પ્રેમ પરમ તત્વ -29- ગુજરાતી ભાષા -સપના વિજાપુરા

માતૃભાષા કેવુ મીઠું નામ લાગે છે. મા શબ્દ બોલતા જે અમી ઝરે છે એજ અમી માતૃભાષા બોલતા ઝરે છે. ગુજરાતી ભાષા મારા માટે જનની સમાન છે. મેં કદાચ પહેલો શબ્દ ગુજરાતીમાં જ બોલ્યો હશે!! હું ચાલીશ વરસથી પરદેશમાં વસુ છું અને અહીં ગોરાલોકો સાથે ઈંગ્લિશમાં જ વાત કરવી પડે! પણ હમેશા વિચારો ગુજરાતીમાં આવે.. સપનાં ગુજરાતીમાં આવે સ્મિત ગુજરાતીમાં આવે, દુઃખ ગુજરાતીમાં લાગે, સુખ ગુજરાતીમાં અનુભવાય!!ગુજરાતી ભાષા મારાં લોહીમાં વહે છે.
ગુજરાતી ને  ગળથૂથી માં લઈને જન્મી છું. જેમ જેમ મોટી થતી ગઈ એમ એમ ગુજરાતી સાહિત્યનો રસ મારા પપ્પા મને પીવડાવતા ગયા, જેથી ગળથૂથી માંથી પછી એ લોહીમાં ભળી. કનૈયાલાલ મુનશી, પન્નાલાલ  પટેલ, ઉમાશંકર જોષી, મેઘાણીજેવા સાહિત્યકારો ને વાંચતાં યુવાની કાઢી અને હવે ગુજરાતી ફક્ત લોહીમાં જ નહિ પણ અફીણ બની મગજ પર ચડી ગઈ. એટલે ગુજરાતીનો નશો હવે ઉતરશે નહિ આ જીવન. અને ઈશ્વરને પ્રાર્થના છે કે મને ગુજરાતી જીવંત રાખવાની એક કડી  બનાવે!
ગુજરાતી ખૂબ સમૃદ્ધ ભાષા છે. જેમકે ગુજરાતીમાં મામા. કાકા, ફૂવા,ભાઈ બહેન, ભત્રીજી ભત્રીજો, ભાણી ભાણીયો, પુત્રવધુ, મામી કાકી, ફઈ, વગેરે બધા સંબંધોનું એક નામ છે. એને દર્શાવવા માટે બે ત્રણ વાક્ય બોલવા પડતા નથી જે કે મામા કહેશોએટલે લોકો સમજી જશે કે મા ના ભાઈ છે.ઇંગ્લિશ  માં કોઈ સંબંધ બતાવવા  માટે એક થી બે વાક્ય બોલવા પડે છે. આ ભાષાની મર્યાદા કહેવાય આવા તો ઘણાં દાખલા આપી શકાય.
માતૃભાષા સાથે મને શા માટે પરમ પ્રેમ છે, એ દર્શાવું તો મારી ગુર્જરી માં મને માનો રણકો સંભળાય છે ગુર્જરી માં મને બાપનોપડકાર સંભળાય છે.૭૦૦ વરસ જૂની આ ભાષા લગભગ ૫.૫ મિલિયન લોકો બોલે છે એ લગભગ ૪.૫ ટકા ભારતીય થયાં . વિદેશમાં પણ ગુજરાતી ઘરોમાં આ ભાષા બોલાઈ છે અને હવે આજકાલની માતાઓ બાળકોને ગુજરાતી ભણાવે પણ છે એટલું જનહિ સાહિત્યમાં પણ રસ લેતા કરે છે.
બે એરિયામા આપણી ભાષાને ઉજાગર કરવા ,ગુજરાતી ભાષાના વૈશ્વિક પ્રચાર, પ્રસાર અને જાળવણીના એક નાનકડા  પ્રયાસરૂપે “બેઠક”ની શરૂઆત થઇ બેઠક” આપણી ભાષાને જીવંત  રાખવાની કોશિશ કરે છે.ગુજરાતી સાહિત્યકારોને આમંત્રણ આપી બોલાવવા અને ભાવુકની સાહિત્ય તરસને છીપાવવા કોશિશ કરે છે. ‘લખતા રહો’ એ પ્રજ્ઞાબેન નો લોગો છે. એ  સમયનો ભોગ આપી આ કામ કરે છે. બે એરિયા માટે એક ગર્વ લેવા જેવી બાબત છે.૧૧ મેં ના રોજ ગુજરાતી સાહિત્ય સમાજ અને બેઠક તરફથી ગુજરાત દિવસ ઉજવવામાં આવ્યો હતો. હું મારી જાતને ભાગ્યશાળી માનું છું કે મને ‘બેઠક” જેવો મંચ મળ્યો. જેના માટે હું પ્રજ્ઞાબેન ની આભારી છું.
૩૧, ૨૦૧૯ ના રોજ ઉષાબેન ઉપાધ્યાયને આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું. જે  પ્રોફેસર અને ગુજરાત વિદ્યાપીઠ ના ડીન  રહી ચૂક્યાં છે. એમને બે વરસ પહેલા સ્ત્રી લેખિકા ને મંચ આપવા માટે જૂઈ મેળા ની શરૂઆત કરી છે. ગુજરાતી ભાષામાં ઘણી સ્ત્રી સાહિત્યકારો થઇ  ગયાં છે જેમાં મીરાંનું નામ મોખરે આવે છે. મીરાના પદ  વિશ્વભરમાં પ્રચલિત છે. ઉષાબેને સ્ત્રીઓને એક આગવું સ્થાન સાહિત્યના મંચ  પર આપવું  છે એમ નક્કી કર્યું છે. એમણે  આવીને ગુજરાતી વાતાવરણને મહેકતું કરી દીધું। અને ગુજરાતી ની સુગંધ ગઈકાલની સાંજમાં પ્રસરી ગઈ.
ગુજરાતી મારા હ્દયમાંથી ઉદભવતી લાગણી છે જેથી હું ગુજરાતી બોલું તો કવિતા બનીને મારા મુખમાંથી નીકળે છે. તેથી હું ગુજરાતીને પ્રેમની ભાષા કહું છું. ભલા પ્રેમ ઇંગ્લિશમાં  શી રીતે  કરવો। ” તને પ્રેમ કરું છું’ અને આઈ લવ યુ માં ઘણો ફર્ક છે. જે મીઠાશ અને વહાલાપણું !! તને પ્રેમ કરું છું માં છે તે બીજી ભાષામાં નથી.મારી જિંદગી છે ત્યાં સુધી ગુજરાતીને ચાહતી રહીશ અને ગુજરાતીને મારી તરફ થી કવિતાના પુષ્પો ભેટમાં આપતી રહીશ. મને ખબર નથી મારા મૃત્યુ પછી મારી કવિતાને કોઈ વાંચશે કે નહિ પણ મને ગુજરાતીમાં લખ્યાં  નો આનંદ ચોક્કસ રહેશે. ગુણવંત શાહ કહે છે કે “ભાષાનું મૃત્યુ  એટલે સંસ્કૃતિનું મૃત્યુ  ભાષાને નહિ આપણે આપણી જાતને બચાવવાની છે.” આપણે ભાષાને લુપ્ત થતા બચાવવાની છે.અહીં કેટલાક મહાન સાહિત્યકારોની પંક્તિઓ ટાકું  છું જેનાથી ગુર્જરીનો પ્રેમ શી રીતે પરમ તત્વ બન્યો છે તે સમજાશે.
સદા સૌમ્ય શી વૈભવે ઊભરાતી
મળી માતૃભાષા મને ગુજરાતી
ઉમાશંકર જોષી.
જે વૈભવ થી ભરપૂર છે અને સૌમ્ય પણ છે એ મારી ગુજરાતી પરમ છે.
ભાષાનાં અધિકારની વાત જ ક્યાં છે?
ને શબ્દનાં વહેવારની વાત જ ક્યાં છે?
છે મિત્રના જેવો જ અનુભવ “આદિલ”
આ અર્થનાં વ્યાપારની વાત જ ક્યાં છે.
_આદિલ “મન્સૂરી”
ગુજરાતી કોઈના બાપની નથી એટલે અધિકારની વાત ક્યાંથી આવી આ મારી ગુર્જરી છે અને મારી રહેશે!
લાગણીનાં જળ વડે મર્દન કરું છું,
શબ્દો કાગળ પર ઘસી ચંદન કરું છું,
બે ગઝલ બે કવિતાના પુષ્પો અર્પણ કરી,
પ્રથમ માતૃભાષાને વંદન કરું છું.
_પિનાકીન ઠાકોર
માતૃભાષા ગુર્જરીને મારા સદા વંદન!! મારી કવિતાના પુષ્પો મારી ભાષાને અર્પણ!
એ બોલે તો ભાષા બને છે વિવેકી,
ઢળેલા નયનમાં શરમનો ઉતારો.
_શોભિત દેસાઈ
અંતમાં નમણી  નાર જેવી મારી ગુર્જરીને ઘણા ઘણા સલામ!
સપના વિજાપુરા