હળવે થી હૈયાને હલકું કરો..-૧

મિત્રો

આજે શુક્રવાર મારો ગમતો દિવસ

આ ગમવું ન ગમવું એટલે શું ?

જે સ્વીકારીએ એ ગમવા માંડે અને ન સ્વીકારતા અણગમતું લાગે

બસ જીવનની વાસ્તવિકતા પણ આજ છે.પરિસ્થિતિનું યથાયોગ્ય મૂલ્યાંકન કરવાની શક્તિ દરેકમાં છે પણ તેનો સ્વીકાર કરી, વાત આગળ વધવાની છે. જે લોકો વાસ્તવિકતાનો સ્વીકાર કરીને જીવી જાણતા હોય છે તેઓ આવા ઋણ  ભાવનો ભોગ ભાગ્યે જ બને છે.માણસ એકવાર એટલું સમજી જાય કે આ સંસારમાં કોઈનું ય ધાર્યું બધું થતું નથી. તો પછી મારું ધારેલું ક્યાંક ન થાય તો તેમાં નવાઈ નથી. વાસ્તવિકતાનો સ્વીકાર કરવાથી માણસ સત્વરે આવા ભાવથી મુક્ત થઈ જાય છે.

        મારા જીવનમાં એવા અનેક પ્રસંગો બન્યા છે જેમાં હું હતાશ થઇ છું.પણ એક પ્રસંગેતો હું પડી ભાંગી હતી ,.. ૨૦૧૫માં મારા જીવનમાં એમ્બ્યુલેન્સની સાઈરન વાગી, મારા પતિ પગ વાપર્યા વગર જ હોસ્પિટલ પોહચી ગયા અને આ પ્રસંગે  મારી સંવેદનાને  હલાવી મૂકી,  ડો કહ્યું ૪૮ કલાક ગણી લ્યો,હું હોસ્પીટલની શાંત રાતમાં મારી જાતને ગોઠવવાની કોશિશ કરતી હતી. અચાનક જીવનમાં કોઈ ઘટના સર્જાય અને સત્ય સીધેસીધું આવે તો ત્યારે હૃદય એક થડકો અનુભવે છે જે હું અનુભવતી હતી…વાસ્તવિકતાને કેમ અને કેવી રીતે સ્વીકારવી? મારા પતિ શરદની એક્સીડેન્ટ ની ઘટના એ મને વિષાદમાં ઘેરી લીધી હતી, હવે શું થશે ? પ્રશ્નો ની વણઝાર ક્યાંય અટકવાનું નામ લેતી ન હતી….જે અજાણ્યું છે તેનો ભય વધારે લાગે છે. તમને વસ્તુ કરતા વસ્તુનો પડછાયો મોટો દેખાય છે એમ મારા બાળકો મને સમજાવતા હતા .. જે વ્યક્તિ પરિસ્થિતિને સ્વીકારે નહિ ત્યારે એ મોટે ભાગે પોતાને ગમતા એવાં સમાધાન તરફ લલચાતી હોય છે..મેં પણ એમજ કર્યું એક્સીડેન્ટ થયો તો મન ને મનાવતા કહ્યું ઘાત ગઈ.આટલેથી જ પત્યું ,આપણા મનની માનવ સહજ નબળાઈઓ- ‘ડુબતો તરણું શોધે’ ને અને મેં ભગવાનને હાથ જોડ્યા.અને ત્યારે હોસ્પીટલની દીવાલ પર લગાવેલું આ વાક્ય મારી દીકરીએ મને બતાવી  મને જાગૃત કરી. “પ્રતિકૂળતા એક માણસને પોતાનો પરિચય આપે છે.” ~ આલ્બર્ટ આઈન્સ્ટાઈન,આવી સ્થિતિમાં મારા બાળકો જાણે મારાથી વધારે પરિપક્વ લાગ્યા હતા અત્યારની જનરેશન કદાચ આપણા કરતા આવી પડેલ સંજોગોને વધારે સહજ રીતે અને ઝડપથી સ્વીકારી શકે છે એમ મને લાગ્યું,જે થવાનું હતું તે થઇ ગયું mom ,હવે what is next આમ રડ્યા જ કરીશ. તું સ્ટ્રોંગ થા મને બળ આપ્યું અને પછી પોતાની બધી તાકાત એમણે નાસીપાસ થયા વગર પરિસ્થિતિ ને ફેરવવામાં લગાડી મારી દીકરીએ કહ્યું રડવાથી શું મળશે ? પ્રકૃતિ ક્યારેય એકને લક્ષ્ય બનાવીને વર્તતી નથી.એ વાત  દ્રઢ કરી બળ ભેગું કર,  મેં વાસ્તવિકતાને સ્વીકારી ત્યારે હું આવી પડેલી વ્યથાને ઝીલી શકી.

           નિયતિ ક્યારેક પ્રહાર રૂપે આવે છે એમ લાગે છે.બસ આ પ્રહારને આપણે પ્રતિકુળતા કહીએ છીએ.પ્રત્યેક ઘટના જે પ્રમાણે થવી જોઈએ એ પ્રમાણે ન થાય ..કે ઈચ્છી ન હોય તેવી પરિસ્થિતિ.સર્જાય ..જીન્દગી હંમેશા સુવિધાથી ભરેલી નથી હોતી.તમે હું આપણે સહુ જાણીએ છીએ.જિંદગી હંમેશા ગાંઠો વાળી હોય છે અને આ ગાંઠોથી અનેક ગુંચવણો, સમસ્યાઓ અને પ્રશ્નો આવતા જ રહે છે . દુઃખ આવે,પ્રતિકુળતા,વિરોધ કે સંકટનો સામનો કરવો જ પડે છે અને મેં મારી જાતને સમજાવી..મારે હિંમત નથી હારવાની, નિરાશ નથી થવાનું, ને નાસીપાસ થયા વગર ગૂંચો ને ઉકેલવાની છે. ..સાદી ચાલી જતી જીંદગીમાં અચાનક સ્પીડ બ્રેકરની જેમ ઘટના સર્જાય અને રુકાવટ લાવે અને આપણે ધ્રુજી જઈએ સ્વાભાવિક છે,ક્યારેક નિરાશ તો ક્યારેક હતાશ થઇ જઈએ છે કોઈ ખુબ રડે છે તો કોઈ ખુબ શાંત બની અંદર સોસવાય છે. સામાન્ય રીતે મુશ્કેલીઓની વચ્ચે આપણે ખુશ નથી રહી શકતા. સાવ અજાણ ભાવી, જીવનની અચોક્કસતા વગેરે અજ્ઞાત પરીબળો માણસની ભયની લાગણીને ઉત્તેજીત કરે છે. -અચાનક આવી પડેલ સંજોગોમાં વિષાદ આપણ ને ઘેરી વડે છે છે.અને આપણે લાચાર થઇ જઈએ છે આ લાચારી કેમ આવે છે?.હવે શું ? થી પ્રશ્નો ઘેરી વળે છે. આપણી એક સામાન્ય સમજણ એવી હોય છે કે મારી મુશ્કેલી જ મારું દુખ છે જો મારી મુશ્કેલી દુર થઇ જાય, તો મારું દુઃખ પણ અદ્રશ્ય થઇ જાય…જો કે તેવું ભાગ્યે જ હોય છે… અને ભાગ્યેજ થાય છે ..

-ત્યારે પ્રશ્ન થાય કે વાસ્તવિકતા શું છે ? એ ભ્રમીત માનસીકતા ?.

સંજોગને ‘સમજવું’ અથવા‘ઓળખવું’ કઈ રીતે?

પ્રતિકૂળતાને અનુકૂળતામાં ફેરવવાના કઈ રીતે ?

શું પ્રતિકુળતા જ માનવી નું દુઃખ છે .

શું માનવી સંજોગો ને આધીન છે?

માણસની સૌથી મોટી જાગૃતિ કઈ ?

આપણે કોઈ વ્યક્તિને ખરેખર જાગૃત છે એમ ક્યારે કહી શકીએ ? –

ટુકમાં વિપરીત પરિસ્થિતિમાં માનવી પોતાને સભાળી શકતો નથી .. એક વાત નક્કી છે  સંજોગો અને સંયોગો ને આપણે ફરેવી શકતા નથી…. ત્યારે સંયોગો કે સંજોગો નહીં પણ સમજણને કેળવવાની એને વશમાં રાખીએ તો….. મેં મારી જાતને સમજાવી …પ્રતિકુળતા નો સારો અર્થ લઈએ તો શબ્દનો મૂળ અર્થ છે વિકસિત થવું.જાગૃતિ વગર વિકસી શકાય નહિ

સાચો રસ્તો આ નબળાઈઓ દુર કરી જીવનમાં વિશ્વાસ પેદા કરવાનો છે. ખોટી માન્યતાઓ, વિચારો, ડરપોકપણું, અને મનની અસ્થિરતામાંથી બહાર આવીને પ્રજ્ઞાવાન, જાગૃત અને સ્વસ્થ થવું. કોઈ પણ પરિસ્થિતિ, ઘટના, વ્યક્તિઓના વિચારો ને સમજવાની પ્રજ્ઞા આપણા માં વિકસિત થવી જોઈએ.પ્રતિકુળતા પ્રકૃતિ તરફથી થતી વિપરિત પરિસ્થિતિઓ વચ્ચે જીવતા શીખવાડે છે, આપણને ઈશ્વરીય તત્વની અનુભૂતિ કરાવવા માટે અને નમ્રતાપૂર્વક માનવીય મૂલ્યોને સાથે લઈને જીવાડવા માટે છે. .. એની સાથે સમજણ મળે છે. એની જાગૃતિ પણ આવે છે. એની વિવેકશક્તિ પણ એની જાતે ખીલે છે.

માનસશાસ્ત્રમાં કહ્યું છે કે સ્વીકૃતિ પરિસ્થિતિની વાસ્તવિકતાને અનુમતિ આપે છે,વાત જીવનને જેમ છે તેમ અથવા સંજોગોને જેમ છે તેમ તેના વાસ્તવિક સ્વરૂપે સ્વીકારી આગળ વધવાની છે.આપણા ભાવનાત્મક સબંધો આપણા શરીરની વેદનાને સ્વીકારવાની બસ જરૂર છે.સ્વીકૃતિ, ક્ષણિક સુખને સ્થાયી સુખમાં ફેરવવાની ચાવી છે. તે ખરેખર ખુશ થવાથી ખુશ થવામાં તમને મદદ કરે છે.જીવનનો આનંદ પામવા માટે સંઘર્ષ અનિવાર્ય છે. વાસ્તવિકતાનો સ્વીકાર કરતાં જેને આવડી જાય છે તે જીવનના સૌન્દર્યને પામે છે.

આવો કોઈ સંઘર્ષ તમે કોઈએ અનુભવ્યો હોય તે મને જણાવશો. દર શુક્રવારે હું હવેથી આ કોલમમાં  આવા અનેક પ્રસંગોને તમારી સમક્ષ લઇ આવીશ.

 

પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા