દ્રષ્ટિકોણ 18: ગિનિસ રેકોર્ડ અને સંવર્ધન માતૃભાષાનું – દર્શના

મિત્રો હું, દર્શના વરિયા નાડકર્ણી તમને બેઠક ની “દ્રષ્ટિકોણ” કોલમ ઉપર આવકારું છું.  આ કોલમ ઉપર આપણે વિવિધ દ્રષ્ટિકોણ થી અને વિવિધ વિષયો ઉપર વાત કરીએ છીએ. ગયા અઠવાડિયે  ગિનિસ રેકોર્ડ દિવસ ઉજવાયો તેના નિમિતે તેના વિષે થોડી વાત કરીએ. વાર્ષિક પ્રકાશિત થતું The Guinness Book of World Records પ્રકાશન દુનિયા ના અવનવા રેકોર્ડ્સ ની નોંધ રાખે છે. બે મેકવાર્ટર ભાઈઓ એ તેની શરૂઆત 1954 માં કરેલ.
કેવી રીતે તેની શરૂઆત થઇ તે સાંભળો. 1951 માં, ઇંગ્લેન્ડ માં, સર બીવર જે ગિનિસ બીયર નો ધંધો ચલાવતા હતા તે પક્ષીઓના શિકાર માટે ગયા. ત્યાં કોઈની સાથે તે દલીલ માં ઉતાર્યા કે વિશ્વ માં ક્યુ પક્ષી સૌથી વધુ ઝડપી હતું। તેમણે ઘરે જઈને ચોપડીઓ માં આ માહિતી ગોતવા માટે ખુબ પ્રયત્ન કર્યો અને તેમને લાગ્યું કે આવી માહિતીઓ ની નોંધ ક્યાંય નથી. તેમના એક કાર્યકરે તેમને બે ભાઈઓ જે માહિતી એકઠી કરવાનો શોખ ધરાવતા હતા તેમનો સંપર્ક કરવાનું કહ્યું અને તેમની વાતચીત આખરે આ પુસ્તકની શરૂઆત થવામાં નિમિત્ત બની.
64 વર્ષ થી ચાલતું ગિનિસ  બુક ઓફ વર્લ્ડ રેકોર્ડ્સ પોતે “best-selling copyrighted book of all time” નો રેકોર્ડ ધરાવે છે. 2019 ના પ્રકાશન ના આધારે અત્યાર સુધી તેનું પ્રકાશન 100 દેશોમાં અને 23 ભાષાઓમાં થઇ ચૂક્યું છે. તેની આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્રેન્ચાઇઝ ના આધારે તે પ્રિન્ટ ઉપરાંત ટેલિવિઝન શ્રેણી અને સંગ્રહાલયો અને મ્યૂઝિમ દ્વારા પણ આગળ વધી ગયું છે. ફ્રેન્ચાઇઝની લોકપ્રિયતાના પરિણામે અને તેમના સૂચિબદ્ધ ચકાસણી માં નામ કમાવાને લીધે વૈશ્વિક રેકોર્ડ્સ દુનિયા માં આવી અંતરરાષ્ત્રિય માહિતી અને નોંધમાં પ્રાથમિક આંતરરાષ્ટ્રીય સત્તા નું સ્થાન ધરાવે છે. આ સંસ્થા કોઈ પણ રેકોર્ડ્સ ના દાવા ની સ્વતંત્ર ચકાસણી માટે ખાસ કાર્યકરો રાખે છે.
ચાલો આપણે “સંવર્ધન માતૃભાષાનું” એ મહાગ્રંથ ઉપર થોડી વાત કરીએ. એ 12000 પાનાનું દળદાર પુસ્તક જે આપણે બેઠક માં કરેલા લખાણ થી તૈયાર કરેલ છે તે કદાચ આપણી માતૃભાષાને વિશ્વના સ્તરે આપણી ઓળખ બની રહે અને પુરા વિશ્વની જાણકારીમાં લાવી શકે. એ મહાગ્રંથ કઈ રીતે બન્યો?  “બેઠક” કે “સહિયારા સર્જન”માં નિતનવા વિષય કે વાર્તા ઉપર લખી ને સર્જકોએ ભાષાને કેળવી અને ભાષામાં ધીમે ધીમે પાંગરતા થયા અને તેમની ઉછળતી પ્રવીણતા આ પુસ્તક માં પરિણમી. 99 જેટલા લેખકોએ નવલકથા, નિબંધો, વાર્તા સંગ્રહો, હાસ્ય લેખો, આસ્વાદો, નાટકો, હેતૂલક્ષી વાતો, પ્રાયોગીક કે નવતર લખાણો, ભાષા સંવર્ધન નાં નવતર પ્રયોગો જેમ કે શબ્દ સ્પર્ધા..છબી એક સંવેદના અનેક અને “તસ્વીર બોલે છે”, જેવા વિષયો ને નવાજ્યા અને વિવિધ દ્રષ્ટિકોણ અને વિવિધ શબ્દોથી સજાવ્યા. ડૉ ચીનુમોદીએ આ મહાગ્રંથને આવકારતા કહ્યુ હતું કે આવું સંવર્ધન કાર્ય કદાચ ભારતની કોઇ પણ ભાષામાં થયુ નથી. અને તે બહુજ આવકારનીય પ્રયાસ છે.
Image result for "સંવર્ધન માતૃભાષાનું"
આ મહાગ્રંથ આવતી પેઢી માટે માતૃભાષાને ધબકતી રાખવાનો પ્રશંસનીય પ્રયાસ માત્ર નથી પરંતુ આ ગ્રંથ ના સર્જન, સંપાદન અને સંકલન માટે થયેલ ૭૦૦૦ કરતા વધુ મેન અવર અને અઢી વર્ષ ના તપ નો વાસ્તવિક પુરાવો છે.  લેખકો ના સર્જન ઉપરાંત પાયામાં ડૉ પ્રતાપભાઈ પંડ્યા ની આગવી ઝુંબેશ “પુસ્તક પરબ”થી લઈને આ જ્ઞાનયજ્ઞની વેદી ટેક્સાસ માં વિજયભાઈ શાહ, પ્રવિણાબેન કડકિયા અને હેમાબેન પટેલ ના સૌજન્યથી પ્રેરણા પામીને,  કેલિફોર્નિયા માં પ્રજ્ઞાબેન દાદભાવાલા ની અથાગ મહેનત ના શિરોબિંદુ સમાન પ્રતીક બની છે. આપણે ઇચ્છીએ કે તેને ગિનિસ બુક ઓફ વર્લ્ડ રેકોર્ડ્સ માં સ્થાન મળે અને એ રીતે આપણી ભાષા વિશ્વ ના સ્તરે ઓળખાણ પામે.
“સંવર્ધન માતૃભાષાનું” એ મહાગ્રંથ ને ગિનિસ બુક માં સ્થાન મળે તે માટે એક મહાયજ્ઞ પ્રજ્ઞાબેને આરંભ્યો છે. પરંતુ ગિનિસ બુક માં સ્થાન મેળવવું એ નાનીસૂની વાત નથી અને એ નાનું એવું કામ નથી. વિશ્વના સૌથી લાંબા વાળ નું સ્થાન મળ્યું છે ચાઈના ની યુવતી ક્ષી ક્વિપિંગ ને. તેના વાળ ની લંબાઈ, 2004 ના માપ પ્રમાણે, 18 ફીટ થી વધુ હતી. તેજ રીતે વિશ્વની સૌથી લાંબા પુસ્તક નું સ્થાન મળ્યું છે માર્સેલ પ્રૌસ્ટ ની નવલકથા ને જેમાં 9,609,000 અક્ષરો છે (including spaces). બેઠક ના મહાગ્રંથ ની દુનિયા ના લાંબા પુસ્તક ની કેટેગરી માં નહિ પરંતુ દુનિયાના સૌથી દળદાર પુસ્તક ની કેટેગરી માં સ્થાન માટે અરજી કરેલ છે. તે માટે ગિનિસ ના ઘણા ઘણા નિયમો છે જેનું પાલન કરવું પડે. જયારે તેના કાર્યકરો ચકાસવા આવે ત્યારે તેઓ એક એક પાના ફેરવી ને પુસ્તક ને તપાસે અને જોવે કે દરેક પાના ઉપર કેટલા અક્ષરો છે, અને કેટલા પાના વચ્ચે અડધા લખેલા છે. તે લોકો લેખકો ના નામ અને તેમની રોયલ્ટી બાબત પૂછતાછ કરે. બધુજ તેમના નિયમ મુજબ હોય ત્યારેજ તેનું ગિનિસ બુક માં સ્થાન મળે.  
અત્યારે ગિનિસ નું મુખ્યાલય ઇંગ્લેન્ડ માં છે અને તેની બીજી ઓફિસો ન્યુ યોર્ક અને ટોક્યો માં છે. તેના મ્યુઝિયમ નું મુખ્યાલય ફ્લોરિડામાં Ripley headquarters માં છે.