અહેવાલ -સપનાભરી શામે-ગઝલ- પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા

ઇન્ડિયા કોમ્યુનીટી ખાતે મળેલી“સપનાભરી શામ-એ-ગઝલ’ “બેઠક” શાનદાર,જાનદાર રહી.

IMG_0668

 શાયરઃ શ્રી મહેશભાઈ રાવલ,સંચાલન અને રજુઆતઃ જયશ્રી મરચંટ,શાયરાઃ શ્રીમતિ સપના વિજાપુરા

18મી સપ્ટેમ્બર શુક્રવારની સાંજે સાત વાગે મિલ્પીટાસ ઇન્ડિયા કોમ્યુનીટી ખાતે“સપનાભરી શામ-એ-ગઝલ’ “બેઠક” મળી.

કેલીફોર્નીયામાં મળતી ગુજરાતી “બેઠક”નું વાંચન અને લેખન-કાર્ય યોગ્ય દિશામાં વિકસિત થાય તેવા હેતુથી “પ્રતાપભાઈ પંડ્યા” ના પ્રોત્સાહનથી મળેલ પુસ્તકો બેઠકમાં ફ્રી આપી, નિત નવા વિષયો આપી સર્જન કાર્ય તો થાય છે.સાથે ઉગતા લેખકો-કવિઓ ને યોગ્ય તક ની સાથે યોગ્ય માર્ગદર્શન પણ મળી રહે અને સર્જન થાય તે માટે યોગ્ય વાતાવરણ ઉભુ કરવા લેખકો અને કવિને બેઠકમાં આમંત્રણ આપી સર્જન ને યોગ્ય દિશા આપવામાં આવે છે. બેઠકના એ પ્રયત્નના ભાગ રૂપે આજના ની બેઠકના ખાસ  મહેમાન શિકાગોથી આવેલ “શિકાગો આર્ટ સર્કલ” સાહિત્યક ગ્રૂપના સક્રિય કાર્યકર્તા સપનાબેને હાજરી આપી મહેમાનની પરંપરા જાળવી છે.IMG_0671

સાહિત્યપ્રેમીઓએ આજની બેઠકની સુનહરી સાંજે ગઝલને વહાલથી વધાવી લીધી હતી.આજના કાર્યક્રમના ખાસ મહેમાન સપનાબેન વિજાપુર શિકાગોથી આવ્યા હતા જાણીતા સાહિત્યકાર જયશ્રીબેન મરચન્ટે બેઠકનું સંચાલન સમભાળ્યું  અને જાણીતા કવિ ગઝલકાર ડો.મહેશ રાવલ મહેફિલની રોનક બન્યા,કાર્યક્રમની શરુઆત કલ્પનાબેને ગણેશવંદનાના શ્લોકોથી કરી હતી. બેઠકના આયોજક  પ્રજ્ઞાાબેન દાદભાવાળાએ આજના ખાસ પધારેલા મહેમાનોને ગઝલપુર્વક આવકારી સપનાબેનનો પરિચય આપવા દાવડાસાહેબને  વિનંતી કરી.દાવડાસાહેબે સપનાબેન નો પરિચય આપતા પહેલા ગઝલનો આસ્વાદ કેમ કરવો તે વિષે સમજણ આપી.ત્યારબાદ સમગ્ર સંચાલનનો દોર  જયશ્રીબેને  પોતાના હાથમાં લેતા કહ્યું કે સંચાલન થવું કપરું કામ છે.દરેક ગઝલકાર પોતાની રચનાને સંકલિત કરીને રજુ કરવા સક્ષમ હોય છે. અને મહેશભાઈ અને સપનાબેન બંનેની ગઝલમાં આપ સહુ ઓડિયન્સ આનંદ મેળવશો એમાં કોઈ શક નથી,હું સપનાબેન અને મહેશભાઈને આ બેઠકમાં ખુબ પ્રેમે આવકારું છું.સપનાબેન હ્રદયની સચ્ચાઈની શ્યાહીમાં બોળીને એક એક અક્ષર લખે છે,સપનાની ગઝલની ખૂબી એ છે કે એની ગઝલના પ્રત્યેક શેરમાં આગવા મિજાજને જાળવીને, વાચક/ભાવકના પોતાના ભાવવિશ્વને લાગણીની એકસૂત્રતાથી બાંધે છે.સપનાબેન વિષે કહેતા અને એમના જ શબ્દોમાં એમની ગઝલની બે પંક્તિ ટાકંતા કહ્યું તો, આ સપના છે કોણ? શાયરાની જ દિલની વાત,એની ખુદની ગઝલ સાંભળોઃ

“સપના હિન્દુ ના મુસલમાન છેસપના તો દોસ્તો એક ઈન્સાન છે!”

જયારે મહેશભાઈ વિષે વાત કહેતા જયશ્રીબેને કહ્યું મહેશભાઈ ન તો નવું નામ બે એરીયા માટે છે, ન બેઠક માટે કે ન તો ગુજરાતી ગઝલ માટે. એમનું સર્જન એમની “સ્વ”થી “સર્વ” સુધીની સફરની સાહેદી પૂરે છે. નિજાનંદ માટે લખનારી એક પેઢી હવે તો બે પેઢી પહેલાની થઈ ગઈ છે ત્યારે આ શાયર ખુમારીથી કહે છે કેઃ“લખું છું એ ગમે છે અને ગમે છે એ જ લખું છું”કોઈનીયે સાડીબાર રાખ્યા વિના આ કાઠિયાડી ભડભાદર કવિ, કડવી વાતોને, અનુભવોને બળવાખોર ગઝલમાં ઢાળે છે પણ સાથે ગઝલના પોતનું રેશમીપણું અને મુલાયમતા સાથે કોઈ સમજોતો આ શાયર થવા દેતા નથી કે નથી ગઝલના છ્ંદમાં કોઈ ખામી આવવા દેતા. એમની શિરમોર સમી ગઝલો મહેશભાઈના સિધ્ધહસ્ત શાયર હોવાની સાહેદી પૂરે છે.મહેશભાઈની બળવાખોર ગઝલ હોય કે પછી જીવનન કડવા સત્યને આલેખતી ગઝલ હોય, એમની ગઝલના શેરની નાજુકાઈ, સરળતા અને સહજતા ઉંચી કક્ષાની છે.ત્યાર બાદ બંને મહેમાનોએ એક પછી એક સુંદર રજૂઆત કરી અને પ્રેક્ષકોની દાદ મેળવી .

જયશ્રીબેને નવા સર્જકો માટે ગઝલની સમજણ આપતા કહ્યું ગઝાલ માટે ઘણું કહેવાયું છે અને કહેવાતું રહેશે. ગઝલતત્વને અરબીમાં તગઝ્ઝૂલ કહે છે, જે અભિવ્યક્તિનો રંગ છે. અરબીના શાબ્દિક અર્થ પ્રમાણે એ રંગ સ્ત્રીઓ સાથેની વાતચીતનો ભલે હોય પણ એનો અર્થ એવો પણ કરી શકાય કે સંભાળપૂર્વક, નરમાશથી અને નાજુકાઈથી વાત કરવામાં આવે છે, તો, એની સંભાળ ગઝલના શેર લખવામાં લેવાની હોય છે. વાત મુદ્દાસરની તો હોય દરેક શેરમાં, પણ ભાષા કર્ણપ્રિય, સરળ, મધુર અને ભાવગર્ભિત હોવી જોઈએ, એતકેદારી શાયરે રાખવી જ પડે છે. આ તકેદારી જ ગઝલનો મિજાજ બાંધે છે.ગઝલમાં જે પણ કહેવાય તે આત્મલક્ષી હોય એવું જરુરી નથી જ પણ સુધી કોઈ ભાવ કે વિચાર શાયર પોતાની જાત સાથે તાણાવાણાની જેમ વણી ન લે ત્યાં સુધી વજનદાર અને અર્થપૂર્ણ શેર લખી શકાય નહીં. પ્રથમ પંક્તિના ગઝલકાર શ્રી જલન માતરી કહે છે કે “ગઝલના દરેક શેર એક એકમ હોય છે છતાંયે એક સાંગોપાંગ સારી અને સાચી ગઝલ એને જ કહી શકાય કે દરેક એકમ – શેર –ની આગવી ઓળખ જાળવીને, દરેક શેર ગઝલના શરીરને સોષ્ઠવ આપે, નૂર બક્ષે. સારી અને સાચી ગઝલમાં બે લાક્ષણિકતાઓ હોય છે, સંકેત અને સંક્ષેપ. સારો ગઝલકાર સંકેત અને સંક્ષેપને આર્વિભૂત કરવા માટે ભાવપ્રતિકો યોજે છે અને આ ભાવપ્રતિકો જો ભાવક અને વાચકના અંતરમનમાં ઉતરી જાય તો સમજજો કે સારી ગઝલ રચાઈ છે”.સપના અને મહેશભાઈની ગઝલો આ કારણસર જ સાંભળનારાઓને પોતાની લાગે છે.અને અંતે આભાર માનતા કહ્યું કે તો આજે આટલી સુંદર ગઝલોની મહેફિલ જમાવી દેવા માટે સપનાનો અને મહેશભાઈનો આભાર.

0QhPWE20k3s4LJcYaiZt-gHtB1wuDg-nOa-dZ4aB1_M,I88u3JCKxSCqA3cEM2GLJ9f9FxLbom96C0JvU3uqKK4

અંતમાં સપનાબેન નું સન્માન કરતા પ્રતાપભાઈ પંડ્યા એ અને મહેશભાઈ એ પુસ્તકો આપી મહેમાનગતિ કરી સાથે પ્રતાપભાઈ પંડ્યાએ કહ્યું કે ગઝલ લખવા ખાતર ગઝલ લખવી, અને સુઝપૂર્વક, નિષ્ઠાથી સર્જન કરવું, એ બંને ક્રિયાઓમાં આભ જમીનનો તફાવત છે.ગઝલ તો સચોટ  ટકોર કરે સમજણ આપે અને હૃદય સોસરવી ઉતરી જાય મહેશભાઈ અને સપનાબેન બંનેએ ખુબ સરસ રજૂઆત કરી છે.

અંતમાં પ્રજ્ઞાબેને આવનાર મહેમાન ,સંચાલન કરનાર જયશ્રીબેનનો તથા પ્રેક્ષકોનો આભાર માનતા બે પંક્તિ ટાંકતા કહ્યું કે “બેઠકમાં આભાર ખુબ સીધો સાદો હોય છે, બાકી ગુલદસ્તો બજારમાં ક્યાં મોઘો હોય છે.” અમારી હસ્તી તણખલા જેટલી છે પણ બધા સહિયારું સાથે કાર્ય કરી ભાષાને ઉજાગર કરીએ છીએ.આપ અહી આવ્યા નવા સર્જકોને અને બેઠકને બળ આપ્યું તે બદલ આભાર માની અળગા નથી કરવા પણ આવી આવી સુંદર મહેફિલ સજાવી આપે કાયમની યાદ છોડી છે.સાથે જણાવતા કહ્યું કે જાગૃતિબેને સૌને પ્રેમે જમાડી પોતાનો સહકાર બેઠકને આપ્યો છે.

આમ ડો. મહેશ રાવલની કાઠિયાવાડી બરકટ બોલીમાં રચાયેલી તળપદી મીઠાશવાળી ગઝલોને સર્વે ગઝલ પ્રેમીઓએ આવકારી અને મન મૂકીને માણી છે.તો સપનાબેનની ઉર્દુ,ગુજરાતી અનોખો સમન્વય‘‘.માણતા વાહ બોલી ઉઠ્યા. જયશ્રીબેનના સંચાલન ને મેહેફીલને સાંકળી રાખી તો આયોજક પ્રજ્ઞાબેનનો બેઠક દ્વારા ગુજરાતી ભાષાની અસ્મિતા અને ગુજરાતી સાહિત્યનું જતન કરવાનો વધુ એક નાનકડો પ્રયત્નો સફળ પુરવાર થયો.

 પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા