દ્રષ્ટિકોણ 18: ગિનિસ રેકોર્ડ અને સંવર્ધન માતૃભાષાનું – દર્શના

મિત્રો હું, દર્શના વરિયા નાડકર્ણી તમને બેઠક ની “દ્રષ્ટિકોણ” કોલમ ઉપર આવકારું છું.  આ કોલમ ઉપર આપણે વિવિધ દ્રષ્ટિકોણ થી અને વિવિધ વિષયો ઉપર વાત કરીએ છીએ. ગયા અઠવાડિયે  ગિનિસ રેકોર્ડ દિવસ ઉજવાયો તેના નિમિતે તેના વિષે થોડી વાત કરીએ. વાર્ષિક પ્રકાશિત થતું The Guinness Book of World Records પ્રકાશન દુનિયા ના અવનવા રેકોર્ડ્સ ની નોંધ રાખે છે. બે મેકવાર્ટર ભાઈઓ એ તેની શરૂઆત 1954 માં કરેલ.
કેવી રીતે તેની શરૂઆત થઇ તે સાંભળો. 1951 માં, ઇંગ્લેન્ડ માં, સર બીવર જે ગિનિસ બીયર નો ધંધો ચલાવતા હતા તે પક્ષીઓના શિકાર માટે ગયા. ત્યાં કોઈની સાથે તે દલીલ માં ઉતાર્યા કે વિશ્વ માં ક્યુ પક્ષી સૌથી વધુ ઝડપી હતું। તેમણે ઘરે જઈને ચોપડીઓ માં આ માહિતી ગોતવા માટે ખુબ પ્રયત્ન કર્યો અને તેમને લાગ્યું કે આવી માહિતીઓ ની નોંધ ક્યાંય નથી. તેમના એક કાર્યકરે તેમને બે ભાઈઓ જે માહિતી એકઠી કરવાનો શોખ ધરાવતા હતા તેમનો સંપર્ક કરવાનું કહ્યું અને તેમની વાતચીત આખરે આ પુસ્તકની શરૂઆત થવામાં નિમિત્ત બની.
64 વર્ષ થી ચાલતું ગિનિસ  બુક ઓફ વર્લ્ડ રેકોર્ડ્સ પોતે “best-selling copyrighted book of all time” નો રેકોર્ડ ધરાવે છે. 2019 ના પ્રકાશન ના આધારે અત્યાર સુધી તેનું પ્રકાશન 100 દેશોમાં અને 23 ભાષાઓમાં થઇ ચૂક્યું છે. તેની આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્રેન્ચાઇઝ ના આધારે તે પ્રિન્ટ ઉપરાંત ટેલિવિઝન શ્રેણી અને સંગ્રહાલયો અને મ્યૂઝિમ દ્વારા પણ આગળ વધી ગયું છે. ફ્રેન્ચાઇઝની લોકપ્રિયતાના પરિણામે અને તેમના સૂચિબદ્ધ ચકાસણી માં નામ કમાવાને લીધે વૈશ્વિક રેકોર્ડ્સ દુનિયા માં આવી અંતરરાષ્ત્રિય માહિતી અને નોંધમાં પ્રાથમિક આંતરરાષ્ટ્રીય સત્તા નું સ્થાન ધરાવે છે. આ સંસ્થા કોઈ પણ રેકોર્ડ્સ ના દાવા ની સ્વતંત્ર ચકાસણી માટે ખાસ કાર્યકરો રાખે છે.
ચાલો આપણે “સંવર્ધન માતૃભાષાનું” એ મહાગ્રંથ ઉપર થોડી વાત કરીએ. એ 12000 પાનાનું દળદાર પુસ્તક જે આપણે બેઠક માં કરેલા લખાણ થી તૈયાર કરેલ છે તે કદાચ આપણી માતૃભાષાને વિશ્વના સ્તરે આપણી ઓળખ બની રહે અને પુરા વિશ્વની જાણકારીમાં લાવી શકે. એ મહાગ્રંથ કઈ રીતે બન્યો?  “બેઠક” કે “સહિયારા સર્જન”માં નિતનવા વિષય કે વાર્તા ઉપર લખી ને સર્જકોએ ભાષાને કેળવી અને ભાષામાં ધીમે ધીમે પાંગરતા થયા અને તેમની ઉછળતી પ્રવીણતા આ પુસ્તક માં પરિણમી. 99 જેટલા લેખકોએ નવલકથા, નિબંધો, વાર્તા સંગ્રહો, હાસ્ય લેખો, આસ્વાદો, નાટકો, હેતૂલક્ષી વાતો, પ્રાયોગીક કે નવતર લખાણો, ભાષા સંવર્ધન નાં નવતર પ્રયોગો જેમ કે શબ્દ સ્પર્ધા..છબી એક સંવેદના અનેક અને “તસ્વીર બોલે છે”, જેવા વિષયો ને નવાજ્યા અને વિવિધ દ્રષ્ટિકોણ અને વિવિધ શબ્દોથી સજાવ્યા. ડૉ ચીનુમોદીએ આ મહાગ્રંથને આવકારતા કહ્યુ હતું કે આવું સંવર્ધન કાર્ય કદાચ ભારતની કોઇ પણ ભાષામાં થયુ નથી. અને તે બહુજ આવકારનીય પ્રયાસ છે.
Image result for "સંવર્ધન માતૃભાષાનું"
આ મહાગ્રંથ આવતી પેઢી માટે માતૃભાષાને ધબકતી રાખવાનો પ્રશંસનીય પ્રયાસ માત્ર નથી પરંતુ આ ગ્રંથ ના સર્જન, સંપાદન અને સંકલન માટે થયેલ ૭૦૦૦ કરતા વધુ મેન અવર અને અઢી વર્ષ ના તપ નો વાસ્તવિક પુરાવો છે.  લેખકો ના સર્જન ઉપરાંત પાયામાં ડૉ પ્રતાપભાઈ પંડ્યા ની આગવી ઝુંબેશ “પુસ્તક પરબ”થી લઈને આ જ્ઞાનયજ્ઞની વેદી ટેક્સાસ માં વિજયભાઈ શાહ, પ્રવિણાબેન કડકિયા અને હેમાબેન પટેલ ના સૌજન્યથી પ્રેરણા પામીને,  કેલિફોર્નિયા માં પ્રજ્ઞાબેન દાદભાવાલા ની અથાગ મહેનત ના શિરોબિંદુ સમાન પ્રતીક બની છે. આપણે ઇચ્છીએ કે તેને ગિનિસ બુક ઓફ વર્લ્ડ રેકોર્ડ્સ માં સ્થાન મળે અને એ રીતે આપણી ભાષા વિશ્વ ના સ્તરે ઓળખાણ પામે.
“સંવર્ધન માતૃભાષાનું” એ મહાગ્રંથ ને ગિનિસ બુક માં સ્થાન મળે તે માટે એક મહાયજ્ઞ પ્રજ્ઞાબેને આરંભ્યો છે. પરંતુ ગિનિસ બુક માં સ્થાન મેળવવું એ નાનીસૂની વાત નથી અને એ નાનું એવું કામ નથી. વિશ્વના સૌથી લાંબા વાળ નું સ્થાન મળ્યું છે ચાઈના ની યુવતી ક્ષી ક્વિપિંગ ને. તેના વાળ ની લંબાઈ, 2004 ના માપ પ્રમાણે, 18 ફીટ થી વધુ હતી. તેજ રીતે વિશ્વની સૌથી લાંબા પુસ્તક નું સ્થાન મળ્યું છે માર્સેલ પ્રૌસ્ટ ની નવલકથા ને જેમાં 9,609,000 અક્ષરો છે (including spaces). બેઠક ના મહાગ્રંથ ની દુનિયા ના લાંબા પુસ્તક ની કેટેગરી માં નહિ પરંતુ દુનિયાના સૌથી દળદાર પુસ્તક ની કેટેગરી માં સ્થાન માટે અરજી કરેલ છે. તે માટે ગિનિસ ના ઘણા ઘણા નિયમો છે જેનું પાલન કરવું પડે. જયારે તેના કાર્યકરો ચકાસવા આવે ત્યારે તેઓ એક એક પાના ફેરવી ને પુસ્તક ને તપાસે અને જોવે કે દરેક પાના ઉપર કેટલા અક્ષરો છે, અને કેટલા પાના વચ્ચે અડધા લખેલા છે. તે લોકો લેખકો ના નામ અને તેમની રોયલ્ટી બાબત પૂછતાછ કરે. બધુજ તેમના નિયમ મુજબ હોય ત્યારેજ તેનું ગિનિસ બુક માં સ્થાન મળે.  
અત્યારે ગિનિસ નું મુખ્યાલય ઇંગ્લેન્ડ માં છે અને તેની બીજી ઓફિસો ન્યુ યોર્ક અને ટોક્યો માં છે. તેના મ્યુઝિયમ નું મુખ્યાલય ફ્લોરિડામાં Ripley headquarters માં છે.

ગુજરાતી હોવાનું ગર્વ -મૌલિક વિચાર-

અંગત અને વ્યક્તિગત નામના કમાવા માટે લોકો રાત દિવસ એક કરી દેતા હોય છે, અને જાતભાતના નુસખા કરી world રેકોર્ડ માટે નામ નોંધાવતા હોય છે. જયારે ગુજરાતી ભાષાના સંસ્કાર કંઈક અલગ જ છે, વિદેશમાં રહીને માતૃભાષાને પ્રચાર પ્રસાર કરવાં માટેની ઘણી પ્રવૃત્તિ ચાલે છે, જેમાં ગત મહીને એક માન્યામાં ન આવે તેવી ગુજરાતી સાહિત્યની શબ્દરૂપી ઈમારત જોવા મળી. 12,224 પાનાંની ગુજરાતી ભાષાની વિવિધ વાંચન સામગ્રી સંકલન કરેલું પુસ્તક પ્રત્યક્ષ નજરે જોઇને રુંવાટા ઊભા થઇ ગયા.
વિચારયાત્રાની કૉલમ “ઓળખ”માં એ પુસ્તક એટલે કે “સંવર્ધન માતૃભાષાનું” વિષે વધુ વિગત વર્ણવી છે.

http://maulikvichar.com/2016/03/26/vicharyatra-march-2016/

ટૂંક જ સમયમાં આપણું આ પુસ્તક થોડીક ઔપચારિક વિધિ પતાવીને GUINNESS BOOK OF WORLD RECORD માં સ્થાન પામશે.

દુનિયાનું સૌથી જાડા માં જાડુ પુસ્તક એટલે “સંવર્ધન માતૃભાષાનું”
ગુજરાતી ભાષા સાહિત્યનો ગ્રંથ એટલે “સંવર્ધન માતૃભાષાનું”

ખુબ ખુબ અભિનંદન એ પાંચેય સંપાદકો :
વિજય શાહ, પ્રવિણા કડકિયા, પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા, હેમા પટેલ, કિરણ ઠાકર
જેમની રાત દિવસની મહેનતથી આપણાં ગુજરાતી હોવાનું ગર્વ આપણને થાય છે.

Maulik Vichar's photo.
Maulik Vichar's photo.

‘મહાગ્રન્થની ઊર્ધ્વયાત્રા’-તરુલતા મહેતા 12મી જા 2016

IMG_1644 IMG_3867  IMG_1656

 

 

 

મિત્રો,

સહિયારા આકાશમાં પતંગ ઉડાડવાનો તહેવાર આપણા સૌ માટે આજની ઘડીએ રળિયામણો ,ઉલ્લાસમય અને નવાં નિશાન સર કરવાનો બની રહ્યો છે.વિજયભાઈ શાહ ,હેમાબેન પટેલ પ્રજ્ઞાબેન અને પ્રવિણાબેન જેવા આપણા પ્રતિનિધિઓ ‘મહાગ્રન્થના પતંગને ‘ગુજરાતી સાહિત્યના આકાશમાં દમામપૂર્વક મૂકી રહ્યાં છે,સૌની છાતી ગજ ગજ ફૂલે છે.સોનાં સૂત્રધાર જેવા વિજયભાઈની સતત દોરવણી તથા સૌના પ્રયત્નો સરાહનીય છે.સૌ સર્જક મિત્રો મહાગ્રન્થની ઈમારતના સોપાન છે.ગુજરાતી રસિક વાચકો સૌની જીવાદોરી છે.જે સાહિત્ય વંચાય તે ધબકતું રહે છે.ગુજરાતી -આપણી માતુભાષા સદાય ધબકતી રહેશે. ચાલો આ મોધેરા પ્રસંગને રંગે ચંગે ઉજવીએ.

સૂર્ય જયારે મકર રાશિમાં પ્રવેશે ત્યારે મકરસંક્રાંતિ એટલે ઉતરાયણ કહેવાય,તેનું ધાર્મિક મહત્વ આપણે સૌ જાણીએ છીએ.મહાભારતમાં ભીષ્મપિતામહે ઉતરાયણમાં મહાપ્રયાણ કર્યું એમ કહેવાયું છે,એમણે અતિ  પીડાદાયક બાણોની શેયા પર ચોદ દિવસ ઉતરાયણની રાહ જોવામાં વિતાવ્યા કારણ કે તેમને પુણ્યશાળી,શુભ મુહુર્તમાં પ્રાણ ત્યજવો હતો.કોઈપણ પુણ્ય અને શુભ કર્મ માટે નાના મોટા ભોગ તો આપવા પડે છે.એમ કહો યજ્ઞમાં આહુતિ આપીએ ત્યારે દેવ પ્રસન્ન થઈ ફળ આપે છે.ગુજરાતી ભાષાના સંવર્ધનનું કામ કરી -યજ્ઞ કરી મહાગ્રન્થ સર્જવાનું ભગીરથ સોપાન  સર કરવામાં સૌને ફાળો છે.પણ આપણને સૌને સાકળનાર વિજયભાઈ,પ્રજ્ઞાબેન વિએ રાતદિવસ તપ કર્યું છે,તેમની ઋણી છું,તમે પણ મારી સાથે સંમત થશો એવી આશા છે.

આ વાત હું એટલા માટે કહું છું કે પતંગ આકાશમાં ઉડાડવા માટે પાકી સરસ દોરી જોઈએ,અને પવન હોય તો જ શક્ય બને,એ બધું કામ આપણા સૂત્રધારોએ કર્યું છે.

એમ કહેવાય છે કે પતંગ જીવાત્માં છે,તેને પરમઆત્મા તરફ ઊર્ધ્વ જવું છે,પણ દોરી શરીર-ધરતી  સાથે જોડાયેલી છે,એટલે જીવનમાં તપ અને પુણ્યકર્મો કરે તો જ ઊર્ધ્વ જવા માટે તેયાર થાય.આપણે સાહિત્ય સર્જન કરનારાની દોરી વાસ્તવિકતા સાથે જોડાયેલી છે.શબ્દસર્જન પતંગ છે,એને જીવનના અનુભવોથી સભર કરીએ, આપણી ગરવી ગુજરાતીને ગોરવવન્તી બનાવીએ એ જ શુભકામના.ગોળની તલસાકળીની મીઠાશ તમારા સર્જનમાં અને જીવનમાં સદાય રહે તેવી શુભભાવના.

મિત્રો ચાલો ગાઈએ ‘ચલી ચલી રે પતંગ મેરી ચલી ચલી રે,

                            ચલી બાદલો કે પાર હો કે દોર પર સવાર ….

તરુલતા મહેતા 12મી જા 2016

માતૃભાષાનાં સંવર્ધનનું અભિયાન આજે “ગીનીઝ બુક ઓફ રેકોર્ડ ” મેળવવા થનગની રહ્યું છે

IMG_1648

પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા  ​વિશ્વદીપભાઇ બારડ,માનનીય ચીનુભાઈ મોદી પ્રવિણા કાડકિયા,

IMG_1639-બારહાજારચોવીશ પાનાનું દળદાર પુસ્તક-  સંજય વૈદય , પ્રવિણાકાડકિયા

 IMG_1693IMG_1656IMG_1684                                                                    -દિપક પંડ્યા –                                                       કિરણ ઠાકર    રશ્મીભાઈ મજીઠીયા

આપણું માતૃભાષાનાં સંવર્ધનનું અભિયાન આજે “ગીનીઝ બુક ઓફ રેકોર્ડ ” મેળવવા થનગની રહ્યું છે. ‘ગીનીઝ બુક ઑફ રેકર્ડઃ’ની કસોટીમાંથી પાર ઉતરવાની ઘડીઓ ગણાઈ રહી છે.આપ સહુની શુભેચ્છાઓ સાથે આ કાર્ય પાર પડશે. આપના સહકારથી અંહી સુધી આવ્યા એ આનંદના સમાચાર છે.આ પુસ્તકની પ્રથમ નકલ ૧૦ જાનયુઆરી ૨૦૧૬ સ્થળ બુક પબ ઇનોવેશન અમદાવાદ ખાતે  જોવા પામ્યા  આપણા “પ્રયત્નના”  સાક્ષી માનનીય ચીનુભાઈ મોદી ,સંજય વૈદય ,રશ્મીભાઈ મજીઠીયા બન્યા સાથે ​વિશ્વદીપભાઇ બારડ,રેખા બારડ ,પ્રવિણા કાડકિયા,અર્ચિતા પંડ્યા ,દિપક પંડ્યા ,મૌલિક રામી ​,રશ્મી જાગીરદાર કાર્યનું બળ અને પ્રોત્સાહન ​બન્યા

  આ ગ્રંથની મહત્વતા: 

નવા વર્ષની દરેક સર્જકને ભેટ

new year gift

મિત્રો ,

નવા વર્ષની શુભ કામના ,

આપણે સૌ જાણીએ છીએ નવા વર્ષની શુભેચ્છા માત્ર એક દિવસ માટે નથી હોતી પરંતુ સમગ્ર વર્ષ આપણને લાગુ પડે છે. સમય બદલાય છે કેલેન્ડર અને તારીખ્યા સાથે આપણા જીવનની દરેક ક્ષણ પણ બદલાય  છે અને નવી ક્ષણો આવે છે  હા આ ફૂલની માફક જીવન પણ ખીલે છે અને મુરજાય છે પણ દરેક ક્ષણમાં એવું કૈક હોય છે જે મધથી પણ મધુર છે તો મિત્રો આ નવા વર્ષે આવતી નવી ક્ષણોને આપ સૌ ભમરા બનીને માપો, તમારા બાહ્ય અને આંતરજગતને નવું વર્ષ ઉત્સાહ,આનંદ અને શક્તિથી થનગનતું રાખે.તમારી શબ્દોનું સર્જન કરવાની કળા ખૂબ ખીલે, તમે સહિયારું સર્જન કરી નિર્દોષ આનંદ મેળવતા ભાષાનું સંવર્ધન કરો, ભાષાનું સંવર્ધન લખવાથી થાય છે,જુના સાહિત્યમાં નવું ઉમેરવું જરૂરી છે વાંચન સાથે સર્જન થાય તો જ ભાષા કેળવાય અને ટકે,ભૂલતા નહિ તમારી કલમમાં આલેખેલા શબ્દોને જીવતા કરવાની તાકાત છે. તમારાં સર્જનના મહેકતા પુષ્પોથી વાચકનું મન પણ સુગંધિત થઈ જાય . “બેઠકમાં”  કે “સહિયારા સર્જનના” વિષયને પડકાર તરીકે ન લેતા, પણ એને તમારી કલમ અને વિચારો થકી શણગારો, તમારામાં સ્થપાયેલા સંસ્કારો કલમ દ્વારા બીજામાં સંચિત થાય, તોજ નવા વર્ષેનો  સુરજ ઉગે  અને નવી સવારનો જન્મ થાય જેમાં આપણે સૌ આપણા ધ્યેય થી ડહોળાઈ ન જઈએ અને લખતા રહીએ  અને બધાનું જીવન ભર્યુંભાદર્યું અને હર્ષોલ્લાસ  થી છલકાય, આપ સૌના લખવાના પ્રયત્ન માટે સંતોષના ઓડકાર ખાઓ એથી વિશેષ નવા વર્ષની  શું શુભેચ્છા આપીએ!

 વિજય શાહ ,પ્રજ્ઞા દાદભવાળા,પ્રવિણા અવિનાશ કડકિયા,હેમાબેન પટેલ ,કિરણ ઠાકર  

“બેઠક”  એજ “સહિયારું સર્જન”         

 

ગુજરાત સમાચારમાં “સંવર્ધન માતૃભાષાનું” સમાચાર ચમકાવતા રાજેશભાઇ શાહ

Gujarati Language Maha Granth appro.12000 pages – might get place in Guinness Book of World Records…GUJARAT SAMACHAR, USA Edition of 20th Dec, 2015 published News on MAHA GRANTH – SAMVARDHAN MATRUBHASHA NU…..
– Rajesh Shah, Press Reporter, Gujarat Samachar, USA Edition.

 

Gujarat Samachar

માણસને ભોંયતળીએ કેવળ દટાઈને રહેવાનો કશો અર્થ નથી આ પુસ્તક, ભોંયતળીએથી અગાસી પર પહોંચવાનો પુરુષાર્થ છે.આ પુસ્તક સંપાદનોમાં અવશ્ય અનોખું થઈને રહેશે, જે ગદ્યના મહાન રસ્તા પર એક મહત્વનું સીમાચિન્હ બની રહેવાનું છે એમાં કોઈ શંકા નથી. સંવર્ધનમાં ગતિ નું પણ મહત્વ છે પહેલાનું સાહિત્ય જાળવાતાની સાથે નૂતન સર્જનનું ઉર્ધ્વગમન પણ થાય તે જરૂરી છે.ભાષા કે સાહિત્યક્ષેત્રે  નિર્માણ કરવા નવા સર્જકો ઉભા કરવા જરૂરી છે. જુના સાહિત્યમાં નવું ઉમેરવું જરૂરી છે વાંચન સાથે સર્જન થાય તો જ ભાષા કેળવાય અને ટકે.આ મહા ગ્રંથ માત્ર રેકોર્ડ બ્રેક પુસ્તક નથી તેમાં છયાસીથી વધુ લેખકની પરદેશમાં ભાષાને જીવતી રાખવાનો પ્રયત્ન છે. એક જાગૃતિ  પ્રતિક છે લોકોનું ધ્યાન આપણી ભાષા તરફ જાય અને વિશ્વ સ્તરે ગુજરાતી ભાષાની ઓળખ આ પુસ્તક છે  એ માત્ર આર્થિક પ્રવૃત્તિ નથી.માત્ર એકવાર નહિ નિયમિત “બેઠક” કે સહિયારા સર્જનમાં નિતનવા વિષય કે વાર્તા પર લખી સર્જકો એ ભાષાને કેળવી છે. એમાં સામાજિક, શૈક્ષણિક અને સાંસ્કૃતિક મૂલ્યો સંકળાયેલાં છે.પુસ્તક એ ભાષાની તાકાત છે  સર્જનાત્મક ગદ્ય ના પણ હોય તો પણ ગદ્ય મૌલિક ગદ્ય તો છે જ,દરેક લેખકનું સાતત્ય આ પુસ્તકનું આકર્ષણ છે. પુસ્તકમાં ગદ્યની રમણીયતા અનેક રીતે વહેંચી છે.આ પુસ્તકમાં મુખ્ય ધ્યાન ખેચે છે. “સહિયારી સર્જકતા” આપણી ભાષાને કેન્દ્રમાં રાખીને શબ્દો અહીં પાંગર્યા છે, પછી એ નવલકથા હોય, નિબંધો, વાર્તા સંગ્રહો, હાસ્ય લેખો, આસ્વાદો, નાટકો, હેતૂલક્ષી પુસ્તકો, પ્રાયોગીક કે નવતર લખાણો, અહી કરેલે  ભાષા સંવર્ધન નાં નવતર પ્રયોગો પણ જેમ કે શબ્દ સ્પર્ધા..છબી એક સંવેદના અનેક અને “તસ્વીર બોલે છે”,જે ઘણા સર્જકોને સંશોધન કરવા પ્રેરશે એમાં કોઈ શંકા નથી .ટુંકમાં અહી લેખકો ક્યારેક રાગની વાત કરે છે તો ક્યારેક વિરાગની ક્યારેક કોઈ કાવ્યમૃતનું આચમન કરાવે છે તો ક્યારેક માનવીના મનને તાગવાનો પ્રયાસ, સર્વત્ર લેખકની નવી દ્રષ્ટિનો અણસાર પરખાય છે.દરેક લેખક શબ્દ અને ભાષામાં જીવ પરોવી પ્રવૃત્ત થયા છે.પછી એને વધાવવાની  જવાબદારી આપણા સૌની છે.