૨૦-વાર્તા સ્પર્ધાની એક વાર્તા ‘કુટુંબ અને કારકિર્દીના ‘ ક્ષેત્ર –વચ્ચેનો સંઘર્ષ અને સમતુલન-વિજય શાહ

મહેંક મળી ગઈ

 

ઢળતી સંધ્યા… મંદમંદ વહેતો પવન… ઉનાળાના તાપથી તપેલી ધરતી ઉપર હમણાં જ છાંટેલા પાણીથી ધરતી મ્હેંક મ્હેંક થતી… બંગલાના કમ્પાઉન્ડમાં ખીલેલા ગુલાબને જાઈ અંજુ વિચારતી હતી… કેવા સુંદર દિવસો હતા એ… અમરિષના કમ્પાઉન્ડમાં ખીલતાં પ્રત્યેક ગુલાબ જાણે અંજુના વાળમાં શોભાવવાનું બાનાખત લખાવીને આવ્યા હોય… ગુલાબની ભરપૂર સીઝનમાં આખા ચોટલાને ઢાંકી દેતી લાંબી લચક વેણી નાખીને અંજુ જતી…
            અમરિષ અને અંજુ પાડોશી હતા. બાલ્યાવસ્થાની મૈત્રી યૌવનનાં ઉંબરે પ્રણયમાં પરિણમી. પરંતુ કોલેજને ઉંબરે છૂટા પડ્યાં. અંજુ મેડીસીનમાં ગઈ અને અમરિષને થોડા ટકા ખૂટતાં… ત્યાંનો ત્યાં જ રહ્યો… ભણતરના તફાવતને ગૌણ બનાવીને પણ અંજુ અમરિષ સાથેના સંબંધોને જાળવતી રહી અને બંને એક થયા.
            કુળદેવીને પગે લાગતા અને બારણે કુમકુમના થાપા પાડતી અંજુ વિચારતી હતી પ્રણયની તપસ્યાનું આ સુખદ પરિણામ, આજે એનો મનનો માનેલો ભરથાર દુનિયાની હાજરીમાં અને અગ્નિ ની સાખે તેનો બન્યો. લગ્નથી તેનો અભ્યાસ ન અટ્‌કયો. ગાયનેકમાં એમ.ડી. કર્યું. બુદ્ધિની તેજસ્વિતાને પરિણામે એ સફળતાનાં શિખરો ઓળંગતી જવા માંડી.
            પણ… કાશ તેને ખબર હોત કે આ તેજસ્વિતા એની વેરણ થવાની છે તો કદાચ કદી પણ તે આટલું બધું ન ભણત. અમરિષ એક ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીમાં કેમિસ્ટ તરીકે કામ કરતો હતો અને અંજુ ભણતી હતી. ભણતર પૂરું થયું અને પ્રેક્ટિસ શરૂ કરી અને વિચારોમાં મતભેદ પડવાની શરૂત થવા માંડી. અંજુને લાગવા માંડ્યું કે અમરિષ કોઈ પ્રકારની લઘુતાગ્રંથિથી પિડાય છે… એના મિત્રવૃંદમાં ભળી શકતો નથી. પ્રેક્ટિસ જેમ જેમ વધતી ગઈ તેમ તેમ… એ બધાં ગૌણ મુદ્દા પર અંજુ બહુ ધ્યાન આપી શકતી નહીં.
             એક દિવસ એવું  બન્યું. જેની એને ઘણા દિવસથી ધાસ્તી હતી. ‘અંજુ ! હમણાં તું સમયની બાબતમાં ખૂબ જ અનિયમિત થતી જાય છે.’
            ‘અમી, પેશન્ટ એટલા બધા હોય છે ને કે…’
            ‘અંજુ તુ ડોક્ટર ભલે હોય પણ સાથે સાથે મારી પ્રેયસી પણ છે, પત્ની છે. તારા આખા દિવસમાંથી ૬થી ૮ કલાક પેશન્ટોને માટે પૂરતા છે. ચોવીસ ચોવીસ કલાક કંઈ પેશન્ટોને ન જોયા કરવાના હોય. બાને થોડીક કામકાજમાં રાહત રહે… આપણું પણ ગૃહસ્થજીવન કિલ્લોલતું રહે. તું ટાઈમ ફિક્સ કરી નાખ અને ઘેર કોઈ જ પેશન્ટ ન જાઈએ.’
            ‘અમી ! એવું ન ચાલે. કોઈક ઈમર્જન્સીના કેસ હોય. પ્રેગ્નન્સીના અરજન્ટ કેસ હોય તો મારે જવું પડે.’
            ‘અંજુ ! તને કહ્યું ને ! બસ તેમજ કરવાનું…’
            ‘અમરિષ પતિ મહારાજના મૂડમાં આવી ગયો. અંજુને તેનું અભિમાન ઘવાતું લાગ્યું. તે સમજી ગઈ હવે આને સમજાવવો વ્યર્થ છે. પણ મનમાં તો તે સમસમી રહી હતી… અમરિષ મારી પ્રગતિ સાંખી નથી શકતો ! મારા વ્યક્તિત્વને … મારી વધતી જતી કીર્તિને સહી નથી શકતો. તેથી ઘડીભર તો રડી પડવાનું મન થઈ ગયું. હે ભગવાન, હું ક્યાં આને પનારે પડી. એ ડુમો ખાળીને એના રૂમમાં જતી રહી.’
            અમી ! કટેલો મીઠડો હતો… એનામાં આ કડવાશ… ક્યાંથી ભરાઈ ગઈ ! લાગણીનો સતત વહેતો સ્ત્રોત અચાનક… કુંઠિત કેમ થઈ ગયો… ઘરમાં તથા મિત્રોમાં કેટલાયના વિરોધ વચ્ચે મેં અમરિષને પસંદ કર્યો… બાળપણથી ચાલી આવતી પ્રીતને માથે મુકુટ ચઢાવ્યો…. બધી જ બહેનપણી કહેતી હતી કે અંજુ ! ડોક્ટરને તો ડોક્ટર પતિ હોય તો જ એકબીજાને પૂરક બની રહે… તારો અમરિષ પ્રેમ વાસ્તવિકતાની ભૂમિકાથી પર છે તું પસ્તાઈશ…!
            પણ પ્રેમનો પંથ છે શૂરાનો માનીને તો મેં ઝુકાવ્યું હતું. હવે પછી ડરે છે શાની ? તારો અમરિષ તારા પણ ભલા માટે જ કહે છે ને… ચોવીસો કલાક શું… પેશન્ટ પેશન્ટને પેશન્ટ હેં… ? તને તારું નાનકડું કિલ્લોલતું કુટુંબ બનાવવા ધગશ નથી ? એને વર્ષો પહેલાં પોતાના શબ્દો યાદ આવ્યા… અમરિષ ગુલાબની બે અધખૂલી કળીઓ લઈને આવ્યો હતો. એમે અમરિષને કહ્યું હતું.
            ‘અમી ! આ કળી છોડ પર રહી હોત તો કાલે મઝાનાં ગુલાબ થાત નહીં ?’ હા, પણ પછી એ કળી ન રહે.
            તું જાણે છે અમી, દરેક છોડનું ફૂલ એ બાળક છે. પ્રસવવેદના સહીને જેમ મા બાળકને જન્મ આપે તેમ છોડ – ટાઢ-તડકો સહન કરીને એની ઋતુમાં ફૂલ આપે.
            મને એટલે જ તો ડાળી તેને છેડા ઉપર જન્મ આપે છે.
            ‘અમી ! આપણું ફૂલ પણ આવું સુકોમળ અને પ્રફુલ્લિત હશે ને…’ સ્વપ્નશીલ દૃષ્ટિથી અમરિષને જોતાં હું બોલી હતી.
            ‘હા અંજુ, તારી બુદ્ધિ તેજસ્વિતા હશે અને મારી મીઠાશ…’
            ઓહ ! અમી, તારી મીઠાશ ક્યાં ગઈ ? તું આટલો બધો કડવો કેમ થઈ ગયો ? તું તારી અંજુને આવી રીતે કહી કઈ રીતે શક્યો… ફરી પેલો ડંખ ચચરી ગયો… ઘણા સમયથી તે જોઈ રહી હતી કે અમરિષ તેનાથી ઊખડો ઊખડો રહેતો હતો. કામ પૂરતી જ વાત, ન હાસ્ય, ન વાણીમાં મીઠાશ, ન ટીખળ… પણ કામના બોજામાં એ બધું જ હું વીસરી જતી.
            અચાનક હૃદયે ટકોર કરી. અરે ગાંડી, દાંમ્પત્યજીવનમાં પડેલી નાની તિરાડમાં જા બેદરકારી રાખીને કંઈ જ ન કરીએ તો એક દિવસ ખીણ બની જાય. ખરેખર આજે પહેલી વખત મને અમરિષ મારાથી જાજનો દૂર હોય તેવો લાગ્યો… છેલ્લાં ચાર વર્ષના દાંમ્પત્યજીવનમાં આજે પહેલી વખત તેને સંતાનની ઈચ્છા થઈ અને એક જ અÂસ્તત્વ ગમે તેટલી ઊંડી ખાઈ હોય તો પૂરી દેવા માટે સમર્થ છે.
            તે જ દિવસે મેં સમય નક્કી કરવાનું કહી દીધું. મારો અમરિષ મારાથી દૂર જાય તે ન પાલવે. મારે મારું ગૃહસ્થજીવન પણ માણવું છે. મારું કુટુંબ પણ મારે જોઈએ છે અને મનોમન નિર્ણય કરી લીધો. હું અમીને આજે જ રાત્રે બધું સમજાવી દઈશ… વ્યવસાય પછી… પૈસા પછી… પહેલાં અમી…
            રાત્રે સાડા દસની આસપાસ થયા હશે. બા અને બાપુજી ઓસરીમાં હીંચકા પર ટહેલતા હતા. નાનો દિયર ફિલ્મમાં ગયો હતો અને અમરિષ એકલો એના રૂમમાં હતો. તે વખતે મેં જઈને વાત મૂકી…
            ‘અમી ! હં !’
            ‘પેલી ફૂલવાળી વાત તને યાદ છે ?’
            ‘કઈ ફૂલવાળી ?’
            ‘કેમ એક દિવસ તું ગુલાબની કળી લઈને આવ્યો હતો… અને… મેં કહ્યું હતું કાલે આ કળી ફૂલ બની ગઈ હોત…’
            ‘હં ! પણ એ વાત અત્યારે ? છાપું બાજુ પર મૂકતાં અમરિષે પૂછ્યું, તે શું કહ્યું હતું ?’
            ‘એ જ, કે ડાળી એટલે તો તેના છોડ પર જન્મ આપે છે !’
            ‘હં ! પછી મેં શું કહ્યું હતું ?’
            … વાતમાં મોણ ન નાખ. મને તારી ગોળ ગોળ વાત સમજાતી નથી.
            ‘બુધ્ધુ ! તને બાપ થવાની ઈચ્છા નથી ?’
            ‘ધત તેરી કી ? પરંતુ ડોક્ટર મહાશય, આજે અચાનક… આપને… આ સદ્‌વિચાર ક્યાંથી આવ્યો ?’
            ‘અમરિષ તું મારાથી દૂર ન જતો રહે ને તેથી.’
            ‘પણ હું ક્યાં દૂર છું ? એ એકદમ મારી નજીક આવીને બોલે છે…
ત્યાં નીચેથી બૂમ પડે છે ડોક્ટર સાહેબ !’
            હું એકદમ સડક થઈ જાઉં છું… અમરિષના મોં પરથી પણ બધા જ ભાવો ચાલ્યા જાય છે અને ફરીથી મારો અમરિષ જાજનો દૂર જઈને બેસી જાય છે… હું એની સામે ટગર ટગર તાકી રહું છું. એ માથું ઝંઝોટીને મારાથી દૂર જતો રહે છે.
            હું નીચે ઊતરું છું, પરંતુ મને થતું હતું કે અમરિષના હૃદયમાંથી હું બહાર જઈ રહી છું… ઉફ ! ક્યાં આ ડોક્ટરી લીધી… વખતે કવખતે પેશન્ટ ટપક્યા જ હોય… સડસડાટ ઊતરીને પેલાને લાફો મારી દેવાનું મન થઈ ગયું.
            મને જાઈને પેલાનું ચિંતિત મોં એકદમ હળવું બની ગયું. ડોક્ટર સાહેબ ચાલોને ! મારી બેનને સતત દુઃખાવો ઊપડ્યો છે… !
            મનમાં તો થાય છે અલ્યા હું ડોક્ટર છું કે દાયણ ! અચાનક કેસ હિસ્ટ્રી યાદ આવી. અલ્યા, આ તો વંદનાનો ભાઈ, વંદનાનો કેસ તો બહુ કોમ્પલીકેટેડ છે. જા પૂરતું ધ્યાન આપીને ઓપરેશન નહીં થાય તો… ખૂબ ભયજનક પરિસ્થિતિ છે….
            અમરિષની આંખમાંથી ટપકતી ઉપેક્ષા મારા માટે અસહ્ય બની જાય છે. મારો સંસાર પણ ભયજનક પરિસ્થિતિમાં છે… હું લાચાર નજરથી અમરિષ સામે જાઉં છું, પરંતુ એની આંખમાં નરી ઉપેક્ષા સિવાય કશું જ નહોતું… હું લક્ષ્મણરેખાને અડીને ઊભી હતી.
            એક બાજુ કુટુંબ સંસાર અને પ્રિયતમ – પતિ છે. જ્યારે બીજી બાજુ ફરજ છે. એક જિંદગીનો સવાલ છે. ડોક્ટર બનતી વખતે લીધેલા વચન યાદ આવે છે. કોઈ પણ ભોગે દર્દીની જિંદગી બચાવવાના વચનની યાદ સાથે હું વધુ બેચેન બની ગઈ, લોલકની પેઠે મન અહીંથી તહીં હીંચોળાવા માંડ્યું.
            ‘અંજુ તું ટાઈમ ફિક્સ કરી નાખ… અને ઘરે કોઈ પેશન્ટ જાઈએ નહીં. અમરિષનો ધગધગતો લાવા જેવો અવાજ એને બાળતો હતો…’ ‘ડોક્ટર સાહેબ, ચાલોને મારી બહેનને સખત દુઃખાવો ઊપડ્યો છે’ – વંદનાનો ભાઈ બોલતો હતો.
            અમરિષ બારણું બંધ કરીને રૂમમાં જતો રહ્યો. હું મૂઢ જેવી એને જાતી રહી.
            વંદનાનો ભાઈ બોલતો હતો – ‘ડોક્ટર સાહેબ, ચાલોને, મોડું થાય છે.’ મને મારા પગમાં જાણે મણ મણની બેડીઓ ન પડી ગઈ હોય એવો આભાસ થાય છે. જઈને અમરિષના પગ પકડી લેવાનું મન થાય છે…અમી… મને જવા દે મારો ધર્મ ચૂકાય છે… પણ આ રીતે તું જાય તો અહીં પણ ચૂકે છે.
            અચાનક હું બેસી પડી અને રડી પડી. કશું જ સૂઝતું નહોતું. શું કરવું ? વંદનાનો ભાઈ સ્તબ્ધ બની ગયો.
            ત્યાં ઉપરથી અમરિષનો અવાજ સંભળાયો… ‘અંજુ ! તૈયાર થઈ જા. ચાલ તને મૂકવા આવું છું.’
            પણ… આ સમયે… હું હજી બાઘાની જેવી ઉપર તાકી રહી.
            અમરિષ નીચે આવ્યો… ત્યારે પેન્ટ-શર્ટમાં હતો… ‘ચાલ ! ચાલ ! ગાંડી, કોઈની જિંદગીનો સવાલ છે. આમ બાઘાની જેવી મને શું જાઈ રહી છે ?’ અને એ હસ્યો મીઠું મધ જેવું…
            ‘અમી…’ હું દોડીને એને વળગી પડી… રડી પડી… હર્ષથી.

વિજય શાહ

તરુલતા વાર્તા સ્પર્ધા (5)વૈશ્વિક ગ્રામ્ય-vijay શાહ

જુલાઈ મહિનામાં તરુલતા મહેતા વાર્તાસ્પર્ધા

વાર્તાનો વિષય : આધુનિક ટેક્નોલોજીની પારિવારિક સંબંધો પર અસર.

(ફોન,આઈ-પેડ ,કોમ્યુટર ,અન્ય સૌ  ઘરમાં વપરાતા સાધનો )

વૈશ્વિક ગ્રામ્ય

મમ્મી અમારી તો ગુગલ જનરેશન,.. અમારા તો ગુગલ ગુરુ, ગુગલને પુછી ને જઈએ.

તમારી પેઢી પલાખા ને ઘડીયાની, અમે તો કેલ્ક્યુલેટરથી પળમાં જવાબો લઈએ.

છાપુ વાંચતા વનમાળીદાસે બુમ મારીને પત્ની રાધાને કહ્યું “લે હવે તારે ગ્રોસરી કરવા પણ નહીં જવું પડે”

“કેમ?” .

“એમેઝોન કંપની હવે ઘેર બેઠા આપી જશે..અને બ્લ્યુ એપ્રોન કંપની રેસીપી સાથે બધુ સિધુ સામાન ઘરે મોકલશે.. ફક્ત માઇક્રો વેવ કરીને પકવવાનું જ કામ બાકી રહેશે..”

“ હૈં.”

હા અને હવે તો એવી કાર નીકળી છે કે તેમા સરનામુ નાખો એટલે કાર તમને સરનામા ઉપર લઈ જાય અને તે પણ ડ્રાઇવર વિના”

“ઓહ એટલે કારની અંદર રોબોટ હોય?”

“તો તો મારે દિકરી ઉપર આધાર જ નહી રાખવાનો ખરુને?”

“હા ને હજી સાંભળ તો ખરી..ફ્રીજ ની અંદર વસ્તુ ખુટે તે પહેલા ફ્રીજ વોલમાર્ટને ઓર્ડર આપી દે અને ખાદ્ય સામગ્રી ફ્રિજબોક્ષમા ભરાઇ ને આવી જાય.”

અને પૈસા?

ઑટોમેટીકલી ક્રેડીટ કાર્ડ ઉપર ચાર્જ થઈ જાય

“હૈં?”

રાધાબહેન ની કેટલીય માનસિક તકલીફો નું નિરાકરણ થઇ રહ્યુ હતું…તેમને કાયમ થતું કે અત્યારે તો ઠીક છે પણ હાથ પગ ચાલતા બંધ થશે તો અમારું કરશે કોણ?

વનમાળી દાસ ફરીથી બોલ્યા “છોડી ૧૦૦૦૦ માઇલ દુર બેઠી છે અને તે આપણને સમજાવે છે કે થોડું કોમ્પ્યુટર શીખી લો.. એટલે વૉત્સ અપ પર રોજ ખબર અંતર તો પુછાય.”

“અરે છોકરીનું મોઢુ તો જોવાય..એ અહિં આવી હતી ત્યારે જમાઇ અને પૌત્રો સાથે કેવી વાતો થતી હતી?”

વનમાળી દાસ કહે “ આ પાકા કાઠલે ઓછા નવા ઘાટ ચઢે?”

રાધા કહે “દિકરી જમાઇને તો ટાઇમ નો હોય પણ બંટુ પાસેથી શીખાય ખરું”

“બંટુ પાસેથી હું શીખુ? મારે તો એને શીખવવાનું હોય”

“તમારે એને જ્ઞાન આપવાનું અને એની પાસેથી વિજ્ઞાન શીખવાનું”

“બરોબર.”

બરોબર તો છે જ પણ બંટુ આપણ ને શીખવે પણ એના ટાઈમ માણે આપણા સમયમાં ખાસો ફેર. ચાલને આપણે પણ ગુગલ નાં શરણે જઈએ…

એકાદ મહીનો બંને મથ્યા અને વનમાળીદાસ ઇ મેલ શીખ્યા ફેસ્બુક શીખ્યા અને વૉટ્સ અપ ઉપર વાંચતા શીખ્યા…રાધાબેન તો ગુજરાતીમાં ટાઇપ થાય એ જાણી ને રાજી નાં રેડ થઈ ગયા અને કહેતા પણ થઈ ગયા આ બધું લોકો માને છે તેટલુ અઘરુ નથી.

તે દિવસે રાધાબહેન નો જ્ન્મદિન હતો અને સરસ અમેરિકન ચોકલેટ અને તેમને ગમતા ગુલાબી રોઝ નો વાઝ આવ્યો. દસહજાર માઇલ દુરથી આટલા તાજા અમેરિકન ગુલાબ જોઇને રાધાબેન તો ખુબ ખુશ થઇ ગયા એમેઝોન ની કમાલ હતી અને દીકરીનાં વહાલ અને આદરની પારાકાષ્ઠા હતી.

સાંજે ફોન આવ્યો ત્યારે મા ખુબ આનંદમાં હતી “એકદમ તાજા અમેરિકન ફુલ હતા બેટા!.”.

“મોમ! તમને ગમ્યું એટલે મસ્ત મસ્ત..પણ ફુલો તો અમેરિકાનાં નહીં નેધરલેંડનાં છે અને સ્વીડન ની ચોકલેટ છે. અહીથી એમેઝોન ઉપરથી ઓર્ડર આપ્યો અને નિયત તારીખે ત્તાજાતાજા ફુલો તમને મ્ળ્યાને?

“હા બેટા જાણે હમણાજ તેડીને મોકલ્યા હોય તેવા તાજા અને સુગંધી ફુલો હતા.બેટા. સુખી રહો અને સ્વસ્થ રહો.”

બસ મોમ હવે તો તમે અહિં આવો અને આ દીકરીનાં ભાગ્યમાં કેટલું સુખ છે તે જોવા આવો.”

“હા બેટા  ત્યાં આવીયે પણ તમે બંને નોકરી એ અને મારા પ્રભુની હવેલી ત્યાં નહીં એટલે મન પાછુ પડે.,”

“અરે મોમ અહી બેઠા તમે કહો તો શ્રીનાથજી નાં દર્શન અને આરતી કરાવું ત્યાં જવાની જહેમત લીધા વિના, મોમ! પપ્પા વૉટ્સ અપ પર છે?”

“ હા.ગુગલ મહારાજ્ ની જય..”વનમાળીદાસે જવાબ આપ્યો

“અરે વાહ તમે તો કહેતા હતાને પાકે કાંઠે નવો ઘાટ ના ચઢે.”

અરે ધારો તો નવો ઘાટ ઘડી શકાય.. મારે તો બંટુ સાથે વીડીયો ગેમ રમવાની છે અને માઇક્રોસોફ્ટ માઈણ્ડ કરાફ્ટ સાથે મળીને નવી ગેમ કાઢે છે તે મારે શીખવાની ને?

“અરે વાહ બાપા તમે ૭૦નાં નહી ૧૭ ના લાગો છોને કંઈ!” દીકરી પોરસાતી  હતી…

“તારી મોમ તો કોમ્પ્યુટર ઉપર ચેસ રમીને કોમ્પ્યુટરને પણ હરાવે છે?”

“શુંવાત છે મોમ..તમે પણ? “

“હા તારા બાપા બંટુને હરાવે ત્યારે મારે પણ કંઇક કરવું તો જોઇએ ને?”

“પણ ચેસમાં કોમ્પ્યુટરને પણ હરાવો છો તે તો બહુ મોટી વાત કહેવાય.’

“સો વાર હારીયે ત્યારે બે ચાર વખત જીતીયે પણ મારો ટાઇમ સરસ રીતે પસાર થઈ જાય..હું જ્યારે જીતું ત્યારે તારા બાપા પણ બહુ ખુશ થાય.સ્ક્રીન નો ફોનથી ફોટો પાડી તેમના મિત્રમંડળમાં મોકલે અને ઇમેલ માં જ્યારે તેમના મિત્રોનાં અભિનંદન નાં સંદેશાઓ આવે ખુબ ખુશ થાય અને કહે તને અલ્હાઇમર થવાની શક્યતા નહી રહે..”

“ હા બા તમે અને પપ્પા એક વાતનું ખાસ ધ્યાન રાખજો..બહુ રમવામાં કાર્પલ ટનલ નાં ચિન્હો ના દેખાય તેનું ધ્યાન રાખજો.”

“એ વળી શું?” બાપા વચ્ચે ટહુક્યા

અમુક સ્થિતિમાં વધુ સમય કીબૉર્ડ ઉપર કામ કરો તો  તમારી આંગળીમાં સોંય ભોંકાતી હોય કેલાય બળતી હોય તેવા અનુભવો થાય.ક્યારેક આંગળી ઓ જુઠી પડી જાય. ગુગલ ઉપર લખ્યુ છે

“Do you feel pins and needles in your fingers, loss of sensation or even a burning sensation?
This may be the result of the awkward bent position your hand is forced into, when working with a mouse that does not give full support. You then get excessive pressure on the Median and Ulnar Nerve.”

મારુ બેટું આ નવું! કહે છે ને કે રમકડાં નવા અને તેની સાથે રોગો પણ નવાં..હજી સુધી તો કંઇ નથી થયુ પણ ન થાય તેનો કોઇ ઉપાય?

“ હા આ રોગ માઉસની ખોટી પકડથી થતો હોય છે એટલે પહેલા તો ૪૫ મીનીટે ૧૫ મીનીટ હાથને અને માઉસને આરામ આપવાનો.અને માઉસને આખો હાથ ફેલાય તેવી રીતે પકડવાનું

“પણ રમત જામી હોય ત્યારે તો ૪૫ મીનીટે આરામ કેવી રીતે શક્ય બને? પપ્પા બોલ્યા.”

“અહી તો બંટૂ ને એક નાનુ એલાર્મ આપ્યુ છે તે વાગે એટલે બંટુ ઉભો થઇ જાય.તમને એ પ્રોગ્રમ મોકલુ છુ ઈ મેલમાં તે તમારા કોમ્પ્યુટરમાં નાખી દો એટલે ભયો ભયો.અને બંટુ મોકલે તેજ વીડીઓ ગેમ રમજો નહીતર કોમ્પ્યુટર ક્રેશ થઈ જશે કે ઇન્ફેક્ટ થઈ જશે.”

ભલે બેટા! બંટુ નવી રમતો જાતે બનાવે છે.અને રમીને અમે તેનું પ્રાથમિક પરિક્ષણ કરવામાં મદદકરીએ છીએ.અને ઈ મેલ દ્વારા અમારા મિત્રોમાં પણ મોકલીએ છે.

“ વાહ બહુ સરસ, ચાલો આવજો સૌ”.

દીકરી ૧૦૦૦૦ માઇલ દુર હોવા છતા લાગતું નહતું કે તે દુર છે. ટેકનોલોજી ની આ તો બલિહારી છે કે તેના ઉપયોગે વિશ્વ સાંકડું થઈ ગયું અને વાડા અને સરહદો થી પર થઈ વૈશ્વિક ગ્રામ્ય બની રહ્યું.

સિમાડા પુરા ઘટી જશે

અને ઘટી જશે વીઝાની પ્રથા

અરબી સમુદ્રે ઉઠેલી ધૂળ

અમેરિકામા ઠરે, વીઝાની પ્રથા.

જરા કલ્પના તો કરો સરહદો  ઓગળી જાય તો કેટલી બધી બીન ઉપજાઉ જમીન ઉપજાઉ થઈ જાય..અવિશ્વાસ નાં માહોલ અને નકારાત્મકતા ખુદબ ખુદ ઘટી જાય. પોલિસ, પોલીટીશ્યન અને ધર્માંધતા ઘટી જાય.માનવતા મહેંકી ઉઠે અને જીવન ધન્ય બની જાય.

વિજય શાહ

દાદા નો ગટુડો -(4)વિજય શાહ

ચાલો આજે જોઈએ દાદા અને ગટુ ની વાતો …ગટુ અને દાદાજીની વાતો તો સાવ નોખી દાદા અમેરિકા આવ્યા એટલે બધું બદલાઈ ગયું…. ગટુ ઘરમાં એકલો હોય ત્યારે  વાંચતો પછી તો  શોખ બની ગયો પણ જ્યારથી દાદા આવ્યા ત્યારથી એના દાદાને પ્રશ્નો પૂછીને થકવી નાખતો… 

દાદા તમે આટલી ચા કેમ પીવો છો ?

છાપુ કેમ વાંચો છો ?

બા  માળા કેમ ફેરવે છે ? 

વગેરે વગેરે …દાદાજી કવિતા સંભળાવે તો સામે સંભળાવે…વાતો જ જાણે વાર્તા બની જાય 

“દાદાજી! આજે મારે કવિતા લખવી છે.”
“અરે દીકરા કવિતા લખવા માટે તુ તો હજી નાનો છે.”
” ના દાદાજી હું તો પાંચ વર્ષનો છુ”આઈ એમ બીગ બોય
“હા તેથી તુ મોટો ખરો પણ…”
” મારી આ પહેલી કવિતા દાદાજી તમારે માટે..”
” અરે વાહ! સંભળાવતો..”
દાદા મારા વ્હાલા ને પાડે બહુ ઘાંટા
કહો કેવી અજબ જેવી વાત છે ને?
ફોનનું ભુંગળુ ને કમ્પ્યુટરની ટક ટક
કહો કેવી અજબ જેવી વાત છેને?”

દાદા …..
ભઈલો મારો ડાહ્યો ને પાટલે બેસી નાહ્યો
કહો કેવી અજબ જેવી વાત છેને?

ગટુ “દાદાજી એ ટ્યુન ઉપર તો મેં મારી કવિતા લખી..ગમીને?”
“અરે વાહ દીકરા તુ તો કવિ અને મ્યુઝીસીયન બંને છોને…”

અને વરસી રહે હેતનાં ફુવારા તે ગટુ  પર…ગટુ ને લાડ, પ્રેમ અને શિખામણ બધું દાદા આપે.અને ગટુ ક્યારેક ફરિયાદ પણ દાદા પાસે કરે.બને એક બીજાના જાણે દોસ્ત દાદા ગટુને બડી કહે અને ગટુ એના ડોગીને બડી કહે….બધા એક બીજાના બડી 

“દાદાજી!”
” હા બેટા!”
” હું મોટો થઈશ ત્યારે તમને હું મારી સાથે રાખીશ પણ મમ્મીને નહીં”
“કેમ બેટા?”
“અને દાદીને પણ નહીં”
“પણ કારણ તો કહે..”
” મમ્મી આજે મારા ઉપર ગુસ્સે થઇ..”
“..કેમ?”
” મારે જાતે ટીથ બ્રશ કરવા હતા અને મમ્મીને મોડુ થતુ હતુ”
” પછી?”
” એણે મારા ટીથ બ્રશ કરી નાખ્યા”
” અને દાદીએ શું કર્યુ?”
” મમ્મી ઉપર ગુસ્સો ના કર્યો અને મને બૂટ જાતે પહેરવા હતા પણ તેમણે પહેરાવી દીધા અને પહેરાવતા
પહેલા પ્લીઝ પણ ના કહ્યું”
” અને મને તુ કેમ રાખીશ?”
” તમે દાદાજી ગુસ્સો નથી કરતા કે નથી મેનર ચુકતા”
“દાદાજી!”
“હં બેટા!”
“હું રોટલી અને ગુડ ખાઉ છુ.”
“સરસ બેટા ગુડ કેટલો છે?..વધારે છે? કે ઓછો છે? કે બરોબર છે?
“દાદાજી! રોટલીમાં ગુડ બરોબર છે અને તે વેરી વેરી ગૂડ(very very good)પણ છે”
અરે બેટા સરસ પ્રાસ કર્યો તેંતો…”
“દાદાજી પ્રાસ એટલે શું?”
“બેટા! પ્રાસ એટલે કવિતામાં આવતો ત્રાસ”
“દાદાજી આ ત્રાસ એટલે શું?”
” તુ કરે છે તે..”
“? ? ?”
“દાદાજી!”
” હં બેટા!”
” મારો નંબર ૧ ચેક્સ”
“હં!”
તમારો નંબર પણ ૧ ચેક્સ”
“હં!”
“પપ્પાનો નંબર ૩ ચેક્સ”
“હં!”
“મમ્મીનો નંબર ૩ ચેક્સ”
“હં!”
“અને દાદીમાનો નંબર?”
“….” મેં મૌન સેવ્યુ તેથી તે બોલ્યો
” એક લાખ ચેક્સ”
” એવું કેમ?”
” દાદી છે ને મને સમજાવે છે..જ્યારે તમે બધા મને ધમકાવો છો…”

“દાદાજી!”
“હં બેટા!”
“આ જુઓને” લેગો ગેમનું નવું રમકડુ તેના હાથમાં હતું
” શું છે બેટા..તેં બનાવ્યુ છે તો તને નામ પણ ખબર હશે ને?”
“હા.તે કાર છે”
“પણ તેને પૈંડા નથી તેનું શુ?”
“તેને પૈંડાની જરુર નથી દાદાજી!”
“પાછળ આ ભડકા નીકળે છે ને?”
” હાઇ સ્પીડ છે ને!”
” અરે વાહ ભાઈ!”
“દાદાજી આ ગાડી નું નામ છે સ્લીપોની…”
” એટલે?
“સ્લીપ ઓનલી..માંથી લ કાઢી નાખ્યો…”
” કેમ?”
“મારી મરજી…મારી ગાડી છે ને ?
“દાદાજી”
“હં બેટા”
” મને થાય છે કે આ ફાધર ડે કેમ ઉજવાય છે?”
” બેટા એ સંસ્કાર છે”
” સંસ્કાર એટલે?”
“રિવાજ-પરંપરા”
” એમા ફાધરને ગુલાબ અપાય?”
” હા. એકલુ ગુલાબ નહી તેમને ગમતી ચોપડી ફિલ્મ કે શાલ પણ અપાય. અને તેમને માનપૂર્વક પ્રણામ પણ કરાય”
“‘ આ તહેવારને પિતૃદિન પણ કહેવાયને?”
“હા.. આ દિવસે પિતા.. ગમે તે ઉંમરનાં હોય પણ તેમના સંતાનો તેમને ફોન કરે.. જમવા લઈ જાય કે પગે લાગે.”
“દાદાજી કારણ હજી ન સમજાયુ..”
” પિતા સંસ્કાર દાતા અને સંસારનું વહેવારિક જ્ઞાન આપે તેથી તેમના એ દાન માટે આભાર કહેવા આ દિવસ ઉજવાય.”
” પપ્પાને હું કાર્ડ બનાવીને આપવાનો છું?”
“સરસ. પણ શું લખે છે તે મને બતાવજે..આપણે ગુજરાતીમાં લખશું”
” દાદાજી હું શું લખું?”
‘ લખ..તમારી સુખ સમૃધ્ધિ અને શાંતિ વધે..તબિયત સચવાય..ને આપનો છાંયડો અમારા ઉપર સદાય રહે”
” છાંયડો?”તમે અંગ્રેજી કેમ બોલતા નથી ?
“હા વડીલ હયાત હોય તેને છાંયડો કહેવાય.”મીન્સ તારી સાથે પાપા હોયને !

દા તમે બહુ ટફ્ફ બોલો છો …

” દાદા  મને તો પપ્પા..દાદા અને ગ્રેન ગ્રેન પાપા ત્રણેય છે..”મરે તો ત્રણ કાર્ડ બનાવવા પડશે.

ફરી બીજા દિવસે એવી જ નવી કાલી ઘેલી વાતો સાથે દિવસ ઉગે ગટુ અને દાદા એમની વાતોની વાર્તા સર્જે અને વાર્તા જાણે બોધ બની જાય …..

“ગટુ બેટા ઉઠો! સવાર પડી ગઈ”
‘દાદા સુવા દો ને?”
‘બેટા સ્કુલે જવામાં મોડો પડીશ..ઉઠને બેટા”
“દાદા મારે એકલાએ સ્કુલે કેમ જવાનું?”
” બેટા બધા પોતપોતાનાં કામે લાગે છે ને તેમ તારું કામ સ્કુલે જવાનું…”
” પણ દાદા તમેતો તો કોમ્પ્યુટર ઉપર ટક ટક કરો છો. તમારે સ્કુલે કેમ નહીં જવાનું?”
“એટલે તુ કોમ્પ્યુટર ઉપર ટક ટક કરવા ઘરે રહીશ?”
” ના દાદા તમે પણ ચાલોને મારી સાથે સ્કુલે…”
” પછી તારા બધા મિત્રો મારા થઇ જશે અને મારા મિત્રો તારા..તને ગમશે?”
” એમ કેમ?”
“મને તો તારા મિત્રો સાથે ફાવશે પણ તને ડોક્ટર કાકા દવા પીવડાવશે તે ગમશે?”
“ના.એ તો કડવી હોય છે ને?”
“તારી વર્ગ શિક્ષક બધા સ્ટાર મને આપશે અને તારે મને સ્કુલે લેવા આવવુ પડશે તે તને ગમશે?”
“પણ હું તો નાનો છું. મને ગાડી ચલાવતા ક્યાં આવડે છે?”
“એટલે તો સ્કુલે જવાનું !”
“નાના હોય તેમણે સ્કુલે જવાનુ?”
“હા બેટા!”

ગટુના પ્રશ્નો ખૂટે નહિ અને દાદા જવાબ આપતા થાકે નહિ અને એમના સવાલ જવાબથી જ વાતોની વાર્તા સર્જાય, વાતો ક્યારે બોધ બની જાય ખબર જ ન પડે.વાર્તા પરીની નહિ છતાં સપના સર્જાય

“દાદા! એક વાત કહું?”
“હા બેટા..એક નહીં બે વાત કહે.”
મારા પપ્પા સ્માર્ટ કે હું?”
“બેટા તું-તને ખબર છે બેટા બાપ કરતા સવાયા હોય તો તે બાપને કાયમ ગમે.”
દાદા સવાયા એટલે શું ?
વધારે સ્માર્ટ
એટલે તમારા કરતા પપ્પા સ્માર્ટ તે તમને ગમે?
ગમે જ ને…
“દાદા I am confused ”
“ગુજરાતીમાં કહે.”
” દાદા મારી મમ્મી તો મને કહેતી કે તારા પપ્પા જેવો સ્માર્ટ બન”
“બેટા તારા પપ્પા તારી ઉંમરે તારા જેટલા પ્રશ્ન નહોંતા પુછતા.”
“તે હેં દાદા પ્રશ્ન પુછે તો સ્માર્ટ થવાય?”
” કોને પ્રશ્ન પુછો છો તે અગત્યનું છે.”
“એટલે?”
“જે અભણ હોય તે જવાબ ના આપે કે ખોટા આપે”
“તે હેં દાદા તમે પપ્પા કરતા તમે વધુ ભણેલા?”
” ના તારા પપ્પા ભણેલા અને ગણેલા”
“અને હું?”
“તુ ભણીશ અને ગણીશ અને બધુ સમજીશ પણ ખરો…”
“તો તો હું બધા થી સ્માર્ટ થઈશ ખરુંને દાદાજી?”
હા બેટા પણ તે માટે ભણવુ પણ પડે હં કે!
“દાદા?”
“હં બેટા!”
“આ ફોટા કોના છે?”
“બેટા એ દાદાનાં પપ્પા મમ્મી છે.”
” એટલે પપ્પાનાં દાદા જેમ તમે મારા દાદા?”
“હા”
“પણ બાનાં ફોટા ઉપર જે સુખડનો હાર છે. તે દાદાનાં ફોટા ઉપર કેમ નથી?”
“બેટા_ બા જેજે ભગવાનને ત્યાં ગયા છે ને? તેથી.”
“અને દાદા હજી અહીં છે તેથી તેમના ફોટા ઉપર હાર નથી ખરુંને?”
“ગટુ એવું ના બોલાય…”
“કેમ દાદાજી?”
” આપણે તેમના સંતાનો..તેમનુ દીર્ઘાયુષ માટે પ્રાર્થના કરવાની…
“દાદા આ દીર્ઘાયુષ એટલે શું?”
“બેટા લાંબુ જીવન..”
” દાદા I am confuse…”
“કેમ?”
” દાદા જે જે ભગવાન ને ત્યાં જાય તે ફોટૉ થઈ જાય?
” હા બેટા.”
” તો જે દિવસે તમે ફોટો થઈ જશો ત્યારે હું શું કરીશ?”
“બેટા તે વખતે મારી જેમ તારી પાસે પણ ગટુ હશે…તો એ શું કરશે?
“દાદા?”
“હં બેટા!”
“I am confused.”
“શું? મને ગુજરાતીમાં કહે?”
“દાદા આ ગ્લુ સ્ટીક ખુલ્લી રહે છે અને સુકાઈ જાય છે .”
“તો તેને બંધ રાખવાની..”
” પણ દાદી તો ભાજી ઉપર પાણી છાંટીને ભાજી તાજી રાખે છે તેમ મારી ગ્લુ સ્ટીક ને તાજી ના રખાય?
“બેટા ભાજી અને ગ્લુ સ્ટીક વચ્ચે તફાવત છે.”
“હા ઍટલે તો confuse થયો.”
“confuse નું ગુજરાતી કર તો?”
“દાદા તમે મને બહુ ગુજરાતીમાં પુછી પુછી વધુ મુંઝવો છો…”
“અરે વાહ બેટા તને તો આવડે છે. ”
“હવે હું તમને પુછુ?”
“What એટલે શું?”
“વાહ બેટા તુ પ્રશ્ન પુછે છે કે જવાબ આપે છે…”
“દાદા..તમે હારી ગયા..”.
દાદા -“હા ભાઇ અંગ્રેજીમાં પ્રશ્ન પુછે તો હારી જ જઉ ને?”

દાદાનો ગટુ અને દાદા એક્દમ સધ્ધર સંબંધ. ગટુને સવાર પડે અને ઉઠાડવાથી સ્કુલે મુકવા જવાનો સમય થાય ત્યાં સુધીમાં દાદી અને મમ્મીને દોડાવી દોડાવીને થકવી નાખ્યા પછી દાદા નો વારો આવે.
સીટ બેલ્ટ બાંધવાની અને ગાડી શરુ થાય એટલે ગટુ નું બોલવાનું શરુ.

ગટુ -દાદા Today I will make music. The title of Music is going to school.
દાદા -એટલે રેડીયો બંધ કરુ?
ગટુ-દાદા! તમને અંગ્રેજી આવડતું નથી? મેં કહ્યું હું સંગીત સર્જન કરીશ અને આજના સંગીતનું નામ છે ” સ્કુલ જઉ છું”
દાદા- સ્કુલને શાળા કે નિશાળ કહેવાય!
ગટુ -દાદા! તમે સમજી ગયા એટલે બસ..પણ હવે સંગીત સાંભળો!
દાદા -“પણ તારી પાસે સુર અને તાલ બંને નથી તો તે સંગીત કેવી રીતે થશે?
ગટુ -જુઓ તમે બોલો નહી.. તમારી ગાડી ચાલે છે અને તે મને તાલ આપે છે.. અને મારે તો ગીત પણ સાથે સાથે લખવાનુ છે
દાદા -ઓ કે હું સાંભળુ છું અને તુ શરુ કર…
ગટુ -દાદા તાલ તમારે આપવાનો છે.
દાદા -તાલ મારાથી ના અપાય બેટા…ગાડી ચાલે છે ને?
ગટુ -શું દાદા તમેય? આ સ્કુલ તો આવી ગઈ અને મારું ગીત પણ ના લખાયુ…
હુ લખીને રાખીશ આપણે પાછા જતા ગાઈશુંને?
પણ દાદા પછી તે સ્કુલ જઇશુ ના કહેવાયને?
દાદા -ભલે આપણે ઘરે જઇશુ તેવું ગીત લખાયને?
ગટુ -ના દાદાજી એ ગીત તો જ્યારે મામાનાં ફ્લેટથી આપણા ઘરે આવતા હોઇએ ત્યારે લખવાનું છે.

વિજય શાહ

મનની મૌસમ – લલિત નિબંધ (2) ઝીલાય સુખ અને દુઃખ

snake

એ સપનું જોતો હતો અને સપનામાં તેને એક ખુબ નાનો લીલો તક્ષક નાગ દેખાતો હતો.સપનુ આગળ વધ્યું અને તે નાગની હલચલ  બદલાવા માંડી એક તબક્કે તે બે સોનેરી નાગમાં ફેરવાઇ ગયા અને જ્યાં રુપાંતરણ થયું ત્યાં સોનેરી રંગની ઘણી બધી રજકણો હતી.તેણે સપનામાં પડેલી એ સ્વર્ણ રજકણ ભેગી કરી અને ચકાસણી કરાવડાવી તો તે ૨૪ ટકા સોનુ હતુ. તેનું મન હતું તે તક્ષક નાગને શોધવા પાછું કાર્યરત થયું આ વખતે સ્વપ્ન જરા વિચિત્ર હતું નાના સાપોલીયા તો અસંખ્ય હતા પણ તેમની સાથે એક લીલી નાગણ અને નાગ પણ હતા.અને સ્વર્ણ રજકણ ની મોટી ઢગલીઓ પણ હતી. નાના તક્ષક નાગોથી તે જગ્યા ભરેલી હતી અને લીલા નાગ દંપતી સૌને ઉછેરતાં હતાં તેમને જરુરી દુગ્ધપાન કરાવતા હતા.નાગ અને નાગણ સ્વર્ણ રજકણો એકઠી કરી ઢગલીઓ પણ કરતી હતી

સપના જોતાએનાં મને વિચાર કર્યો…આ નાગ અને નાગણ ને વશમાં કરીયે તો રોજે રોજ સ્વર્ણ રજનાં ઢગલા મળે. પછી કામ એક જ કરવાનું આ નાગ અને નાગણને વશમાં કરવાનાને?..રોજે રોજ સ્વર્ણ રજ ભેગા કરીને મબલખ પૈસા પેદા કરવા નાગ વન કરી એક ફાર્મ બનાવ્યું. અમુક સમયે નાના તક્ષક નાગો બધા પેલા નાગ  જેટલા પુખ્ત થયા થયા અને એક કરતા વધુ ફાર્મ થયા નાગ વન, નાગઉપવન .નાગવૃંદાવન, નાગ નંદનવન,

રોજે રોજ સ્વર્ણ રજ વધતી ગઈ.તેમજ તે વાત  ફેલાતી ગઇ.અને  તેમ તેમ જ ઈર્ષા અને સ્પર્ધા વધતી ગઈ ..જેટલા નાગ વન હતા તેટલા નૉળીયા વન વધતા ગયા..નાગમાં ઝેર ઉભરાતા થયા અને સ્વર્ણરજ ઘટતી ગઈ. વિદેશીઓએ ભેળસેળ કરવા માંડી હવે નાગનાં રંગ બદલાવાનાં ઘટવા માંડ્યા અને નાગનું કદ વધવા માંડ્યુ નાગ ફુંફાડા મારતો થયો અને નાના તક્ષક નાગોને ચાંઉ કરી જતો થયો..ધારતો હતો તેટલો નફો થતો નહોતો.

બહુ શાંતિથી વિચાર્યુ તો સમજાયું કે મુખ્ય નાગ અને નાગણ ઘરડા થવા માંડ્યા હતા તેની ચોથી પેઢીએ બદલાવ દેખાતા હતા નાના તક્ષક નાગોમાં એકાદ નાગ વિદ્રોહી થઈ જતો હતો અને તે નાગ ની આગલી પેઢીઓ માં વિદ્રોહી સ્વભાવ દેખાતો હતો.તેઓ ઝડપથી દ્વિગુણીત થતા હતા

સપનામાં હવા મહેલ ઉભો કર્યો હતો તેના કાંગરા તુટતા જણાયા તેથી પ્રભુને વંદના કરી…હે કૃષ્ણ આ નાગનો નવો ફાલ દુર કરવા આવો અને કાળીયા નાગને જેમ કાબુમાં કર્યો હતોને તેમ કાબુ કરો..

કૃષ્ણ ભગવાન હસ્યા..”મારો ભાગ કેમ નહોંતો નાખ્યો?. હું આવીને તારા નાગોને બચાવીશ પણ તારે દરેક નાગ વન નો કર આપવો પડશે.”….

”ભલે ભગવાન પણ એવું કરો કે આ ભેળસેળ છુટી પડે અને  આ ઇર્ષાથી પિડાતા અને મારા ભાગ્યનાં કંટકો જેવા નોળીયા વનો અને આ તક્ષક નાગોને ચાંઉ કરી જતા વધેલા ક્દનાં ફુંફાડા મારતા નાગોને દુર કરો.”..

વાત તો કઠીન છે કહી માયા ભર્યુ હાસ્ય પ્રભુ હસ્યા.તેમણે કહ્યું પેલા વાણીયાની જેમ એક જ વરદાનમાં આખું તારા દુઃખોનો હળ તે શોધી લીધો.?”

“.પ્રભુ આપ બેવડો કર લેજો પણ આ સ્વર્ણ પ્રસવતા મારા લીલા તક્ષક નાગોને બચાવી લો પ્રભુ…!”

પ્રભુ એ વાંસળી વગાડવા માંડી અને બધાજ મોટા નાગો તેમની પાછળ જવા માંડ્યા.મોટો હાશકારો અનુભવતા પડખું બદલ્યું પણ થોડા સમય પછી વાંસળી બંધ થઈ અને એક ચક્ર ફરતુ આવ્યું તેમા બધા નાગ  ફેણ ફુલાવતા ચક્ર સાથે ફરતા હતા અને તે પીળા રંગનું તીવ્ર ઝેર વરસાવતા હતા…

પાછળ નાગનાં સુસવાટા સંભળાતા હતા તે પીળુ ઝેર નાનકડા તક્ષક નાગો પર પડતુ હતુ ને તે સર્વ નાના નાગ પીળા થતા જતા હતા તેમનું દ્વીભાજન યંત્રવત રીતે ઝડપી થતું જતું હતું અને સોનેરી ઢગલીઓજે પહેલા કલાકે દેખાતી તેને બદલે દર દસ મીનીટે દેખાતી હતી આ ઉપાધી હતી કે વરદાન તેને સમજાતુ નહોંતુ તેથી પ્રભુને આહ્વાન કર્યુ..”પ્રભુ આ આશિર્વાદ છે કે શ્રાપ?”

મંદ મંદ હસતા પ્રભુ બોલ્યા “આતો તમારા ઇચ્છાધારક નાગ હાલ તો તમારે માટે સ્વર્ણ રજ બનાવીને તમને માલેતુજાર બનાવી રહ્યા છે.”.

“પણ પ્રભુ તમે જાણો છો તેમ આ રીતે સરળતાથી લભ્ય બનતુ સોનુ પછી જરુરી સમૃધ્ધી નહી આપે.”

“ મનથી રોકો તો જ રોકાશે આ મનની મૌસમ.”

“ પ્રભુ આટલા બધા નાગ અને સ્વર્ણ રજ..શું સંબંધ છે મન સાથે?”

“ લીલા નાગ એટલે લાલસા અને સ્વર્ણ રજ એટલે લક્ષ્મી….તમે કુબેર બનવા ઇચ્છો છોને?”

“હા પ્રભુ! પણ આ લીલા નાગ અને પીળુ ઝેર…અને આપ કહોછો મનની મૌસમ? મને કંઇ સમજાતુ નથી.. અર્જુનની જેમ ઘુંટણીયે પડીને પ્રભુની સામે જોઇ ને તે બોલ્યો.”

જુઓ લાલસાનું સ્વરૂપ મનથી બદલો અને વિચારો કે સંતોષ…અને જુઓ કમાલ.

તરતજ ખીલી ઉઠ્યા દરેક નાગ બની ને સફેદ ગુલાબ અને સ્વર્ણ રજ બદલાઇ ગઈ બર્ફીલી ચાદરમાં.

મનથી તેણે ઇચ્છ્યુ કંકાસ રહીત જીવન અને બર્ફીલી ચાદરમાં રંગોનું મેઘધનુષ્ય ઉભરાવા લાગ્યુ.

પ્રભાતનાં પક્ષીઓની ચહેકાટ સાથે પૂર્વમાં ઉષાનાં રંગો ઉભરાવા માંડ્યા..જલતરંગ મધુર ગાન ગાતુ હતું.તે જરાક સળવળ્યો..તેને ઠંડી લાગતી હતી ગોદડી ખેંચી અને સપનામાં લપેટાવા તૈયાર થતો હતો અને આંખો ખુલી ગઈ.સપનુ તો પુરુ થયુ હતું…લીલા નાગોએ ભેગી કરેલી સ્વર્ણ રજોની ઢગલીઓ ગાયબ હતી.

એલાર્મ વાગતું હતું

કૃષ્ણ નો ફોટૉ ગીતાસાર કહેતો હતો…

કર્મનો જ તને અધિકાર,,,ફ

ળ તો એના સમયે પાકશે તેના ઉપર ના કોઇ તારો અધિકાર.

મન ની મૌસમ દ્વારા ઝીલાય સુખ અને દુઃખની અનુભુતિઓ

તો શીદને કાબુમાં ન રાખવું મન નું ચલણ?. કાયમનીજ અતૃપ્તિ,..

કાયમ જ અસંતોષ

અને કાયમ કશું પામવાની દોડને

બદલે જે છે તે માણને.

મન.અને..તેના રંગોને તો તું ધારે તેમ બદલી શકે છે…..

પાછળ વાગતી વાંસળીનાં મધુર રવે તેને લાધ્યુ આ જ્ઞાન …

તૃષ્ણાનાં વન ને બદલી નાખ સંતોષનાં રંગે..

દોટ ના મુક લક્ષ્મી માટે જ્યાં હશે વિષ્ણુ ત્યાં લક્ષ્મીનો વાસ છે નિશ્ચિંત

વિજય શાહ

આપણા કવિ અને નાટ્યકાર ડો. ચિનુ મોદી

vijay 033

શ્રી દીલિપ દવે દોરેલુ તેમનું ઠઠ્ઠાચિત્ર તેમને સર્વાંગ સ્વરૂપે કહે છે આ ગતિશીલ કવિ અને ગતિશીલ એકાંકીકાર છે.તેઓ સતત લખતા-વિકસતા-વિચારતા-શોધતા અને પામતા કવિ હતા. એમની કવિતા વિધ વિધ રૂપે મહોરી છે. છાંદસ, અછાંદસ,ગીત, ગઝલ,કવિતા,પરંપરાગત આખ્યાન્,ખંડકાવ્ય અને નાટ્ય કાવ્યોમાં તેઓ ખુબ ખીલ્યા છે અને હજી પણ તેમની શબ્દનશ્વર દેહની ગેર હાજરીમાં પણ ખીલે છે.

 ડો.ચિનુ મોદી જ્યારે રે મઠમાં એબ્સર્ડ નાટકો કરતા હતા તે સમયથી તેમનો શિષ્ય અને મારો મિત્ર નરેન્દ્ર બજાજને લઈ તેમને ઘરે જ્યારે ચરણ વંદના કરી ત્યારે ઉમળકાથી તેઓ ભેટી પડ્યા…અમેરિકન વિદ્યાર્થી ભારતિય પ્રણાલી ભુલ્યો નથી કહી વહાલથી તેમના કાર્યકારી ટેબલ પાસે લઈ ગયા. હું કેમેરાથી તેમની ઉર્મિ ભરેલી નાટ્ય દુનિયાનાં સંભારણા સાંભળતો અને તેમને કચકડામાં કેદ કરતો રહ્યો..

vijay 030

કવિ શ્રી રમેશ પારેખે તેમના વિશે એક કાવ્યમાં લખ્યુ હતું કે

શ્વેતકેતુ મસ્તક્માં બંડનાં વાયુઓ ભમે
વળી એમાં ગઝલનાં સિક્કાઓનું કારખાનુ ધમધમે..

એજ કવિતાનાં અંત ભાગમાં લખે છે

સાહિત્યનાં સર્વ તીર્થ પગપાળા ઘૂમે
કવિતાયે એ મદ્ય જેમ પીયે અને ઝૂમે

બાંધી શકે નહીં એને કોઇ પણ જેલ
નાટક તો જાણે ડાબા હાથ તણો ખેલ

ચશ્માંમાંથી પ્રેમભરી આંખે જુએ જેને
નખશિખ પોતીકો બનાવી દીએ એને

સંવેદનશીલ કવિ રાવજી પટેલ ડો ચિનુ મોદી માટે લખે છે

ધસમસ આવતી રાતને તેં રોકી લયથી રૂપાળ!
કવિ, શહેરની નિરોઝ્-ક્વોલિ-હેવમોર
તારાં નેત્રપાતાળથી કવિતા બનીને ફૂટે!
કામરૂપ દેશ ફરી અલપઝલપ સામ્પ્રસમય હલાવી નાખે.
નગરનાં સ્તનશિલ્પ ખળખળ વહી જતાં
નાગનાં લીસોટા જેવા ઝેર ચૂસે
રીક્ષાઓનાં વ્હીલ જેવો ઘુમક્કડ
સડકો વીંટીને તારો ભૂતકાળ દોડી જતો જોઇ
સ્લીપીંગ ટેબ્સ પર કબર ખોદીને સૂતો તોય
તુ તો કવિતાનું વૃક્ષ થઇને ફાલ્યો

ઘણા ભૂતકાળનાં સંસ્મરણો બાદ મેં પુછ્યું ભગવાન આવીને એક વરદાન માંગવાનું કહે તો શું માંગો તો તેમનો જવાબ હતો બીજો ભવ પણ હુંતો ચિનુ મોદી જ બનીશ અને જેમ જીવ્યો છું તેમ જ જીવવા માંગીશ…બહુ દિલેરી થી જીવું છું. અને ગમતુ બધું જ ..ઉઘાડે છોગ કર્યુ છે.કવિ અને સાચો તખ્તાનો કલાકાર જ આટલી ખુમારી થી બોલી શકે.તેમની સર્જન સમૃધ્ધી દર્શાવે છે કે તેમણે સાહિત્યનાં ઘણા ક્ષેત્રોને ખેડ્યાં અને ઉચ્ચતમ સાહિત્ય ગુજરાતી ભાષામાં રચ્યું

કાવ્ય સંગ્રહ્ કાળો અંગ્રેજ ૧૯૯૨ હુકમ માલીક ૧૯૮૪
વાતાયન ૧૯૬૩ માણસ હોવાની મને ચીડ ૧૯૯૬ રાજા મીડાસ ૧૯૯૨
ઉરના નાભ ૧૯૭૪ પીછો ૨૦૦૪ વિવેચન્
ક્ષણો ના મહેલમાં ૧૯૭૨ લીસોટો ૨૦૦૦ બે દાયકા -ચાર કવિ ૧૯૭૪
દર્પણની ગલીમાં ૧૯૭૫ દહેશત ૨૦૦૪ ગુજરાતીમાં ખંડકાવ્યોઃઉભાવ અને વિકાસ ૧૯૬૮
દેશવટો ૧૯૭૮ ચુકાદો ૨૦૦૪ કૃષ્ણલાલ શ્રીધરાણી ૧૯૭૯
શાપિત વનમાન ૧૯૭૬ પડછાયાના માણસ ૨૦૦૮ મધ્યકાલીન ગુજરાતી કવિતાનુંપુનઃમુલ્યાંકન ૨૦૦૮
ઇર્શાદ ગઢ ૧૯૭૯ નિદ્રાચાર ૨૦૦૮ અનુવાદ
બાહુક ૧૯૮૨ ટુંકી વાર્તા વસંતવિલાસ ફાગુ ૧૯૫૭
અફવા ૧૯૯૧ ડાબી મુઠ્ઠી જમણી મુઠ્ઠી ૧૯૯૦ સંકલન
ઇનાયત ૧૯૯૫ છળનાગ ૧૯૯૭ શ્રેષ્ઠ ગુજરાતી ખંડ કાવ્યો ૧૯૯૧
વિ-નાયક ૧૯૯૬ નાટ્કો સંપુર્ણ કલશોર ભરેલુ વૃક્ષ ૧૯૯૫
ઇ ૧૯૯૯ જાલકા ૧૯૮૫ ગમી તે ગઝલ ૧૯૭૬
સઈયર ૨૦૦૦ અશ્વમેધ ૧૯૮૬ ગુજરાતી પ્રતિનિધિ ગઝલો ૧૯૯૬
નકશાં નગર્ ૨૦૦૧ ખલિફાનો વેશ યાને ઔરંગઝેબ ૧૯૯૩
શ્વેત સમુદ્રો ૨૦૦૧ નૈષધ રાય ૧૯૯૬
કલાખ્યાન ૨૦૦૨ નવલશા હીરજી ૧૯૯૫
નવલકથા શુક દાન ૨૦૦૦
શૈલા મજમુદાર ૧૯૬૭ મેમરિ લેન ૨૦૦૮
ભાવ -અભાવ ૧૯૬૯ મત્સ્યવેધ ૨૦૦૬
લીલા નાગ ૧૯૭૧ ઢોલિડો ૨૦૦૮
ભાવચક્ર ૧૯૭૫ બુધ્ધીધન ૨૦૦૮
ગાંધારીની આંખે પાટા ૧૯૭૯ એકાંકી
પહેલા વરસાદનો છાંટો ૧૯૮૭ દયાલનાન પંખી ૧૯૬૭
હેંગ ઓવર ૧૯૮૬ કોલ બેલ ૧૯૭૩

તેમની સિધ્ધિઓ તો અપાર છે જે નીચે દર્શાવેલી છે તેમના બહુમાનો અને ચંદ્રકોથી ભરેલો તેમનો બેઠક ખંડ અત્રે મેં ચિત્ર રુપે જીવંત કરેલો છે.

                                                            

vijay 035

કાર્યસન્માન અને નોંધનીય સિધ્ધિઓ 

  • જન્મ ૩૦ સપ્ટેમ્બર ૧૯૩૯
  • મેટ્રીક ૧૯૫૪
  • બીએ ૧૯૫૮ એલએલબી ૧૯૬૦ અને એમ એ ૧૯૬૧ ગુજરાત યુનીવર્સીટીમાંથી
  • વિદ્યાવાચસ્પતિ (ડોક્ટર) ૧૯૬૯ ગુજરાત વિદ્યાપીઠમાંથી
  • અધ્યયન અને અધ્યાપન ૧૯૬૧થી ૧૯૯૬ સુધી
  • ડીપાર્ટ્મેંટ ઓફ કલ્ચર દિલ્હી તરફ્થી ક્રીએટીવ લેખક ફેલોશીપ.૧૯૭૮
  • ચેરમેન્, કૃતિ ફીલ્મ કો ઓપરેટીવ સોસાયટી અમદાવાદ ૧૯૭૯
  •  રેડીયો અને ટેલીવીઝન એડવર્ટાઈઝીંગ નો રાપા એવૉર્ડ (ત્રણ વખત્) ૧૯૮૪
  • ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ સન્માન કાવ્ય બાહુક માટે ૧૯૮૮
  • ગુજરાતી સાહિત્ય અકાદમીનાં મનનીય સભ્ય ૧૯૮૭-૯૧
  • જર્નાલીઝમ અને કોમ્યુનીકેશન વિભાગ એમ એસ યુનીવર્સીટી વડોદરા ના કાર્યકારી સંવાહક અને ડીન ૧૯૯૨-૯૪
  • ગુજરાત રાજ્યનાં મનોરંજન ક્ષેત્રે સ્ક્રુટીનીટી બોર્ડના સભ્ય ૧૯૯૬
  • સંગીત નાટ્ય અકાદમીમાં  ડ્રામા સીલેક્શન કમીટીનાં નિષ્ણાત તરીકે ૧૯૯૬
  • ગુજરાતી સાહિત્ય અકાદમી દ્વારા ફેલોશીપ ૧૯૯૭
  • સંગીત નાટ્ય અકાદમી તરફથી ગૌરવ પુરસ્કાર ૧૯૯૯
  • ટ્રાન્સ મીડીયા એવૉર્ડ ૨૦૦૪
  • મેનેજીંગ ડીરેક્ટર ભાષાંતર ભવન ચેરીટેબલ ટ્રસ્ટ અમદાવાદ ૨૦૦૪
  • અત્યંત સન્માનનીય એવોર્ડ નરસિંહ મહેતા પુરસ્કાર ૨૦૦૮.

નિયમીત “શની” સભા ભરતા અને દરેક અઠવાડીયે તાજી ગઝલો સંભળાવતા આ ગુજરાતી ભાષાનાં સર્જક હજી  ઘણું સર્જશે અને ગુજરાતી ભાષાને તેમના સાહિત્યથી સભર રાખશે તેવી શુભેચ્છાઓ સહિત તેમની  રચના “પોટલી” અત્રે મુકી વિરમુ.

પોટલી

પળ ભરેલી પોટલી છે.
તેં જ તો એ મોકલી છે

મોહ નિંદ્ર ત્યાગ સાધો
ખટઘડી આ પાછલી છે

જાતને સંકોચ વીરા
સાંકડી છેલ્લી ઘડી છે.

હું તને ક્યાંથી ઉતારું?
ખૂબ ઊંચી છાજલી છે

હોય લાંબી, લાંબી, લાંબ્બી
શ્વાસની વંશાવલી છે

તું શરણમાં જા સમયની
એક એ બાહુબલી છે

કોણ છે, “ઇર્શાદ” છે આ?
હા ખિસામાં કાપલી છે.

ડો ચિનુ મોદી મારા ગુરૂ જન્..તેથી તે હક દાવે તેમની આ તરો તાજી  ગઝલ હુ મારી સાથે લઈ આવ્યો. આ ક્ષેત્રે નિષ્ણાત હોવા વિશે ચર્ચા કરવી જરૂરી નથી પણ તેમના ચીત્તમાં ચાલતી પાછલી ખટઘડીની આ સુંદર ગઝલ વાત એમણે જ્યારે સંભળાવી ત્યારે હું અને મારો મિત્ર નરેન્દ્ર બજાજ બંને વાહ કહી ગયા…

ખટ્ઘડી પાછલી ની સાથે અનુસંધાન સાંકડી ગલી એકદમ સુંદર્, યોગ્ય અને રોચક છે. પ્રભુને પૃચ્છા કે ક્યાંથી ઉતારું તને ખુબ ઉંચે છાજલી છે કહી પ્રભુ પાસે માનવ સહજ મર્યાદા સ્વિકારી લઈ ગઝલને આધ્યાત્મિક રીતે તેમનુ ઉંચુ ઊડાણ વાચકને દર્શાવી જાય છે.

ગઝલમાં આ નાટકનો જીવ દ્રશ્ય સર્જે છે જાણે તેમના મૃત દેહને ફંફોસતો પોલીસ પુછે છે કોણ છે, “ઇર્શlદ” છે આ?  અને જવાબ મળે છે હા ખિસામાં કાપલી છે.

Vijay Shah વિજય શાહ

વિજય શાહ

 

‘મનની મોસમ’ લલિત નિબંધ (6) બારણે દસ્તક પડશે.

તૈયારી કરી લઈએ… 

 

                                                                             

‘મનની મોસમ’ લલિત નિબંધ (4) બારણે દસ્તક પડશે.

જે જન્મે છે તે મરે છે.સાવ સીધી સાદી વાત છે, જે બધા કહે છે. ચિત્ર સાથે કવિતાનો સત્સંગ કરવો છે કવિતા કહે છે.  જમનું તેડું  આવશે તો શું કરીશું? અહીં ભય નથી પણ નિર્ભયતા તરફના પ્રયાણની  વાત છે  કવિ કહે છે. માણસ જાણે મુસાફરીએ જતો ન હોય તેમ તૈયારી કરવાની છે. જીવવાનો આનંદ લૂંટતા….જેથી અફસોસ કોઈ ના રહે.

૬૦ ઉપર તમે થાવ  ત્યારે સંકેલવાની તૈયારી કરી લેવી જોઇએ.જેમ પાનખરને સ્વીકારો છો તેમ મનને પણ કેટલાંક સત્યોથી જાગૃત કરાવી લેવું જરુરી છે અને તેમાંનું પહેલું સત્ય છે “ જેટલું જીવ્યા તેટલું હવે જીવવાના નથી.સ્વીકૃતિને બસ આપણી પ્રકૃતિ બનવાની છે, જિંદગીએ  જેટલો સાથ આપ્યો તે સાથ હવે ઘટી રહ્યો છે. મોટી ઉંમરે તીર્થાટન કદાચ કઠીન બનશે. હાથ પગ ચાલતા હોય ત્યારે જ જ્યાં જવું હોય ત્યાં જઇ આવવું જરુરી છે. પાછલી ઉંમરે અફસોસ નહીં પણ જિંદગી મળી અને માણી છે એવો એક અહેસાસ દરેકે લેવો જોઈએ .ક્યાંક ઝરમર ..ક્યાંક મુશળધાર ,તો વળી ક્યાંક ધોધમાર ….આપણી અંદરના માણસે જીવન દરમ્યાન અનેક છબછબિયાં કર્યા છે, ક્યારેક બોલા તો ક્યારેક અબોલા પણ હવે… જેની સાથે અબોલા છે તેને સામેથી બોલાવી માનપૂર્વક આદર સાથે છેલ્લી સફરની તૈયારી સ્વરૂપે મીઠા બે બોલ બોલીને સાચવી લેજો.મરણની સભાનતા તો જ આવશે.વાત એક સસરાની છે, જે  અત્યારે યાદ આવે છે..અંગત જીવનમાં કંઇક ઊંચનીચ થયેલ હશે રીસમાં અને રોષમાં વહુને કાઢી મુક્યા પછી પણ સસરાનાં અંતિમ સમયે વહુ  “બાપુજી માફ કરજો “કહેવા આવી ત્યારે પણ સસરો તેને માફ ન કરી શક્યા અને મોઢું  ફેરવી ગયા ત્યારે કહેનારા અને જોનારા બોલ્યા પણ ખરા કે વહુએ તો કર્મ ખપાવ્યા પણ સસરાજી તો બેવડા બાંધી ને સાથે લઈ ગયા.

મૃત્યુનો  આવે ત્યારે બંધ  એકજ રીતે ખપે છે અને તે રીત છે “ હોય! હોય!”  ભગવાનમાં માનનારા એક વાત કાયમ કહે છે ફાઇલો બંધ કરતા શીખો..જેટલી ફાઇલો ખુલ્લી તેટલો વધુ મનને ચુંથારો મૃત્યુ પહેલા થતો હોય છે.તેની બદલે કોરી પાટી બનવાનું શરુ કરીએ  તો કેમ ?કવિની કવિતામાં મરણનો ઓછાયો જોઈ છળી મરવાનું નથી પણ મરણ આવે ત્યારે …કવિ કહે છે તેમ

“છેલ્લી ક્ષણોના ફાંફા,   ટાળવા બહુ જરૂરી છે ”

જેવા સ્વરૂપે આવ્યા તેવા થઇ જાવ તો કેમ ?  “મારા” અને “તમારા”નાં મોહને  ક્ષીણ કરવા સહજ થવાનું છે.

અમારા એક સ્નેહી માનતા અને કહેતા “ મારું મૃત્યુ આવવાનું હોય ત્યારે મને જીવાડવાનાં પ્રયત્નો ના કરશો…હોસ્પીટલના નો ખર્ચ સારા કામ માટે વાપરજો..મારા દેહને ત્યજવાનાં મારા આત્માનાં પ્રયત્નોને નબળા ના પાડશો. અને ૮૫ વર્ષે શ્રધ્ધાપૂર્વક (સંથારો) સ્વૈચ્છિક દેહત્યાગકર્યો .આ મૃત્યુ ને જીવી જવાની ઘટના કહેતા સંતોએ બહુ શ્રધ્ધાપૂર્વક તેમને અંજલીઓ આપી, જ્યારે તેમનું ડોક્ટર વૃંદ કહેતું માવજત લીધી હોત તો હજી બીજા ૧૫ વર્ષ દાદા જીવતે.. ઘણાં બુદ્ધિ વાદીઓ આને આત્મહત્યા કહે છે..પણ જનાર સમજપૂર્વક દેહ ત્યાગે તેને આત્મોધ્ધાર પણ સમજાવનારા તર્કો છે. તે વીર છે. અને વીરગતિને પ્રાપ્ત થતા હોય છે.તેમણે જ્યારે નિર્ણય કર્યો હતો કે મને કોઇ પણ ઇંજેક્શન કે ગ્લુકોઝ નહી ચઢાવવો ત્યારે તેમના મનમાં કેટલી ઉચ્ચ ભાવના હતી.. જનમ્યો ત્યારે જેટલો ચોખ્ખો દેહ હતો તે સ્વરૂપે આ ખોળીયુ પ્રભુ ને પરત કરવુ..૧૫ દિવસો નાં ઉપવાસ ને લીધે બધી અશુચિઓ દુર થઈ ગઈ. કુટુંબ વાડી, વજીફા, બધુ વંશજો માં વહેંચી દીધું હતું. અને આ બધી વિચારસરણીમાં તેમના પત્નીનાં મૃત્યુ પછી મારે શીદને હવે રહેવુંવાળી વાત જ તેમના મુખેથી સહજ થઇ ને નીકળતી. જિંદગીમાં પૈસા લગ્ન પહેલા “મારા” હતા…લગ્ન પછી તે “આપણા” થયા અને સંતતિ પુખ્ત થાય પછી “તમારા” કરવાની તૈયારીને મૃત્યુ સ્વીકારની સ્વૈચ્છિક તૈયારી થઈ. આપણે જાતે જીવવાનું છે તેમ જાતે મારવાનું છે. આપણે પોતે ઝાડ થઈને પાંદડે પાંદડે ખરવાનું છે. આભ આખાને ઝીલવાનું છે.આ ઘટનાને કાકા કાલેલકરે બહુ સરસ વર્ણવી છે.

“ પાકુ થતુ ખજુર ધીમે ધીમે ડીંટામાંથી,

માતૃખજુરનાં ઝાડમાંથી એવી રીતે સંકોરતું જાય.

કે જ્યારે પવનનાં ઝોંકાથી તે ખરી પડે ત્યારે

દર્દ તેને પણ ના થાય અને માતૃખજુર ને પણ ન થાય.”

આ સૌથી અગત્યનું સત્ય છે,આ તૈયારી મનની કરવાની છે.-  મનને વોસરાવવું (તજવું;)

હજી મારા પૌત્રનાં લગ્ન જોવાના બાકી છે, કે  ચોથી પેઢી જોઇને જઉં તે કલ્પનાઓ કરવી તે પણ અનુચિત છે. જો કે વિજ્ઞાને આયુ તો વધારી છે પણ એ વધેલી આયુનો ભોગવટો કરવા ડોક્ટરનાં ઘર ભરાતા હોય છે. શરીર કોચાતા હોય છે અને સેવા કરનારાઓ મહદ અંશે તો હવે ક્યારે વિદાય થશે તેની જ રાહ જોતા હોય છે. બુદ્ધિજીવીઓ તો આજ કારણે કહે છે આપણું આવવું આપણા હાથમાં નહોતું પણ જવું તો આપણા હાથમાં છે જેને પશ્ચિમ જગતમાં “Graceful Exit”નું રુપકડું નામ પણ આપે છે.

બીજું તૈયારીમાં જે કંઈ મેળવ્યું છે તેને “પાછુ વાળવું”જીવન દરમ્યાન આપણે આપણી આજુબાજુમાંથી કૈક તો અને ઘણું મેળવીએ છીએ ,જે મળ્યું છે એવું બીજાને મળે તેવા ભાવ સાથે પાછું આપવાની તૈયારી આપણે કરવાની છે.

બધાએ  એક સત્ય લખી નાખવાનું છે કે સાથે કંઈ લઇ જવાનું નથી તો જે દેશ, જે માતૃભાષા જે કૉલેજ અને જે ધર્મ મંદિરે મનોવિકાસની કડીઓ સોંપી તેમાં અનુદાન આપવા અંત સમય સુધી રાહ શા માટે જોવી ?તમારા હાથે જ તમારું યોગદાન કરીને  “જીવત ક્રિયા”બનાવી જીવતા જગતયું કેમ ના થાય ?આપણી જ્ઞાતિ માં મૃત્યુ પછી ચક્ષુ-દાન, અને દેહ-દાન કર્યાના ઉદાહરણો ઘણા આજ કાલ સાંભળવા મળ્યા છે. પણ કોઈએ પોતાની હયાતી માં   “જીવતે જગતિયું, કે જીવિત મહોત્સવકર્યા નું બહુ  ધ્યાન માં નથી.

બસ કવિ આ જ કહે છે તૈયારી કરી લઈએ. કોને ખબર છે ક્યારે દસ્તક આવશે બસ તૈયારી કરી લઈએ આ કવિતામાં હૃદયની આરત છે આપણા વેણ થીજી જાય તે પહેલા વહેતા કરવાની આરત ,તૈયારી કરી લઈએ “તૈયારી”  શબ્દ  મહત્વનો છે ફરી ફરી કહે છે તૈયારી કરી લે ત્યારે યાદ રાખવાનું છે કે ભાવગવાન બધાને તૈયારીનો સમય પણ નથી આપતો,તૈયારી કરી લઈએ શબ્દ બીજી એક ખુબ મહત્વની વાત સૂચવે છે વિસર્જન દ્વારા જ પુન;સર્જન ,વ્યક્તિ પોતાના વ્યક્તિત્વમાંથી છૂટે છે પણ સ્વત્વને જાળવીને ,આત્માનો પોતાનો પ્રકાશ છે. આપણી આસપાસ પાનખર હોય ત્યારે વસંતનો વૈભવ પ્રગટાવાનો બસ એજ તૈયારી કરવાની વાત કવિએ કહી છે

જીવિત મહોત્સવ કરવાની પાછળ પણ તેનો ઉદ્દેશ્ય કૈંક આવો જ હોય છે. મૃત્યુ પછી બારમાં તેરમાંની ઉજવણી ભૂદેવો ના પેટ ઠારવાના ? સંતાનો તો એ બધું મૃત્યુ બાદ કરશે જ પણ શા માટે તેવી રાહ જોવી?અથવા કઈ ન થયું તેવા અપરાધની લાગણી સાથે શા માટે છેલ્લા દિવસો કાઢવાના ? એના કરતા તૈયારી કરી લઈએ ,મન ને મક્કમ કરીને, તૈયારી કરી લઈએ.અફસોસ કોઇ રહે ના, એ રીતે સંકેલી લઈએ.

કપૂરના કોડિયા બનવાનો અવસર મળે તો છોડાય ખરો …..એના થકી જ તો દીપમાળા પ્રગટે ને …

Vijay Shah વિજય શાહ

        

વિજય શાહ

 

 

વિનુ મરચંટ વાર્તા સ્પર્ધા – 2017 (14)સમય સારણી

DSC03694

વિજય શાહ

 

 

 

એક વિસ્મય જ સમજોને મોટાભાઇ પ્રકાશને બ્રેસ્ટ કેન્સરનું નિદાન થયું, સામાન્ય રીતે આ કેન્સર તો સ્ત્રીઓને અને તે પણ ૩૫ કે ૪૦ વર્ષની વયે થાય…પ્રકાશભાઇને તો રોગ થવાની શક્યતા જ નહીંવત કારણ કે ખવા પીવામાં સંપૂર્ણ સંતુલીત જીવન..રોજ સવારે પંદર મીનીટ યોગ અને ધ્યાન ૩૦ મીનીટ, પાર્કમાં જોગીંગ અને બહારનું ખાવાનું નામ માત્ર નહીં. હજી પ્રિયાભાભી કોઇ છુટ છાટ લે પણ તે બંનેની છોકરી મીતાલી મેડીકલનાં પહેલા વર્ષમાં તેથી ઘરમાં બીન તંદુરસ્ત ખાવાનું આવે તો મમ્મીનું આવીજ બને..અને ખખડાવતા કહે બહારનું ખાવું હોય તો જરા તેમના રસોડામાં એ ખાવાનું બનતું હોય ત્યારે જરા જઇને આંટો મારી આવોને?  ખાવાના ઉપરાંત પેસ્ટી સાઈડ અને રસોઇઆનાં હાથની ગંદકી પણ જોવા મળશે.”

પ્રકાશભાઇને છાતીમાં ક્યારેક ક્યારેક દુખતુ હતુ પણ તે ક્યારેય સ્વિકારી નહોંતા શકતા કે તેમને છાતીનું કેન્સર હોઇ શકે.. હા તેનાં મોટાબેન મીરા બેનનાં મૃત્યુ સમયે ખબર પડી હતી કે તેમને છાતીનું કેન્સર છે અને તે ખુબ જ વીસ્તરી ગયુ હતું ત્યારથી તો પ્રકાશભાઇ માનતા કે બ્રેસ્ટ કેન્સર સ્ત્રીઓનો રોગ હોય છે.

તે દિવસે પ્રિયાભાભી બોલ્યા પ્રકાશ આ છાતીનાં વિસ્તાર ઉપર રતાશ કેમ દેખાય છે?.ત્યારે કશુંક તેને થયું છે તેવું તેને લાગ્યુ…મિતાલી ડોક્ટર એટલે પહેલું પપ્પાનું રાતું ચકામુ જોઇને ચિંતા કરી..ધીમે ધીમે છાતી ઉપર હાથ ફેરવતાં ડાબી બાજુ એક નાનો માંસનો બીન જરુરી લોચો દેખાયો. તેને દાબતા પુછ્યુ..”પપ્પા દુઃખે છે?”

“ નારે ના..પણ આ ચકામુ નહાંતી વખતે નજરે પડ્યા પછી થોડીક અણખત થાય છે.”

પપ્પા! અમને મેડીકલમાં એવું શીખવ્યું છે કે રોગ એટલે સામાન્ય કરતા કંઇક જુદુ થાય કે દેખાય એટલે સાવધાન થઈ જવાનું..આવી અણખત થતી હતી ત્યારે મને કહેવું તો હતું?  કાલે  તમે  મારી સાથે આવો છો..તમારી બૉડીનું કંપલીટ ચેકીંગ માટે…સવારે ચા પણ નથી પીવાની સમજ્યા? આમતો એમ ડી એંડર્સન હોસ્પીટલમાં એપોઈંટ્મેંટ જલ્દી ના મળે પણ પપ્પાને કેન્સરની વાત કહું તો મમ્મી હબકમાં અડધી મરી જાય.તેથી મારી સીનીયરને બતાવવા જઇએ છે કહીને પપ્પાને એકલાને જ લઈને ડાયગ્નોસીસ સેંટર પહોંચી ત્યારે વહેલી સવારનાં સાત વાગ્યા હતા. કંઈ કેટલાય પ્રકારનાં નિદાન કસોટીમાંથી નીકળ્યા પછી સાંજે ૪ વાગ્યે નિદાન આવી ગયુ હતુ. stage 2 ductal carcinoma in situ.

પ્રકાશનાં માનવામાં નહોંતુ આવતુ કે બ્રેસ્ટ કેન્સર પુરુષોમાં હોય…પણ મીતાલી કહેતી હતી “પપ્પા આ રોગ ૨૦૦૦માં એક માણસને દેખાય છે”

પ્રકાશ કહે “કેન્સર એટલે કેન્સલને?”

મીતાલી પોતે પણ આ ડાયાગ્નોસીસથી વ્યથીત તો હતીજ પણ તે જાણતી હતી_ કોઇક રીસર્ચ મેગેઝીનમાં તેણે વાંચ્યુ હતું કે આ રોગને નાથવા વિજ્ઞાન ઘણું જ આગળ છે ખાસ તો તેનાં આઘાતથી બેવડ વળી જતો માણસ આ રોગની રસી આવી જાય ત્યાં સુધી હસતો રહેવો જોઇએ કે જેથી તેના ઉપર પ્રયોગ થાય અને તેને જીવતદાન મળે.સમય અગત્યનું પરિબળા છે

મીતાલી બોલી “ પપ્પા તમે હજી સ્ટેજ ૨ પર છો અને આ રોગ આ તબક્કે એટલો વકરેલો નથી કે એમ કહેવાય કે કેન્સર એટલે કેન્સલ.”

“ જો બેટા મારામાં રોગને સમજવાની અને સહેવાની તાકાત છે એટલે જે હોય તે મને કહીશ તો વાંધો નથી. હા પ્રિયા સંવેદન શીલ છે. તેને સત્ય હળવે હળવે કહીશું.”

“ પપ્પા તમારી પાસે સમય છે તેથી વિજ્ઞાન કેટલી ઝડપે આગળ વધે છે તે જોવું રહ્યું  હવે નિદાન તો થઈ ગયું છે ટ્રીટ્મેંટ કેવી રીતે થશે તે સમજાવવા મીતાલીનાં સીનીયર ડૉક્ટરની તારીખ મેળવવી રહી.”

મોંઘા નિદાનો પત્યા પણ હવે બીજો ગઢ સાચા અને નિષ્ણાત ડોક્ટરની સુશ્રુષા મેળવવાની હતી…મિતાલી નિશ્ચિંત તો હતી પણ બેદરકાર રહેવાનું પરવડે તેવું નહોંતુ..સમય સારણીમાંથી સમયની રજ સતત સરકી રહી હતી..ચાલુ ભણતર સાથે પપ્પાની સારવાર ચાલુ કરાવી જેમાં પહેલું કામ હતું રોગને આગળ વધતો રોકવો અને બીજું કામ હતું તેને નેસ્ત નાબુદ કરવો..

ડોક્ટરો એ આપેલ તારીખોએ શેક લેવાનાં શરુ કર્યા.. જો કે પ્રિયાને શૉક તો લાગ્યો પણ જેમ રોગની ગંભિરતા તે સમજતી ગઈ તેમ બાપ દીકરીની વ્યથામાં તે સહભાગી થઇ ગઈ.તેને દીકરી એ દેખાડેલ હકારાત્મક પાસુ “ હજી તો સ્ટેજ ૨ છે પચાસ ટકા જ રોગ વકર્યો છે…બાકીનાં પચાસ ટકા માવજત અને સંશોધનોનો સહારો લેવોજ રહ્યો

પ્રિયાને તે કામ સોંપ્યું કે ગુગલ પર શોધવાનું કે જેથી મિતાલી જે સમજાવવા માંગતી હતી તે સમજે અને બીન જરુરી વલોપાત ન કરે..અને તેના સંશોધનો એ એક વાત સ્પષ્ટ કહી આ રોગ બીજા તબક્કામાં છે તેથી તે સાજા થઈ શકે છે. હજી તે ગાંઠ બીજા તબક્કામાં હોવાથી તેનું લીફ નોડમાં પ્રસરણ નથી થયુ.

મિતાલી મથતી હતી તેના વૈજ્ઞાનિક સંશોધનોમાં અને તેણે શોધી નાખ્યુ કે શેક સાથે સાથે એક રસી પણ શોધાઇ છે જે સંશોધનોનાં તો સફળ થઇ છે પણ હજી જન ઉપયોગમાં આવી નથી.

મિતાલી સમય સારણી જોતી અને તેમાં સરી જતી રેતી સમી  પપ્પાની જિંદગી જોતી અને ઉંઘમાં થી ઝબકી જતી.તેના સાથી ડોક્ટરો સાથે તે રસી જલ્દી પામવા શું કરવું જોઇએ તેની ચર્ચા કરતી..પપ્પાને શેક અપાવ્યા કેમોથેરાપીની દવાઓ ચાલુ હતી પણ તેને ધરપત નહોંતી. સરી જતા સમયને રોકી તેના પપ્પાને ઉગારી લેવાના વિચારો તેને જંપવા નહોંતા દેતા..વળી તે તો વિદ્યાર્થી હતી રોગનાં લક્ષણો સમજતી પણ તેના ઉપાયો અને સારવાર માટે તે હજી બીન અનુભવી હતી. તેના પપ્પાને રસીનાં પ્રાયોગીક ક્ષેત્રે લાવવા નો સીનીયર ડોક્ટરનો સુઝાવ મળ્યો અને તેને અમલમાં મુકવા લખાપટ્ટી શરુ કરી અને તે ક્વૉલીફાય થઇ ગયા તેથી પપ્પાને જાણે નવું જીવન મળી ગયાનાં ઉમંગ સાથે તે હોસ્પીટલનાં આઇસોલેટૅડ કેન્સર વૉર્ડમાં પહોંચી.

કેટલાય કાગળો અને કેટલીય બાંહેધરીઓ ઉપર સહી કર્યા પછી તે રસી એડમિનીસ્ટર થઇ.

પ્રકાશ કરતા પ્રિયા વધું સંવેદન શીલ હતી..તેનો પતિ સંશોધન પ્રાણી ગીનીપીગ બની રહ્યો હતો…તેના ઉપર સંશોધન ચાલી રહ્યું હતુ…જો કંઇ ખોટુ થયું તો તેણે પતિ ખોવાનો હતો.. મિતાલી સમજાવતી હતી..મમ્મી પપ્પાને કંઈ નહીં થાય..પણ પ્રિયા સંશોધનોની સારી અસર થઇ શકે તેવી મિતાલીની વાત કાયમ શંકાની નજરે જ જોતી. એમાંય વળી સ્ટેજ ૩નો દર્દી જોન ઉકલી ગયો ત્યારે તો તે બહું જ ડરી ગઈ અને રસી આપ્યા પછી પણ ઘરે લઈ જવાનો આગ્રહ કરતી રહી..અઠવાડીયામાં બ્લડ કાઉંટ વધેલું જણાયુ ત્યારે તેને થોડો વિશ્વાસ બેઠો.

આવે સમયે પ્રકાશે જ્યારે વીલ બનાવવાની વાત કરી ત્યારે મિતાલી પણ ચોંકી…” શું પપ્પા તમે પણ મમ્મી ની સાથે જઇને બેઠા?”

“ બેટા જિંદગીનો શું ભરોંસો? કાલે ઉઠીને હું ના હોઉ તો તમને લોકોને વ્યાધી કે ઉપાધી નહીંને?”

મિતાલી કહે “પપ્પા તમે કાલે હોવાનાં જ છો આ કેન્સર જીવલેણ નથી.”

ભલે બેટા પણ આ ઉંમર છે અધુરા બધાજ કાર્ય પુરા કરવાની. કશું નહીં થાય તો વાંધો નહીં આમેય અમેરિકામાં વીલ ના હોય તો કાયદાકીય તકલીફો પડે.

“પપ્પા હું જોઈ રહી છું તે મુજબ તમને પણ મારા ઉપર નો ભરોંસો. મમ્મીની જેમ ઘટી રહ્યો છે.”

“ના બેટા એવું નથી. મને તો પુરી શ્રધ્ધા છે જ. હું અહીંથી સાજો થઈને જ જવાનો છું.”

આ વાતને બે એક અઠવાડીયા વીતી ગયા હશે અને અચાનક ઉથલો આવ્યો કે જેણે પ્રકાશ અને પ્રિયાનો વિશ્વાસ ડગાવી ગયો..પરિક્ષણ દરમ્યાન સ્ટેજ ૨ પરથી રોગ સ્ટેજ ૨એ પર વધતો દેખાયો..આજુબાજુની લીંફ નોડમાં તે પ્રસરતો જણાયો.

સીનીયર ડોક્ટર જે અનુભવી હતા તેઓએ આ ઘટનાને મોટી ના ગણવા કહ્યું ત્યારે  મિતાલી કહે આ ઘટના કશુંક સુચવે છે..ડોક્ટર કહે હા એ જે સુચવે છે તે અમને ખબર છે..રસી દ્વારા અપાયેલ સંરક્ષણ ઓછું છે…અધુરુ છે..તેથી ફરી રસી વધુ માત્રામાં અપાશે. આ બધા પ્રાયોગિક પ્રયત્નો દ્વારા જ ડોઝ ગણાતો હોય છે.”

મિતાલી આ જવાબ સાંભળીને ગુસ્સે થઈ અને કહ્યું ઑપ્ટીમમ ડોઝ્થી રોગ આગળ ના વધે.. મને તેમની સાથેનાં બીજા પેશંટનાં ડોઝ્ની વિગતો આપો.. મને ક્યાંક ભુલ થતી દેખાય છે.રસી મુકનાર નર્સ પાસે જઈને તે બબડી પણ આ સામાન્ય પેશંટ નથી. આ મારા બાપુજી છે હું વધારે ચોક્કસાઇ જાળવવા મથું છું.

મિતાલીએ કારણ પકડ્યુ અને  તેણે સુપિરિયર જાણ કરી..તેના બાપુજીને ઓછો ડોઝ એડ્મીનીસ્ટ્ર્ડ થયો હતો..તાબડતોબ સુધારા થયા અને યુધ્ધનાં ધોરણે બીજો ડોઝ એડમીનીસ્ટર્ડ થયો. નર્સ પાસે કોઇ જવાબ નહોંતો પણ મિતાલી જોઇ શકતી હતી કે જો તે અન્ય પેશંટની જેમ રાહ જોતી રહેતી તો કદાચ સમય નીકળી જતે…પણ હકારાત્મક અભિગમને કારણે ચોક્કસાઇ વધુ હતી

“ જુઓ એક વાત તમે માનશો કે નહીં મને ખબર નથી પણ ઉપરવાળો પણ તેનેજ મદદ કરે છે જેને ઉપરવાળા પર શ્રધ્ધા હોય છે. હકારાત્મક અભિગમ પણ શરીરની પ્રતિકાર શક્તિ વધારતી ( Immunity)  હોય છે.  આ જેવી તમારા મનમાં આશંકા થઇ અને વીલ બનાવવાની વાત થઈ અને તમને રોગનો ઉથલો આવ્યો  

પ્રકાશભાઇ તરત જ બોલ્યા મિતાલી “ તારી વાત વિચારવા જેવીતો ખરી જ..પણ વૈજ્ઞાનીક તરીકે કોઇ પ્રમાણભૂત આધાર નથી..પણ ડુબતો માણસ તરવા માટે જેવો કોઈ આધાર પકડે તેવી તારી વાત તો છે જ.”દિવસો જતા હતા અને માઠી ઘડી જે આવવાની હતી તે જતી રહી.આગળ વધતો કેન્સરનો પ્રભાવ ઘટવા માંડ્યો હતો.. ઘડીયાળમાંથી સરી જતી રેતી સરતી તો હતી પણ મૃત્યુનો ભય જતો રહેવા લાગ્યો હતો પપ્પા વિનાની દુનિયા મિતાલીતો કલ્પીજ શકતી નહોંતી.પણ આ શેક અને રસી અપાયા પછી સારા થતા જતા પપ્પા સાથે તે કલાકો બેસી રહેતી હતી. વારં વાર બ્લડ કાઉંટ કરતી રહેતી..પ્રિયાને પણ આ વર્તણુંક વિચિત્ર લાગતી.

“ પપ્પા તમે વીલ કરી જ નાખો  તબિયત તો સારી થશે જ પણ કાગળ પતર કરી રાખવા સારા!”

“ કેમ શું થયુ? તારું મનોબળ ભાંગવા માંડ્યું કે શું?”

“ ના. પણ એક વાત સાચી છે પેશંટનાં મનોબળ ઉપર કે હકારાત્મક પરિબળ ઉપર રોગ નિર્ભર નથી. ડૉક્ટર તરીકે આ બધી વાતો તમને રંજ મુક્ત રાખવા કરતી હતી. પણ અંદરથી હું પણ તમને પપ્પા સમજીને … મારા પોતાના ગણીને રોગ સામે ઝઝુમતી હતી..ખરેખર તો તમે મારા પેશંટ છો સમજીને હવે કરવા મથુ છું. ત્યારે ડોક્ટર તરીકેનો અહેસાસ વધુ પુખ્ત છે.”

“સમજણ ના પડી બેટા!”

“ડોક્ટર તરીકે પણ મારે મારા દરેક પેશંટ સાથે આટલી જ નિષ્ઠાથી કાર્ય કરવું જોઇએ તે અહેસાસ મને પુખ્ત કરી ગયો.”

પ્રકાશ જોઇ રહ્યો કે મિતાલી ખાલી દીકરી જ નહીં હવે તેની સારવાર પુખ્ત ડૉક્ટર તરીકે કરી રહી હતી. ક્યાંય વેરો આંતરો નહોંતો. તેના સીનીયરે આ વાત જાણી ત્યારે તે બોલ્યા “ મિતાલી ડોક્ટર તરીકે તેં લીધેલી શપથ હવે ફળી. હવે રોગ કાબુમાં આવવોજ જોઇએ.દિવસો વીતતા રહ્યા..

બસ પપ્પા હવે તમે સંપૂર્ણ સારા થવાની દિશા પકડી ત્યારે મારો આ અહેસાસ પુખ્ત થઇ ગયો છે. સારવારમાં કોઇ કચાશ નહીં અને પરિણામ અંતે તો ઉપરવાળાને જ હાથ હોય છે.

છેલ્લે તે  દિવસ આવી ગયો જ્યારે પ્રકાશને કોઇક વીરને રણભૂમીમાંથી વિજેતા થઈને આખુ કેન્સર ડીપાર્ટ્મેંટ વળાવવા આવ્યું.  બહુ ઓછા વિરલા હતા જેકેન્સર મુક્તજાહેર થતા હતા.

પેલી સમય સારણીમાં વહેતી સમયની કણો  સમય પુરો થાય અને  નવેસરથી  ફેરવાઇ જાય તેમ પ્રકાશનું નવતર જીવન શરું થતું મિતાલી જોઇ રહી

વિજય શાહ

 

વિનુ મરચંટ – 2017 વાર્તા સ્પર્ધા (3)વિજય શાહ

વિજય શાહ

વિજય શાહ

 

 

 

 

 

“ બા ગયા.” વદોદરાથી નાનાભાઇ હેમલનો ફોન ઉપર રડમસ અવાજ હતો.

“ હેં?”

“હા મોટી બેન! આઈ સી યુ માં રાત્રે બહુ શ્વાસ ચઢ્યો ડૉક્ટરે ઓક્સીજન ચઢાવ્યો અને મોડી રાત્રે તેમની આંખ મળી ગઈ અને સવારે ઉઠ્યા જ નહીં.”

જીજ્ઞાનો અવાજ પણ રડમસ હતો.એક ડુસકું નંખાઇ ગયું. એનું મન  આક્રંદ કરતુ હતું.

હેમલે આગળ વાત કરતા કહ્યું “ તમે તો હમણાં જ મળી ગયા હતાને?”

“ હા પણ આટલું જલ્દી છેટું થઈ જશે તેની તો કલ્પના હોય જ નહીંને?”

જીજ્ઞા પણ ડુસકે ચઢી હતી ત્યાં હેમલ ફરીથી બોલ્યો..” બેન ! બા તો લીલી વાડી મુકીને ગયા છે તેથી એમની મુક્તિનો આનંદ મનાવવાનો.. રડશો નહીંને..દેહનાં અંતિમ દર્શન કરવા સ્કાઇપ ચાલુ કરો કે જેથી એમના દેહને અંતિમ વંદના કરો અને તેમના નશ્વર દેહને ચેહ દેવાય”.

કોમ્પ્યુટર શરુ થયું અને સ્કાઇપ ઉપર બા.દેખાયા.. પરમ નિંદ્રામાં સુતેલા બા..જીજ્ઞાએ વંદન કર્યા.. હેમલ ,તરુ ભભી અને અન્ય સગા વહાલા સજળ નયને બેઠા હતા અને તેમને અંતિમ વિદાય દેવાઈ.

સૂર્યાબાનાં ફોટા સામે જોઇને જીજ્ઞા વિચારતી રહી ..અમેરિકાની આજ તો તકલીફ કોઇને સાજે માંદે તુરત તો પહોંચાય જ ના.. ઓછામાં ઓછા ચોવીસ કલાકતો થાય જ…અને તરત જ બીજો વિચાર આવે કે ચેતન આત્મા તો મુક્તિ ધામે પહોંચી ગયો.. હવે તો જે છે તે તો ખોળીયું.. નાનાભાઇ હેમલે અંતિમ દર્શન કરાવીને અનુમતિ લઈ પણ લીધી કે બેન તું નહીં આવે તો ચાલશે..અને આમેય જૈન પ્રણાલી મુજબ દેહને લાંબો સમય રખાય ના.. ધાર્મિક અને વૈજ્ઞાનિક કારણો સર સાંજ પહેલા સ્મશાન લઈ જવાય.

જીજ્ઞા ભારે હૈયે ડાયરી ખોલી ને લખવા બેઠી. આ તેનો મન હળવુ કરવાનો એક માત્ર ઉપાય હતો. લખવાનું શરું કરતા પહેલા થોડુંક રડી લીધું. સ્વસ્થ થઇ અને જે વાત કદી લખી નહોતી તે લખવાની શરુ કરી..દીકરી તરીકે નહીં..પણ લેખક તરીકે..

સુર્યાબા સાથે જીજ્ઞા યુવાનીમાં બહુ આદરથી વર્તતી નહોતી..આમેય યુવાની તો ચંચળ અને ઉછાંછળી હોયને? જીજ્ઞાને તેમની દરેક વાતોમાં અઢારમી સદી જ દેખાતી અને કહેતી પણ.

“ બા તમારો જમાનો ગયો.. આ નવો જમાનો છે.. આ શું પકડી રાખ્યુ છે કોલેજમાં ભણવા જવાનું.. મોજ મઝા માટે આખી જિંદગી પડી છે..વળી સાંજે ૮ વાગ્યે ઘરે આવી જવાનું…છોકરી જાત એટલે મર્યાદામાં તો આપણે જ રહેવાનું!..બા! આ બધું છોડ.. કોલેજનાં દિવસો તો આખી જિંદગી યાદ રહેવાના.. અને વો જવાની  હી ક્યાં જીસમે કોઇ કહાની ના હો?..

સુર્યાબા ખીજવાતા અને કહેતા બેટા જુવાની અમે પણ જોઇ છે.. જે માણસ કિનારાની મર્યાદામાં રહે તે નદીની જેમ આખી જિંદગી સુખમાં રહે..અને સાગરે જઈને મળે..જેણે છોડ્યા કાંઠા તેના ભાગ્યે રહે સુકાયેલા ખાબોચીયા.માત્ર.

હા.. કેટલા સાચા હતા તેઓ?

ભૂતકાળ ની ભુતાવળો ઉભી થતી હતી..

કોલેજનું ત્રીજુ વર્ષ..અને રોહિત સાથેનાં આંખ મિંચામણા અને તેનું બીન્દાસપણું શરીર સુખની મર્યાદા વટાવી ગયું ત્યારે સુર્યાબાનું ઘર છોડ્યુ અને રોહિતનું ઘર માંડ્યુ ત્યારે પણ બા જીવ બાળતા હતા..” છોડી ભણતર તો પુરુ કરી લેવું હતું..છોકરો તો જરા ઢંગનો શોધવો હતો.. “તારું જૈન કૂળ અને આ સિંધનો રોહિત રેફ્યુજી..તને શું સુખ દેવાનો? અને તારા છોકરાને શું સંસ્કાર દેવાનો?”

સુર્યાબાનાં કકળાટનાં પુરા અઢી વર્ષે જીજ્ઞા પેટમાં શ્યામા અને કેડમાં અંકિતને લઇને ઘરે આવી ત્યારે ધારણા થી બીલકુલ જ વિરુધ્ધ થયું..સુર્યાબાએ જીજ્ઞાને રડવા ના દીધી અને હૈયા ધારણ બંધાવતા કહ્યું.. “અરે ચિંતા ના કર હું હજી બેઠી છું ને?”

જીજ્ઞાની  ઉદંડતાનો દંડવાને બદલે માનું વહાલ છંટકાયુ અને કહેણ પણ કેવા “ થાય બેટા આ ઉંમરે જ ભુલ થાય. તે ભુલ સુધારવાની તક પણ પ્રભુએ તને આપીને? ચાલો હવે ભુલ્યા ત્યાંથી ફરી ગણીએ..”

રડતી જીજ્ઞાની આંખોમા આંસુ સુકાવીને ફરીથી હસતી કરી, ભણતી કરી. શ્યામાનો જન્મ કરાવ્યો અને અંકીતને સ્કુલે મુક્યો અને મારું ગ્રેજ્યુએશન પછી પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએશન અને ત્યાર પછી ડોક્ટરેટ પણ પુરુ કરાવ્યુ…આજે જે કંઇ જીજ્ઞા છે તે તેમના થકી છે એમ કહું તો જરાય ખોટું નહીં કહેવાય”

તે સમયે હેમલ ભણી રહ્યો તે પણ કમાતો થયો બાપા પણ પ્રગતિનાં શિખરો ચુમતા હતા..અને પેલો સિંધી? બૉરીવલી માં શાકની દુકાન કાઢીને બેઠો હતો.. ક્યારેક અંકીતને મળવા માંગતો પણ સુર્યાબાએ તેને કહી દીધું હતું કે જીજ્ઞા ઉપર બદચલન હોવાનો દાવો કર્યોને ત્યારથી અંકીત અને શ્યામા તારે માટે મરી ગયા સમજ… મને સુર્યાબા ની આ કડકાઇ ખુંચતી પણ એ કડકાઇ તો કાંઠા કે કિનારા હતા ને? અને તેથીજ તો જીજ્ઞાની જિંદગી સહજ બની હતી. .

જીજ્ઞાને થતું હતું કે ઝઘડો જીજ્ઞા અને રોહિત વચ્ચે હતો પણ અંકીત અને શ્યામાનો રોહિત બાપ હતોને? સુર્યાબાને આ વાત સમજાવવાની પહેલ હેમલે કરી જ્યારે અંકીતે પેરેંટ ટીચર મીટીંગમાં તેના પપ્પાને બોલાવવા આગ્રહ કર્યો.

સુર્યાબા એક જ વાતે માન્યા જ્યારે તે જીજ્ઞાને બદચલન કહ્યાની વાતે માફી માંગે અને શ્યામાને પણ સ્વિકારે. આખરે સૌ સારા વાના થયા અને સિંધીનાં ભાઇએ કરેલા અમેરિકાનાં કાગળીયા પાક્યા અને ૫ વર્ષની શ્યામા અને સાત વર્ષનાં અંકિત સાથે તે શિકાગો આવી..સુર્યાબા માનતા કે હવે રોહિત જીજ્ઞાને સાચા હ્રદયથી ચાહે છે ત્યારે તેના ભાગ્ય ઉપર ભરોસો કરી છોકરાઓનાં ભવિષ્ય માટે તુ જા.પણ ધ્યાન રહે હવેની જિંદગી સંતાનો માટે છે .

શિકાગોમાં જ્યારે બા આવતા ત્યારે રોહિત સંકોચ અનુભવતો પણ બા તેને સંકોચ અનુભવવા દેતાં નહીં..અને કહેતા પણ કે ભાઇ તું જીજ્ઞાને ચાહે છે તે મારા માટે અગત્યની વાત છે.પણ ભલા ભાઇ છોકરી કયા ઘરની છે તે તો વિચારવું હતુંને? અમારા સંસ્કારમાં એક ભવમાં કોઇ બે ભવ કરેજ નહીં. કન્વીનીયંટ સ્ટોર અને જીજ્ઞાની નોકરી તેને કારણે તેઓ જલ્દી ઉપર આવી ગયા હતા. ઘર લેવાઇ ગયું અને જિંદગી નિયમિતતા પકડી ચુકી હતી.

જીજ્ઞાનું સાસરીયામાં પણ પુરુ માન. રોહિતનાં મોટાભાઇ કાયમ રોહિતથી લજ્જીત હતા..જીજ્ઞા જેવી કુલિન પત્નીને બદચલન કહેલી તેથી અને તે બે ને પાછા ભેગા કરવામાં રોહિતને ખુબ જ સમજાવી સમજાવીને તૈયાર કરેલો. અને કહે છેને સાચા હ્રદયથી તેણે માફી માંગેલી તેથી તો સુર્યાબા પીગળ્યા હતા. ગેરસમજુતી ક્યાં નથી થતી?

પી એચ ડી હતી તેથી તેને પ્રમોશન મળ્યા કરતું..હવે રોહિતને જ્યારે સ્ટોર ઉપર ગન અને લૂંટારાઓનો સામનો કરવો પડ્યો ત્યારે ભાંગી પડેલી જીજ્ઞાને રોહિતનાં મોટા ભાઇએ જ સાંત્વના આપીને સમજાવ્યુ હતું કે ગન ત્યારે જ ચાલે જ્યારે સામનો થાય..રોહિતે તેમને જોઇતું આપી દઇને ડહાપણ નું જ કામ કર્યુ છે..તે નુકસાની તો ઇન્સ્યોરન્સ કંપની ભરી દેશે…ત્યારે પણ સુર્યાબા વડોદરાથી શિકાગો આવી ગયા હતા અને હિંમત બંધાવી હતી. પણ તેઓ ભાળી ગયા હતા કે જીજ્ઞા અને રોહિત એક મેકને ખુબ જ ચાહે છે.

જ્યારે બાપા ગયા ત્યારે .પહાડ જેવી સુર્યાબા પહેલી વાર રડી.પણ આ રડવું તે માણસ ખોયો માટે રડ્યા તેવું નહીં પણ એમની સમેતશિખર જવાની તેમની ઇચ્છા તેઓ પુરી ન કરી શક્યા તેનાં દુઃખે રડ્યા હતા.

સુર્યાબા હવે ઢળતા સુરજને જોતા અને મનોમન બબડતા “ પ્રભુ હવે ઝાઝું છેટું ના પાડીશ અને મને પણ લઈ લે”. ત્યારે હેમલ કહેતો “બા મોટી બેન ને અને તેમના સંતાનો ને રાહ બતાડ્યો તો મારા સંતાનો નો શું ગુનો?” ત્યારે મુંબઈ છોડી હેમલ સાથે રહેવા તેઓ વડોદરા આવ્યા..હેમલ નાં સંતાનો પણ દાદીને બહુ માનથી રાખતા. ઘણી વખત વડીલો આદર પાત્ર એટલા માટે બનતા કે તેઓ વહેવારે “આજ”માં રહેતા અને હું સાસુ એટલે મોટી અને તું વહુ એટલે નાની અને તે ઉંમર તફાવત ભુલીને કહેતા

“ બેલા તું અને જીજ્ઞા બંને મારી દીકરીઓ છો.વળી કર્મ જ્ઞાન એટલું સબળ કે અજુગતો લાભ લેવાની તો વાત આવે જ નહીં. કોઇ વેરો આંતરો નહીં અને બોલવાનું તે પણ માપનું જ.

અંકીત કોલેજમાં ગયો ત્યારે તેઓ શિકાગો આવીને રહ્યા..પણ ઠંડીમાં તેમની તબિયત બગડતી..ખાસ તો શ્વાસ ચઢતો. તેમનું ધ્યાન તો ભારતમાં જ.તેથી  મહીનો રહી ને પાછા જતા.પણ આ વખતે બરફમાં  ગાડી સ્કીડ( લપસી) થઇ અને અકસ્માતમાં જીજ્ઞા અને બા ને ખુબ વાગ્યુ તેથી મહીના ને બદલે છ મહીને તેઓ ભારત ગયા.ત્યારે ફેફસા નબળા થઇ ગયા હતા.. અંકિત ગ્રેજ્યુએટ થઇ ગયો હતો શ્યામા છેલ્લા વર્ષમાં હતી તે વખતે જીજ્ઞા ભારત ગઈ ત્યારે મોટાભાગનો સમય બા સાથે જ હતી.અને તે જીજ્ઞાનો “ક્વોલીટી ટાઇમ” હતો જે હવે કદી પાછો આવનાર નથી…

સુર્યાબા સ્વીકારી ચુક્યા હતા કે હવે તેમનો અંત સમય આવી ગયો છે. પણ તેમની વાત હું તેમને માનવા દેતી નહીં..અને કહેતી કે બાપા ગયા પછી તમેજ એકલા અમારી જિંદગીનો છાંયડો છે…પણ તેમનું આંતર મન તો રટણ કરતું જ રહેતું હતું કે હવે પ્રભુ મને હાલતી ચાલતી લઈ લે.

ડાયરી લખતા લખતા જીજ્ઞાની આંખો ભરાઇ આવી..

સુર્યાબા પાસે આવનારું જોખમ જોવાની લાક્ષણિક આવડત હતી તો સાથે સાથે તેનું વ્યવહારિક નિરાકરણ પણ હતુ..ફઈબા જ્યારે બેલા વિશે ઘસાતુ બોલે ત્યારે સીધો અને સટ ઉત્તર” એ મીયાં બીબીનાં મામલામાં હું તો એક શબ્દ ના બોલું..તેમને આખી જિંદગી સાથે કાઢવાની છે તો તેઓ જાણે અને તેમનું કામ જાણે..મને તો તે બે માં થી કોઇ પુછે તો જ મારો મત જણાવું અને મત જણાવ્યા પછી ક્યારેય તેનો અમલ થયો કે નહીં તેની ચિંતા ના કરું.આખરે જોડુ ક્યાં ડંખે છે તે તો જોડું પહેરનાર જ જાણે ને?”

હેમલ તો બાને માને તે સ્વાભાવિક છે પણ બેલાને પણ ખુબજ આદર..તેમનો નાનો જુગલ એક વખત તાવમાં ખેંચાયો ત્યારે હેમલ દોડાદોડ કરીને  ડોક્ટર પાઠકને તેડવા ગયો ત્યારે બાએ તરત જ ડોસી વૈદુ કરીને તેની ખેંચ દુર કરી હતી…ડોક્ટરે આવીને તેને દવા આપી પણ તે બોલ્યો કે આ સમયસર તેની ખેંચ ન ગઈ હોત તો તેની આંખ કે ડાબુ અંગ ખેંચાઇ જાત…ત્યારથી બેલા તો સુર્યા બાનાં પગ પૂજે. છોકરાવને ધાર્મિક વાતો અને વાર્તાઓ કહી કહીને સંસ્કાર પુરે તેવી બા જતા રહે ત્યારે તેમની ખોટ તો પડેજ ને?

ડાયરીમાં સુર્યાબાને અંજલી અપાતી જતી હતી અને જીજ્ઞા આ અવલ મંઝીલે ગયેલી માને માટે રો કકળ કરવાને બદલે  તેમના ગુણાનુરાગ કરી છેલ્લા વાક્યો લખીને અટકી ત્યાં ડોર બેલ વાગ્યો શ્યામા અને અંકીત આવ્યા હતા..બંને છોકરાઓને ભેટીને જીજ્ઞા બહું રડી… ડાયરી ખુલ્લી હતી પણ બંને બાળકોને ગુજરાતી વાંચતા આવડતુ નહોંતુ તેથી સુર્યાબા પ્રત્યેનો જીજ્ઞાનો કૃતજ્ઞતા ભાવ તેમને સમજાતો નહોતો. રોહિતે તેથી ડાયરીનાં છેલ્લા વાક્યો વાંચ્યા

હા.. આજે સુર્યાબાની અરજી મંજુર થઈ ગઈ. રડતી આંખે ભગવાન નાં ફોટા અને રાણો થતા દીવા સામે તે બોલી “પ્રભુ તારે આંગણે આવેલી મારી માને સર્વ દેજે. ખાસ તો રંજ અને લગાવ મુક્ત બનાવી તમારા જેવું જીવન દેજે..”

આદર સાથે સૌએ સુર્યાબાના ફોટાને વંદન કર્યા.

વિજય શાહ

હાસ્ય સપ્તરંગી -(૩૩)નીનાભાભીનાં ઉપવાસો-વિજય શાહ

આમ તો નીનાભાભી સાથે વાતો ફોન ઉપર જ થાય.કદાચ વીસેક વર્ષ પહેલા તેમની દીકરીનાં જન્મદિનની ઉજવણીમાં ભેગા થયેલા તે આ વખતે ફોન કરીને મળવા આવ્યા..ત્યારે સ્વભાવગત જ મારા મોંમાંથી નીકળી ગયુ

“ભાભી! તમે તો છો તેવાજ છો ને!”

“ લ્યો દીયરજી તમે પહેલા એવાં નીકળ્યા જેને મારું વધેલું ૨૦ પાઉંડ વજન ના દેખાયુ.”

“ ખરેખર ભાભી? મને તો ખરેખર આપણી તૃપ્તિનાં ૬ વર્ષની પાર્ટી વખતે જેવાં હતા તેવાં જ દેખાવ છો. મને યાદ છે તમે પીલા કલરનું રેશમી પંજાબી પહેર્યું હતું.. અને મેંગોનોં એવોજ સરસ શીખંડ બનાવ્યો હતો.. મને તે વખતે તે બહું જ ભાવ્યો હતો”..મેં વિગતે કેફિયત આપી

“ એ બધીજ વાત સાચી પણ તમને આજે જે આંખે જે દેખાયુ તે સાવ જ ખોટૂં..” નીનાભાભી એ તેમના સદા બહાર હાસ્ય સાથે જાણે માઇકમાં એનાઉન્સ કરતા બોલ્યા…પછી સહેજ શાંત થતા બોલ્યા મારો ઇન્સ્યોરન્સ કંપની વાળો ૨૦ રતલ ઘટાડવા ૨૫૦ ડોલરનો મને વીડીયો મોકલીને વધેલા વજન નાં ગેર ફાયદા સમજાવતા ૧૨ વીડીયો મોકલ્યા છે અને પછી શરુ કરી છે ઉપવાસ્ની તપસ્ચર્યા…જે જોઇને આવતા મહિનાની વીસમી તારીખે વીસ રતલ વજન ઘટી જવું જોઇએ..”

“ વાઉ! ભાભી તમે તો વટ પાડી દેશો”

“ વટ બટ તો ઠીક પણ આ તૃપ્તિની સાસુ જોડે સ્પર્ધા છે.. એમના માટે લીધેલા કપડા તેમને આવી જાય તેથી તેઓ શરીર ઘટાડે છે જ્યારે મારા જાન્યુઆરીમાં સીવડાવેલા કપડા આજે તો મને ચઢતા પણ નથી તેથી વીસેક પાઉંડ ઘટાડવાનો પ્રોગ્રામ લીધો છે.”

“ભાભી ભલે પણ ચા લેશો કે આઇસ્ક્રીમ?” મંદાએ વિવેક કર્યો

“ એ તો રામાયણ થઈ છે દિવસમાં  જેને છ વાર જમવા જોઇએ તેને ડોક્ટરે ના કહી બહું કકડીને ભુખ લાગવા દેવાની અને દિવસમાં બે જ વાર ખાવાનું અને તે પણ પેટ ભરીને ઓડકાર આવે તેવું તો નહીં જ. વળી કેલેરી કાઉંટ તો કડક બે થી ત્રણ હજારનો કાઉંટ ઘટાડીને બારસો કરવો તે કંઇ સહેલ વાત તો નથીને?”

પણ ચા કે આઇસક્રીમ ખાવાનું થોડૂં છે?”

“ હા પણ પછી શરીરને છેલ્લા બે મહીનાથી કેળવ્યુ છે તે ટેવ બદલાઇ જાયને?”

“ ભારે કરી ભાભી તમે તો.હવે વેવાણ સાથે શરીર ઉતારવાની સ્પર્ધામાં અમરા ભાઇએ તમારે માટે જે ખાવાનાં ભંડારો ભર્યા છે તેને ખાલી થવા દેતાં જ નથી.”

ક્ષણેક મારી તરફ નજર કરતા બોલ્યા…” દીયરજી હવે તો આબરુનો સવાલ છે. કાંતો આ પાર કે પેલી પાર..

“ભાભી આ સુખનું વધેલું શરીર છે ભુખ્યા રહીને ઉતરી તો જશે પણ તૃપ્તિનાં લગ્ન પછી પારણે ડબલ ઝડપે વધી જશે તો?” દેરાણી મંદા ટહુકી

“ એવુ તો વીડીયોમાં કશું બતાવતા નથી એટલે પારણા નિર્જળા કરીશું શરીર વધે જ ના.”

“ પણ ભાભી પારણું તો એક જ દિવસ પણ પછી છ વખત ખાશો તો નક્કી જ બે અઠવાડીયામાં જ્યાં હતા ત્યાં આવી જશો..’હું ભાભીની મશ્કરી કરવા નહીં પણ મને ચિંતા થતી હોય તેમ ઠાવકાઇ થી બોલ્યો”

“ દીયેરજી વાત તો તમારી સાચી છે પણ આ બળ્યુ મોહન થાળ અને મગજની લાડૂડી ખાધા વિના ચાલતું નથી એટલે જમવાનું પતે એટલે પ્રસાદ છે એમ કહીને આરોગી લઉં છું. શું કરું?

મંદાએ ફરી વિવેક કર્યો “ ભાભી તમારા ભાઇ દેશી રાજભોગ આઇસક્રીમ લાવ્યા છે. થોડોક પ્રસાદ સમજીને ન્યાય આપ્જો હું લાવું છું” કહીને સોફા ઉપરથી ઉભા થવા ગઈ અને  નીનાભાભીએ હાથ પકડીને બેસાડી દીધી..

” ના રાજભોગ છે તે તો બે પ્લેટ ખાધા વિના મોં ભીનું ય ના થાય. અને તું આગ્રહ કરે છે તો મારાથી ખવાઇ પણ જાય..પેલો ઇન્સ્યોરન્સનો પ્રોગ્રામ તો એજ કહે છે ગમે તેટલા પ્રલોભનો આવે પણ ૨૦ પાઉંડ વજન ઉતારવાનું છે તે નિર્ણય તુટ્વો ના જ જોઇએ..એટલે તું લાવ જ નહીં. લાવીશ તો ખવાઇ જશે..”

એમની ચકળ અવકળ થતી આંખોમાં તે લલચાઇ તો ગયા છે તેમ દેખાતું તો હતું જ..ત્યાં તેમના પતિદેવ અમિત બોલ્યા..”નીના.. તારે ખાવું હોય તો ખાઇ લે ને કંઇ મંદાને કે આસિતને ખોટુ નહીં લાગે.”.. પછી મંદા સામે જોઇને બોલ્યા “ હા તું તારે લાવને ..રાજભોગનાં નામથી મને પણ તલપ લાગી છે.”

નીનાભાભી અમિત ઉપર ગુસ્સે થતા બોલ્યા “હા. મને વેવાણ સામે નીચા પાડવાનો સારો રસ્તો તમે લો છો.. લાજો જરા…અને તમારે પણ આઇસક્રીમ નથી ખાવાનો ડાયાબીટીસ વધી જશે..સમજ્યા?”

મને લાગ્યું કે મંદાનાં રાજભોગને કારણે પતિ પત્ની વચ્ચે જંગ છેડાઇ જશે…અમિત જરા લાડમાં બોલ્યો.. મંદા એક જ પ્લેટ લાવ અમે બંને જરા મોં ભીનુ કરી લઇશું. પણ પ્લેટ જરા મોટી લાવજે હંકે આંખ મારતા અમિતે ટ્રીક કરી.

નીના તરત જ બોલી “ હા મંદા તારા જેઠજી એ તને જે આંખ મારી ને તે મને વાગી હં કે.’

આસિત કહે “ જો એક વાત સમજ તું આખો ડબ્બો લાવજે અને બે પ્લેટ જુદી લાવજે જેને જેટલું ખાવું હશે તે ખાશે…

મંદા અંદર ગઇ અને વાતોનાં તડાકા પાછા ચાલુ થયા..

“આ વખતે ભારત ગયા ત્યારે એક જબરી નવાઇ થઇ” નીનાભાભીએ નવો મુદ્દો કાઢ્યો.

“અમે ગોવાની ટુરમાં હતા અને નવસારી પાસે ફ્રુટની લારીમાં અમે હનુમાન ફળ જોયું.”

મારાથી ના રહેવાયુ એટલે જરા હસ્યો અને ભાભી બોલ્યા “તમને નવાઇ લાગીને?

“હા.. હવે ટાઢાપહોરની હાંકવાની શરુઆત કરી..સીતાફળ હોય.. રામ ફળ પણ હોય.. પણ હનુમાન ફળ?’”

“ હા હનુમાન ફળ હોય.. સીતાફળ ની સાઈઝ આટલી હોય કહીને એક હાથનો ખોબો બતાવ્યો.. રામફળ તેના જેવું જ પણ થોડું મોટું હોય જ્યારે હનુમાન ફળ બેઉ હાથ પહોળા કરીને બતાવ્યું..”

હવે સ્તબ્ધ થવાનો વારો મારો હતો ત્યાં અમિત બોલ્યો “ફણસ ને હનુમાન ફળ કહે છે” ઘરમાં સૌ હસી રહ્યા હતા ..નીના ઝંખવાતી ફરી બોલી ફણસ નહીં હનુમાન ફળ..અને મારી સહેલી કહે આનું સેવન કરવાથી શરીર ઉતરે.” અને હાસ્યનો ગુબ્બારો ફરી ઉઠ્યો.

મંદા આઇઅસ્ક્રીમનો ડબ્બો અને બે મોટા કાચનાં વાટકા અને ચમચી લઇને રૂમમાં આવી.

મંદાનું પીયર બારડોલી તેથી તેને ખબર હશે તેમ માની ને ડુબતાને તરણુ મળે તેમ ઝડપ મારીને મંદાને કહ્યું “ આ જોને આસિત મારી મશ્કરી કરેછે હનુમાન ફળને ફણસ કહે હ્છે તું જ કહે હનુમાન ફળ તેં ખાધા છે ને?”

મંદાને માથે ધર્મ સંકટ આવ્યુ તે કહે “ હા સીતાફળ કરતા બમણા કદનું અને એક્દમ મીઠી પેશીઓ વાળુ ફળ હોય છે.અને વાંદરાઓ તેના ઉપર જ જીવતા હોય છે…મંદાએ હળ્વે રહીને કહી દિધું કે તે માણસ નો ખોરાક નથી.

અમિત જરા ગંભિર થઇને બોલ્યો.” નીના ચાલ તું જીતી અને હું હાર્યો..આપણે રાજ્ભોગને માન આપીયે? તું ડબલ ખાજે જીતની ખુશીમાં ખાજે અને હું અડધો ખાઇશ હાર્યાની સજામાં…

“ ના હોં મારે અડધો કપ ખાવાનો અને તમારે બીલકુલજ નહીં”

“ ભાભી પછી તમારો કેલેરી કાઉંટ?”

“ હવે જીત્યાની ખુશી તો મનાવવી જ પડેને…?”

“અને મારે પણ સજા તો ભોગવવી પડેને?”

બધા હસતા હતા અમારા લવાણામાં પછી તો લે ને મારા સમ કહીને એકમેકને ખવડાવતા ભાઇ અને ભાભી રાજ્ભોગ ને આરોગવા બેઠા ત્યારે પાઉંડ રાજ્ભોગ પુરો થઇ ગયો હતો અને ભાભી સહેજ ખચકાતા બોલ્યા અમીતેં મારા ઉપવાસો તોડાવી નાખ્યા.એટલે હારીને તે જીત્યો પણ મઝા આવી..
વિજય શાહ

તરુલતાબેન મહેતા વાર્તા સ્પર્ધા -(2) વિજય શાહ

સપ્તપદીની પ્રતિજ્ઞાઓ

પરભુકાકા અને ધીરીબાનાં ચાર સંતાન..સુશીલા, પંકજ, ઉર્મી અને વંદના. ચારે ચાર ધીરીબા ઉપર જ પડેલા..આખુ જીવરાજ પાર્ક તેમના સંવેદન શીલ સ્વભાવને લીધે થતા વિલંબો અને વિખવાદો થી વાકેફ..પણ પરભુકાકા ઉડતા ચકલા પાડે તેથી ભલેને દેખાવ ધીરી બા જેવો હોય પણ કૂનેહ વંદના અને પંકજમાં પુરે પુરી.પરભુકાકાની તેથી અગમ બુધ્ધી .સુશીલા અને ઉર્મિલા ઢીલા ભોળા અને પછમ બુધ્ધી…

અમેરિકાથી શશીકાંત આવવાનો છે તે વાતની જાણ થતાજ પરભુકાકાએ વાતોની જાળ પાથરવા માંડી અને શશીકાંતની મા તેમાં પહેલો શિકાર…નમણી અને ભોળી ભટાક જેવી સુશીલા પહેલી નજરે ગમી જતા રુપિયો અને નાળીયેર અપાઇ ગયુ..પરભુકાકા ભરી પૂરીને દાયજો આપી પહેલી દીકરીને અમેરિકા રવાના કરી ત્યારે અંદરથી રાજી હતા છતા ભયભીત તો હતા જ કે આ ભોળી છે દસ હજાર માઇલ દુર એનું કોણ અને કેવી રીતે જીવશે… પણ પંકજ ઉર્મિ અને વંદના માટે ભાવી નો રસ્તો ખુલ્લો થઈ જશે જાણીને આનંદીત હતા.

અમેરિકા પહોંચી ત્યારે સુશીલાનાં ભણતરની કસોટી જાણે શરુ થઇ..અંગ્રેજી બોલે તો સામેનાને ના સમજાય અને સામે વાળો બોલે ત્યારે તેને ના સમજાય..શીડ્યુઅલ અને સ્કેજ્યુઅલ માં ગરબડ થાય અને મેક્સીકન સાથે જો વાત કરવાની થાય તો૯૦% સંજ્ઞાઓમાં જ વાત થાય. કન્વીનીયંટ સ્ટોર ઉપર બીજા જ દિવસથી બેસવાનું નક્કી હતું તેથી અમેરિકન માળામાં લાંબા હનીમુનની કલ્પના નકામી હતી તે જાણતી હતી અને સમજતી પણ હતી કે તે પાયાનો પથ્થર બનવાની હતી મંદીરનું કળશ બનવાનું તેનું ભાગ્ય નહોંતુ પણ શશીકાંત નો સ્ટોર પરનો સાથ તેને ગમતો… શશીકાંત મોટેભાગે સ્ટોર ભરવાનું અને સ્ટોકીંગનું ભારે કામ બુધવારે કરતો. તે દિવસે મેક્ષીકન માઇક અને તેની રુપાળી ગર્લ ફ્રેંડ લોલા આવતી. અને શશીકાંત પાણ તે દિવસે ખીલતો..

માઇકે તે દિવસે સુશીલાને કહ્યું..”હવે તમે આવી ગયા છો તો આશા રાખું કે શશી સીધો ચાલે તો સારુ.”

“એટલે પહેલા સીધા નહોંતા ચાલતા?”

“ ચાલે તો સીધા છે પણ લોલાને જે રીતે હલકી લાલચુ નજરે જુએ છે તે મને બીલકુલ નથી ગમતું. લોલા મારી ગર્લ ફ્રેંડ છે. અઠવાડીયે એક દિવસ છે તેથી આંખ આડા કાન કરુ છુ પણ આ નોકરી મારી કે લોલાની મજબુરી નથી.”

પછમબુધ્ધી એટલે આ સુચક નિશાની તે ચુકી ગઈ અને એ દિવસ આવી ગયો જ્યારે લોલા એ શશીકાંતને સુશીલાની સામે જ લાફો માર્યો. તે વખતે તો જાણે ધરતીકંપ થયો હોય તેવો તેને આંચકો લાગ્યો..અને લાગે જ ને કારણ કે ભારતમાં  એણે કદી કોઇ સ્ત્રીએ તેના બૉસને લાફો માર્યો હોય તેવું જોયું પણ નહોંતુ કે સાંભળ્યુ પણ નહોતું. કદાચ અમેરિકન જગતનો બહું અગત્યનો નિયમ તે શીખી રહી હતી અને તે વ્યક્તિ સ્વાતંત્ર્યનો, સ્ત્રી પુરુષ સમાનાધિકારનો.

લોલા ગુસ્સામાં ઘણું બોલતી હતી પણ તેની સ્પેનીશ મિશ્રીત અંગ્રેજીમાં તેને બે શબ્દો જ સમજાયા.. “પરવર્ટ” અને “માય વીલીંગનેસ”.. શશીકાંતનો હાથ ગાલ ઉપર ના ચચરાટને સમાવવા મથતો હતો અને તે સમયે લોલા સીગરેટનાં ખોખા ઉતારીને ટ્રક લઈને જતી રહી.

તે ધીમે રહી શશીકાંત પાસે જઇને બોલી..”કેમ તમે શું કર્યુ હતું કે તે તમને લાફો મારીને બબડતી ગઈ.”

“હવે તું તારું કામ કરને..ગલ્લો સંભાળ.માલ ઓછો લાવી હતી તે તેને કહ્યું તો કહે તું અમને ચોર માને છે?”

“ શશી! તેં એને છેડી હતી.”

“શું?”

“ હા. ભારતમાં સ્ત્રી ત્યારે જ આવું ઉગ્ર વલણ બતાવે જ્યારે તેની મરજી વિરુધ્ધ કોઇ પુરુષ અજુગતુ કરે..સમજ્યા? મને ભલે સ્પેનીશ નથી આવડતુ પણ તેમાં બોલાયેલા અંગ્રેજી શબ્દો મને ઘટના સમજાવી જાય છે.” તેણે ઠંડા અને મક્કમ અવાજે કહ્યું.

કંઇક અકળાઇને શશીકાંત બોલ્યો “ જો સુશીલા..તુ હજી શીખે છે.. આ નઠારા લોકો ને આપણે નબળા છે તેવું ના બતાવાય તેથી મેં તેને ચોર કહી હતી અને તે હતી તેથી તે ભડકી”

“ પણ તેમાં લાફો મારે?” ખુલાસો કરે..માઇકની વાતો સુશીલાનાં મનમાં ભમતી હતી.. પછી એકદમ તેના મનમાં વિચાર્યુ કે મારે શકનો લાભ આપવો રહ્યો..શક્ય છે શશીકાંત સાચુ પણ બોલતો હોય.

બરોબર ૩૦ મીનીટે માઇક આવીને બાકીની બે પેટી માલ આપી ગયો.. અને ઘોઘરા આવાજે બોલ્યો.. “શશીકાંત એપોલોજાઇઝ લોલા”

સુશીલા એ તેઓની વાતમાં વચ્ચે પડીને કહ્યું “વ્હાય? શી ઇઝ અ થીફ . શી ડીડ નોટ બ્રિન્ગ ધીઝ ટુ બોક્ક્ષીઝ  સો શશી ટોલ્ડ હર થીફ.”

માઇક બોલ્યો “ ના તેણે લોલા પાસે અજુગતી માંગણી કરી હતી.”

સુશીલા કહે “ ધેટ ઇસ નોટ પોસીબલ.. આઇ વૉઝ હીઅર”

“ બટ યુ ડુ નોટ નો સ્પેનીસ.”

“શશીકાંત વોઝ ઓન્લી ટૉકિંગ”.

માઇક નો ગુસ્સો સાતમા આસમાને જતો હતો ત્યારે શશીકાંતે આવીને કહ્યું

” માઇક નેવર બ્રીંગ લોલા ઇન માય ઓફીસ..શી ઇસ થીફ એંડ આઇ કૉટ હેર સ્ટીલીંગ અને તેથી જ તે ખોટી વાત કરે છે.પછી તરત જ સ્પેનીશમાં બોલ્યો જા ભાઇ મારી ભુલ થયેલી માફ કર પણ અહીં થી જા અને હવે તું પણ અહીં ના આવતો.”

સુશીલાને શશીકાંત સ્પેનીશમાં શું બોલ્યો તે ના સમજાયુ પણ તે દિવસે વાત શાંત પડી ગઈ.

લંચ નાં સમયે બંનેએ સેંડવીચ ખાધી અને સુશીલાએ ફરી વાત કાઢી.. “બહું રુપાળી છે ને લોલા?”

“તારા જેટલી નહીં.”

“નવોઢાને પોતાના આવા વખાણ થાય તે ગમે જ..”

“….”થોડા મૌન પછી પાછી તે બોલી

“ હા પણ હવે તમને પુરતું શરીર સુખ મળે છે ત્યારે નો લોલા એન્ડ લીલા”

“સુશીલા તને મેં કહ્યુ ને તારી બુધ્ધી દરેક ઠેકાણે ના ચલાવ. અને સ્ટોરમાં તો ખાસ જ નહીં.”

કેમેરા ચાલુ કરીને સુશીલાએ નહીં નહિં ને પાંચ વખત જોયું તો શશીકાંત બે ત્રણ વખત સ્પેનીશમાં કંઇ બોલ્યો હતો અને લોલા ખુબ જ ભડકી ગઈ હતી.

બીજે દિવસે સ્ટોરમાં કામ કરતી મેક્ષીકન માર્થાને પુછ્યુ મને સ્પેનીશ શીખવાડીશ?”

શશીકાંત માલ લેવા ગયો હતો ત્યારે વીડીયો મુકીને માર્થાને પુછ્યુ.. આ શું વાત ચાલે છે?

માર્થા લજવાતા બોલી “શશી ઇઝ આસ્કીંગ લોલા ટુ પ્લીઝ હીમ.”

સુશીલાતો સડક જ થઈ ગઈ…તેને હવે સમજાઇ રહ્યુ હતુ.. લોલા તેને લંપટ કહેતી હતી..અને તેની ઇચ્છા વિરુધ્ધ વર્તવાની વાતે લાફો રશીદ થયો હતો માર્થા જતા જતા બોલી “શશી હાર્ડ વર્કીંગ માણસ છે તેને સંભાળી લેજે..કેટલાક પુરુષો ભમરા જેવા હોય છે.. પણ તેમણે સમજવુ રહ્યું કે જે સ્ત્રી ના કહે તેને અડ્વું નહીં અને હા કહે તેને છોડવી નહીં.”

સુશીલા તો માની જ શકતી નહોંતી કે શશીકાંત આવો હશે.. સાથે સાથે સમજાતો ગયો અમેરિકન મુક્ત સંસ્કૃતિનો અર્થ પણ. જ્યાં ત્યાં માથુ મારતા ભમરાને પતિ માનીને કેવી રીતે સોંપાય આખી જિંદગી નો ભરોંસો? શરીર સુખ એ જેમ એક મીઠાની એક ચપટી ભોજન માં જોઇએ તેટલી જરુરિયાત છે પણ કંઇ મીઠાનું ભોજન ના હોય.

તેને પિતાનાં શબ્દો અને સપના યાદ આવ્યા. પગનું જોડુ . કનડે તો તેને વારંવાર પહેરીને પગને અનુરુપ કરવાનું બસ અમેરિકામાં તને કોઇ અજુગતી વાત નડે તો વારંવાર પહેરીને અનુકુલન કરજે. ત્યાં તને મોકલવાનો હેતૂ ભાઇ ભાંડુરા માટે રસ્તો ખોલવાનો પ્રયત્ન છે. અને ગજા ઉપર દાયજો આપીને જોખમ લીધુ છે.

તેને ખુબ જ રડવું હતું તેનો પતિ લંપટ છે તે જાણ્યા પછી બાપાની વાતે તેના પગમાં બેડીઓ નાખી દીધી હતી.તેને આવા આંધળુકીયા  વાત ખટકતી હતી. માર્થાની વાત સાચી હશે પણ બાપાનો દાયજો અને ભાઇ ભાંડુરાનો અમેરિકા આવવાનો તે રસ્તો બની છે  બોલવું કે લઢવું કે પાછા જવુંની વાતો મનનાં ત્રિભેટે આવીને ઉભી રહી ગઈ હતી તે મૌન બની ગઈ. તેના હોઠ ઉપર જાણે સ્ટેપલરની પીનો લાગી ગઈ

તે સાંજે શશી બહુ બોલ્યો નહીં અને સુશીલાને છંછેડી પણ નહીં હજી તો અઠવાડીયુ જ થયુ છે.લોલાનો પ્રસંગ તેને પણ ચચરતો હતો પણ હતો અમેરિકન તેથી તુ નહી તો ઓર સહીમાં જીવતો..જો કે ૧૮ કલાક ર સ્ટોર પર કામ કરીને આવે એટલે ખાધુ નથી અને બીયરનું કેન લઇ ને ટીવી જોતા ક્યારે સુઈ જાય તેની તેને સમજ પણ નહોંતી..હા તેને પણ પરણે હજી અઠવાડીયુ જ થયુ હતુને? અને તેની જરુરિયાત તો બે વખત ખાવાનું બનાવે અને રાત્રે શરીર સુખથી વધારે પત્નીની નહોંતી અને એવો સ્વભાવ કે ઘેલછા પણ નહોંતી કે તેને ભરોંસે આવેલી સુશીલાનાં પોતાના પણ સ્વપ્ના હોઇ શકે!

સુશીલા પડખુ ફરીને તેના સ્વપ્નાઓનું માતમ મનાવતી રહી..આંખમાં આંસુ ખુટ્યા ત્યાર બાદ સ્વસ્થ મને વિચાર્યુ..તેમનો ભૂતકાળ ગમે તે હોય પણ જો મારે મારો સંસાર ટકાવવો હોય તો તે સમજી જશે વાળી વાત ખોટી. મારે કહેવું જ પડશે કે તે જુદી સંસ્કૃતિમાં થી આવી છે અને તેમાં પતિ અને પત્નિ એકમેક ને વફાદાર હોય છે.તેમણે સપ્તપદીની પ્રતિજ્ઞાઓ સમજવી પડશે. હવે પરણિતા સાથે નું જીવન મુક્ત જીવન નથી. હું અભણ નથી બાઘી નથી અને મને મારી ફરજો અને અધિકારો બંને ખબર છે.તે હું પાળીશ અને સાથે તમને પણ પળાવીશ.

બીજાદિવસની સવારે જ્યારે એલાર્મ વાગ્યું ત્યારે શશીકાંત જોઇ રહ્યો હતો કે સુશીલા ગરમ બટાટા પૌઆ અને ચાનાં નાસ્તા સાથે સ્ટોર ઉપર આવવા તૈયાર થઇ ગઈ હતી.તે દસ મીનીટમાં તૈયાર થઇને આવ્યો અને નવી ખરીદેલી નીસાન અલ્ટીમા લઇને સ્ટોર તરફ જવા રવાના થયા.તેના મનમાં પરભુબાપાનાં શબ્દો ગુંજતા હતા પગનું જોડુ . કનડે તો તેને વારંવાર પહેરીને પગને અનુરુપ કરવાનું બસ અમેરિકામાં તને કોઇ અજુગતી વાત નડે તો વારંવાર પહેરીને અનુકુલન કરજે. અને આજે તે પ્રયત્ન તે ફરી વાર કરવાની હતી

“ શશી તું જેમ લોલાને જુએ છે તેમ હું કોઇ બાંકા યુવાનને ગમી જાઉં તો મને તેને પ્લીઝ કરવાની છુટને?”

“ જબાન સંભાળીને બોલ સુશીલા આપણા તે સંસ્કાર નથી.”

“ તો સાંભળો તમારો ભૂતકાળ આજ દિન સુધી મારો નહોંતો પણ લગ્ન પછી આપણે બંને આપણી આજ અને આવતી કાલમાં સાથે જીવવાના છીએ. બંને માટે સપ્તપદીની પ્રતિજ્ઞાઓ સરખી શું સમજ્યા? જો હું તેમ ન કરું તેમ ઇચ્છતા હો તો તમારે પણ તેમ નહી કરવાનું…છેલ્લાં શબ્દો તમારે પણ નહીં કરવાનુ ઉપર ભાર મુકતા સુશીલા બોલી