાતો નહીં, અમને અહીંયા જાણ કરી દેજે, મેં મારા ત્યાંના બે-ત્રણ મિત્રોને કહી જ રાખ્યું છે, ક્યારેય હતાશ ના થતો, તકલીફ આવે તેમ જતી પણ રહે, મારા જીવનનો મંત્ર તું પણ આજે જીવનમાં ઉતારી લે “ઓલવેઝ બી પોઝિટિવ.”
‘અરે મમ્મી-પપ્પા તમે જરાક પણ ચિંતા ના કરો, ઉષ્મા તો છે મારી સાથે અને બધું કંપની જ પ્રોવાઈડ કરવાની છે, બસ તમે લોકો પણ ત્યાં આવવાની તૈયારી ચાલું કરી દેજો.’

ચિક…ચિક…ચિક…ચિક…ચકલીના અવાજવાળો દેશી ઘરનો દેશી બેલ વાગ્યો અને દરવાજો ઉઘાડતા જેમની રાહ જોવાતી હતી તે પાડોશી પ્રમોદભાઈ નજરે પડ્યાં.
‘લીનાબેન આ લો, ખાખરાનાં પાંચ પેકેટ, લિજ્જત પાપડનાં ત્રણ પેકેટ, મુખવાસ અને બીજો સૂકો નાસ્તો પણ છે.’
‘સોરી પ્રમોદભાઈ તમને કામ સોંપવું પડ્યું, આજે રાત્રે જ ભાવેશની અમેરીકાની ફ્લાઈટ છે અને બહું બધાં કામ બાકી છે.’
‘અરે લીનાભાભી પાડોશી એ પહેલો સગો…….તમ ત્યારે જરાક પણ……!’

લીનાબેન ટીફીન સર્વિસ ચલાવતા હતાં, રોજનાં ૧૫ માણસોનું ટિફિન એ એકલાં હાથે બનાવતાં હતાં અને રક્ષેશભાઈ નામું લખવાં જતાં હતાં. ભાવેશ એમનો એકનો એક દીકરો હતો.
મોજશોખ બાજુ પર મૂકીને તેઓ એ ભાવેશને ભણાવ્યો હતો. ઉછીના પૈસા લઈને એને ધામધૂમથી પરણાવ્યો અને ચારધામ યાત્રાની બચત પણ ભાવેશના હનીમૂન પાછળ ખર્ચી નાખી.
એ સમય એવો હતો કે અમેરિકા જવું એટલે પરગ્રહ પર જવા બરાબર હતું અને એક ગર્વની વાત પણ હતી, એટલે લીનાબેન અને રક્ષેશભાઈના ઘરે સવારથી જ સગાસંબંધીઓ મુલાકાતે આવતાં હતાં.
“કંઈ કામકાજ હોય તો અચૂક કહેજો રક્ષેશભાઈ!!!.”
“અમારી ગાડી છે, જો એરપોર્ટ જવું હોય તો લીનાભાભી!!!” જેવું કહેતા અનેક મહેમાનો મદદ માટે ઊમટી પડ્યાં હતાં.

સાંજ પડી, ૩૫-૪૦ જેટલાં સગાસંબંધીઓ સાથે આખોય સંઘ અમદાવાદ એરપોર્ટ પહોંચી ગયો. લીનાબેને ભાવેશનાં માથે વ્હાલભર્યું ચુંબન કરી ભાવેશ અને ઉષ્માને વિદાય આપી.

‘પપ્પા, અમે અહીંયા પહોંચી ગયા છીએ, કંપનીની ગાડી એરપોર્ટ લેવાં આવી હતી.’ ભાવેશે પહોંચતાની સાથે જ ઘરે ફોન કરી જણાવી દીધું કે પોતે સુખરૂપ પહોંચી ગયો છે.
રિસિવર હાથમાં આવવાની સાથે જ મમ્મી એ તો સવાલોની ગોળીબારી ચાલું કરી દીધી, ‘ક્યાં, કેવું, કેમ વિગેરે વિગેરે!!’
‘મમ્મી ચિંતા ના કરીશ, અત્યારે તો કંપની એ હોટેલ રહેવા આપી છે, પછી અમે કંપનીના એપાર્ટમેન્ટમાં શિફ્ટ થઇ જઈશું, તમારા લોકોની વિસા પ્રોસેસ પણ કંપની જ કરાવી આપવાની છે.’
‘સારું બેટા તું અમારી ચિંતા ના કરતો, બસ તારી નોકરીનું ધ્યાન રાખજે, ઉષ્મા અને છોકરાઓને અમારી યાદ આપજે.’ મમ્મી એ ફોન મુક્યો અને આંખમાંથી મમતા છલકાઈ ગઈ.

સમયે તો જાણે મેરેથોનમાં ભાગ લીધો હોય.
વર્ષો વીતવા લાગ્યાં, બ્રેડ બટરના દેશમાં તો ભાવેશ પાસે ઘી કેળાં હતાં.
પોતાના પર્સનલ સ્વિમિંગ પુલવાળો વિલા, માથાદીઠ ગાડીઓ, નોકરચાકર વિગેરે વિગેરે….
વર્ષો વીતી ગયાં હતાં અને ગમે તેટલાં પૈસા હોવા છતાં પણ એ એક પણ વખત મમ્મી-પપ્પાને અમેરિકા બોલાવી શક્યો ન હતો.
ક્યારેક એને છોકરાઓની પરીક્ષાઓ નડતી, ક્યારેક બહું ઠંડી હોવાથી તમે આવશો તો માંદા પડશો જેવાં બહાનાં નડતા અને ક્યારેક ટિકિટના અને ડોલરનાં ભાવ ઘટે એટલે તરત ટિકિટ બુક કરાવી દઈએ એવું આશ્વાશન મળતું.
હવે તો લીનાબેન અને રક્ષેશભાઈએ પણ અમેરિકા જવાનો વિચાર માંડી વાળ્યો હતો.
જોતજોતામાં કોરોના નામની વૈશ્વીક બીમારી એ વિશ્વના એકેએક દેશમાં કહેર વર્તાવવાનું ચાલું કરી દીધું.
લીનાબેન તો રોજ સવારે ભાવેશ, ઉષ્મા અને પૌત્રોના ખબર અંતર પૂછી લેતી પણ સામેથી “તમે લોકો સાચવજો પાછા” જેવો બેદરકારી ભર્યો પ્રેમ મળતો.

છેલ્લા એકાદ અઠવાડિયાથી રક્ષેશભાઈને તાવ ઉતરતો જ ન હતો, બે ત્રણ વખત તેઓ કોરોના ટેસ્ટિંગ ટેન્ટમાં વિનામુલ્યે ટેસ્ટ કરાવવા ગયાં હતાં પણ ત્યાંથી તેમને સામાન્ય તાવ છે તેવું કહીને ટેસ્ટ કરવામાં આવતો ન હતો.
ભાવેશ પણ સામાન્ય તાવ છે મમ્મી, થઇ જશે સારું, આ તો સીઝન બદલાય એટલે પપ્પાને આવું થતું જ હોય છે જેવાં અનેક સામાન્ય કારણો જણાવી ફોન મૂકી દેતો.
રક્ષેશભાઈને બ્લડ પ્રેશર અને ડાયાબિટીસ હોઈ એમની તબિયત વધારે બગડવા લાગી હતી.
લીનાબેનની ઘભરામણ ધીરે ધીરે વધતાં તેમણે ભાવેશને અડધી રાત્રે ફોન કર્યો, ઉત્તરમાં ભાવેશે કહ્યું કે, ’ચિંતા ના કર, મારો ફ્રેન્ડ નિશાંત છે ને એની બહેન ધરતી ત્યાં ઇન્ડિયામાં ડૉક્ટર છે એને હમણાં વાત કરું છું.’

‘દીદી, હું ભાવેશ, નિશાંતનો ફ્રેન્ડ’, આજે લાગ્યું કે ભાવેશે થોડી દરકાર રાખી છે.
ભાઈના મોઢે ભાવેશનું નામ અને લક્ષણ બંને સાંભળ્યા હતાં. “એકના ચાર અડધાં”
કંઈ કામ હશે એટલે અમેરિકાથી મેસેજ કર્યો હશે એવું વિચારી ધરતીએ પણ ઉત્તર આપ્યો.
‘દીદી, આમ તો સામાન્ય તાવ જ લાગે છે, પણ તમે મમ્મી જોડે વાત કરી લેજો ને, વગર કામની ચિંતા કરે છે.’
‘ડોન્ટ વરી આઈ વીલ ટોક ટુ અંકલ-આંટી, પણ ભાવેશ, અમે ડૉક્ટર્સ એક ખાંસીને પણ ક્યારેય સામાન્ય નથી ગણતા’ આવા સજ્જડ મેસેજ સાથે ધરતીએ કોઈ પણ પરિસ્થિતિને સામાન્ય ન ગણવી એવો સંકેત આપ્યો.

ડૉ ધરતીએ લીનાઆંટી સાથે ફોન પર વાત કરી. બંનેના કોરોના ટેસ્ટ કરાવ્યાં
સદ્ભાગ્યે લીનાઆંટીનો રિપોર્ટ તો નેગેટિવે આવ્યો પણ રક્ષેશ અંકલ પોઝિટિવ આવ્યાં.
શહેરમાં કોરોનાનાં અનેક કેસ વધી ગયાં હતા, એક પણ હોસ્પિટલમાં દાખલ થવાં માટે બેડ મળતાં ન હતાં.
ધરતીએ ભાવેશને અમેરીકા ફોન કરીને જણાવ્યું કે, ’અંકલને કોરોના પોઝિટિવ છે, એમને તાત્કાલિક દાખલ કરવાં પડશે.’
ભાવેશે કહ્યું, ‘દીદી, તમને જેમ ઠીક લાગે તેમ કરજો.’
‘સરકારી હોસ્પિટલમાં બેડ મળવો તો મુશ્કેલ હતો, ખાનગી હોસ્પિટલમાં જ દાખલ કરવાં પડશે’ ધરતી વહેતાં જતાં સમયનો અણસાર જાણતી હતી.
‘દીદી, જો બચવાની શક્યતા ના હોય તો ખાનગી હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવાનો કોઈ મતલબ નથી, જે કંઈ હોય તે તમે મમ્મી સાથે ચર્ચા કરી લેજો.’
બાય કીધું ના કીધું અને ભાવેશે ફોન પટકી દીધો.

લીનાઆંટી એ તો ધરતીને છુટ્ટી દોર આપી દીધી હતી, કે ‘બેટા તું જેમ કહીશ એમ કરીશું, બસ એનાં પપ્પાને બચાવી લો’
ધરતીએ મોબાઈલ ફોનની ફોનબુક ફરાવવાં લાગી, જેટલાં પણ જાણીતાં ડૉક્ટર કે હોસ્પિટલવાળા હતાં બધાંને ફોન કરીને પૂછી જોયું. ખાનગી કે સરકારી હોસ્પિટલમાં ક્યાંક પણ એકાદ બેડ મળે તો રક્ષેશઅંકલની ટ્રીટમેન્ટ ચાલુ થઇ જાય.એમનું ઓક્સીજન લેવલ ઘટતું જતું હતું, એમની તબિયત હવે ધીરે ધીરે ગંભીર થતી હતી.
પોતાનાં સગા કાકાને દાખલ કરવાનાં છે એમ કહીને મહામહેનતે એક પ્રતિષ્ઠિત ડૉક્ટરની ભલામણથી રક્ષેશઅંકલ માટે એક ખાનગી હોસ્પિટલમાં બેડની વ્યવસ્થા થઇ ગઈ.
‘હેલ્લો આંટી, ધરતી બોલું છું, ચિંતા ના કરતાં ખાનગી હોસ્પિટલમાં અંકલ માટે એક બેડની વ્યવસ્થા થઇ ગઈ છે’ હાશકારો અનુભવતાં ધરતી એક જ શ્વાસે બોલી ગઈ.
‘બેટા, અમે તો આણંદ પહોંચવા આવ્યાં છીએ, અહીંની સરકારી હોસ્પિટલમાં બેડ ખાલી હતો એટલે અમે ૧૦૮માં અહીંયા આવી ગયાં. હું અને તારાં કાકા એક જ એમ્બ્યુલન્સમાં આવ્યાં છીએ અને અમારાં પાડોશી પ્રમોદભાઈ બીજી ગાડીમાં આવે છે. કંઈ બીજું કામ હશે તો તને જણાવીશું.’
ધરતીની મહેનત તો પાણીમાં ગઈ પણ એને માઠું ન લાગ્યું, આટલાં વર્ષોના અનુભવો બાદ લોકોના આવાં સ્વભાવથી એ પરિચિત થઇ ગઈ હતી.
ધરતી તો એનાં કામમાં વ્યસ્ત થઇ ગઈ, થોડાં કલાકો બાદ લીનાઆંટીના ફોન પરથી જ પાડોશી પ્રમોદભાઈનો ફોન આવ્યો. બેટા અહીંયા ૭-૮ કલાક થયાં અને હજી અમને બહાર જ ઊભા રાખ્યા છે, કહે છે કે એમનાં બ્લડ રિપોર્ટ્સ આવશે પછી જ એમને દાખલ કરીશું અને બ્લડ રિપોર્ટ આવતાં હજી બીજાં ૧૨ કલાક જેવું તો થશે જ.
ધરતીએ પ્રમોદ અંકલને કહ્યું, “ચિંતા ના કરો અંકલ, હું ભાવેશને વાત કરું છું અને બની શકે તો ત્યાંના કોઈ ડૉક્ટર સાથે મારી વાત કરાવજો.’
ફોન તો ચાલું જ હતો ત્યાં પાછળ એક વૉટ્સએપ મેસેજ આવ્યો. ચાલું ફોને જ ધરતીએ મેસેજ ચેક કર્યો.
લીનાઆંટીના મોબાઈલ પરથી જ પ્રમોદભાઈ દ્વારા મોકલાયેલો એક સ્નેપશોટ હતો.



સ્નેપશોટ જોતાંની સાથે જ ધરતી એ ઉત્તર આપ્યો, “નો પ્રોબ્લેમ અંકલ કંઈ કામ હોય તો કહેજો, આઈ એમ યુઝડ ટુ વિથ ધીસ, આઈ એમ સ્ટીલ પોઝિટિવ”

HopeScope Stories Behind White Coat – ૯ / Maulik Nagar “Vichar”

by: Maulik Nagar

‘ડોન્ટ વરી નિભાકાકી.. તમે જલ્દી મારી ક્લિનિક પહોંચો.’ આશિનીએ ફોન કટ કર્યો અને ગાડીની ચાવી લીધી.
‘ક્યાંય નથી જવાનું આશિની..!!’
‘મમ્મી, ઇટ્સ માય ડ્યુટી.’
‘તારાં પપ્પાનું અપમાન કર્યું હતું, એ તું ભૂલી ગઈ? ક્યાંય નથી જવાનું… તને મારા સમ છે..’
‘મમ્મી, ડૉક્ટરની ડિગ્રી મળે એ જ સમયે અમે ડોક્ટરોએ સમ લઇ લીધાં હોય છે_”લોકોને બચાવવાનાં”.’
ધડામ કરતું બારણું પછાડી આશિની ક્લીનીક જવા નીકળી ગઈ.
વોક્સવેગન ગાડીનું પહેલું ગીયર જેવું પડ્યું અને વિચારોની વોક્સવેગન એકાદ વર્ષ રિવર્સ જતી રહી.


‘રિપોર્ટસ જોતાં તો એવું લાગે છે કે બા ચોવીસ કલાક કાઢે તો પણ બહું છે, નજીકના સગાઓને બોલાવી લો.’
‘ડૉક્ટરની સંગાથે વકીલ પણ બોલાવવા હતા ને મિતેષ.. અમારે બાનું વીલ વાંચવું છે.’
‘અરે..નિભાભાભી આ શું બોલો છો, આ સમયે તો આવું ના બોલો, આપણાં ફેમીલી ડૉક્ટર પણ ઊભા છે.’
‘ફેમિલી ડૉક્ટર છે એટલે આપણાં ફેમિલીની બધી વાતો પણ જાણતાં જ હશે ને?!’ નિભાભાભીએ પણ હિંદી સિરિયલના કોઈ પાત્રની જેમ મોં મચકોડતાં કહ્યું.
જાજરમાન બંગલાના એક મેલાઘેલાં, દવાદારૂ અને પેશાબથી ગંધાતાં રૂમમાં વર્ષો પછી નીરૂબાનો વસ્તાર આજે મહિનાઓ પછી ભેગો થયો હતો.
આ પહેલાં એક બે વખત પણ બા યમરાજાને થપ્પો કરવા ગયા હતાં ત્યારે પણ આવી રીતે જ બધાં ભેગાં થયાં હતાં. બા તો દરેક વખતે પાછાં આવી જતાં પણ બે ભાઈઓ વચ્ચે મીઠાશ ક્યારેય પાછી ન આવતી.
નીરૂબાને બે દીકરા હતાં. મોટો દીકરો હિતેશ અને નાનો મિતેષ. શરૂઆતમાં તો બંને ભાઈઓ બાપુજીની પેઢીમાં જોડે હતાં પણ સમય જતા મન, મગજ અને મકાનથી અલગ થઈ ગયાં હતાં.
બંને દીકરા અને વહુઓની કચકચથી પરવારીને બાપુજી તો અનંત યાત્રાએ નીકળી ગયાં હતાં. તેથી નીરૂબા નાનાં દીકરા મિતેષ સાથે રહેતા હતાં.
બંને ભાઈઓ લગ્ન પહેલાં તો જાણે જીગરી દોસ્ત જેવાં હતાં, પણ લગ્ન પછી એથી સાવ વિપરીત પરિસ્થિતિ.. ઊભુંય બનતું ન હતું. એનું મુખ્ય કારણ હતું મોટાં દીકરા હિતેશની પત્ની નિભા.
હિતેશ અને મિતેષ બંનેને ભગવાનની મહેર હતી. ગર્ભશ્રીમંત તો હતાં જ સાથેસાથ બંનેને એક-એક દીકરી હતી.

‘જો મિતેષ, અમને ખબર છે કે તે અને રિદ્ધિએ મિલ્કતની લાલચે જ બાને રાખ્યા છે, બા હજુ દસ વર્ષ ખેંચી નાખે એમ છે પણ તમે લોકો જ એમની સારસંભાળ રાખવામાં કચાશ કરો છો.’ પહેલેથી જ બધાં નિભાભાભીના આવાં અળવીતરા સ્વભાવથી વાકેફ હતાં.
પપ્પા પર લાગતાં આ બધાં પારિવારીક આરોપો સાંભળી ખૂણામાં ઊભેલી આશિનીથી એક ડૂમો ભરાઈ ગયો. આશિની સિંગાપુરથી પોતાનું માસ્ટર્સ પતાવીને હમણાં જ ભારત પરત આવી હતી.
આશિની સામે નજર કરતાં વળી પાછું નિભાકાકીએ ઝેર ઓક્યું, ‘તું ત્યારે આજે રોઈ જ લે, કાલથી તારે અને તારાં બાપાને બંનેને જલસા જ છે. દાદાના શેરથી માંડીને બધો જ હિસાબ કિતાબ તારાં બાપાએ દબાવી રાખ્યો છે. તારાં ભણતરનો ખર્ચ તો પેઢીમાંથી જ થયો છે અને હવે તારાં ક્લિનિક માટે પણ તારાં બાપાએ બધો વેંત કરી નાખ્યો છે.’
નિભાભાભી તો આજે ફૂલ ફોર્મમાં હતાં કારણકે એમને અને બધાને ખબર જ હતી કે હવે બાની જીવનનૈયા કિનારે પહોંચવાની તૈયારીમાં જ છે. એટલે જો જરાક પણ ઢીલું મૂકે તો મિતેષને ભાવતું જ મળી જાય.
મિતેષની પત્ની રિદ્ધિએ “બા…..” ની ચીસ પાડી અને ફિલ્મ ડાયરેક્ટર એકશન બોલે અને બધાં કલાકાર અભિનય ચાલુ કરી દે એમ અહીંયા પણ નિભાભાભીએ રોકકળ ચાલું કરી દીધી.
બાના ક્રિયાકર્મ પત્યાં અને એક સાંજે હિતેશભાઇ અને નિભાભાભી બેસવાનાં બહાને હિસાબ લેવાં આવી પહોંચ્યાં.
બાપુજી પાસેથી ધંધો શિખનાર મિતેષે હિતેશભાઈને આમ જોવાં જાઓ તો નિભાભાભીને પાઇ-પાઇનો હિસાબ આપી દીધો.
ભવિષ્યમાં બે ભાઈઓ વચ્ચે વધારે ક્ડવાશના આવે તે હેતુથી મન મોટું રાખીને બા-બાપુજીએ પહેલેથી જ બંનેના ભાગે સરખી મિલકત અને વારસો આપ્યો હતો.
બંને પરિવાર વચ્ચેનું શાબ્દિક વાતાવરણ જોતાં તો એવું જ લાગતું હતું કે, હિતેશભાઈ અને નિભાભાભીની આ છેલ્લી મુલાકાત બની રહેશે.
‘એકાદ વર્ષ બાદ શિવાનીના લગ્નની કંકોત્રી આપવાં આવીશું.’ એવો ઈશારો કરી હિતેશભાઈ ઊભા થયાં અને નિભાભાભીએ પણ મિલ્કત આવવાથી થોડી નરમાશ સાથે બધાંને “આવજો” કીધું અને ખાસ કરીને થોડાં વ્યંગ સાથે “બાય, ડૉક્ટર આશ……”


ગાડીના પૈડાની સાથે મગજનું વ્હીલ પણ એકસો વીસની સ્પીડે ફરતું હતું. એક બાજુ આશિનીને પપ્પાનું અપમાન, બા-દાદા માટેની બેફિકરાઈ અને મિલ્કતની લાલચ યાદ આવતી હતી અને બીજી બાજુ પિતરાઈ બહેનનો જીવ, બંને પરિવાર મીઠાશથી જોડાઈ શકે એની આશા અને એક અઠવાડિયા પછી લીધેલાં શિવાનીના લગ્ન….

કાકા અને નિભાકાકી ક્લિનિકના રિસેપ્શન પાસે જ ઊભાં હતાં, આવતાની સાથે જ કાકા કાકીને અવગણીને આશિની સૌ પહેલાં શિવાની પાસે વોર્ડમાં ગઈ.
‘ડૉ જીગ્નેશ, વ્હોટ ઇસ પેશન્ટ’સ હિસ્ટરી?’
‘મે’મ રિલેટીવ્સના કહેવાં પ્રમાણે પેશન્ટ ન્હાવા બેઠાં હતાં અને બાથરૂમમાં ધડામ કરતો અવાજ આવ્યો, એમનાં પપ્પાએ બે ત્રણ વખત દરવાજો ખખડાવ્યો અને અંદરથી કોઈ રિસ્પોન્સ ન આવતાં તેમણે બાથરૂમનો દરવાજો તોડી નાખ્યો અને એમને ખેંચ આવતી જોઈ.’
‘તમે અમને જેવી ઇન્સ્ટ્રક્શન આપી હતી તે મુજબ અમે તેમને ખેંચ બંધ થવાનું ઇન્જેક્શન આપ્યું અને ઓક્સિજન માસ્ક લગાવ્યું છે.’
‘કેટલી મિનિટ થઈ ઓક્સિજન ચાલુ કર્યા ને?’
‘મે’મ વીસ મિનિટ..’
‘ગ્રેટ’ બોલતાં જ આશિનીએ શિવાનીને સ્હેજ હલનચલન કરતાં જોઈ, માત્ર પાંચ સાત મિનિટમાં જ શિવાની એકદમ સ્વસ્થ થઇ ગઈ.
‘થેન્ક યુ દીદી.’
‘અરે..ગાંડી…!!’ બન્ને વાતો કરતાં કરતાં ઑબ્ઝરવેશન રૂમમાંથી બહાર આવ્યાં.
શિવાનીને ચાલીને આવતાં જોઈ હિતેશકાકા અને નિભાકાકી તો ખુશીના માર્યા રડી જ પડ્યાં.
ભૂતકાળની બધી જ કડવાશ ભુલાવી આશિનીએ કાકા, કાકી અને શિવાનીને પોતાની કેબીનમાં બોલાવ્યાં અને કોફી મંગાવી.
‘બેટા..શિવાનીના આવતાં અઠવાડીયે લગ્ન છે, અમે તમને લોકોને કંકોત્રી આપવા આવવાના જ હતાં.. પણ…!!! બેટા એમ તો કે, શિવાનીને શું થયું હતું?’ નિભાકાકીનો ટોન આજે વિવિધભારતીના ન્યુઝ રીડર જેવો નમ્ર લાગ્યો.
‘કાકી.. તમારા ઘરે બાથરૂમમાં ગેસ ગીઝર લાગે છે..’
‘હા બેટા… ઇલેક્ટ્રિક ગિઝર તો કેટલું મોંઘુ પડે..’ કાકીના સ્વભાવ પ્રમાણે વળી પાછી એમની પિન પૈસા પર જ ચોંટી.
‘માય જજમેન્ટ ઇસ પરફેક્ટ.’ બાથરૂમમાં ગેસની પાઇપ લાઈનમાં લિકેજ હશે અને એમાં કાર્બન મોનોકસાઈડ આવે, જેની સ્મેલ ના આવે અને એ દેખાય પણ નહીં.’
‘કંઈ વાંધો નહીં, પણ હવે રિપ્લેસ કરાવી દો કાકા, કાર્બન મોનોકસાઇડની આડઅસર પણ બહુ જ હોય છે. બે ચાર વર્ષ પછી મેમરી લોસ, હકલાવું વિગેરે જેવી તકલીફ થઈ શકે છે… પણ કંઈ ચિંતા ન કરો. મેં શિવાનીને તરત જ હાઇપર બેરીક ઓક્સિજન અપાવી દીધો છે, આખા અમદાવાદમાં આવાં પ્રકારનું ઓક્સિજન આપવાનાં ત્રણ જ મશીન છે.’ દિવાલ પર ટીંગાયેલા એક સર્ટિફિકેટની સામે ઈશારો કરતાં આશિનીએ કહ્યું.
સર્ટીફીકેટનું હેડીંગ હતું , “ગુજરાતની અદ્યતન ક્લિનિકના સર્વેમાં નંબર વન ક્લિનિક”
બાજુમાં ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી પાસેથી એવોર્ડ લેતી આશિનીની એક ફોટોફ્રેમ હતી, નીચે લખ્યું હતું,
“૧૦૦% સ્કોલરશિપ ફોર માસ્ટર્સ ઇન સિંગાપોર યુનિવર્સિટી ઓફ મેડિસિન.”

HopeScope Stories Behind White Coat – ૮ / Maulik Nagar “Vichar”

By Maulik Nagar “Vichar”

‘સોનિયા..તું કહેતી હોય તો કંકુ ચંદન લઈને તને ઊપર ઉઠાડવાં આવું, આ કંઈ તારી હોસ્ટેલ નથી’, પ્રગતિબેનની આ રોજની કચકચ હતી. સવાર સવારમાં એમનાં આવાં નકામાં બૂમ બરાડા ચાલુ થઇ જાય. ત્યાંથી ગુજરતા ભંગારવાળાને પણ થઇ જાય કે આપણું કોઈ નવું પ્રતિસ્પર્ધી આવ્યું છે.

‘મમ..મમ..મમ્મી, આ..આ..આવું છું, તૈયાર તો થ.થ….’ સોનિયા બોલવામાં થોડું હકલાતી હતી, બોલતી વખતે એની જીભ ઉપડતી ન હતી. જો ઉપડતી હોત તો પ્રગતિબેન ઉપડવા ના દેત.
‘તારા લાલી લિપસ્ટિકના કારણે મામા મામી રાહ જોઈને બેઠાં ના રહે, તું એકલી નવાઈની નથી ભણી, નીચે આવ જલ્દી નાસ્તો ઠંડો થઇ જશે.’

પ્રગતિબેનનો સ્વભાવ પહેલાંથી જ ચીડિયો હતો. ઉછેર એમનો ગામડામાં થયો હતો. થોડું ગણું તો ભણ્યાં હતાં. એમનાં આખાં પરિવારમાં શિસ્ત હતી પણ એમનામાં જ થોડી કચાશ રહી ગઈ હતી.

એકની એક દીકરી સોનિયાને પ્રગતિબેન હંમેશા દબાઈને જ રાખતા હતાં. પપ્પાનું પણ ઘરમાં એક ન ચાલે. એમને તો એ ભલા અને એમનો ધંધો ભલો.

‘આવી તારી ભાણી, ટાપટીપ તૈયાર થઇને’ મામાની દીકરીના લગ્ન હોઈ મામા અને મામી કંકોત્રી આપવાં આવ્યાં હતાં.
‘મમ..મમ્મી તું પણ શું? અ..અમારે તૈયાર થઈને જ..જ..જઉં પડે’ સોનિયા એ બધાથી નજર નીચી રાખીને જ ઉત્તર આપ્યો.
‘દાક્તરીનું ભણી છે તો તારું આ બોલવાનો પણ કંઈક ઈલાજ કર, તો અમે પણ આવી રીતે તારી કંકોત્રી આપવાં જઈ શકીયે.’
‘અરે પ્રગતિ તું પણ કેવી વાત કરે છે, થવાં કાળે બધું થઇ જશે’ મામા એ સોનિયાનું ઉપરાણું લીધું. સારું હતું મામામાં સોનિયાની બે મા જેવાં ગુણ ન હતાં.
સોનિયા સ્વભાવે સાવ ગાય જેવી હતી.
“દીકરી ને ગાય દોરે ત્યાં જાય” પણ અહીંયા તો દીકરી સોનિયાને કોઈ દોરનાર ન હતું, એની જાતે જ સોનિયા ભણીગણી ને ડૉક્ટર થઇ હતી.
સોનિયાની હોસ્પિટલમાં એને બધાં “મૅડમ-મૅડમ” કરે અને ઘરે આવે એટલે એની કમાયેલી બધી ઈજ્જત પ્રગતિબેન એક જ ઝટકે ઉતારી દે.

‘મા..મા..રિદ્ધિ નથી આવી?’
‘ના બેટા..હું અને મામી તો એક્ટિવા પર આવ્યાં છીએ’, બહું બધી જગ્યા એ કંકોત્રી આપવાની છે એટલે સમય અને પૈસા બંનેની બચત થાય.’
મામા એ મામીને કોણી મારતાં વધુમાં ઉમેર્યું, ‘કોસ્ટ કટિંગ યુ સી’.
‘પ..પ..પણ મામા તમે તો હેલ્મેટ પણ નથી પહેરતા,’આવી બે..બે..બેદરકારી કરો તો આપણને જ જો..જો….’
વાક્ય પત્યું ન પત્યું અને પ્રગતિબેન ટપકી પડ્યાં.

‘તું ચિબાવલી પ્રસંગ ટાણે જ આવાં વિચારો કરે છે.’ બસ, તને તો બધામાં ખોડ ખાંપણ જ દેખાય છે.’ પોતાનું કર પહેલાં…’

‘પ્રગતિબેન, એની વાત પણ એકંદરે સાચી જ છે, હું પણ એનાં પપ્પાને આ બાબતે બહું જ ટોકું છું, પણ એમની તો એકનો એક જ ડાયલોગ કે “ફાટવાની હશે તો ગમે ત્યારે ટિકિટ ફાટી જશે” મામી એ સોનિયાનાં બચાવમાં સત્ય પીરસ્યું.

‘સારું મા..મામા હું હોસ્પિટલ જઉં, બી સેફ…ક..ક..કંઈ કામ હોય તો કહેજો.’
‘લો..બધું ટેબલ પર એમનું એમ મુકીને ઉપડ્યાં, સોનિયા તું કોઈ કામની નથી’ આ તો પ્રગતિબેનનું પોતાનું મેદાન હતું એટલે તેઓ સોનિયાને ઉતારી પાડવાની એક પણ તક છોડતાં ન હતાં.
સ્વાભાવિક છે કોઈને વાંક વગર બધાંની વચ્ચે આવી રીતે ઉતારી પાડે તો ખાવાનો કોળીયો શું ગળેથી થૂંક પણ નીચે ન ઉતરે અને સોનિયા તો ભણેલી ગણેલી ન્યુરો સર્જન હતી.


‘અરે મૅડમ, તમને જ શોધતી હતી અને તમે અહીંયા કેન્ટીનમાં ચાની ચુસ્કી મારો છો, લો આ “ડેરી મિલ્ક”.’ જુનીયર ડૉ કીંજલે ચક્મકીત ચોકલેટનો ડબ્બો એની તરફ ધરતા કહ્યું.
‘એ..એ..એની ગુડ ન્યુઝ?’
‘મૅડમ, હવે સ્કુટીને ટાટા-બાય-બાય, કાલે જ મેં નવી કાર છોડાવી, “હોન્ડા જેઝ-ઓટોમેટિક”, આંખ મચકાવતાં ડૉ કીંજલે વધુમાં ઉમેર્યું,
‘મે’મ તમે તો મારાં મેન્ટર છો, તમારી એકેએક સલાહ મારાં માટે તો પથ્થર કી લકીર જેવી છે, સારું થયું તમે મને આ સ્કૂટી છોડીને ગાડી લઇ લેવાની સલાહ આપી.’
‘જોગાનુજોગ તો જુઓ તમને શોધતી શોધતી હું ઇમર્જન્સી ડિપાર્ટમેન્ટમાં ગઈ હતી ત્યાં હમણાં જ એક મેલ પેશન્ટ આવ્યું છે. RTAનું (રોડ ટ્રાફિક એક્સિડન્ડ) પેશન્ટ છે, હેડ ઈંજરી છે, હમણાં જ તમારાં નામનો કોડ એનાઉન્સ થશે, જો…જો…’
કીંજલની વાત પતી ના પતી અને હોસ્પિટલની કેન્ટીનના સ્પીકરમાં ટ્રોમા કોડ એનાઉન્સ થયો.
હેડ ઇન્જરીનો મામલો હોવાથી સોનિયા તાત્કાલિક ઇમર્જન્સી ડિપાર્ટમેન્ટ તરફ દોડી, દૂરથી પેશન્ટના સંબંધી બે મહિલાઓ બીજાં જુનિયર ડૉક્ટર્સ સાથે માથાઝીક કરતાં નજરે પડ્યાં.
સોનિયાની ચાલવાની ગતિ ફાસ્ટ થઇ ગઈ.
‘તમે પેશન્ટ પાસે અંદર ન જઇ શકો.’
‘ડોન્ટ વરી મૅડમ, ડૉ સોનિયા ઇસ કમિંગ ઈન જસ્ટ વન મિનિટ,’ રઘવાયેલાં સબંધીને આશ્વાસન આપતાં એક જુનિયર ડૉક્ટરે કહ્યું,
ડૉ સોનિયા નજીક આવતાં જ તૂટ્યાં ફૂટ્યાં અંગ્રેજીમાં એનાં કાને શબ્દો પડ્યાં, ‘સી ઈજ નોટ ઓન્લી ડૉક્ટર સોનિયા, સી ઈજ માય ડૉટર.’
ડૉટર શબ્દ કાને પડતાં જ સોનિયાના મોંઢામાંથી એક અધૂરી ચીસ સરકી ગઈ….”મા….મા…..”

આ ચીત્કારમાં ખબર ન પડી કે સોનિયાનાં મામાનાં અકસ્માતના કારણે એણે મા..મા..ચીસ પાડી કે પ્રથમ વખત એની માના મોઢેથી સાંભળેલ “ડૉટર શબ્દનો” હરખ હતો.

HopeScope Stories Behind White Coat – 7 / Maulik Nagar “Vichar”

By Maulik Nagar “Vichar”

અધુરૂ જ્ઞાન આફત નોતરે ! –
“First Aid એટલે માત્ર પાટાપિંડી જ નહીં પણ સૂઝ, સમજ અને સાવચેતી સાથે કરેલ સમયસરની સહાય”

‘First Aid વિદેશમાં લોકોને પાંચમાં ધોરણથી જ શીખવાડવામાં આવે છે, એનો મતલબ એવો કે 10વર્ષનો બાળક પણ આવી કોઈ પણ મેડિકલ ઇમેર્જન્સીને પ્રાથમીક સારવાર આપવાં સક્ષમ હોય છે. કમનસીબી છે કે આપણાં દેશમાં, આપણી સ્કૂલિંગ સિસ્ટમમાં કે સામાન્ય પ્રજાને “પ્રાથમીક સારવાર” વિશે જાગૃતિ જ નથી અને એનાં જ કારણે આપણાં દેશમાં અનેક મૃત્યુ થાય છે, જો પ્રથમ દસ કે પંદર મિનિટની અંદર જ દર્દીને પ્રાથમીક સારવાર મળી જાય તો એને બચવાની સંભાવના વધી જાય. જયારે પણ કોઈને અચાનક હાર્ટ અટેક, ખેંચ, બર્ન,બ્લીડીંગ, પોઇઝનિંગ, ચોકીંગ વિગેરે જેવી સમસ્યા ઊભી થાય ત્યારે શું ઈજનેર, અકાઉન્ટન્ટ, મેનેજર કે ડૉક્ટર પણ દર્દીને પ્રાથમિક સારવાર આપવાં સક્ષમ હોય છે?’ ધારદાર ભાષણ સાથે ડૉ નિશાએ વર્કશોપની શરૂઆત કરી.

ડૉ નિશા ઇમેર્જન્સી સારવારના નિષ્ણાત હોવાથી સોસાયટીઓ, સરકારી સંસ્થાઓ કે સ્કૂલો માટે અવારનવાર આવાં “પ્રાથમીક સારવાર”ના વર્કશોપનું આયોજન કરતી હતી. ડૉ નિશા માટે ગર્વની વાત એ હતી કે આજે તેનો આ પાંચસોમો વર્કશોપ હતો.
હાર્ટ અટેક, ખેંચ, બર્ન જેવી સમસ્યા વખતે શેની તકેદારી રાખવી તે પદ્ધતિસર સમજાવ્યાં બાદ જેવો ચોકીંગનો છેલ્લો મુદ્દો આવ્યો ત્યાં જ પ્રેસેંટેશનનો સ્લાઈડ શૉ અટકાવીને પ્રોજેક્ટરના અજવાળામાં ડૉ નિશા ક્યાંક ખોવાઈ ગઈ અને ગહેરી નિરાશામાં સરી પડી.


‘રેખા..ઓ..રેખા..તું જાય તે પહેલાં સ્વરનાં બધાં જ રમકડાં ભરી દેજે, નહીં તો એની મમ્મી મારી સામે ઘાંટા પાડશે’ જાગૃતિબેન બેંકમાં મેનેજર હતાં પણ ઘરમાં એમનું એક ન ચાલે.
બંને દીકરા કમાતા ધમાતા, નાના દીકરા હર્ષની વહુ ભાવિની પણ સારા પગારવાળી નોકરી કરે. મોટો દીકરો વિવેક અપરણીત હતો. હર્ષ અને ભાવિનીનો 2 વર્ષનો દીકરો સ્વર હજી હમણાં જ ખાંભોળીયા ભરતાં શીખ્યો હતો એટલે એને માટે અલગ અલગ સમયે બે આયાઓ રાખી હતી. એકનો સમય 10થી 4 અને બીજી આયાનો સમય 4થી 10.
આજે શનિવાર હોઈ જાગૃતિબેન ચાર વાગતાં પહેલા જ ઘરે આવી ગયાં હતાં.
સોફાની નજીક રમકડાંઓ જોડે રમતાં સ્વરને ગાલ પર બચ્ચી કરી, રેખાને રમકડાંઓ ભરવાનો ઓર્ડર કરી જાગૃતિબેન કપડાં બદલવાં પોતાનાં રૂમમાં ગયાં.
ઘડિયાળમાં એક બાજુ 4 વાગ્યાનાં ટકોરાં સંભળાયાં અને બીજી બાજુ રેખા તો પોતાનું પાકીટ લઇને જવા તૈયાર થઇ ગઈ.
બીજી આયા આવે ત્યાં સુધી રાહ જોવાની તસ્દી પણ ન લીધી અને રેખા એ જાગૃતિબેનના રૂમનો દરવાજો ખખડાવતાં કહ્યું, ‘મું જાઉં સુ બા.’
અંદરથી સાડીનો પાલવ સરખો કરતાં જાગૃતિબેન હજી તો બહાર આવીને કંઈ પૂછે તે પહેલાં તો ધરનો મુખ્ય દરવાજો બંધ થતાં સંભળાયો.
‘આ રેખાડી પણ છે ને, નીરુના આવવાની રાહ પણ નથી જોતી, આ બધાં રમકડાં પણ હજી એમનાં એમ રાખ્યાં છે.’ જાગૃતિબેને ડાઇનિંગ ટેબલ પરથી પોતાનાં ચશ્માં લીધાં અને પૌત્ર સ્વરની નજીક રમકડાં વીણવાં ગયા.
જાગૃતિબેન રમકડાં વીણવાં સ્વરની નજીક પહોંચ્યા અને જોયું તો સ્વર ખાંસવાનો પ્રયત્ન કરતો હતો પણ મોઢામાંથી અવાજ જ નીકળતો ન હતો.
આ દ્રશ્ય જોઈ જાગૃતિબેનનું હૃદય એક ધબકારો ચૂકી ગયું પણ બે-બે છોકરાં મોટાં કર્યાં હોવાનો અનુભવ હોવા છતાંય ઘભરાયેલાં જાગૃતિબેને રેખા…રેખા..નામનાં ચિત્કાર સાથે એણે સ્વરની પીઠ થાબડી.
બે-ચાર વખત પીઠ થાબડવાથી સ્વરના ગળામાંથી કંઈક બહાર આવ્યું પણ સ્વરના હાંફવાના કારણે એ પાછું ગળી ગયો.
સ્વરનું ભૂરું પડતું શરીર જોઈ જાગૃતિબેનનો તો જીવ જ ઊડી ગયો. ધ્રૂજતાં હાથે જાગૃતિબેને ભાવિનીને ફોન લગાવ્યો. મીટિંગમાં વ્યસ્ત ભાવિની ફોન ઉંચકી તો ન શકી પણ એ જ સમયે સમયસર આવવામાં બેદરકાર નીરુ આવી પહોંચી.
જાગૃતિબેન અને નીરુ બંને રીક્ષામાં બેસીને નજીકના દવાખાને ગયાં, એ દરમ્યાન હર્ષ સાથે સંપર્ક થતાં જાગૃતિબેને આખી પરિસ્થિતિની જાણ કરી.
હર્ષ અને ભાવિની પણ દવાખાને પહોંચી ગયાં.
સ્વરનું ભૂરું પડી ગયેલું શરીર જોઈ દવાખાનાના કમ્પાઉન્ડરમાંથી ડૉક્ટર બની ગયેલાં સાહેબે એને કોઈ મોટી હોસ્પિટલમાં લઇ જવા માટે જણાવ્યું.
ભાવિની અને હર્ષની ધીરજ પણ હવે ખૂટી રહી હતી.
‘નિશા, બેટા જયાઆંટી બોલું છું, D-101માંથી’, જાગૃતિબેનને યાદ આવ્યું કે પોતાની પાડોશી નિશા હમણાં જ પરદેશથી ઇમર્જન્સી ડૉક્ટરનું ભણીને આવી છે.
‘હા, આંટી બોલો, જય શ્રી કૃષ્ણ’ નિશાના નામથી જ ભાવિની અને હર્ષમાં એક આશા જાગી.
જયા બહેને જય શ્રી કૃષ્ણનો ઊત્તર તો ના આપ્યો પણ પોતાનો બાળ કૃષ્ણ સ્વર કંઈક ગળી ગયો હોવાની જાણ કરી.
હંમેશા ખડે પગે ઊભી રહેતી નિશાએ કહ્યું કે, ‘તમે ચિંતા ના કરો આંટી, હમણાં જ હું ત્યાં ICUવાળી એમ્બ્યુલન્સ મોકલાવું છું, તમે બધાં એમાં જ બેસીને બેમિનિટ જ દૂર આવેલી ગાલા હોસ્પીટલ પહોંચી જાઓ, હું અને મારી ટીમ હમણાં જ ત્યાં પહોંચીયે છીએ.’
ડૉ નિશાના કહેવાથી એમ્બ્યુલન્સ સમયસર પહોંચી તો ગઈ પણ સાંજનો સમય હતો અને “ટ્રાફીક કહે મારું કામ”, બે મિનિટનું અંતર કાપતાં દસ મિનિટ થઇ ગઈ.
એમ્બ્યુલન્સ પહોંચી એ પહેલાં જ ડૉ નિશા સ્વરની રાહ જોઈને ત્યાં હોસ્પિટલમાં હાજર જ હતી.
એમ્બ્યુલન્સ હોસ્પીટલ પહોંચતાં જ સ્વરનું Resuscitation ચાલું કરી દીધું, પણ સ્વરનું હૃદય પણ હવે કામ કરતું બંધ થઇ ગયું હતું. ગાલા હોસ્પિટલના પીડિયાટ્રિક ઇન્ટેન્સીવિસ્ટ પણ ત્યાં હાજર જ હતાં. સતત CPR આપતાં સ્વરનું હૃદય ધબકવાનું તો ચાલું થઇ ગયું પણ સ્વરને વેન્ટિલેટર પર મુકવો હવે જરૂરી હતો. સ્વરને વેન્ટિલેટર પર મુકવા માટે ડૉ નિશાએ જેવી ટોર્ચ એનાં ગળામાં નાખી તો સ્વરની સ્વર પેટીમાં ફસાઈ ગયેલો એક ભમરડો દેખાયો. ગમેતેમ કરીને સ્વરના ગળામાંથી ભમરડો બહાર તો કાઢ્યો પણ લાંબા સમય સુધી મગજમાં ઓક્સીજન ન પહોંચવાના કારણે એનું બ્રેઈન ડેડ થઇ ગયું હોય એમ લાગતું હતું.
‘જયાઆંટી, તમે સ્વરની છેલ્લી હલનચલન ક્યારે મહેસુસ કરી હતી’ આઘાતમાં બેઠેલાં જાગૃતિબેન પાસે આવીને ડૉ નિશાએ પૂછ્યું.
‘બેટા, મને યાદ છે ત્યાં સુધી હું અને નીરુ રીક્ષામાં બેઠાં ત્યારે એનું માથું મારાં ખભા પર ઢળી પડ્યું હતું, ત્યાર બાદ એનાં શરીરમાં કોઈ જાતનું હલનચલન ન હતું’
ઘડિયાળની સામે જોતાં ડૉ નિશાએ મિનિટ્સની ગણતરી કરી અને કહ્યું, ‘ઓહ, ઇટ્સ મૉર ધેન ટ્વેન્ટી મિનિટ્સ.’


પ્રેસેંટેશનમાં “Heimlich Maneuver” દર્શાવતી ચોકીંગની છેલ્લી સ્લાઈડ પ્રોજેક્ટરમાં ચેન્જ કરતાં ડૉ નિશાએ આ વર્કશોપને વિરામ આપ્યો અને બીજી વર્કશોપ સુધી નિરાશાને પણ વિરામ આપ્યો.

હોપસ્કોપ વાર્તા – 5

શિવમ, આ તારા રોજ રોજના નાટકો વધી ગયાં છે.’ રશ્મિના મગજનો પંખો આજે ફાસ્ટ ફરતો હતો.
‘મમ્મી, મને બહું જ માથું દુ:ખે છે, સાચ્ચે કહું છું.’
રોજ બરોજના બહાનાંથી હવે રશ્મિને પણ જાણ થઇ ગઈ હતી કે સ્કૂલે જવું ના પડે એટલે શિવમ બહાનાં કાઢતો હોય છે.
‘મમ્મી સાચ્ચે કહું છું’ શિવમની આંખોમાં પાણી આવી ગયા અને હાથ પણ ધ્રૂજવા લાગ્યાં.
“મારો દીકરો, મારો શિવુ” કહી કહીને તે જ છાપરે ચડાવ્યો છે’,’શિવમ તને ખબર છે ને છાપરે કોણ હોય?’ સુકેતુએ પણ શિવમ અને રશ્મિ બંનેને આડે હાથે લઇ લીધા.
‘મમ્મી….પપ્પા…’ નેટવર્ક વગરના રેડીયા જેવો અવાજ આવ્યો અને શિવમ જમીન પર પટકાઈ ગયો.
ગાદલા જેવું પેટ, ઓશીકા જેવાં ગાલ. નિસ્તેજ ચહેરો, હંમેશા કમ્પ્યુટરમાં મોઢું નાખીને બેસવાની આદતના કારણે વળી ગયેલી ડોકવાળું, જાડું એવું શિવમનું આ મહાકાય શરીર રશ્મિએ જમીન પર અસ્તવ્યસ્ત હાલતમાં પડેલું જોયું.
‘શિવુ….’ મમ્મી એ રાડ પાડી અને સુકેતુએ ગાડી કાઢી.
‘ડૉકટર મૅડમ, શિવમ કેટલાંય દિવસથી માથું દુઃખે છે, છાતીમાં દુઃખે છે, ગળામાં દુઃખે છે, મગજની નસ ખેંચાય છે, એવી ઘણી બધી જાતજાતની ફરિયાદો કરી ચૂક્યો છે.
છેલ્લાં એક મહીનામાં હોસ્પિટલની અમારી આ પાંચમી મુલાકાત છે.’ સુકેતુએ અથથી ઇતિ સુધી બધું જ આ મલ્ટી સ્પેશ્યાલિટી હોસ્પિટલની સિનિયર કન્સલ્ટન્ટ ડૉ. પ્રિયાને જણાવ્યું.
ડૉ. પ્રિયા સુકેતુની વાતો તો સાંભળતા જ હતા પણ એમનું ધ્યાન સતત શિવમ ઉપર જ હતું. શિવમ હવે ભાનમાં હતો એટલે પ્રિયાને થયું કે શિવમને શું થાય છે એ એને જ પૂછવું યોગ્ય છે.
પ્રિયા શિવમ પાસે ગઈ તો ખરા પણ શિવમે એની ઝાઝી નોંધ ના લીધી. પ્રિયાએ ખોંખારો ખાઈને શિવમને પૂછ્યું કે, ‘તને શું થાય છે શિવમ?’
‘કંઈ નહીં, હું તો બહુ થાકી ગયો હતો.’ શિવમે હાથ પર ખંજવાળતા બેદરકારી ભર્યો જવાબ આપ્યો.
‘શિવમ તું કમ્પ્યુટર કે સ્માર્ટ ફોનમાં ગેમ રમે છે?’ પ્રિયાએ કાકલૂદી કરતાં લાડમાં પ્રશ્ન પૂછ્યો.
અરે મૅડમ, કમ્પ્યુટર પર જાતભાતના વિડીયો, સ્માર્ટ ફોનમાં ડબલ પ્લેયર્સની ગેમ્સ, ટિક્ટોક, પબજી અને સ્નેપ ચેટ પર મિત્રો સાથે ટાઈમ પાસ એ જ એની દિનચર્યા છે.
શિવમે પાછું મોઢું બગાડ્યું.
‘તને કોઈ ચોક્કસ સમયે જ માથું કે છાતીમાં દુખે છે કે……’ ડૉ. પ્રિયાએ તો શિવમને જ પ્રશ્નો પૂછવાના ચાલુ રાખ્યા.
‘હું જયારે ક્રિકેટ રમુ કે ટેનિસ રમુ ત્યારે મને છાતીમાં દુખે.’
‘કોઈ ચોક્કસ પ્રકારના શોટ મારે ત્યારે દુખે?’
‘એવું તો નહીં, ક્યારેક દુખે ક્યારેક ના દુખે, ક્યારેક હાથ-પગ દુખે, મને ખબર નથી મને શું થાય. આ તો મને આખો દિવસ ઊંઘ જ આવ્યા કરે. પણ વધારે પડતું મગજની નસમાં સણકા વાગે’ અલ્લા તલ્લાં કરતાં શિવમે હજી પણ બરોબર સહકાર ના આપ્યો.
પ્રિયાને એક ભાળ તો મળી ગઈ કે શિવમ એની સમસ્યા કહી શકતો નથી, ક્યાંતો કહેવાં માંગતો નથી.
‘મિ. સુકેતુ, આપણે શિવમનો MRI કરાવી લઈએ અને જોઈએ કોઈ ન્યુરોલોજિસ્ટની સલાહ લેવાની જરૂર લાગે તો આપણે એમને કન્સલ્ટ કરીશું.’
થોડીક જ ક્ષણોમાં શિવમનો MRI રિપોર્ટ આવી ગયો. MRI રિપોર્ટ સાવ નોર્મલ હતો.
પહેલા તો લાગ્યું કે પરીક્ષા કે અપૂરતી ઊંઘના કારણે કદાચ એ પડી ગયો હશે, પણ આટલા બધાં લક્ષણો હતાં અને સુકેતુભાઇના કહેવા પ્રમાણે છેલ્લાં મહિનામાં શિવમને ઘણી બધી વખત હોસ્પિટલ લઇ જવો પડ્યો છે. સાથે સાથ એનાં ચહેરા પર કોઈ ભય દેખાતો નથી.
આમ તો હોસ્પિટલમાં એડમિટ કરવાનું કોઈ કારણ જણાતું ન હતું. શિવમ ત્યાં હાજર જ હતો એટલે પ્રિયાએ એની છાતીમાં દુખાવાની ફરિયાદને પણ ધ્યાનમાં લઇને હાર્ટની રીધમ, ECG વગેરે પણ તપાસ્યા, એમાં પણ બધું જ નોર્મલ હતું.
શિવમને કોઈક બીમારી હશે એનાં કરતાં હવે શિવમને શું બીમારી છે એ પકડાતું ન હતું એ સુકેતુ અને રશ્મિ માટે મોટું ચિંતાનું કારણ હતું.
શિવમના બધા જ ઇન્વેસ્ટિગેશન નોર્મલ આવતાં હવે ડૉ પ્રિયાએ શિવમને રજા આપવાનું જણાવ્યું અને કહ્યું કે આ કોઈ થાક કે ડિહાઈડ્રેશનના કારણે લાગે છે. એને લીકવીડ વધારે આપજો, સારું થઇ જશે.
પ્રિયાના મનમાં હજી પણ ગુથ્થી સુલઝતી ન હતી. પ્રિયાને મન હજી પણ ઇન્વેસ્ટિગેશનમાં કંઈક કચાશ લાગતી હતી.
જો શિવમ એકાદ વખત જ બેભાન થયો હોત તો નક્કી થાક, અપૂરતી ઊંઘ, પરીક્ષાનું ટેન્શન કે ડિહાઈડ્રેશન હોઈ શકત પણ સુકેતુભાઇના કહેવા પ્રમાણે શિવમને કોઈક બીમારી એવી તો હતી જ કે જે પકડાતી ન હતી.
સુકેતુ, રશ્મિ અને શિવમ ત્રણેય જણા બહાર જવા ઊભાં જ થતા હતાં ને ત્યાં જ પ્રિયાએ તેમને અટકાવ્યાં.
‘સુકેતુભાઈ, આપણે શિવમનો CT સ્કેન પણ કરાવી જોઈએ’. હાલાકી CT સ્કેનની જરૂર હતી તો નહીં પણ એનાં અનુભવના કારણે કંઈક એબ્નોર્મલ તો છે એવી પ્રિયાને ખાતરી હતી.
મલ્ટીસ્પેશ્યાલિટી હોસ્પિટલ હોઈ CT સ્કેન મશીન ત્યાં જ હતું. શિવમને સ્કેનીંગ મશીનમાં સૂવડાવ્યો અને ડૉ પ્રિયા મોનીટર રૂમમાં સ્ક્રીન પાસે જ ઊભી રહી. સ્કેનીંગ ચાલુ થયું.
રિબ કેજ, હાર્ટ વેસલ્સ, ફેફસાં બધું જ નોર્મલ હતું. ડૉ પ્રિયા હવે હતાશ જણાતી હતી. ડૉ પ્રિયાના કપાળે કરચલીઓ પડવા લાગી,
ફટાક કરી તાળી પાડીને પ્રિયા કૂદી પડી, ‘ગોટ ઈટ’, ‘સમથીંગ ઇસ રોંગ’. પ્રિયાએ બારીકાઈથી જોયું, શિવમના બંને હાથમાં નાના નાના એર બબલ્સ હતા. પ્રિયા દોડતી શિવમ પાસે ગઈ અને એનાં શર્ટની બાંય ઊંચી કરીને જોઈ અને ચોંકી જ ગઈ.
‘આ શું?’ નાના નાના કાળા ડાઘા પડ્યાં હતાં.
પ્રિયાએ સુકેતુ અને રશ્મિ પાસે આવીને કહ્યું, ‘પ્લીઝ આનાં રૂમની તપાસ કરો. શિવમને હું અહીંયા જ એડમીટ રાખું છું.’ જો તમને કંઈ પણ અજુગતુ મળે તો તરત જ મને ફોન કરો.’
અડધો કલાકના અરસામાં જ પ્રિયાના ફોન પર સુકેતુનો ફોન આવ્યો.
રડમસ અવાજે સુકેતુએ જણાવ્યું ‘મૅડમ અહીંયા ઘણી બધી સિરીંજ અને નાના બોરની સોય મળી છે, શું આ DRU…?’ બોલતાની સાથે જ સુકેતુ ધ્રુસકેને ધ્રુસકે રડી પડ્યો.
‘મિ. સુકેતુ, કંટ્રોલ યોરસેલ્ફ, આ DRUGS નથી.’
‘તો…’
‘એ બધો જ સામાન લઈને તમે બંને પાછા હોસ્પીટલ આવો, હું તમને જણાવું.’

મિ. સુકેતુ, મેં સાઈકિયાટ્રીક સ્પેશ્યાલિસ્ટ પણ બોલાવેલ છે. આપણે શિવમને ઘણું બધું કાઉન્સેલીંગ પણ કરવું પડશે.’
‘એ જુઓ’, કાચના દરવાજા પાસેથી ડૉ પ્રિયાએ રૂમની અંદર આંગળી ચીંઘી.
ઓરેન્જ જ્યુસનો ગ્લાસ હાથમાં લઈને શિવમ ડૉક્ટર સાથે મજાની વાતો કરતો હતો.
‘તમારા કહેવા પ્રમાણે એને ભણવું ગમતું નથી, સ્કૂલે જવું ગમતું નથી, એ બધાંથી છુટકારો મેળવવા એણે આર્ટિફિશ્યલ-કમ-નેચરલ રસ્તો શોધ્યો. આવાં બાળકો કોમ્પ્યુટર પર આવાં અવનવાં નુસ્ખાઓ શોધતા હોય છે.’
‘જરૂર એણે આ તરકીબ યુટ્યૂબ કે એવા કોઈ માધ્યમથી શીખી છે. આ બધી જ સિરીંજ અને નાના બોરની સોય એ કોઈ મેડીકલ સ્ટોરમાંથી લાવ્યો છે અને જયારે પણ એને સ્કૂલે ના જવું હોય ત્યારે થોડાં સમય પહેલાં એ ૦.૫ મીલી ગ્રામની હવા સિરીંજ વાટે નસમાં ભેળવે એટલે એને આવું ડિઝીનેસ અને ચક્કર આવે.’
‘શરૂઆતમાં તો એ ઇંજેક્શન લેતાં ડરતો હતો એટલે એને જ્યાં જ્યાં જાડી ચામડી હતી ત્યાં જ એ ઇંજેક્શન લેતો હતો’,’પછી તેને ફાવટ આવી જતા ૦.૫ મિલી ગ્રામથી માંડી ૧ ગ્રામ એર લેવાનું ચાલુ કર્યું.’
‘આનાથી થોડીક જ ક્ષણોમાં એને ડિઝીનેસ થાય અને ચક્કર આવીને ફસડાઈ પણ પડે.’
‘મૅડમ તમને કોણે જણાવ્યું’ લાળવાળા દુપટ્ટાનો એક છેડો મોઢાં પર દબાવીને રોતાં રોતાં રશ્મિએ ડૉક્ટરને પૂછ્યું.
‘અત્યારે તે ઓડિયો વિડીઓ કાઉન્સેલીંગ રૂમમાં છે અને અમારી હોસ્પિટલના સાઈકિયાટ્રીક સ્પેશ્યાલિસ્ટ ડૉ. અનંત સાથે જ એ વાતો કરે છે અને હમણાં જ એણે એની જાતે જ ગામડેથી આ સીરીંજ અને નીડલ લાવવાની વાત કબૂલી છે અને આ નુસખો એણે યુટ્યૂબ જેવાં માધ્યમ પરથી શીખ્યો હોવાનું જણાવ્યું.’
‘આવો તમારે શિવમ અને ડૉ અનંતની વાતો સાંભળવી હોય તો તમને કેબીનના સ્પીકરમાં સંભળાવું.’
‘સર, હવે તો મને ઇંજેક્શન મારતા આવડી ગયું છે, તો હું પણ તમારી જેમ ડૉક્ટર બની શકીશને’ શિવમના ચહેરા પર પહેલી વખત આજે ભણવાની આશા જાગતી દેખાઇ.
મૌલિક નાગર

પ્રકરણ -2 ″હોપસ્કોપ”- મૌલિક નાગર

ये परिंदे भी कितने नादान है,
मेहफूस हाथो को पहचान नहीं पाते.

‘મૅડમ, ખાલી પાંચ જ દિવસ, જેવા માંના દર્શન થશે એટલે તરત જ એસ.ટી બસમાં પાછો આવી જઈશ’, હોસ્પિટલના અટેન્ડન્ટ રઘુ એ ઘભરાતા સ્વરે ડૉ રૂચિતાને અરજી કરી.
‘અલ્યા ભાઈ, અઠવાડિયામાં ચાર દિવસ તો તું કોઈકના કોઈક બહાને વહેલો જાય છે, મોડો આવે છે, રજાઓ પાડે છે. અમને એવું છે કે આટલું બધું ભણ્યા પછી અમે તારા પગારદાર છીએ.’ ડૉ રૂચિતાનો પિત્તો આજે એમેય ગયો હતો. ઉપરાછાપરી દર્દીઓ આવતા હતા, હંમેશની માફક સ્ટાફની શોર્ટેજ અને ઉપરથી સંચાલકો સાથેની રોજબરોજની કચકચ.
તમે ભણ્યા એ જ તો તમારો પ્રોબ્લેમ છે, સંભળાય નહીં તેવી રીતે લુચ્ચું હસતા રઘુ બોલ્યો.
‘શું કહે છે?’
‘અરે ના મૅડમ આતો એમ કહેતો હતો કે બહુચર માઁની બાધા માની હતી કે દીકરાનો જન્મ થશે તો બહુચરાજી પગપાળા દર્શન કરી આવીશ અને એ બહાને દીકરાને અને મારી ઘરવાળીને પણ ગામડે મળી અવાય’ રઘુના સ્વરમાં હવે થોડી નફ્ફટાઈ અને બેદરકારી છલકાઈ.
‘આ મહીનામાં તો રજા નહીં જ મળે’ ડૉ રૂચિતા એ પણ હવે કડકાઈ દેખાડી
‘પણ મૅડમ…’
‘ જા…જા… હવે કામે વળગ’ ડૉ રૂચિતા એ રઘુને જાકારાનો ઈશારો કર્યો.
‘અમારા માટે તો અમારું પરિવાર પહેલા, બાકી બધું પછી મૅડમ. અમે કઈ ગુલામ નથી, અંગ્રેજો જતા રહ્યાં અને……..’રઘુ પણ અકળામણમાં બબડતા બબડતા ત્યાંથી નીકળી ગયો.

રઘુની આખી બપોર ડોક્ટરો, દર્દીઓ અને વહીવટીકર્તાઓને ગાળો આપવામાં જ ગઇ.
‘નાચવું નહીં એને આંગણું વાંકુ’
બાધા કે બૈરાં છોકરાને મળવાનું તો માત્ર બહાનું જ હતું, પણ ચાલીના મિત્રો સંગાથે મોજ કરતા કરતા પગપાળા જવું એ જ મુખ્ય કારણ હતું

પોતાની શિફ્ટ પતાવી સાંજની શિફ્ટના ડૉક્ટરને હેન્ડ ઓવેર આપી ડૉ રૂચિતા ઉતાવળે ઘરે જવા માટે નીકળ્યા. બીજા દિવસે એમના પતિનો જન્મદિવસ હોઈ આજે તો એમના માટે સરપ્રાઇસ કેક બનાવવાની ઈચ્છા હતી.
ઘરની ગલીની પાસે જ રૂચિતા એ થોડી ભીડ ઊભેલી જોઈ, એને મનમાં થયું કે નક્કી કોઈક એક્સિડેન્ટ થયો છે. એમણે પણ સીગ્નલ આપીને ગાડી સાઈડ પર ઊભી કરી દીધી.
ભીડને ‘ડૉક્ટર છું…ડૉક્ટર છું… ‘કહેતા આગળ વધ્યા અને એક વૃદ્ધ અર્ધ બેભાન અવસ્થામાં કણસતા જોયા.
‘અરે….કનુકાકા…!!!!’ જોતાવેંત જ ડૉ રૂચિતાએ એમ્બ્યુલન્સને ફોન કર્યો અને કનુકાકાને CPR આપવાનું ચાલુ કરી દીધું. જમા થયેલી ભીડને દૂર રહેવાના ઈશારા સાથે ડૉ રૂચિતાએ વળી પાછો ફોન લગાવ્યો,
‘હેલો ડૉ અર્પણ, ડૉ રૂચિતા હીઅર, યુ પ્લીઝ કોલ અવર ઓન કોલ ન્યુરો ફિઝીશ્યન એન્ડ કાર્ડિયોલોજિસ્ટ. કનુકાકા ઇસ ઈન કાર્ડીયેક અરેસ્ટ.’

હોસ્પિટલના ઇમર્જન્સીના ડિપાર્ટમેન્ટના ગેટ પર સાયરન મારતી એમ્બ્યુલન્સ આવી પહોંચી, ડૉ રૂચિતા પણ એ જ એમ્બ્યુલન્સમાં આવ્યા હતા. ડૉ રૂચિતાની ટીમ પણ ત્યાં રાહ જોઈને ઉભી જ હતી.
‘સિસ્ટર, તમે રજીસ્ટ્રેશન કરાવો.
ડૉ પ્રણવ, એમને રિસસ બેડ પર લઇ લઈએ.’

‘કનુકાકા કાર્ડીયેક અરેસ્ટમાંથી તો રિવાઇવ થઇ ગયા છે પણ હાર્ટની મેજર વેસલ બ્લોક હોય એવું લાગે છે, માટે સ્ટેન્ટ મૂકીને બ્લોક ઓપન કરવો પડશે’, ECG જોતાં કાર્ડીઓલોજીસ્ટ ડૉ પ્રણવે કહ્યું.
‘એમના ઘરેથી કોઈ આવેલ છે?’
‘વેઇટ સર, રઘુ અહીંયા જ હશે, એની શિફ્ટ પતવાને હજી વાર છે.’
શરીરથી સાવ લેવાઈ ગયેલા, મેલા ઘેલા કપડામાં, કાપડની થેલી લઇ નીકળેલા આ કનુકાકા બે વર્ષ પહેલા જ રિટાયર્ડ થયેલા આ જ હોસ્પિટલના સિનિયર અટેન્ડન્ટ અને રઘુના પિતા હતા. છ-આઠ મહિના પહેલા જ કનુકાકાની ભલામણથી આ રખડેલ દીકરા રઘુને હોસ્પિટલે કામ પર રાખ્યો હતો.
‘મૅડમ, બધા ફલોર પર તપાસ કરી દીધી રઘુનો ક્યાંય પણ અતોપતો નથી, અને એનો ફોન પણ સ્વીટ્ચ ઓફ આવે છે.’ બીજા અટેન્ડન્ટે કહ્યું.
‘ઓહ માય ગોડ, હી મસ્ટ હેવ લેફ્ટ ફોર …….’ રૂચિતાને પરિસ્થિતિનો ખ્યાલ આવી ગયો કે રઘુ કહ્યા વગર જ બેદરકાર બનીને બહુચરાજી જવા નીકળી ગયો છે.
રઘુનો ફોન તો ન લાગ્યો અને પરિવારના કોઈ સભ્ય સાથે સંપર્ક પણ ન થઇ શક્યો. હવે નિર્ણય લેવામાં વધુ સમય બગાડાય એવો ન હતો. સારવારમાં વિલંબ ન થાય અને વધુ ખર્ચ પણ ન થાય તે હેતુથી બે ત્રણ ઇમર્જન્સીના ડોક્ટર્સ, ડૉ પ્રવણ અને ડૉ રૂચિતાએ જ નિર્ણય લેવાનું નક્કી કર્યું.

ભારે ધર્મસંકટ હતું. કેમ કે જો આ ખાનગી હોસ્પિટલમાં રાખીયે તો કનુકાકાને ખર્ચ ન પોસાય અને સ્ટેન્ટ મુકાવવું ખુબ જ જરૂરી હતું.
અંતે કનુકાકાને ક્લોટ ઓગાળવાનું ઇન્જેક્શન આપ્યું જેથી થોડાક સમયમાં ECG નોર્મલ થઇ ગયો અને કનુકાકા પણ ભાનમાં આવવા લાગ્યા.
ત્યાર બાદ Angiography માટે સરકારી હોસ્પિટલમાં શિફ્ટ કરવાનો નિર્ણય લીધો. જ્યાં સદ્નસીબે ડૉ પ્રણવ અને ડૉ રૂચિતા બન્ને વિઝિટિંગ ડોક્ટર તરીકે ફરજ બજાવતા હતા એટલે સ્ટેન્ટ મુકવાની પ્રોસિજર અને ફોલોઅપના પૈસાનો સવાલ જ ન હતો અને સરકારી હોસ્પિટલ હોઈ રૂમ અને બીજા ટેસ્ટમાં પણ રાહત મળી જાય.
કનુકાકાની સારવાર સમયસર થતા હવે એમણે ધીરે ધીરે ચાલવાનું પણ ચાલુ કરી દીધું હતું અને બે દિવસથી સવાર સાંજ ડૉ રૂચિતા એમની ખબર અંતર પૂછી જતા હતા.
ચાલીના એક છોકરા થકી જ રઘુને પપ્પા હોસ્પિટલમાં હોવાની જાણ થઇ અને તુરંત જ એ અમદાવાદ આવવા નીકળી ગયો. એસ. ટી સ્ટેન્ડથી સીધો જ સરકારી હોસ્પિટલ પહોચ્યો. કનુકાકા પાસેથી આખી ઘટનાની વિગતવાર જાણકારી મળી. પોતાના વર્તન પર રઘુને ખુબ પસ્તાવો થયો. રૂચિતા મૅડમને આભાર વ્યક્ત કરવા અને માફી માંગવા એ હોસ્પિટલે પહોંચી ગયો.

‘મેડમ..અંદર આવું?’ ભીની આંખે, ધીમા સ્વરે રઘુએ દરવાજો નોક કર્યો.
‘અરે રઘુ, આવ આવ, કનુકાકાને મળ્યો?’
‘હા મૅડ…..’રૂંધાતા કંઠે રઘુ ધ્રુસકેને ધ્રુસકે રડી પડ્યો અને રૂચિતા મૅડમનો આભાર માનવા લાગ્યો અને પગે પડી માફી માંગવા લાગ્યો.
‘અરે..રે.રે…આમ ગાંડપણ ના કર રઘુ, હોસ્પિટલના સ્ટાફના સભ્યો પણ મારો પરિવાર છે. અને મારા માટે તો મારું પરિવાર પહેલા બાકી બધું પછી…..લે આ કેક ખા, અપર ક્રસ્ટની છે.’