હેલીના માણસ – 45 | ચાર દિન | રશ્મિ જાગીરદાર

નમસ્કાર મિત્રો, કેલિફોર્નિયાની બેઠક એટલે વિકસો અને વિકસાવો. હું રશ્મિ જાગીરદાર બેઠકના કલા અને સાહિત્યના આ મંચ પર, આપ સૌનું અભિવાદન કરું છું. ‘હેલીના માણસ’ આ શ્રેણીનો ભાગ-45 ‘ચાર દિન’ એની 44મી ગઝલ અને રસાસ્વાદ. 

આલેખન અને પ્રસ્તુતિ – રશ્મિ જાગીરદાર.  સંકલન – પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા

 

ગઝલ – 

 

જિંદગીના ઠાઠભપકા ધિંગામસ્તી ચાર દિન, 

ચાર દિ’ કચરામાં રોટી પેંડા બર્ફી ચાર દિન! 

 

રોશની અંધકાર આંસુ સ્મિત પીડા શાંતિ, 

સૌનું આ આવાગમન છે વારાફરતી ચાર દિન, 

 

છે બહું લાંબા વિરહના ચાર દિવસ આકરા,

ખૂબ ટૂંકી છે મુલાકાતોની અવધિ ચાર દિન! 

 

કોની પાસે છે સમય ને કોનો માંગું હું સમય! 

એ મને પણ ક્યાં કદી નવરાશ મળતી ચાર દિન! 

 

એ તરફ જોવાની ફુરસદ ક્યાં હતી મારી કને, 

એણે તો ખુલ્લી જ રાખી’તીને ખિડકી ચાર દિન! 

 

એ મને ભૂલી નથી એ વાત સાબિત થઈ ગઈ, 

આવવા માંડી મને હિચકી પે હિચકી ચાર દિન, 

 

પાંચમાં દિવસે ખલીલ એ સ્હેજ કંઈ બોલી શકી, 

દાંતમાં દાબીને ઊભી’તી એ ટચલી ચાર દિન! 

– ખલીલ ધનતેજવી 

 

રસાસ્વાદ :

આખરે માણસને જિંદગી જીવતાં આવડી જ જાય છે. જેવા સંજોગો તેને અનુરૂપ આચરણ કરવાનું અનાયાસ આવડી જતું હોય છે. આમ છતાં ગમે તેટલી તકલીફ હોય, પૈસાની તંગી હોય છતાં, તહેવારોની ઉજવણી કરવી, તેને માટે યોગ્ય ખાણીપીણીની તેમજ પહેરવેશની વ્યવસ્થા કરવી, આ બધું પણ જીવતરનો જ એક ભાગ છે, તે માનવી જાણે છે. એટલે ખુશીની પળો માણી લેવાનું તે ચૂકતો નથી. પછી ભલે બીજા દિવસથી ફરી પાછી  રાબેતા મુજબની જ જિંદગી જીવવાની હોય! એટલે જેમ આપણે જાણીએ છીએ તેમ, દિવાળીના તહેવારો નજીક આવતા હોય ત્યારે આખું બજાર ખરીદી કરનારાઓથી ઊભરાતું હોય છે. આવું નાતાલ કે, બીજા નાના મોટા તહેવારોમાં પણ બનતું હોય છે. ગરીબ અને નિચલા મધ્યમવર્ગીય લોકો માટે આ અનિવાર્ય છે. કારણ કે, તેઓની પાસે એવા વધારાનાં કપડાં નથી હોતાં જે તહેવારમાં પહેરી શકે. એટલે એ ચાર દિવસ ઠાઠથી ફરી લે. પછી તો પાછું એનું એ જ! 

સુખ દુઃખ, દિવસ રાત, ઉજાસ અંધકાર, શાતી પીડા, હસવું રડવું, આ બધાં દ્વંદ્વ વારાફરતી બદલાતાં રહે છે. સ્થાયી કશું જ નથી. અહીં આપણને આ ગીત યાદ આવી જાય છે. 

રાત ગયી ઓર દિન આતા હૈ, 

ઈસી તરહ આતે જાતે હૈ, 

યે સારા જીવન જાતા હૈ. 

હો…. રાત ગયી. 

અને આ આવાગમનને લીધે જ માણસથી જીવી શકાય છે. વિચાર કરો કે, વર્ષો સુધી રાત જ રહે તો? પીડા કે દુઃખનો અહેસાસ કાયમ રહે તો? જીવન કેટલું દોહ્યલું થઈ પડે! આવાગમનને લીધે દુઃખના દિવસોમાં આપણાં મનમાં ધરપત રહે છે કે, આ સમય પણ જતો રહેશે. અને એ આશાએ કપરો સમય પસાર થઈ જાય છે. પણ હા, સુખના દિવસો વધુ હોય તો પણ જાણે, ઝડપથી પુરા થઈ જાય છે. અને દુઃખના ચાર દિવસ પુરા થતાં જ ન હોય તેવું લાગે છે. પ્રેમીઓ માટે મિલનનો સમય આંખના પલકારામાં પતી જાય છે. ને પાછી આવીને ઉભી રહે જુદાઈ! અને તેમાં ય વિરહના એ દિવસો તો યુગ જેવા લાંબા લાગે! અને ત્યારે પ્રેમી અનાયાસ જ આ ગીત ગાઈ ગદ્દગદીત થઈ ઉઠશે. 

ચાર દિનકી ચાંદની ઓર ફિર અંધેરી રાત હૈ! 

શેર છે :

છે બહું લાંબા વિરહના ચાર દિવસ આકરા, ખૂબ ટૂંકી છે મુલાકાતોની અવધિ ચાર દિન! 

ઘણીવાર આપણને એવો અનુભવ થાય છે કે. આપણે કોઈની જરૂર હોય પણ એને સમય જ ન હોય. એ પોતાના વ્યવસાયમાં, સંસારમાં, અને જવાબદારીના ભારણમાં બિલકુલ વ્યસ્ત હોય. એને ખરેખર સમયનો અભાવ હોવાથી તે આપણી મદદે નથી આવી શકતો પણ આપણું મન દુઃખ અનુભવે છે. આપણને ખોટું લાગે છે. પરંતુ આવા સમયે આપણે એ દિવસો યાદ કરવા જોઈએ, જ્યારે આપણને પણ નવરાશ નહોતી. આપણે પણ કોઈ માટે સમય નહોતા આપી શકતા. કોઈ આપણી ગમે તેટલી રાહ જોતું તો પણ આપણી પાસે એમની પાસે જવાનો કે, એ તરફ નજર કરવાનો પણ સમય નહોતો. કોઈ ગમે તેટલી રાહ જુએ છતાં આપણાંથી ના જ જવાય ત્યારે આપણને તે યાદ કરે છે તેનો અહેસાસ કેવીરીતે થાય ખબર છે? આપણને હેડકી આવવા લાગશે! લાંબા સમય સુધી. 

સ્નેહીના મિલનનો અભરખો તો ઘણો હોય છે. કાગ ડોળે એની રાહ જોવાતી હોય છે. પણ જ્યારે અચાનક સામનો થઈ જાય ત્યારે બોલતી બંધ થઈ જાય છે. હજારો વાતો કહેવા વિચાર્યું હોય પણ સમય આવે ત્યારે ના જ બોલાય! બધું જાણે બાષ્પીભવન થઈ જાય અને દાંતો તળે આંગળી દબાવીને બસ ઉભા રહ્યા સિવાય કશું જ ન થઈ શકે! એ દ્રશ્યને ખલીલ સાહેબ આ શેરમાં હુબહુ ખડું કરે છે.

પાંચમાં દિવસે ખલીલ એ સ્હેજ કંઈ બોલી શકી, 

દાંતમાં દાબીને ઊભી’તી એ ટચલી ચાર દિન! 

જીવનના જુદાજુદા પડાવો પર આવી મળતાં, ખુશી અને ગમ, ચડતી અને પડતીને સમતોલ રહીને જીવવાની વાતો કહી જતી આ ગઝલ આપ સૌને જરૂર ગમી હશે. ફરીથી સુંદર મઝાની એક ગઝલ સાથે મળીશું આવતા એપિસોડમાં ત્યાં સુધી આપ સૌ સ્વસ્થ રહો, મસ્ત રહો, ખુશ રહો. નમસ્કાર.

રશ્મિ જાગીરદાર

હેલીના માણસ – 42 | ભાવિના ભેદ | રશ્મિ જાગીરદાર

નમસ્કાર મિત્રો, કેલિફોર્નિયાની બેઠક એટલે વિકસો અને વિકસાવો. હું રશ્મિ જાગીરદાર બેઠકના કલા અને સાહિત્યના આ મંચ પર આપ સૌનું અભિવાદન કરું છું. ‘હેલીના માણસ’ આ શ્રેણીનો ભાગ-42 ‘ભાવિના ભેદ’ એની 41મી ગઝલ અને રસાસ્વાદ. 

આલેખન અને પ્રસ્તુતિ – રશ્મિ જગીરદાર.  સંકલન – પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા

 

ગઝલ – 

આપવા જેવું નથી કંઈ પણ ખુદાના હાથમાં, 

એક બે આંસુ ઝીલાયાં છે દુવાના હાથમાં! 

 

મેં દીવો સળગાવીને મારી ફરજ પૂરી કરી, 

છે હવે અજવાળાની ઈજ્જત હવાના હાથમાં! 

 

મેં તો મારું વ્હાલસોયું દિલ તને સોંપી દીધું, 

એના ધબકારા હવે તારી કૃપાના હાથમાં! 

 

એક સરખું તો મુકદર કોઈનું હોતું નથી, 

એકસરખી રેખાઓ ક્યાં છે બધાના હાથમાં! 

 

હું હવે આબાદ કે બરબાદ થઉં પરવા નથી, 

જિન્દગી સોંપી દીધી મેં તો તમારા હાથમાં! 

 

પાનખર અથવા તો મોસમ ફાવે તે નક્કી કરે, 

ખીલવુ કે ખરવું ક્યાં છે પાંદડાના હાથમાં! 

 

બસ ખુદા પાસે ખલીલ એક જ અપેક્ષા છે હવે, 

હું મરું ત્યાં લગ કલમ રહેવા દે મારા હાથમાં! 

– ખલીલ ધનતેજવી 

 

રસાસ્વાદ –

હજાર હાથવાળો ભગવાન પોતે જ આપણને સૌને તેના કૃપાળુ હાથોથી કંઈ ને કંઈ આપતો રહે છે. તે સ્નેહ અને શ્રધ્ધાનો ભૂખ્યો છે. તેની કૃપા પામવા માટે પણ દુવાની જરૂર છે. કોઈ દુઃખીનાં આંસુ લુછીને કે, જરૂરે કોઈની સાથે ઊભા રહો તો મળતી દુવાઓ  આપણને પ્રભુ કૃપાને પાત્ર બનાવે છે. તે સિવાય ભગવાનને આપણી પાસે કંઈ જોઈતું પણ નથી. ખરેખર તો પ્રભુને આપવા માટે આપણી પાસે કશું ય હોય છે જ ક્યાં? સતત વહેતા સમયની સાથે દોડતાં દોડતાં થાકીને અટકીએ કે, માર્ગ ભુલીને ઉભા રહીએ, તો કોઈ ને કોઈ સ્વરૂપે કુદરત આપણને માર્ગ બતાવે છે. રસ્તે આવનારી મુશ્કેલીઓનો કોઈ આપણને અંદાજ આપી દે તેવું પણ બને છે. તેના ઉપાયો પણ બતાવે અને છેવટે માર્ગે નડનારા અંધકારને નાથવા માટે એકાદ દીવો પણ આપે. આટલી તૈયારી સાથે નીકળીએ પછી સફળતાપૂર્વક માર્ગ કાપીને ગંતવ્ય સ્થળે પહોંચી જવાની જવાબદારી તો આપણી જ હોય છે. જેમ આપણે દીવો પ્રગટાવી દઈએ પછી એના અજવાળાને જાળવી રાખવા માટે હવાને લીધે તે હોલવાઈ ન જાય તે જોવું પડે. 

મેં દીવો સળગાવીને મારી ફરજ પૂરી કરી, 

છે હવે અજવાળાની ઈજ્જત હવાના હાથમાં. 

યુવાનીમાં દિલ કોઈના પર આવી જતું હોય છે. હવે સામેની વ્યક્તિ એ દિલને સાચવે તે જરૂરી છે. ભુલેચુકે જો એવું ન થાય અને જુદું જ વર્તન કરવામાં આવે, તો ડરના માર્યા કે દુઃખના માર્યા ગભરાઈ જવાય અને દિલના ધબકારા વધી જાય. આમાં પણ દરેકનું ભાગ્ય સરખું નથી હોતું. અને કહે છે કે, આ ભાગ્યનું રહસ્ય હાથની રેખામાં છુપાયેલું હોય છે. દરેકના હાથમાં રેખાઓ જુદી જુદી હોય છે અને એટલે ભાગ્ય પણ નોખું નોખું! ભાગ્યના ભરમને પામવા કે, આપણાં ભાવીને ભાખવા આપણે અસમર્થ છીએ. જ્યારે કંઈ ન સમજાય ત્યારે જીવનનૌકાને આપણે ભગવાનના સમર્થ હાથોમાં સોંપી દેવી જોઈએ અને પછી જે થાય તેનો સ્વિકાર કરી લેવો ઉચિત હોય છે. પાનખરમાં કયાં પર્ણો કયા સમયે ખરશે તેની ખબર નથી હોતી. કે વસંતમાં કઈ કુંપળો ફુટશે તે પણ આપણે નથી જાણતા. આમ જોવા જાવ તો સમગ્ર સૃષ્ટિનું સર્જન અને વિસર્જન સમજ બહારનું જ હોય છે ને? કેટલું અનિશ્ચિત હોય છે બધું! આપણું જીવન પણ બિલકુલ અજાણ ભાવીને લઈને ચાલ્યા કરે છે. કેટલીયે અપેક્ષાઓ લઈને માણસ જીવતો હોય છે પણ એમાંની એકાદ અપેક્ષા એવી હોય છે જે પુરી થવી જ જોઈએ. એને માટે આપણે દિલથી ભગવાનને પ્રાર્થના કરીએ છીએ. બીજું કશું નહીં, બસ આટલું મળી જાય! અને આ ‘આટલું’ દરેક માટે જુદું હોય. જોઈએ કે, એક લેખક માટે તે શું હોઈ શકે! 

બસ ખુદા પાસે ખલીલ એક જ અપેક્ષા છે હવે, 

હું મરું ત્યાં લગ કલમ રહેવા દે મારા હાથમાં! 

ભાવિના ભેદો ઉકેલવા તો શક્ય નથી પણ જીવનરથના સારથિ ખુદ ભગવાન હોય તો ડર કેવો? ખરૂં ને મિત્રો? આજની ગઝલ આપ સૌને ગમી હશે. આવી મઝાની બીજી એક ગઝલ લઈને મળીશું, આવતા એપિસોડમાં, ત્યાં સુધી આપ સૌ સ્વસ્થ રહો, મસ્ત રહો, ખુશ રહો. નમસ્કાર.

રશ્મિ જાગીરદાર

હેલીના માણસ – 40 | આજે નહીં તો કાલે | રશ્મિ જાગીરદાર

નમસ્કાર મિત્રો, કેલિફોર્નિયાની બેઠક એટલે વિકસો અને વિકસાવો. હું રશ્મિ જાગીરદાર બેઠકના કલા અને સાહિત્યના આ મંચ પર આપ સૌનું અભિવાદન કરું છું. ‘હેલીના માણસ’ આ શ્રેણીનો ભાગ-40 ‘આજે નહીં તો કાલે’ એની 39મી ગઝલ અને રસાસ્વાદ. 

આલેખન અને પ્રસ્તુતિ – રશ્મિ જાગીરદાર.  સંકલન – પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા

ગઝલ :

બદલાશે જિંદગીની દશા આજકાલમાં, 

જોશે મનેય મારો ખુદા આજકાલમાં! 

પાલવ ખભેથી સ્હેજ સરકવાની વાર છે, 

મળશે મનેય મુઠ્ઠી હવા આજકાલમાં! 

હમણાં તો મારી જોડે ફક્ત ચાલતો રહે, 

પડશે તનેય ખૂબ મઝા આજકાલમાં! 

એકાદ બે વળાંક હવે આવશે ફક્ત, 

જોજે નવી ઊઘડશે દિશા આજકાલમાં! 

દીવામાં જેના તેલ હશે એ જ સળગશે, 

બાકીના હોલવાશે બધા આજકાલમાં! 

વર્ષોથી દિલને રાખ્યું તસલ્લીનાં ઘેનમાં, 

બસ થઈ જશે સમાપ્ત વ્યથા આજકાલમાં! 

માંગી છે મેં ખલીલ જગતભરનાં લાભમાં, 

નક્કી કબુલ થાશે દુવા આજકાલમાં! 

ખલીલ ધનતેજવી 

રસાસ્વાદ –

ઝંઝાવાતો સતતપણે આવીને જિંદગીને મુશ્કેલ બનાવતી હોય, એકથી પીછો છોડાવીએ ત્યાં જ બીજી મુસીબત સામે આવીને ઊભી રહે. આવામાં જીવવું દોહ્યલું બની જાય અને હતાશા ઘેરી વળે. પણ અહીં આપણે પોતાને સંભાળી લેવાની જરૂર છે. એને માટે ઈશ્વરમાં શ્રધ્ધા રાખી તેના ભરોસે મનને સમજાવવું જોઈએ કે, આ સમય પણ જતો રહેશે. 

બદલાશે જિંદગીની દશા આજકાલમાં, 

જોશે મનેય મારો ખુદા આજકાલમાં! 

સંસારની જવાબદારી અને પરિવારની સંભાળ રાખવામાં, દરેક દિવસ અને રાત એ રીતે વિતે છે કે, આપણે પોતે પણ એક માણસ છીએ, તે વાત વિસરી જવાય છે. મન મુંઝાતું રહે છે, શ્વાસ ઘુંટાતો રહે છે અને ત્યારે, મોકળાશ માટે જીવ તરફડી ઉઠે છે. ‘મારી અકળામણ પણ દુર થશે’ એ આશા જ આવા સમયે માણસને જીવાડી જાય છે. 

પાલવ ખભેથી સ્હેજ સરકવાની વાર છે, 

મળશે મનેય મુઠ્ઠી હવા આજકાલમાં! 

આપણે પોતે અનેક તકલીફો સાથે સંગ્રામ લડતા હોઈએ ત્યારે સાથીદાર પણ બાકાત ક્યાંથી રહે? ‘લાંબા સાથે ટુંકો જાય તો મરે નહીં તો માંદો થાય’ એ ન્યાયે હારીને ઉભા રહી જનાર આપણાં સાથીને, થોડી હકારાત્મક વાતોથી બહેલાવી, તેને આગળ વધવાનું પ્રોત્સાહન પુરું પાડવું જોઈએ અને ગતિમાન રહેવું જોઈએ. એ વલણ જ આગળ જતાં સફળતા અને ખુશી આપી શકે. 

હમણાં તો મારી જોડે ફક્ત ચાલતો રહે, 

પડશે તનેય ખૂબ મઝા આજકાલમાં! 

કોઈ બાળકને લઈને આપણે ચાલતા, કોઈ સ્થળે જવા નીકળ્યા હોઈએ તો, બને કે, બાળક વારંવાર પ્રશ્ન કરશે, ‘હવે કેટલી વાર લાગશે?’ તો ‘બસ આ આવી ગયું.’ એ પ્રકારના જવાબો આપીને તેને ચાલતા રહેવાનો જોશ પુરો પાડીશું. આપણે પણ જીવનમાં ક્યારેય અટકીએ, તો આવી જ વાતો વિચારીને આગળ વધતા રહેવું પડે. અને હૈયાધારણ રાખવી પડે કે, બસ હવે એકાદ બે વળાંક પછી મંઝિલ તરફની દિશા ઊઘડશે

એકાદ બે વળાંક હવે આવશે ફક્ત, 

જોજે નવી ઊઘડશે દિશા આજકાલમાં! 

દરેક વ્યક્તિમાં રહેલી આવડત જુદી જુદી હોય છે. દરેકના રસનો વિષય પણ અલગ હોય. એટલે જ્યારે કોઈ સ્પર્ધામાં અનેક જણ ભાગ લેતા હોય, ત્યારે ખરેખર એ સ્પર્ધા માટે જે સૌથી વધુ યોગ્ય હોય, જેને એ વિષય વિશે સૌથી વધુ જાણકારી હોય, જ્ઞાન હોય, તે જ છેક સુધી ટકી રહેશે. બાકીના ક્રમશઃ અટકી જશે. 

દીવામાં જેના તેલ હશે એ જ સળગશે, 

બાકીના હોલવાશે બધા આજકાલમાં! 

વ્યથા જ્યારે ચારે તરફથી ઘેરી વળે ત્યારે જીવન આકરૂં થઈ પડે. આ સ્થિતિમાં જો નિરાશ થઈને બેસી રહો, તો હતાશા કોઈ ખોટું પગલું ભરવા પણ મજબુર કરી દે. તેને બદલે અરે, આજ નહીં તો કાલે, સફળતા જરૂર મળશે એવી આશા સાથે વધતા રહીએ તો ખરેખર તેવું જ થાય. 

વર્ષોથી દિલને રાખ્યું તસલ્લીના ઘેનમાં, 

બસ થઈ જશે સમાપ્ત વ્યથા આજકાલમાં! 

માણસ જિંદગીભર કંઈ ને કંઈ દુવા માંગતો જ રહે છે. જીવનમાં આવતી તકલીફોનો સામનો કરવા તેને માટે એ અનિવાર્ય છે. તકલીફ સાથે દુવા ભળે એટલે જીવનનૈયા સમતોલ રહે. પણ જો દુવા કોઈ બીજાને માટે માંગવામાં આવે તો તે અચૂક ફળે છે

માગી છે મેં ખલીલ જગતભરનાં લાભમાં, 

નક્કી કબુલ થાશે દુવા આજકાલમાં! 

આપણું કામ કોઈને સોંપવું પડે અને તે કહે કે, ‘થઈ જશે આજકાલમાં’ તો આપણને રાહત થાય કે, ચાલો કામ થશે તો ખરૂં આજે નહીં તો કાલે. મિત્રો, હતાશાથી છુટકારો મેળવવા માટે આવું વિચારવું ખરેખર જરૂરી છે. ખરું ને? બીજી એક ગઝલ સાથે ફરી મળીશું આવતા એપિસોડમાં ત્યાં સુધી આપ સૌ સ્વસ્થ રહો, મસ્ત રહો, ખુશ રહો, નમસ્કાર 

રશ્મિ જાગીરદાર 



હેલીના માણસ – 39 | સંસ્કાર | રશ્મિ જાગીરદાર

નમસ્કાર મિત્રો, કેલિફોર્નિયાની બેઠક એટલે વિકસો અને વિકસાવો. હું રશ્મિ જાગીરદાર બેઠકના કલા અને સાહિત્યના આ મંચ પર આપ સૌનું અભિવાદન કરું છું. ‘હેલીના માણસ’ આ શ્રેણીનો ભાગ-39 ‘સંસ્કાર’ એની 38મી ગઝલ અને રસાસ્વાદ. આલેખન અને પ્રસ્તુતિ – રશ્મિ જાગીરદાર.  સંકલન – પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા

ગઝલ :

ચહેરા વાંકે આયનો તોડો નહીં, 

આયનો જોવાનું પણ છોડો નહીં! 

 

જિંદગીભરની સફર લાંબી સફર, 

ધીમેથી ચાલો બહું દોડો નહીં! 

 

હાથ ઝાલો તો કિનારે લઈ જજો, 

સાવ અધવચ્ચે કદી છોડો નહીં! 

 

પ્રેમ દર્શન છે પ્રદર્શન ના કરો, 

એની મહેફિલ હોય વરઘોડો નહીં!

 

જો ન ફાવે તો ગળે ના લાગશો, 

હાથ કોઈનો ય તરછોડો નહીં! 

 

આ સમયના માથે ક્યાં છે પાઘડી, 

પગમાં ચપ્પલ પણ નહીં જોડો નહીં! 

 

જો ખલીલ આંખો છે મારી આયનો, 

દ્રશ્યના પથ્થર વડે ફોડો નહીં! 

– ખલીલ ધનતેજવી 

 

રસાસ્વાદ – 

‘દુઃખે પેટ ને કુટે માથુ’ આવી એક કહેવત છે. નાના બાળકને અને મોટાઓને પણ જ્યારે પોતાની સાચી સમશ્યા ન જણાવવી હોય ત્યારે પોતાની નારાજગી કે, ગુસ્સો બતાવવા માટે બીજું જ બહાનું કાઢે છે. જે પ્રમાણમાં દેખીતું હોય. આને બિલકુલ મળતી કહેવત હિંદીમાં પણ છે. ‘નાચ ન જાને આંગન ટેઢા’  અહીં પોતાની અણઆવડત છુપાવવા બીજાનો વાંક કાઢવાની વાત છે. ખલીલ સાહેબ કહે છે કે, આયનામાં દેખાતું તમારું મોં ન ગમે, તેથી આયનો ન તોડાય અને આયનામાં જોવાનું પણ ન છોડાય. એ તો જે હશે તે દેખાડશે, સાચા મિત્રોની જેમ. 

ચહેરા વાંકે આયનો તોડો નહીં, 

આયનો જોવાનું પણ છોડો નહીં! 

કોઈ સ્થળે પહોંચવા માટે તે દિશામાં પ્રયાણ તો કરવું પડે. ત્યાં પહોંચવામાં જરૂરી સમય તો લાગે જ. એના માટે ખોટી ઉતાવળ કરવી યોગ્ય નથી. એમાં ય જિંદગીની સફર તો જ્યારે પતવાની હોય ત્યારે જ પતે. આપણા ચાલવાથી કે દોડવાથી એમાં કોઈ ફેર ન પડે. ઘણાંનો સ્વભાવ એટલો ઉતાવળીયો હોય કે, એ વાતવાતમાં ‘જલદી કરો, જલદી કરો’ બોલશે. પણ બધું જલદી પતાવીને જવું છે ક્યાં? 

જિંદગીભરની સફર લાંબી સફર, 

ધીમેથી ચાલો બહું દોડો નહીં! 

સામાન્યરીતે આપણે ભગવાનને કહેતા હોઈએ છીએ કે, મારી જીવનનાવ તમારે સહારે છે પ્રભુ, એને પાર ઉતારજો અધવચ્ચે ક્યાંય છોડશો નહીં. આપણે પણ કોઈને, કોઈ બાબતે મદદ કરીએ તો એની જરૂરીયાત પ્રમાણે છેક સુધી સાથે રહેવું જોઈએ. એક વાર કોઈનો હાથ પકડો તો પછી છોડવો ન જોઈએ. ફાવે તેમ છે કે, નહીં તે પહેલાં વિચારવું જોઈએ. 

હાથ ઝાલો તો કિનારે લઈ જજો, 

સાવ અધવચ્ચે કદી છોડો નહીં! 

કોઈને કોઈ માટે ખરેખર પ્રેમ હોય તો એનો દેખાડો કરવાની જરૂર ન પડે. એનાં દર્શન અનાયાસ થતાં હોય છે. એને ન તો જતાવવાની જરૂર છે, ન જણાવવાની. સામેવાળાને એનો અહેસાસ થઈ જતો હોય છે. માતાને પોતાના બાળક માટે કેટલો પ્રેમ છે, તેની વાત માતા ક્યારેય નહીં કરે, છતાં દુનિયાભરનાં બાળકો જાણે છે કે, માતાનો પ્રેમ અણમોલ છે અતૂલ્ય છે. 

પ્રેમ દર્શન છે પ્રદર્શન ના કરો, 

એની મહેફિલ હોય વરઘોડો નહીં!

સંસારના બધા સંબંધો, દરેકને ગમે જ તેવું નથી હોતું. પરંતુ તેમ છતાં બધા જ સંબંધોને નિભાવવા પડે છે. ખરેખર તો આપણે સંબંધો નિભાવવા જોઈએ. અમુક વ્યક્તિઓ આપણને મળે કે, આપણે ઘેર આવે તો આપણને ખૂબ ગમે છે. અંદરથી એક ઉમળકો આવે છે. અને આપણે અનાયાસ જ એને ભેટી પડીએ છીએ. તો જેના માટે ખાસ લાગણી ના હોય અથવા થોડું મનદુઃખ થયું હોય, તેવી વ્યક્તિને મળીએ ત્યારે ભેટી ન પડીએ, તે સ્વાભાવિક છે, પણ તેની સાથે હાથ મેળવીને આવકાર તો આપવો જ જોઈએ. તે આપણાં સંસ્કાર છે. 

જો ન ફાવે તો ગળે ના લાગશો, 

હાથ કોઈનો ય તરછોડો નહીં! 

દરેકને સારા નરસા દિવસોનો અનુભવ થતો હોય છે. એક સરખા દિવસો કોઈના રહેતા નથી. મોંઘી ગાડીઓમાં ફરનારને પગપાળા ચાલવાના દિવસો આવી જાય ત્યારે એવું પણ બને કે, પગમાં પહેરવા ચપ્પલ કે બુટ પણ તેની પાસે ન હોય. સમય પણ ક્યાં ઓળખ આપીને આવે છે? એવી કોઈ ઓળખ હોય સમયની, તો ખબર પડે ને! 

આ સમયના માથે ક્યાં છે પાઘડી, 

પગમાં ચપ્પલ પણ નહીં જોડો નહીં! 

ખલીલ સાહેબ કહે છે કે, મારી આંખો આયના જેવી છે. એમાં મનગમતા અને અણગમતાં એમ બધાં ય દ્રશ્યો ઝીલાતાં રહે છે. મહેરબાની કરીને એવું કોઈ દ્રશ્ય ન મોકલશો જે પથ્થરનુ કામ કરે અને આંખના આયનાને તોડી જ નાખે. 

જો ખલીલ આંખો છે મારી આયનો, 

દ્રશ્યના પથ્થર વડે ફોડો નહીં!

આપણે કયા સંજોગોમાં શું કરવું જોઈએ અને શું ન જ કરાય તે સમજી લેવું જરૂરી છે. અમુક હદથી બદતર વર્તન ન કરવું, તે આપણાં સંસ્કાર છે. અને કોઈ સંજોગોમાં એ ન ગુમાવાય! સંસ્કાર જ મનુષ્યની ઓળખ છે. અને એ જ બીજાં પ્રાણીઓથી આપણને અલગ પાડે છે. મિત્રો, ખલીલ સાહેબની આ ગઝલ ગમી આપને? બીજી આવી જ ગઝલ લઈને મળીશું આવતા એપીસોડમાં ત્યાં સુધી આપ સૌ સ્વસ્થ રહો, મસ્ત રહો, ખુશ રહો. નમસ્કાર. 

રશ્મિ જાગીરદાર 

હેલીના માણસ – 38 | વિવેકબુદ્ધિ | રશ્મિ જાગીરદાર

નમસ્કાર મિત્રો, કેલિફોર્નિયાની બેઠક એટલે વિકસો અને વિકસાવો. હું રશ્મિ જાગીરદાર બેઠકના કલા અને સાહિત્યના આ મંચ પર આપ સૌનું અભિવાદન કરું છું. ‘હેલીના માણસ’ આ શ્રેણીનો ભાગ-38 ‘વિવેકબુદ્ધિ’ એની 37મી ગઝલ અને રસાસ્વાદ. 

આલેખન અને પ્રસ્તુતિ – રશ્મિ જાગીરદાર.  સંકલન – પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા

 

ગઝલ – 

નાહક પરાઈ આગમાં પડતાં નથી અમે, 

મતલબ કે, અમને ખુદને પણ નડતાં નથી અમે! 

 

ખુદની વિવેકબુદ્ધિને કામે લગાડીએ, 

કોઈ ચડાવે એ રીતે ચડતા નથી અમે! 

 

ફળ તોડીએ તો તોડીએ ઉંચી જ ડાળથી, 

નીચી નમેલી ડાળને અડતાં નથી અમે! 

 

મરજી અમારી હોય તો સામે જઈ મળીએ, 

નહિતર તો શોધવાથી પણ જડતાં નથી અમે! 

 

બીજા કોઈના જૂતામાં પગ નાખતાં નથી, 

ખુદ પૂર્વજોનાં રસ્તે પણ પડતાં નથી અમે! 

 

આજે ખલીલ એટલો વિશ્વાસ સોને છે, 

કોઈને પણ છેતરતાં કે નડતાં નથી અમે! 

 

– ખલીલ ધનતેજવી 

 

રસાસ્વાદ : 

જેને પારકી પંચાત કરવાની ટેવ હોય એને અનેક મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડે છે. સૌથી પહેલાં તો પોતાનો અમૂલ્ય સમય નકામી વાતોમાં વેડફાય છે. તો વળી જે લોકોની પંચાત કરે, તેમની સાથે સંબંધ બગડે, એટલું જ નહીં એ લોકોને માનનારા, તેમને સાથ આપનારા સૌ પણ શત્રુ બની રહે. સામે જેને એવી ટેવ નથી તેને કોઈ દુશ્મન કે વિરોધી ન હોય અને એટલે એને ન તો કોઈ નડે કે ન પોતે નડે! 

નાહક પરાઈ આગમાં પડતાં નથી અમે, 

મતલબ કે, અમને ખુદને પણ નડતાં નથી અમે. 

ઘણીવાર એવું બનતું હોય છે કે, બીજા જેને પારકી પંચાત કરવાનો રસ હોય તે વાત વાતમાં આપણને પણ તેમાં ખેંચવા પ્રયાસ કરે, બલ્કે આગ્રહ કરે. કહોને કે આપણને એમાં ઢસડી જાય! તો આવા સમયે સતેજ થઈ જવું પડે. કોઈનું કહ્યું માનીને ઝંપલાવી દેવાને બદલે, પરિસ્થિતિ પ્રમાણે વિચારવું પડે અને સાચો નિર્ણય લેવો પડે. અહીં દરેકને પોતાની વિવેકબુદ્ધિ ઉપયોગી નિવડે છે. 

ખુદની વિવેકબુદ્ધિને કામે લગાડીએ, 

કોઈ ચડાવે એ રીતે ચડતા નથી અમે! 

સિંહ માટે કહેવાયું છે કે, તે ભુખ્યો રહે પણ ઘાસ ન ખાય. આની પાછળ તો કદાચ તેના શરીરનું બંધારણ હોઈ શકે, કે વિજ્ઞાન હોઈ શકે. પણ મનુષ્યની વાત કરીએ તો એ ક્યાં તો વેજીટેરીયન હોય કે નોન-વેજ ખાનાર હોય.  મારે તો આ ચાલે જ નહીં ને મારે તો આ જોઈએ જ. આ થિયરી પર ચાલનારો એક ખાસો મોટો વર્ગ હોય છે. અમેરિકા જેવા દેશમાં જન્મેલા આપણાં બાળકો ઘરનું બનેલું ખાવાનું ટાળે છે. તો બહારનું ન જ ખાનારો વર્ગ પણ છે. એ સૌને લાગે છે કે, પોતે જ સાચા! તેમની મજાક ઉડાવતાં ખલીલ સાહેબ આ શેર આપણને કહે છે. 

ફળ તોડીએ તો તોડીએ ઉંચી જ ડાળથી, 

નીચી નમેલી ડાળને અડતાં નથી અમે! 

ઘણાં મોટાઈ એટલી હદે જતાવતા હોય છે કે, એપોઇન્ટમેન્ટ વગર કોઈને ન મળે. અને એપોઇન્ટમેન્ટ આપ્યા પછી પણ ઈચ્છા થાય તેને મળે નહીં તો ધરાર ના પાડી દે. જેમને એનું કામ હોય તે મળવાની આશામાં આંટા માર્યા કરે. પણ એ હાથમાં આવે તો ને! પણ હા, જ્યારે એમને કોઈનું કામ હોય ત્યારે સામે ચાલીને તેને મળવા જશે. 

મરજી અમારી હોય તો સામે જઈ મળીએ, 

નહિતર તો શોધવાથી પણ જડતાં નથી અમે

કોઈની સાથે સરખામણી કરતાં રહેવું, અમુક અંશે તેના જેવું કરવું, કોઈ સમજી ન જાય તે રીતે તેની નકલ કરવી. ઘણાંને આવી ફાવટ હોય છે. પણ જ્યારે તેમની આવી હરકતો પકડાઈ જાય ત્યારે અતિશયોક્તિ યુક્ત વાણીનો આશરો લેશે. અને મોટેથી કહેશે કે, અમે અમારી કેડી ખુદ કંડારીએ છીએ. અમે તો અમારા પૂર્વજોનાં પગલે પણ નથી ચાલતા. 

બીજા કોઈના જૂતામાં પગ નાખતાં નથી, 

ખુદ પૂર્વજોનાં રસ્તે પણ પડતાં નથી અમે! 

વ્યક્તિ કેવી જિંદગી જીવે છે તે ઘણું અગત્યનું છે. અને એની એ જીવનશૈલીના આધારે લોકોમાં તેની એક છબી કંડારાય છે. એ વ્યક્તિ શું કરી શકે અને શું ન જ કરી શકે, તેની ક્ષમતાની લોકોને જાણ હોય છે. એની ફિતરતથી પણ લોકો વાકેફ હોય છે. જીવનભર કોઈને પરેશાન કરવાની કે છેતરવાની ઈચ્છા ન હોય તે બીજાને મદદ કરે કે ન કરે પણ કોઈને નડે તો નહીં જ. લોકોને એની ખાત્રી હોય છે. 

આજે ખલીલ એટલો વિશ્વાસ સોને છે, 

કોઈને પણ છેતરતાં કે નડતાં નથી અમે!

સલાહ તો મફત મળે એટલે આપણે જરૂર હોય કે નહીં વણમાગી સલાહ ચારે બાજુથી મળતી રહે પણ આપણે શું કરવું જોઈએ અથવા શું યોગ્ય છે તે વિવેકબુદ્ધિ વાપરીને વિચારવું પડે. મિત્રો, આ સલાહ તમને કેવી લાગી? આવી મઝાની બીજી એક ગઝલ સાથે આપણે મળીશું આવતા એપિસોડમાં ત્યાં સુધી આપ સૌ સ્વસ્થ રહો, મસ્ત રહો, ખુશ રહો. નમસ્કાર. 

રશ્મિ જાગીરદાર 

હેલીના માણસ – 37 |ભાગ્ય રેખાઓ| રશ્મિ જાગીરદાર

નમસ્કાર મિત્રો, કેલિફોર્નિયાની બેઠક એટલે વિકસો અને વિકસાવો. હું રશ્મિ જાગીરદાર બેઠકના કલા અને સાહિત્યના આ મંચ પર આપ સૌનું અભિવાદન કરું છું. ‘હેલીના માણસ’ આ શ્રેણીનો ભાગ-37 ‘ભાગ્ય રેખાઓ’ એની 36મી ગઝલ અને રસાસ્વાદ. 

આલેખન અને પ્રસ્તુતિ – રશ્મિ જાગીરદાર.  સંકલન – પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા

 

ગઝલ –

મારી આ આંખો, મારો ચહેરો રિયાસત પારકી, 

દિલની આ જાગીરમાં ચાલે હકૂમત પારકી!

 

ભાગ્ય રેખાઓય મારી મારા કહેવામાં નથી, 

છે હથેળી મારી પોતાની ને કિસ્મત પારકી! 

 

વાયદા કરતો રહ્યો મારી જરૂરતને સદા, 

ધ્યાનમાં રાખી હંમેશાં મે જરૂરત પારકી! 

 

એ રીતે હું પણ પરોપકારી ગણાઉં કે નહીં, 

મેં વસાવી છે મારા દિલમાં મહોબ્બત પારકી! 

 

આંખ લગ પહોંચું છું દિલમાં ડોકિયું કરતો નથી, 

જાણીને શું કરવી છે મારે હકીકત પારકી! 

 

કોઈને થોડી મદદ કરવાની જ્યાં કોશિશ કરું, 

કે તરત માથે પડે આખી મુસીબત પારકી! 

 

પણ ખલીલ આ જિંદગીમાં મારો હિસ્સો કેટલો, 

શ્વાસ મારા, જિંદગી મારી ને મિલકત પારકી! 

– ખલીલ ધનતેજવી 

 

રસાસ્વાદ :

આપણી આંખો આપણાં કહ્યામાં ખરી? જે જોવા કહીએ તે જ જુએ? ના એતો ગમી જાય તેને જુએ. નજર એક વાર પડે પછી ઈચ્છા મુજબ પાછી પણ ના ફરે. ચહેરો પણ મનના ભાવોને પ્રતિબિંબીત કરે. આપણે ધારીએ તેવા ભાવ ન લાવી શકાય. મન દુઃખી હોય, રડતું હોય, ત્યારે હસવાનો પ્રયત્ન કરીએ તો એ હાસ્ય તો રૂદન કરતાં ય કરૂણ બની રહે. આ બધા પર આપણો કાબુ છે જ ક્યા એ બધું તો પારકી માલિકીનું! દિલ આપણું પણ એના પર રાજ ચાલે બીજાનું! 

મારી આ આંખો, મારો ચહેરો રિયાસત પારકી, 

દિલની આ જાગીરમાં ચાલે હકૂમત પારકી!

કિસ્મતનાં લેખાંની છાપ એટલે આપણી હથેળીની રેખાઓ. એ રેખાઓ ક્યાં બદલી શકાય છે! રેખા તો કદાચ પેનથી બીજી દોરી શકો. પણ એમ કરવાથી કિસ્મતના લખેલા લેખમાં કોઈ ફેરફાર નથી થતો. એ લેખને નસીબ ગણવામાં આવે છે. હથેળીની રેખાઓ આપણી પણ કિસ્મત લખનાર કોઈ બીજું જ છે. એને લખવું હોય તેવું લખશે એટલે કિસ્મત પણ પારકું જ ને! 

ભાગ્ય રેખાઓય મારી મારા કહેવામાં નથી, 

છે હથેળી મારી પોતાની ને કિસ્મત પારકી! 

દરેક મનુષ્યની પોતાની એક ફિતરત હોય છે. પરોપકારી સ્વભાવના કારણે અમુક લોકો પોતાના કરતાં બીજાની જરૂરીયાતનું વધારે ધ્યાન રાખશે. પોતાની પાસેની વસ્તુની જરૂર બીજાને પડે તો એ આપી દેશે. વિચારશે કે, હમણાં મારે જરૂર નથી તો ભલે એ વાપરે! અને પછી પાછળથી જ્યારે પોતાને જરૂર પડે ત્યારે વિચારે કે, એનું કામ પતશે એટલે આપશે. આમ પોતાને વાયદો કરશે પણ બીજાનું ધ્યાન રાખશે. દિલમાં જે પ્રેમ હોય તે તો બીજાને માટેનો હોય એટલે પોતાના દિલમાં પારકાનો સ્નેહ રાખ્યો તો એ પણ પરોપકાર જ ગણાય ને! 

વાયદા કરતો રહ્યો મારી જરૂરતને સદા, 

ધ્યાનમાં રાખી હંમેશાં મે જરૂરત પારકી! 

આંખોથી આંખો મળે ત્યારે સામેવાળાના દિલમાં શું ચાલી રહ્યું છે તેની ખબર ન પડે. એમ દિલમાં ડોકીયું કરીને બીજા વિશેની જાણકારી મેળવવાની જરૂર પણ શું હોય? કેટલીક વાર આપણને ‘આંગળી આપતાં પહોંચો-પંજો પકડ્યો’ એ કહેવત સાર્થક થતી લાગે. કોઈ મુશ્કેલીમાં હોય તેને મદદ કરવા જઈએ ત્યારે સંજોગો એવા સર્જાય કે, આખેઆખી એની મુસિબત આપણી બનીને ઉભી રહે. પછી એમાંથી છટકવું પણ શક્ય ન હોય. 

આંખ લગ પહોંચું છું દિલમાં ડોકિયું કરતો નથી, 

જાણીને શું કરવી છે મારે હકીકત પારકી! 

જીવનભર માણસ મિલ્કત ભેગી કરવામાં અને એમાં સતત વૃધ્ધિ થતી રહે તે માટે મથતો રહે છે. પોતાના સ્વાસ્થ્યનું, પોતાનાં બાળકોનું, માબાપનું ને સગાસંબંધીઓનું પણ ઓછું ધ્યાન રાખે છે. બધો સમય, બધી શક્તિ, ધન કમાવવામાં વાપરે છે. પરિણામે શરીર જ્યારે સાથ ન આપે ત્યારે સમજાય છે કે, શ્વાસ અને જિંદગી તો પોતાનાં છે પણ મિલ્કત? એ તો હું છું ત્યાં સુધી મારી પોતાની પણ પછી તો પારકી! 

પણ ખલીલ આ જિંદગીમાં મારો હિસ્સો કેટલો, 

શ્વાસ મારા, જિંદગી મારી ને મિલકત પારકી

જેને માટે આપણે જિંદગી નિછાવર કરીને બેંકોમાં ખાતાં ભર્યાં તે મિલકત તો છેવટે પારકી હોય છે. કેટલી ઉંડી સમજ! મિત્રો, કેવી લાગી આ ગઝલ? આવી મઝાની બીજી એક ગઝલ સાથે ફરી મળીશું આવતા એપીસોડમાં ત્યાં સુધી આપ સૌ સ્વસ્થ રહો, મસ્ત રહો, ખુશ રહો. નમસ્કાર 

રશ્મિ જાગીરદાર 

હેલીના માણસ – 35 | સાચી મૈત્રી | રશ્મિ જાગીરદાર

નમસ્કાર મિત્રો, કેલિફોર્નિયાની બેઠક એટલે વિકસો અને વિકસાવો. હું રશ્મિ જાગીરદાર બેઠકના કલા અને સાહિત્યના આ મંચ પર આપ સૌનું અભિવાદન કરું છું. ‘હેલીના માણસ’ આ શ્રેણીનો ભાગ-35 ‘સાચી મૈત્રી’ એની 34મી ગઝલ અને રસાસ્વાદ. 

આલેખન અને પ્રસ્તુતિ – રશ્મિ જાગીરદાર.  સંકલન – પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા

 

ગઝલ :

મળવું હો તો આનાકાની નહીં કરવાની, 

આમ મહોબત છાનીમાની નહિ કરવાની. 

 

આગનું કારણ ચિનગારીને પૂછી આવો, 

ખાલી ખોટી વાત હવાની નહિ કરવાની. 

 

તારી સુગંધ ખુદ આપી દેશે ઓળખ એની, 

કોઈ રૂમાલે કોઈ નિશાની નહિ કરવાની. 

 

ગઝલબઝલ તો ભલે લખો પણ, મારી માફક, 

આખી આ બરબાદ જવાની નહિ કરવાની. 

 

જરૂર પડે તો ખલીલ આ માથું દઈ દેવાનું, 

મિત્રતામાં પાછી પાની નહિ કરવાની. 

– ખલીલ ધનતેજવી 

 

રસાસ્વાદ –

ઘણીવાર કેટલીક શોગાતો આપણાં પાલવમાં અનાયાસ આવી મળતી હોય છે. આવા સમયે આનાકાની કરવી તો ઠીક નથી. કોઈ યુવકને કોઈ મુગ્ધા યુવતી ગમી જાય ને એ તેને ચાહવા લાગે તેવું બને. પણ આ વાત ક્યાં સુધી ગુપ્ત રહી શકે? અને શકે પણ ક્યાંથી? સ્નેહ તો આંખોની પ્યાલીમાંથી સતત છલકાયા કરે! અને યોગ્ય સરનામે મળી જ જાય! પછી તો ન કશું અજાણ્યું રહે ન કશું અછતું! આવામાં છાનુંમાનું કશું ના ચાલે, એટલે તો કવિ કહે છે, 

મળવું હો તો આનાકાની નહિ કરવાની, 

આમ મહોબત છાનીમાની નહિ કરવાની. 

કોઈ એક ઘટના બને ત્યારે આસપાસ અનેક લોકો ટોળે વળી જાય. દરેક જણ પોતપોતાના મનમાં આવે તે રીતે તેનાં કારણો શોધીને તે બાબત ચર્ચા કરવા લાગે. ખરેખર તો ઘટના માટે જવાબદાર કોણ છે? તેનું કારણ શું હશે? તેની જાણકારી મેળવવી જ હોય તો ચર્ચા કરવાને બદલે યોગ્ય વ્યક્તિને પૂછવામાં આવે તો કંઈક સાચી વાત સમજાય. કવિ પણ આ શેરમાં કહે છે કે, આગ લાગી હોય તો ખાલી હવાને પૂછપરછ કરવાથી કશું નહીં મળે. તેનું કારણ તો ખુદ ચિનગારીને જ ખબર હોય. 

આગનું કારણ ચિનગારીને પૂછી આવો, 

ખાલી ખોટી વાત હવાની નહિ કરવાની. 

કોઈ બાગમાં પ્રવેશ કરીએ અને મીઠી મધુરી મહેક આપણને આવકારે તો તરત જ સમજાય કે, બાગમાં ગુલાબનાં પુષ્પો હોવાં જોઈએ કે પછી મોગરાનાં! સુગધ પરથી જ ક્યાં ફુલો હશે તે ઓળખાઈ જાય એના માટે છોડની નજીક જઈને કયું ફુલ છે તે જોવાની જરૂર નથી પડતી. એવું જ માશુકાની મહેકનું પણ હોવાનું. એની ઓળખ માટે કોઈ નિશાનીની શું જરૂર? 

તારી સુગંધ ખુદ આપી દેશે ઓળખ એની, 

કોઈ રૂમાલે કોઈ નિશાની નહિ કરવાની. 

યુવાવસ્થામાં ઘણાં યુવાનો પાગલપણાંની હદે માશુકાને ચાહવા લાગે છે. પણ કહ્યું છે ને કે, અતિ સર્વત્ર વર્જયેત. એ સમજણ રાખીને દુનિયાનાં બીજાં બધાં કાર્યોની જેમ પ્રેમ પણ માઝામાં રહી ને કરવો જોઈએ. ઠીક છે, તમે માશુકાને રિઝવવા કોઈ ગઝલ કે પ્રેમગીત લખી નાખો કે, ગાઈ પણ નાખો પણ એના માટે રોજીંદા કામો પણ છોડીને, મજનુ બનીને, પુરી યુવાવસ્થા વેડફી નાખો તે ન ચાલે. એ વખતે કરવાનાં કામો, જેવાં કે, ભણવું, ઉંચી લાયકાત મેળવવી, કમાવું વગેરે ચૂકી જાવ પછી આગળની જિંદગી દોહ્યલી થઈ પડે. 

ગઝલબઝલ તો ભલે લખો પણ, મારી માફક, 

આખી આ બરબાદ જવાની નહિ કરવાની. 

અંતીમ શેરમાં ખલીલ સાહેબ મિત્રતાની સાચી સમજ આપે છે. આપણી આસપાસ જુદા જુદા મિત્રો રહેતા હોય છે. કેટલાક આપણું કામ પડે ત્યારે મિત્ર બની જાય અને કામ પત્યા પછી ગાયબ થઈ જાય. એને જો ખબર પડે કે, આપણને તેની જરૂર પડશે તો તો બિલકુલ ભૂગર્ભમાં! ઘણા તાલીમિત્રો હોય. વાતચિત કરે આગળ કશું નહીં. પણ શેરમાં કવિ કહે છે કે, મિત્રતા તો એવી કરવાની જો મિત્રને જરૂર પડે તો માથું આપી દેવામાં પણ પાછી પાની નહીં કરવાની. 

જરૂર પડે તો ખલીલ આ માથું દઈ દેવાનું, 

મિત્રતામાં પાછી પાની નહિ કરવાની. 

આ ગઝલમાં કવિ કહે છે કે, તાલી મિત્રો તો અનેક મળી આવે પણ એ બધામાં ખરો દોસ્ત મુશ્કેલ સમયમાં ઓળખાતો હોય છે. બધા જ્યારે સાથ છોડવા લાગે ત્યારે સાચો મિત્ર જ ટકી રહેશે અને સાથ આપશે. આવા મિત્રો મળવા એ તો ભાગ્યની વાત છે. પણ તમે કોઈના આવા સાચા દોસ્ત જરૂર બની શકો. ખરુને? આવી જ મજેદાર ગઝલ સાથે ફરી મળીશું આવતા એપીસોડમાં ત્યાં સુધી આપ સૌ સ્વસ્થ રહો, મસ્ત રહો, ખુશ રહો. નમસ્કાર 

રશ્મિ જાગીરદાર

હેલીના માણસ – 32 | સફળતાનો નશો | રશ્મિ જાગીરદાર

નમસ્કાર મિત્રો, કેલિફોર્નિયાની બેઠક એટલે વિકસો અને વિકસાવો. હું રશ્મિ જાગીરદાર બેઠકના કલા અને સાહિત્યના આ મંચ પર આપ સૌનું અભિવાદન કરું છું. ‘હેલીના માણસ’ આ શ્રેણીનો ભાગ-32 ‘સફળતાનો નશો’ એની 31મી ગઝલ અને રસાસ્વાદ. આલેખન અને પ્રસ્તુતિ – રશ્મિ જાગીરદાર.  સંકલન – પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા

ગઝલ –

મેં રદિફને ઊભી રાખી વાટમાં, 

આવવા દે કાફિયાને ઘાટમાં!

એ હવાના વેશમાં આંધી હતી, 

ઓળખાઈ ગઈ હતી સુસવાટમાં! 

ના, હું સ્વપ્નમાં નથી બોલ્યો કશું, 

નામ  તારું દઈ દીધું ગભરાટમાં! 

હું મને ભૂતકાળમાં જઈને મળ્યો, 

પોઢ્યો ‘તો બિસ્તર વગરની ખાટમાં! 

શાંતિ, એકાંત જેવું કંઈ નહીં, 

મેં ઘણી ગઝલો લખી ઘોંઘાટમાં! 

હું ખલીલ અણનમ રહ્યો બહેક્યો નથી, 

છું સુરક્ષિત દાદના તરખાટમાં! 

– ખલીલ ધનતેજવી 

રસાસ્વાદ –

ઘણાં ખરાં લોકો કોઈ ને કોઈ કારણસર ચહેરા પર મહોરૂં પહેરી રાખતાં હોય છે. એમાંનાં કેટલાક પોતાની ગ્લાનિ છુપાવવા એક આછા સ્મિતનું આવરણ ઓઢી લે છે. એ તો આપણે માટે હાનિકારક નથી હોતું પણ જ્યારે કોઈ શત્રુ, મિત્રનું મુખોટું પહેરીને આપણી સમક્ષ આવે તો આપણે તે ઓળખવામાં થાપ ખાઈ જઈએ. કેટલોક સમય તેની સાથે વિતાવીએ અને આપણે કોઈ પળે નબળાં પડીએ  ત્યારે તેનું મુળ લક્ષણ આપણી સમક્ષ આવે અને તે આપણને સકંજામાં લે ત્યારે થાય અરે! આ તો! મિત્ર કે શત્રુ? જેમ હવા સામાન્ય રીતે મંદ મંદ વહેતી હોય પણ જ્યારે એ સુસવાટાભેર વહે ત્યારે એ આંધી બને છે. હવા તો એની એ જ છે પણ ક્યારે આંધી બનશે એની ક્યાં ખબર છે! મિત્ર તો એ જ છે, ક્યારે શત્રુ બનશે એની ક્યાં ખબર છે? 

એ હવાના વેશમાં આંધી હતી, 

ઓળખાઈ ગઈ હતી સુસવાટમાં! 

મન શાંત હોય, કોઈ ઉતાવળ કે, કોઈનો ડર ન હોય, આમ થઈ જશે તો? એવી કોઈ દહેશત ન હોય તો એવા સંજોગોમાં આપણે ખરેખર જે કરવું હોય તે કરી શકીએ, જે કહેવું હોય તે જ કહી શકીએ. આથી ઉલટું, મન સ્વસ્થ ન હોય ત્યારે ગભરાટમાં ન બોલવાનું બોલાઈ જાય તેવી શક્યતા રહેતી હોય છે. પણ તિર છુટી ગયા પછી પાછું ફરે? નિકળેલા બોલનું પછી કરવું શું? 

ના, હું સ્વપ્નમાં નથી બોલ્યો કશું, 

નામ  તારું દઈ દીધું ગભરાટમાં! 

જેણે જીવનનો શરૂઆતનો કેટલોક કાળ ગરીબીમાં વિતાવ્યો હોય તે પાછળથી અઢળક સંપત્તિનો માલિક બને ત્યારે તો દોમદોમ સાહ્યબી ભોગવતો હોય. ભોજનમાં પકવાન, ફરસાણ માણતો હોય, મશરૂના ગાદી તકીયા પર પોઢતો હોય. પણ તેને જ્યારે સપનુ આવે ત્યારે તે બાળપણના સ્થળે પોતાને જોતો હોય છે. ત્યાં પહોંચીને તે પોતાના ભુતકાળમાં જઈને પોતાને મળે છે. ભલે પોતે ખરેખર તો છત્રપલંગ પર  સુતો હોય પણ સપનામાં પોતે ખુદને ક્યાં જોશે? બિસ્તર વગરની ખાટમાં! 

હું મને ભૂતકાળમાં જઈને મળ્યો, 

પોઢ્યો ‘તો બિસ્તર વગરની ખાટમાં! 

સામાન્ય રીતે કવિને લખવા માટે ખાસ પ્રકારનું વાતાવરણ જોઈએ. આસપાસમાં કોઈ ઘોંઘાટ કે કલબલાટ ના હોય, ચારે તરફ શાંતિનું  સામ્રાજ્ય હોય ત્યારે શાંત અને સ્વસ્થ મનમાં અવનવા વિચારો સ્ફુરે અને ગીત કે ગઝલ સર્જાય. પણ દરેક રચનાકારને  આવી સગવડ ક્યાં મળે છે? રચના ગમે તેવા સંજોગોમાં લખાઈ હોય પણ જ્યારે લોકોને તે સમજાય ત્યારે મળતી દાદ કવિને વધુ ને વધુ રચનાઓ લખવા પ્રેરે છે. વધુ ઉત્તમ કક્ષાનુ લખવાનો ઉત્સાહ પુરો પાડે છે. 

શાંતિ, એકાંત જેવું કંઈ નહીં, 

મેં ઘણી ગઝલો લખી ઘોંઘાટમાં! 

ગઝલ લખનારને એવો અનુભવ થતો હોય છે કે, રદિફ નક્કી કરી લે. પછી એને અનુરૂપ અને અર્થસભર કાફિયાનો મેળ પણ એવીરીતે બેસાડવો પડે કે, આખો શેર અને શેરિયત ખૂબ સુંદર બની રહે. આવા શેર જ્યારે મહેફિલોમાં રજુ કરવામાં આવે ત્યારે ભાવકો તેને મન ભરીને માણે છે અને ગઝલકારને તાળીઓના ગડગડાટથી વધાવી લે છે. અને આ પળો જ એવી છે જે ગઝલકારને સાર્થક લાગે છે. પણ સાથે સાથે આવી દાદ પામીને તટસ્થ રહેવું અનિવાર્ય છે. એનાથી પ્રોત્સાહિત થવાય પણ એનાથી છકી ન જવાય તે જરૂરી છે. ખલીલ સાહેબ આ શેરમાં આપણને એ વાતથી વાકેફ કરે છે. 

હું ખલીલ અણનમ રહ્યો બહેક્યો નથી, 

છું સુરક્ષિત દાદના તરખાટમાં! 

સફળતાનો પણ નશો હોય છે. એ નશો ઘણાંને એવો ચઢે કે, વ્યક્તિ સાતમા આસમાનમાં વિહરવા માંડે. છકી જાય અને ત્યાંથી જ પડતીની શરૂઆત થઈ જાય. ખલીલ સાહેબની આ ગઝલ આપણને સંયમના પાઠો શીખવાડે છે. બીજી આવી દમદાર ગઝલ સાથે મળીશું આવતા એપિસોડમાં ત્યાં સુધી આપ સૌ સ્વસ્થ રહો, મસ્ત રહો, ખુશ રહો. 

નમસ્કાર 

રશ્મિ જાગીરદાર.



હેલીના માણસ – 30 | હમસફર | રશ્મિ જાગીરદાર

નમસ્કાર મિત્રો, કેલિફોર્નિયાની બેઠક એટલે વિકસો અને વિકસાવો. હું રશ્મિ જાગીરદાર બેઠકના કલા અને સાહિત્યના આ મંચ પર આપ સૌનું અભિવાદન કરું છું. ‘હેલીના માણસ’ આ શ્રેણીનો ભાગ-30 ‘હમસફર’ એની 29મી ગઝલ અને રસાસ્વાદ. 

આલેખન અને પ્રસ્તુતિ – રશ્મિ જાગીરદાર.  સંકલન – પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા

 

ગઝલ – 

સુખચેન તો કર્તવ્ય વગર ક્યાંથી લાવશો? 

તમને દુવા તો મળશે અસર ક્યાંથી લાવશો? 

 

બંગલો તો ઓછેવત્તે ગમે ત્યાં મળી જશે, 

ઘર, ઘર કહી શકાય એ ઘર ક્યાંથી લાવશો? 

 

શત્રુ તો ઉઘાડો છે છડેચોક દોસ્તો।

મિત્રોને પારખે એ નજર ક્યાંથી લાવશો? 

 

શંકરની જેમ નાગને મફલર કરી શકો, 

પણ ઝેર પી જવાનું જિગર ક્યાંથી લાવશો? 

 

મંજિલ ‘ખલીલ’ આવશે રસ્તામાં ક્યાંક પણ, 

સથવારો હોય એવી સફર ક્યાંથી લાવશો? 

– ખલીલ ધનતેજવી

 

રસાસ્વાદ – 

માતાપિતા હંમેશાં પોતાનાં સંતાનોનું ભલું જ ઈચ્છે. સંતાનના ગમે તેવા અપમાનજનક વર્તન છતાં, તેમને માટે કદી બદદુવાઓ તો નીકળે જ નહીં. એવું જ મોટા સંતોનું પણ છે. મહાવીર સ્વામીનું ઉદાહરણ આપણી સમક્ષ છે. કોઈ અજ્ઞાની ગમે તેટલું નુકસાન પહોંચાડે છતાં, તેઓ તેને માફ કરશે, બદલો લેવાની તો વાત જ નહીં. સૌને માટે દુવાઓ જ નીકળે. માબાપ, ગુરૂ કે પછી સંતો, દુવાઓ તો આપે, પણ તે દુવાઓ ફળે, તેવાં આપણાં કર્મો પણ હોવા જોઈએ ને! ગમે તેટલી સુખસગવડ હોય, દોમદોમ સાહ્યબી હોય પણ એ ભોગવવા માટે તન અને મન બન્ને તૈયાર જોઈએ. દુષ્કર્મો કર્યા હોય તો તમે સુખમાં રાચી ન શકો. સતત એ દુષ્કર્મ પડછાયો થઈને તમને ઘેરી વળશે અને સઘળું ભૌતિક સુખ, માત્ર મૃગજળ બનીને તમારાથી દુર જ રહેશે. 

સુખચેન તો કર્તવ્ય વગર ક્યાંથી લાવશો? 

તમને દુવા તો મળશે અસર ક્યાંથી લાવશો? 

તમે જ્યાં રહો તે તમારું રહેઠાણ. આવા ફ્લેટ, ટેનામેન્ટ કે બંગલા તો તમે, ગમે ત્યાં વસાવી શકો પણ શું રહેવાનું ખરું સુખ કે હાશકારો એમાં મળે જ એવું ખરું? ના, એના માટે તો ઘર હોવું જોઈએ. પણ ઘર એટલે શું? રહેઠાણ ઘર ક્યારે લાગે? હા સાચું સમજ્યા, જ્યાં સ્નેહીજન હોય, મધુર કિલકારી કરતાં, ફુલડાં જેવાં બાળકો હોય, વાતે વાતે વ્હાલ વરસાવતાં વડીલો હોય અને સૌ એક સ્નેહ તાંતણે બંધાયેલાં હોય! સૌને એકબીજાની પરવા હોય. આવું ઐક્ય જે કુટુંબમાં હોય એ ઘર જ સાચા અર્થમાં ઘર બની રહે. 

બંગલો તો ઓછેવત્તે ગમે ત્યાં મળી જશે

ઘર, ઘર કહી શકાય એ ઘર ક્યાંથી લાવશો! 

માણસ પાસે જ્યારે વધુ સંપત્તિ હોય ત્યારે તેની આસપાસ ઘણાં લોકો ટોળે વળતાં હોય છે. તમારી પાસે કોઈ કલા હોય કે સત્તા હોય, કોઈ ખાસ સ્કીલ તમે હાંસલ કરી હોય તો પણ ઘણાં લોકો તમારી સાથેની મિત્રતાનો દાવો કરતાં જોવા મળે. આ સૌમાં શત્રુને તો તમે તરત ઓળખી લો કારણ કે, એ તમારી ઈર્ષા કરશે, તમારું ભુડું બોલશે અને તમારી પ્રગતિમાં અવરોધક બનશે. પણ બાકીના લોકોમાં સાચા મિત્રને શોધવા માટે તમારે ખૂબ મહેનત કરવી પડશે. સાચા હીરાની પરખ જેમ સાચો ઝવેરી જ કરી શકે તેમ સાચા મિત્રોને શોધવા માટે ખાસ નજર હોવી જોઈએ. 

શત્રુ તો ઉઘાડો છે છડેચોક દોસ્તો

મિત્રોને પારખે એ નજર ક્યાંથી લાવશો! 

શંકર ભગવાન ગળે તો નાગ વિંટાળે છે પણ સાથે નાગના ઝેરથી પણ વધુ કાતિલ ઝેર પીને તેઓ નિલકંઠ બનેલા છે. હવે કોઈ સામાન્ય માનવી સર્પોનાં સુંદર વનમાં જાય તો ગળે સાપ મુકે તેવું બને. પણ શંકર ભગવાનની જેમ ઝેર તો ન પી શકે ને? એને માટે તો જીગર જોઈએ! કોઈના જેટલાં સારાં કાર્યો માણસ ધારે તો ચોક્કસ કરી શકે. પણ કોઈ જ્યારે સર્વજનહિતાય પોતે નુકશાન વેઠી લે. તેને અનુસરવું અત્યંત કઠીન હોય છે બલ્કે અશક્ય જ હોય છે. 

શંકરની જેમ નાગને મફલર કરી શકો, 

પણ ઝેર પી જવાનું જિગર ક્યાંથી લાવશો? 

ઘરમાંથી નીકળી પડીએ અને ક્યાં જવું છે તે નક્કી હોય તો પછી મંજિલ તો મળવાની જ છે. પણ ત્યાં સુધીનો માર્ગ એકલાં એકલાં કાપવો શું સરળ છે? માર્ગમાં સાથે ચાલનાર કોઈ હમસફર હોય તો? તો સફર સરળ બની જાય, સોહામણી બની જાય અને એ સુહાની સફર ક્યારે પતી જાય એની પણ ખબર ના પડે. પણ એવો સાથ શોધવો ક્યાં સહેલો છે? 

મંજિલ ‘ખલીલ’ આવશે રસ્તામા ક્યાંક પણ

સથવારો હોય એવી સફર ક્યાંથી લાવશો

જિંદગીની સફરમાં આપણી સામે ડગલે ને પગલે આવીને ઉભા રહેતા પ્રશ્નો જેવા કે, આમ તો કરી લઈએ પણ આ ક્યાંથી લાવીશું? એ ખૂબ સરસ રીતે, ખલીલ સાહેબે આ ગઝલ દ્વારા આપણને સમજાવી દીધું નહીં? મિત્રો, આવી જ જીવનને સમજવામાં ઉપયોગી એવી બીજી એક ગઝલ સાથે ફરી મળીશું આવતા એપિસોડમાં ત્યાં સુધી આપ સૌ સ્વસ્થ રહો, મસ્ત રહો, ખુશ રહો. 

નમસ્કાર. 

રશ્મિ જાગીરદાર

 



હેલીના માણસ – 26 | અફવા | રશ્મિ જાગીરદાર

નમસ્કાર મિત્રો, કેલિફોર્નિયાની બેઠક એટલે વિકસો અને વિકસાવો. હું રશ્મિ જાગીરદાર બેઠકના કલા અને સાહિત્યના આ મંચ પર આપ સૌનું અભિવાદન કરું છું. ‘હેલીના માણસ’ આ શ્રેણીનો ભાગ-26 ‘અફવા’ એની 25મી ગઝલ અને રસાસ્વાદ. 

આલેખન અને પ્રસ્તુતિ – રશ્મિ જાગીરદાર.  સંકલન – પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા

ગઝલ –

જીભ મુંજવણમાં પડી છે તારી! 

આંખ વાચાળ બની છે તારી! 

 

તનબદનમાં છે ગજબ ચટકારા, 

મુગ્ધતા માથે ચડી છે તારી, 

 

યાદ ને સ્વપ્નની ટક્કર વચ્ચે, 

ઊંઘ ચૂંથાઈ ગઈ છે તારી! 

 

એક બે વાર હવાઓ દ્વારા, 

ક્યાંકથી ભાળ મળી છે તારી! 

 

હસતાં રહેવાની તારી આદત છે, 

અમને એ ટેવ ગમી છે તારી! 

 

આ વિરહ રાત ખસેડી લેને,

આ વિરહ રાત સગી છે તારી? 

 

તુ ખલીલ એના ખુલાસા ના કર, 

એ બધી અફવા ઊડી છે તારી! 

 

ખલીલ ધનતેજવી 

 

રસાસ્વાદ –

આમ આપણને લાગે કે, બોલવું તો સહેલું. કોઈ મળે ત્યારે સહજતાથી આપણે ખબર પૂછી લઈએ કે, સામેથી થયેલા પ્રશ્નનો ઉત્તર આપી દઈએ. એમાં શું? પરંતુ તમે જોજો કેટલીકવાર આપણી બોલતી બંધ થઈ જતી હોય છે. કહેવાનું ઘણું હોય છે મનમાં વાક્યો ગોઠવાઈ ગયેલાં હોય છે પણ એને વાચા આપનારી જીભ મુંઝવણમાં પડી હોય એમ સલવાઈને, નિઃશબ્દ બનીને, ઉભી રહે છે. આવા સમયે આંખો તેની મદદમાં આવે છે અને જે વાત કહેવાની હોય તે લાગણીઓ બનીને આંખો દ્વારા સ્પષ્ટ કરી દે છે. સામેની વ્યક્તિ આંખોની ભાષા ઉકેલીને સંદેશ જાણી લે છે. જીભ ભલે મૌન ધારણ કરીને બેસી જાય પણ એનું સમગ્ર શરીર ગજબનું હલનચલન કરીને મનમાં ફૂટતી વાતોને છતી કરે છે. મુગ્ધતા જાણે માથે ચડી હોય તેમ દિલના ઊંડાણમાં ને મનના પડદે છવાઈ જતી ભાષા વગર કહ્યે જ કહેવાઈ જતી હોય છે અને સમજાઈ પણ જતી હોય છે. 

જીભ મુંજવણમાં પડી છે તારી! 

આંખ વાચાળ બની છે તારી! 

કોઈ આવી મુગ્ધાનો ભેટો જેને થયો હોય તેની તો પથારી ફરી જાય! દિવસ આખો અજંપામાં તો જાય જ. રાત્રે તો વળી એથી ભૂડી દશા થાય. ઘડીભર એની યાદ આવે ને  જ્યાં આંખ મીંચાય ત્યાં સ્વપ્નમાં દર્શન દે! આમ બીજી બાજુ મુગ્ધા પણ મુંઝવણમાં ઘેરાયેલી હોય અને યાદો અને સ્વપ્નની વચ્ચે આવન જાવન કરવામાં પૂરી રાત ઉંઘ અને આરામ વગરની પસાર થાય. સુખચેન જાણે હરાઈ જાય. આ બધું તો એકવાર અચાનક મળવાનું થાય ત્યારે બની ગયું હોય પછી તો દિદાર કેવા ને વાત કેવી? કોઈ વાવડ તો મળે જ શાનાં! આવામાં એ મિલન સ્થળેથી આવતી હવા પણ જાણે પોતાની લાગે. એ હવા ભાળ આપતી હોય તો! બાકી તો ન ભાળ ન સમાચાર! 

યાદ ને સ્વપ્નની ટક્કર વચ્ચે, 

ઊંઘ ચૂંથાઈ ગઈ છે તારી! 

આટલા ઓછા સમયમાં એકબીજાની ટેવની ખબર તો કેવીરીતે પડે? પણ મોં પર અનાયાસ અંદરની ખુશીને બયાન કરતું હાસ્ય તો પ્રગટી જ ગયું હોય અને દિલમાં એવું તો કંડારાઈ જાય કે, વારંવાર આંખો સમક્ષ ઉપસ્થિત થાય, કેમે ય ભૂલ્યું ના ભૂલાય! પણ આવતી બધી રાતો તો વિરહ રાતો જ બનીને આવતી હોય જેનો જાણે કોઈ અંત જ ન હોય! એ રાતને વચ્ચેથી કોણ ખસેડી શકે! 

આ વિરહ રાત ખસેડી લેને,

આ વિરહ રાત સગી છે તારી? 

વાત કંઈ હોય કે ના હોય પણ એક અચાનક મળવાની ઘટના ઘટે તેના વિશે અફવાઓ જરૂર ફેલાવા લાગે છે. પેલી કહેવત છે ને કે, વા વાયા ને નળિયું ખસ્યું, તે દેખીને કુતરૂં ભસ્યું. અને કોઈને લાગે ચોર આવ્યા! પછી અફવા એવી ફેલાય કે, ગામ આખું ચોરનો સામનો કરવા સજ્જ થઈ જાય, એના જેવું થાય! અને એ અછડતી મુલાકાત વિશે અનેક અનેક અફવાઓ વહેતી થઈ જાય! આની ખબર મુગ્ધાને પડે એટલે સાવ અજાણ એવી એ, દરેક અફવાના ખુલાસા આપવા બેસી જાય! હવે માંડ બીજીવાર મળવાનું થયું હોય એમાં આવા ખુલાસા કરવા બેસવાનું? 

તુ ખલીલ એના ખુલાસા ના કર, 

એ બધી અફવા ઊડી છે તારી! 

આમ સૌ કહેતાં હોય છે કે, સમય જ નથી મળતો! પણ કોઈ બનાવ બન્યાની જાણ થાય તો તો બસ! બધું પડતું મુકીને તપાસ કરવા બેસી જવાનું. વારાફરતી ફોન પર ફોન કરીને વાત વહેતી કર્યે જ રાખવાની. એમાં સચ્ચાઈ ઓછી ને અફવા વધારે હોય! ખરુંને મિત્રો, મઝા આવી ને?

આવી જ મઝાની બીજી એક ગઝલ લઈને મળીશું આવતા એપિસોડમાં ત્યાં સુધી આપ સૌ સ્વસ્થ રહો, મસ્ત રહો, ખુશ રહો. 

નમસ્કાર 

રશ્મિ જાગીરદાર