“છબી એક -સ્મરણો અનેક”-(13)પદમાં-કાન

10988296_10152835078559842_2816535904507271234_n

શણગાર સોળે સજીને ,અનેક સપનોની ગઠરી બાંધીને, શુકનવંતુ શ્રીફળ હાથમાં ધરીને કરી નિશ્ચય પ્રીતમ ઘેર જાવાનો !પણ હવે તું કેમ ઉભી? બારણે આવીને શીદ થંભી?આ  નાના શા ઉંબર ને ઓળંગતા તું કેમ ધ્રુજી? દિવસમાં કેટલી ય વાર તું ઓળંગતી,આજ તારા પગ કેમ ગયા થંભી?પિયરની વિદાય વેળા આવી, સાસરીયે જવાની વેળા આવીને પગ  મારા એમ ગયા થંભી.ભગવાનને યાદ કરું ત્યાતો મગજમાં એક ચમકારો થયો ને તેની સાથે રાધા અને ગોપીઓ યાદ આવી ગઈ

ભગવાનની સાથે નાતો જોડતી ગોપીને પણ આવો જ કઈ અનુભવ થયો હશે નેકારણ કેપ્રીતમની અને પ્રભુની જાતી તો આખરે નરજાતિને! ને તેની સાથે શાળામાં ભણતા એક કવિતા યાદ આવી ગઈ.શ્યામ રંગ સમીપે ન જવું મારે આજ થકી સહુ માં કાળાશ એતો સહુ એક સરખું સહુમાં કપટ હશે આવું? એમાય આપણે તો માણસ જાતી  તે વિચાર આવતા તેના પગ ગયા થંભી.રખેને તેનો પીયુ——

ગોપી થોડી શંકા અને થોડી અધીરાઈથી

ગોપી વનમાં પૂછે છે ઝાડ ઝાડને રે,પીપળા તે તો પ્રીતમને દીઠા ?

તારી છાયામાં પ્રભુ રાસ રમે ,ગોપી પૂછે છે ઝાડ ઝાડને રે

વડલા તે તો વાલમને દીઠા?તારી થાળીમાં પ્રીતમ પ્રભુ ભોજન કરે

તુલસી તે તો ત્રીકમને દીઠા,તારા વીના પ્રભુ થાળ ના જમે.

ગોપી વનમાં પૂછે છે ઝાડ ઝાડને રે કાંટાળી વાડ વાડને રે

ગોપી વનમાં પૂછે છે ઝાડ ઝાડને રે   આમ દ્વીધામાં કેમ?

શું તેનો પતિ એક આદરણીય પ્રેમની નજરે તેને જોશે?ઘરમાં સાસુ નણંદ માંનની નજરે જોશે?કરિયાવરમાં કઈ વધતું ઓછુ તો નહી પડેને! મારા સગા સંબંધી મારા મિત્ર વર્તુળ સાથે હું મનની મોકલાશ અનુભવીશ?વળી મારી જોબનો પણ પ્રશ્ન –કરી શકીશ કે નહી?અને ધર્મનો પ્રશ્ન તો ઉભો જ?આવા તો અનેક પ્રશ્ન મનમાં  ઉઠતા ને પગ ગયા થંભી.

એટલામાં લાઉડ સ્પીકરમાં એક ગીત ગુંજી ઉઠ્યું, મરાઠીગીત હ્તુ,વ્હાલી દીકરીને વિદાય સાથે સાથે તેના સુખની મંગલ કામના કરતુ ગીત જા મૂલી જા તુઝા ઘરી તું સુખી રહામને યાદ અપાવી રહ્યું ને વળી પાછા મનમાં તરંગો ઉઠવા લાગ્યા ને જાવાની તાલાવેલી લાગી.ને માં તે તો મને સમજાવ્યું હતુ કે આ નાળીયેર છે ને તે તને જીવનમાં કેમ રહેવું તેની શિક્ષા આપે છે.પોતાની રક્ષા કાજે નાળીયેરના ઉપરના પડની જેમ સખ્ત એટલે કે મજબુત રહી મનથી શુદ્ધ અને મીઠાશ  ભર્યું રાખીશ તો જીવન હૃષ્ટ પુષ્ટ બનશે,અને જ્યાં જ્યાં નજર તારી ફરે આનંદ આનદ સઘળે વર્તાય.માં દીકરીને એક મરાઠી ગીતમાં કહે છે બગુ  નકો તું માગે માગે,લાડકે બઘ પુઢે ,મોઠ્યાચી તું સુન પાટલીન માંનાચી હ્સ્લે બીલ્વ્રર લગીન ચૂડે બઘુ નકો તું માઘે માઘેતારો લગ્ન ચૂડો હસી રહ્યો છે ને કહી રહ્યો છે તારે તો આગળ વધવાનું છે દીકરી તું પાછુ પાછુ વાળીને જોઇશ માં.મારી લાડકવાયી તું તો મોટા ઘરની વહુવારું છો પાછુ પાછુ વાળીને તું જોઇશ માં વળી મારી ભાભીના વ્હાલ ભર્યા બોલ મને આગળ વધવા પ્રેરણા કરે છે.માને  તો જેટલું કહેવાય તેટલું જ કહી  શકાયને? પણ મારી ભાભીનું સ્થાન મારા જીવનમાં મા કરતા  જરાય ઓછુ નથી.ભાભી તે મને જે પ્રેમની શીખ આપી છે ને તે મારા જીવનમાં અગ્રસ્થાને રહેશે. એ પ્રેમ વડે સારા સંસારને જીતી લઇશ.માં, તે દીધેલ સંસ્કાર મારામાં સારા વણાઈ ગયા છે

પ્રેમલ જ્યોતિ તારો દાખવી મુજ જીવન પંથ ઉજાળ

ડગમગતો પગ રાખ તું સ્થિર મુજ ,દુર નજર છો ના જાય,

દુર નજર જોવા લોભ લગીરના એક ડગલું બસ થાય,

મારે એક ડગલું બસ થાય

એક એક ડગલું ભરતા ભરતા ઉન્નતિના શિખરે હું પહોચું,

ત્યાંથી પાછી ના હું ફરું.

પદમાં-કાન  

“તસ્વીર બોલે છે”-(9)પદમાં –કાન

સહિયરુ સર્જન ટંતીય ખેંચ

માણસમાં જે કઈ વિકૃતિ આવવાની હોય તે  પહેલા દેડાકામાં દેખાય છે.પ્રકૃતિમાં પ્રદુષણ આવે છે એની અસર મનુષ્યોમાં આવે તે પહેલા દેડ્કામાં દેખાય છે.ખાસ કરીને વિકૃત બાળકો વિષે કહી શકાય.

જીવનમાં જયારે પિતા ખુબ મહેનત કરીને આગળ આવ્યા હોય ને જે ઉચાઈએ પહોચ્યા હોય તો એ સ્વાભાવિક છે કેતેનું બાળક પણ મહેનત કરીને આગળ આવે. પિતા અનેક રીતે સમજાવી બાળકને પ્રોત્સાહન આપે છે,ને માર્ગ દર્શન  કરે છે.પણ હર કોઈ થોડી મહેનતે ઝાઝું મળે તેવી કોશિશ કરતા હોય છે.

અહિયાં પિતા એટલે પિતા પરમેશ્વર અને જીવરામ તેમનો પુત્ર.જીવરામ અને શિવનો જન્મોજનમનો સંબંધ એટલે  એક બીજાની સાથે જોડાયલા છે.જીવરામ સંસારમાં આવ્યા પછી,એટલે કે જીવ જયારે માતાના ગર્ભમાં હોય છે ત્યારે બહાર  નીકળવા માટે પ્રભુને ખુબ વિનવણી કરે છે.પણ જેવો તે પૃથ્વી પર અવતરણ કરે છે ત્યારે પ્રભુને ભૂલી જાય છે.અ અજનબી દુનિયામાં,મોહમયી આ નગરીમાં એ અટવાઈ જાય છે.પહેલા પહેલા તો આ માયાવી નગરીમાં બધું બહુ સારું લાગે છે,ને છેવટે મોહમયી નગરી એટલે ક્ષણભંગુર જ ને? ને તેમાં રહેવાથી જીવનની ચડતી પડતીના અનેક રંગો જોયા પછી મન ઉબાઈ જાય છે, હવે તે ત્રાસી જાય છે.

જીવનમાં તમે કઈ કમાવો કઈ પ્રગતી થાય,ઉન્નતી થાય તો પોતાને અનેં બીજા બધાને આનંદ થાય છે ને કૈક કરવાનો ઉત્સાહ આવે છે. જીંદગીમાં કેટલું કમાણા રે જરા સરવાળો માંડજો ,પણ જિંદગી કેટલી હતી ને કેટલી રહી એનો સરવાળો કેમ માંડવો? ખાધું પીધું ને વળી રાજ ખુબ કીધું એમાં ના કઈ દીધું, હવે સરવાળો કેમ માંડવો?નેં આ વિચારોમાં દૃષ્ટિ ને માથું સહજ ઉચું થઇ  જતા પ્રભુની યાદ આવી જતા તેની સહેજ સ્હેજ ઝાંખી થવા માંડે છે.ને એક ટ્યુબ  લાઈટ ઝબકી જતા અરે!આ શિવ ભગવાનને તો  હું જુગ જુગથી જાણું છુ પણ હવે કઈ ઓળખાણ લઈને તેની સમક્ષ જાઉં? આખી જિંદગી તો ખાધું, પીધું ને મોજ મઝા કીધી.ક્ષમા ભાવથી તેની સામે ટગર ટગર જોતા,પ્રભુએ મારા મનનો ભાવ જાણી લીધો.ને મનમાં જ મેં પ્રાર્થના કરી હે પ્રભુ!તારા અનંત ઉપકારો મારા પર છે,છતાં તને ભૂલી જવાની મેં મોટી ભૂલ કરી છે,મને ક્ષમા કરી દે.હવે હું તારી પાસે આવવા ઈચ્છું છુ પણ કયા મોઢે આવું?કયાં રસ્તે આવું? યોગા કરું કે ધ્યાન કરું? કારણ કે હવેતો આ કાયા પણ સાથ નથી આપતી એટલે ઉમરના હિસાબે થોડું થાકી જવાય.ઉંમર ગમે તેટલી થાય તોય આપણે તો કહેવાઈએ તેના બાળ,બરાબરને? છોરું  કછોરું થાય પણ તું તો માવિતર કહેવાય. ઉંમરના હિસાબે હવે વધારે કઈ કરવાનો  ડર  લાગેછે.

ભગવાન ખુબ દયાળુ છે,તે કરી  શકાય  તેવો ભક્તિનો માર્ગ બતાવે છે.એટલું તો જરૂરથી યાદ રાખજો,  જો તું રામનું નામ લઇશ ને તો મળશે આરામ .ને આ રામ મળશે તો મનને મળશે શાંતિ.મનમાં શાંતી  હશે તો આપોઆપ પ્રગટ થશે શક્તિ.ને હિમ્મતે મરદા  તો મદદે ખુદા તો તેયાર જ છે ને! તારે ફક્ત રામનું સીધે સીધું  નામ લેવાનું છે.એટલું તો કરીશ ને?ને હા એક વાત જરૂરથી ભૂલ્યા વગર યાદ રાખજો.શિવ ભલા છે, ભોળા છે ને તેમની પાસે ભાલો પણ છે.

આ ભક્તિમાર્ગ દેખાય છે સરળ પણ તેમાય ભક્તિ માર્ગ છે શૂરાનો નહી કાયરનું કામ જોને,પ્રથમ પહેલા મસ્તક મૂકી મુખેથી લેવું નામ જો ને.  ભક્તિ માર્ગના પથ પર ચાલતા તમારા મનનો ભાવ પણ શુદ્ધ હોય એ જરૂરી છે.મુખમે રામ બગલમે છુરી તો શિવજીનો ભાલો પછી રહેશે ના દુરી! વાયદો આપીને પ્રભુને કે તમારા આત્માને છેતરો  ના જરી!

પદમાં –કાન

Ek navtar prayog tsvir bole che

  1. Why frogs and not any other animals. They are adaptable for water and earth. They are flexible in the environment they eat the harmful insects who spoil the harvest and atmosphere. They are very helpful to the environment and nature. This thought goes for friendship in their relationship. One is to be friendly with others. Whether as a father, son, brother, sister, mother, daughter or a stranger.
  2. Their sounds are very attractive in the spring season which again sends message to the society that we should be lovable in talk, our language should be sweet in speaking.
  3. Both animals are climbing; older master is taking the younger untrained upwards. This shows upliftment, materialistically, socially, intellectually, emotionally or spiritually.
  4. Their intention is pure i.e. to go up to get a goal in their life.
  5. Both are focused like a frog who is only accessible in his pond only. He doesn’t want to go out of his pond.
  6. Support: which is very important factor in ones life. Without anybody’s support, no one can achieve his ones goal. It is a positive attitude of the older.
  7. Seeker: of help if we don’t demand help or good things, no one will help us. We should be humble to ask for  help or to attain knowledge from our elder.
  8. Expressive: they are very expressive younger is fearful, he speaks out and the older one is equally expressive. He gives the idea to hold his one leg at a time while climbing.
  9. Friendly behavior and logical mind older gives the logic while explaining the consequences of their fall if the younger holds both his legs.
  10. Step by step –progress is the theme.
  11. Spiritual attitude: ram and sita ram are involved while one world because without the grace of god no one can attain success of happiness.
  12. Open minded-for dialogue and discussion criticism

Rajni Aanand

“ના હોય”(5) પદમાં-કાન

 

ઇન્ડીયામાં ઘર દીઠ ગાડી ના હોય, અમેરિકામાં ઘરઘાટી ના હોય!

અમેરિકામાં સવાર થતા ફોનમાં હાય હાય શરૂ થઇ જાય? ના હોય!

ઇન્ડીયામાં સવાર થતા કામવાળી બાઈની હાય હાય શરુ થઈ જાય “ના” “હોય’’

અમેરિકામાં રંગ બેરંગી વિવિધ આકારના સુંદર પુષ્પો ખીલી ઉઠે ગાર્ડનમાંય !

પણ ઇન્ડીયાના જાઈજુઈ, ચંપો ચમેલી, ગુલાબ મોગરાની સુવાસ ત્યાં હોય? ના હોય

અમેરિકામાં સવારના પોરમાં મેડીટેશન કરતા ઓમકારનો ઉચ્ચાર મોટેથી થાય,

તો ત્યાં ડીસ ટર્બ સહુ થઇ જાય. “ના હોય”!

ઓમકાર ઉચ્ચારનો નાદ ઇન્ડીયામાં થતા હવામાં શુદ્ધિ થાય,

વાતાવરણ પવિત્ર બની જાય. “ના” “હોય”!

આજે સવારે સવારે એક ગમ્મત થઈ ગઈ. ફોનની ઘંટી વાગી ને મેં ફોન ઉપાડ્યો ને હલો કહું છું ત્યાં તરત જ ફોનમાં બોલ્યા હું હસું. ને મારાથી બોલાઈ ગયું હસો. પાછા એ બોલ્યા ના ના હું હસું છું. તો મેં કહ્યું ભઈ, હ્સોને મેં ક્યાં ના પડી છે?તો એ બોલ્યા અરે તમે મને ના ઓળખી? તમારા ભત્રીજા વહુની બેન હું હસમુખ! ને મારાથી બોલાઈ ગયું “ના હોય”ઓહ હસમુખ બેન !તો એમ બોલોને/હા. બોલો હવે શું ખબર છે?

હસુબેન-તમે આજનું છાપુ વાંચ્યું?

મેં કહ્યું ના કેમ શું થયું?

હસુબેન –બે ખબર એવી છે ને કે વાંચીને આપણા રુવાડા અધ્ધર થઇ જાય!

મેં કહ્યું ના હોય એવું તો શું બન્યું છે? બેન, તમે જરા સ્પષ્ટતા કરશો

હસુબેન –ક્યાય કદી સાંભળ્યું છે? બાપે દિકરી પર બળાત્કાર કર્યો હોય!

ના હોય!શું વાત કરો છો તમે? માન્યામાં જ ન આવે!

હજી બીજા પણ એવા જ સમાચાર સાંભળતા આપણા કાન ફાટી જાય અને કહેતા જીભ લજવાય ક્યાય સાંભળ્યું છે?દીકરાએ માં પર બળાત્કાર કર્યો!આવું શું હોય?

હે!નાહોય! શું કળજગ આવ્યો છે! નાહોય, આવું ના હોય, આ તો હડહડતો કળજુગ!

હસમુખબેન-હજી એક સમાચાર,

હવે વળી પાછુ શું છે?

હસમુખબેન – આમાં ગભરાવાનુ નથી તમને સાંભળીને સારું લાગશે એ વાત નક્કી. બન્ને પ્રેમી આપઘાત કરવા રેલવેના પાટા પર જઇને સુઈ ગયા. રેલગાડી બન્નેના ઉપરથી સડસડાટ ચાલી ગઈ?

હે! આ તું શું કહે છે! ના હોય! ને તે બન્ને?

હસમુખબેન-તે બન્ને આબાદ બચી ગયા. આવું બને કદી? એ તો એ બન્નેમાંથી કોઈને ઉ નીઆંચ પણ નથી આવી!આને જ કહેવાય રામ રાખે તેને કોણ ચાખે? આતો ખરેખર પ્રભુની મોટી કૃપા કહેવાય.નહી તો આવું ના હોય! હવે તને શાંતિ થઈને?

હાશ મને સારું લાગ્યું, ને એવા કોઈ સમાચાર સાંભળું ને તો જીવ ઉચાટમાં પડી જાય.

હસમુખબેન- બાકી બધું ઠીક છે ને?

હા પણ જો ને, અહિયાં આ બાઈઓનો મને ખૂબ ત્રાસ લાગે છે. અમેરિકા જતા જતા મારા દીકરાએ બાઈને થોડા વધારે પેઈસા આપીએ તો તે રસોઈ પણ કરે અને પપ્પાનું કામતો તે કરે છે એટલે મને થોડી શાંતિ, પણ શું ખાક શાંતિ? ને તમને ખબર છે હસમુખબેન, જે દિવસે મહેમાન આવવાના હોય ને એ દીવસે તો અચૂક તેનો ખાડો હોય જ.

હસમુખબેન-જુઓ બેન એક વાત તમને કહું? અહીના કામવાળા બહુ હોશિયાર હોય આપણી ફોન પર વાત ચાલતી હોય ને તે સાંભળી જાય કે કાલે મહેમાનની પધરામણી થવાની છે તો તમે કહ્યું તેમ સમજી લો ડબ્બા ગુલ!

એમ !ના હોય હૂ તો એને ખાસ કહું કે ભઈ કાલે તું જરા જલ્દી આવજે હો આપણે ત્યાં મહેમાન આવવાના છે

હસમુખબેન –ના હોય, જોજો હવે આવી ભૂલ કરતા!

ના હવે એવી ભૂલ ના થાય, પણ એક દિવસ એવું થયું કે બાર વાગી ગયા હતા ને બાઈ નોતી આવી ને તેમની ઓફિસમાંથી મને ફોન આવ્યો કે તમારી બાઈ શું કરે છે? મેં એનો બચાવ કરતા કહ્યું કે દુરથી આવે છે ને એટલે કોઈ વાર મોડું થઈ જાય. તે હજી આવી નથી. તો ઉપરથી મને દબડાવવા માંડી કે કેમ નથી આવી? તમે અમને ફરિયાદ કેમ ના કરી? તમારી બાઈ અત્યારે અમારી ઓફિસમાં મારી સામે ઉભી છે.

હે “ના હોય!” જ્વા દે મારું તો માથું દુઃખી ગયું.ફરી કોઈ વાર મળશું.

પદમાં-કાન

“શુભેચ્છા સહ”-(2)પદમાં-કાન

 

નૂતન વર્ષના સહુને અભિનદન

સામાન્ય રીતે જોઈએ તો જે બીજમાં જેવા ગુણ હોય તેવી તેની ગુણવત્તા આપણને તેના ગુણમાં જોવા મળે છે જાણવા મળે છે. જેમકે એક કહેવત “વડ એવા ટેટા, બાપ એવા બેટા.” તેવી જ રીતે મનુષ્યના મનમાં રહેલા ગુણો તેના દ્વારા પ્રગટ થાય છે.એટલે મનુષ્યના મનમાં પ્રસન્નતા, સૌમ્યભાવ, મૌન, આત્મસયમ, ભાવનાની શુદ્ધિ એ ગુણવાળા  બીજ રોપાયા હશે તો જ તેના મુખમાંથી સદાય કોઈને ઉદ્વેગ ન કરનારી, સત્ય, પ્રિય અને હિતકારી વાણી જ શુભેચ્છા રૂપે પ્રગટ થશે. તેને આપણે ‘શુભેચ્છા સહ “લખીને શબ્દોને આશિષના સ્વરૂપમાં મોકલીએ છીએ.

શુભેચ્છા સહ એટલે પ્રેમ સહિત. જીવનમાં આપણે શુભેચ્છા કોને કોને મોકલી શકીએ? અલબત્ત આપણા સ્વજન, સ્નેહીજન વળી વિશાલ અર્થમાં કહીએ તો VASUDHEIV વ્સુધએવ કુટુમ્બકમ. પૂરી સૃષ્ટિ માટે, વિશ્વશાંતિ માટે પણ આપણે શુભેચ્છા મોકલી શકીએ. જેમ કે હમણાં તાજેતરમાં જ નવરાત્રીના શુભ પ્રસગે”ગાયત્રી પરિવાર” વાળાએ  કેલીફોર્નીયામાં ફ્રીમોન્ટ મંદીરમાં ગાયત્રી મંત્રના સમુહમાં દસ લાખ જપનું વિશ્વશાંતિ માટેનું આયોજન કર્યું હતું. જેનાથી શક્ય હતું તે બધાની હાજરી સાથે જપ કર્યા.બાકી શું સહુ સહુના ઘરેથી અમેરિકા અને ભારત દેશના વાસીઓએ  નવરાત્રી દરમ્યાન મંત્ર જાપ કરીને પોતાનું યોગદાન આપી વિશ્વશાંતિ માટેની શુભેચ્છા પાઠવી હતી.

“રેકી” માં કહ્યું છે કે તમે બધાને એટલે માણસ, પશુ, પંખી, વનસ્પતિ સ્થાવર જંગમ બધાને “રેકી” મોકલી શકો છો. “રેકી” એ બીજું કઈ નહી ફક્ત પ્રેમ છે. શુભેચ્છા એ પણ પ્રેમનું સ્વરૂપ છે. રેકીમાં આપણે બે હાથદ્વારા આપણા શરીરના ભાગોને રેકી મોક્લીને તેને રોગ મુક્ત કરી શકીએ છીએ. આ રીતે આપણે આપણા શરીરને શુભેચ્છા પાઠવી તેની મંગલ કામના કરી શકાય છે. એક શુભેચ્છા મુખમાંથી નીકળે છે, ને એક શુભેચ્છા હ્રદયમાંથી. બાળક કેટલાય જોજન દુર હોય તો પણ એક માતાના ઉરમાંથી નીકળેલી નિસ્વાર્થ શુભેચ્છા અંક્ન્ડીશનલ લવ આશીર્વાદ બની જાય છે. અહી એક કવિતાની પંક્તિ “કપૂત જો પુત્ર થાયે તો, કુમાતા થાય ના માતા.” અચૂક યાદ આવી જાય છે.શુભેચ્છાની સફળતાનો આધાર શુભેચ્છા આપનારના જીવન પર આધારિત છે. એક માની અને એક સદગુરૂની શુભાશિષ અચૂક ફળે છે. ગુરુઓ અને વડીલો  હાથના પંજા દ્વારા શુભાશિષ આપે છે.તો કોઈની તો આંખની ફક્ત એક અમીની દૃષ્ટિ જ આશિષ માટે પર્યાપ્ત છે.

રામાયણમાં રામ ભગવાને દરિયાની પૂજા કરી એમાં રામ ક્રોધ કરીને દરિયાને સુકવી શક્યા હોત પણ તેમ ન કરતા તેમણે તપ કરીને પ્રાર્થના કરી કે જે શુભેચ્છાનું એક રૂપ છે. તક્ષક નાગ જે ખૂબ ઝેરીલો નાગ કહેવાય છે તેને મહાવીર ભગવાને પ્રેમથી વશ કીધો હતો. શુભેચ્છામાં સામેવાળાને આકર્ષવાનું બળ છે, શક્તિ છે. કૃષ્ણ ભગવાને ગોવર્ધન પર્વતની પૂજા કરીને માટીના કણકણની પુજામાં સર્વેના મંગલ કામનાની જ ભાવના હતી. એટલે સંક્ષિપ્તમાં કુદરતને અને કુદરતમાં રહેલી હરએક વસ્તુને તમે તમારી “શુભેચ્છા સહ” શુભેચ્છા મોકલી શકો છો.

ઘણીવાર આપણે એવા કિસ્સા સાંભળીએ છીએ કે કોઈ વ્યક્તિ ભયંકર બીમારીથી પીડાઈને છેલ્લા શ્વાસ લઈ રહ્યો છે ને ડોક્ટર હવે કઈ કરી શકે એમ નથી તેણે છેલ્લામાં છેલ્લો ઉપાય પણ અજમાવી જોયો,ને હારીને બે હાથ ઊંચા કરી ડે છે, ત્યારે જ અનેક કહો કે હજાર હાથ પ્રભુની દુઆ માટે ઉપર તરફ ઉઠે છે.ને ચમત્કારના સ્વરૂપમાં દર્દી એકદમ સાજો પહેલા કરતા પણ સાજો અને તેજસ્વી જોવા મળે છે.કારણ કે હજાર હાથોની દુઆ પ્રભુએ સ્વીકારી છે ને વિશુધ્ધ સ્વરૂપે તે દર્દીને મોકલી તેને તેજસ્વી બનાવે છે.

શુભેચ્છા આપણે બે રીતે મોકલી શકીએ. કોઈને તકલીફમાંથી મુક્ત કરવા માટે હોય અને કોઈને બધું વ્યવસ્થિત હોય તો તેની આગળ પ્રગતિ થાય તેના માટે. તો મિત્રો, આવો સહુસાથે મળીને  શુભ નૂતનવર્ષની સહુની મંગલ કામના કરતા કરતા ગાઈએ.

શુભ મંગલ હો શુભ મંગલ હો, શુભ મંગલ મંગલ મંગલ હો,

નભ મંગલ ધરતી મંગલ હો, ધરતીકા  કણકણ મંગલ હો

શુભ મંગલ હો શુભ મંગલ હો શુભ મંગલ મંગલ મંગલ હો,

ગતી મંગલ હો સ્થિતિ મંગલ હો જીવનકા ક્ષણ ક્ષણ મંગલ હો,

શુભ મંગલ હો, શુભ મંગલ હો, શુભ મંગલ મંગલ મંગલ હો,

 

મતી મંગલ હો, પ્રીતિ મંગલ હો માનવકી હર કૃતિ મંગલ હો,

શુભ મંગલ હો, શુભ મંગલ હો, શું મંગલ મંગલ મંગલ હો.

 

પદમાં-કાન

સુખ એટલે…(14)પદમાં-કાન

padma- kant

માણસ હોય કે પશુ પંખી હોય દરેક જીવને સુખી થવું ગમે છે. સુખની વ્યાખ્યા શું છે? મનને અનુકુળ વાતાવરણ એટલે સુખ, અને પ્રતિફૂલ વાતાવરણ એ દુખ છે. માનવીના હ્રદયમાંથી પ્રેમ જન્મે, અને મગજમાંથી બુધ્ધિ. પ્રેમ હમશા સારો જ હોય, પણ બુધ્ધિ બે પ્રકારની. (૧)સદબુધ્ધિ એટલે સુમતિ ત્યાં સુખ (૨)બીજું કુમતિ ત્યાં દુખ.

સુખની વ્યાખ્યા કરવી અઘરી છે. કારણ કે દરેકની સુખની વ્યાખ્યા એટલે ‘તુંડે તુંડે મતિર્ભીન્ના”. જમવામાં કોઈને શ્રીખંડ, પૂરી ને પાતરામા સુખ લાગે તો કોઈને રોટલો અને કાંદામાં. કૃષ્ણ ભગવાનને તો માટી ખાવામાં સુખ લાધ્યું હતું. નાના બાળકોને માટી અને રેતીમાં જ રમવું ગમે છે. વયની સાથે સાથે સુખની વ્યાખ્યા બદલાતી જાય. થોડા મોટા થતા ક્રિકેટ, વોલીબોલ, હજી થોડા મોટા થતા સંગીત ખુરશી, બેઠા બેઠા રમી શકાય એવી હાઉઝી અને પત્તા રમવામાં સુખ માણે છે. કોઈને વાંચવામાં, તો કોઈને ગાવામાં, નૃત્યમાં સુખ લાધે છે.

ઊંઘ આવવા માટે મોટા પલંગની જરૂર નથી, પથારીમાં પડતાની સાથે જ ઊંઘ આવી જાય  તે સુખ છે. જેની પાસે સંપતિ હોય અને જુદે જુદે સ્થળે ફરવાનો શોખ હોય તો તે દુનિયાના કોઈ પણ છેડે અને ચન્દ્ર્લોકમાં પણ જઈ શકે છે. પણ આ સુખ માણવા તમારું સ્વાસ્થ્ય સારું હશે તો? ને એટલે જ કહ્યું છે કે “પહેલું સુખ તે જાતે નર્યા.” સ્વાસ્થ્ય સુખ, સંપતિ સુખ પત્ની સુખ અને સંતાન સુખ તો જેના ભાગ્યમાં હોય  તેને જ મળે છે. આ સંસારિક સુખ એક બીજા પર આધાર રાખે છે.

સુખ માણસની પ્રકૃતિ, પ્રવૃત્તિ અને પરિસ્થિતિ પર આધાર રાખે છે.એક જ વસ્તુ કે વ્યક્તિનો પ્રેમ આજે સુખની ટોચે લઈ જાય છે, ને એ જ પ્રેમ બીજા દિવસે તેના મૃત્યુનું કારણ બની શકે છે. એટલે  સુખ સ્થાઈ નથી.

આમ જોઈએ તો સુખ અને દુઃખ બે જોડિયા ભાઈ જેવા છે, પણ તે બન્ને સાથે નથી રહેતા. એકની ગેરહાજરીમાં બીજો અચૂક હાજરી આપે છે.કદાચ ક્યારેક જોડિયા ભાઈ ભૂલેચૂકે સાથે જોડાઈ ગયા તો? તો એક અનોખા સુખની અનુભૂતિ થાય છે. તે કેવી રીતે?

દીકરીને સાસરે વિદાયવેળાનો પ્રસંગ, તે દરેકની આંખમાં આંસુ લાવી દે છે, તો પણ એ ધામધુમથી ઉજવાય છે.કારણ કે તેમની દિકરી પ્રભુતામાં પગલા માંડી રહી છે.એનો આનંદ પણ છે. બીજું એટલે કૃષ્ણના વિયોગમાં રાધા અને ગોપીઓ સહુ વ્યાકુળ છે, છતાં કૃષ્ણનો વિયોગ એ દુખ જેવું લાગતું નથી. કારણ કે વિરહમાં સતત સ્મરણમાં તેમનું મન જોડાયલું છે. કૃષ્ણ તેમનાથી દુર નથી, તો દુખ શાનું? વિરહ અને મિલન બંને ભાવ આમાં સમાયા છે. આ બન્ને પ્રસંગમાં સુખદુખ સાથે છે, દુખની સાથે સુખ છે એટલે દુખની અનુભૂતિ નથી થતી, ને કઈ અનોખું જ વાતાવરણ સર્જાય છે. સુખ દુઃખ અનુભવતા તેમાં જો આપણી દૃષ્ટિને બદલીશું અથવા તો બદલાવ લાવીશું તો એક અનોખા સુખનો અનુભવ કરી શકીશું.

સંસારિક સુખ એક ક્ષણિક સુખ, અલ્પ સુખ છે,આગિયાના ચમકારા જેવું. આધ્યાત્મિકતાના પંથે જતા મનને થોડું સમાધાન,શાંતિ મળે છે. તમે એવું વિચારતા થઈ જશો, કે જે કઈ થાય છે તે પ્રભુની મરજીથી થાય છે, અને જે થાય તે સારા માટે.આ વિશ્વાસ તમારી મનની શક્તિને વધારી દે છે. જે દુઃખ આવ્યું તે તો એક અણધાર્યો મહેમાનની જેમ આવ્યો અને તેની તરફ ધ્યાન ન દેતા તે દુઃખ હારીને ચાલ્યું જશે બસ, એટલું જ સમજી લો, બીજું કઈ નહી. તમે હળવા ફૂલ થઇ જશો.

એક કવિએ તો વળી એમ કહ્યું છે કે “કલહ વિના ન ઘટવાય સ્નેહની ઉત્કૃષ્ટતા”. તેવી જ રીતે સાચા સુખનો પરિચય દુઃખ જ કરાવી શકે છે. જીવનની પ્રગતિમાં સુખ કરતા દુઃખનો ફાળો મોટો છે. એ તમે સમજી જશો તો ને ધીરજથી કામ લેતા શીખી જશો તો દુઃખ ની હિમ્મત છે કે તમારા મનને સ્પર્શી શકે?

પદમાં-કાન

અરર-(10)-પદમાં-કાન

અરરરર

અરરર! નું લખવા વિષે દૂર દૂર સૃષ્ટિમાં હું દ્રષ્ટિ કરું,

અરેરેરે દુર ક્યાં જાય? હું તો તારી સાથ સાથ, આસપાસ, તુજ ચરણની પાસ!

અરેરેરે! મારું કામ ઓછુ નથી કરતા, પણ વધારો કરે છે!

ડીશ વોશર ખાલી કરવાનું હતું ત્યાં તેમણે ભરી દીધું!      અરેરેરે! મને પૂછવું તો હતું?

અતુલ –મમ્મી તું સમજતી કેમ નથી! આ શાકબક બધું રહેવા દે. તારે કઈ કરવાનું નથી. તું પપ્પાને સંભાળે છે ને! તેટલું બસ છે.

મમ્મી –મને એમ કે કામ સાથે સાથે મારી કસરત થઈ જાય. એક પંથ દો કાજ. હવે નહી કરું.

મારા મનમાં કે બે કામ કરું તો વહુને વ્હાલી લાગુ. આવું ઘણી વાર થતું. જવા દે.

ઘણી વાર આપની પોતાની દશા ઉપર ન બોલેલા શબ્દો અરર કરી સારી પડે ,અરર! મારી દશા તો જુઓ! હું પડી ગઈ ને બે હાથે પ્લાસ્ટર! પહેલા તો હું તેમનું બધું જ કામ સંભાળી લેતી પણ હવે તો અમે બન્ને નાના બાળક જેવા થઈ ગયા.અમારી સેવા કરવામાં. શું નહી કરવું પડ્યું હોય? એ દિવસો યાદ આવતા! અરર કોઈ દુશ્મનને પણ ના આપે આવી દશા  . અમારી દશા જોતા બધાના મોઢામાંથી અરરર અચૂક નીકળી જતું. જે ના બોલેને તેના મોઢા પર અને આખમાંએ ભાવ અરરર દેખાઈ જતો. અમારી સેવા જે પ્રકારે થતી હતી તે જેણે જોઈ હોયને તે દંગ થઈ જાય. એક દીકરો હસતો હસાવતા કહે આજ દાઢી કરને કી હય ના! આજ ફ્રીમે કરકે દેંગે. તો બીજો દીકરો પ્રેમથી, ભજન ગાતા ગાતા નવડાવે, હળવા હાથે માલીશ કરે અરેરેરે એવો સીન તો તમને સ્વર્ગમાં પણ જોવા નમળે! અમને ખવડાવે મેવા ને કરતા જાય સેવા સદા રાખે હસતા.

આવું જ કઈક હું અમેરિકા આવી ત્યારે અનુભવેલું  અને અનાયસે અરર શબ્દ સરી પડેલા નવા વાતવરણ અને નવી ખાવની રીતો ​….ધીમેધીમે મને અમેરિકાની જિંદગી વિશેનો અંદાજ આવી ગયો. મેં મારા જીવનમાં પરિવર્તન લાવવાની કોશિશ કરી. એક વહુ ચાઇનીઝ અને બીજી વહુ થાય ફૂડ બનાવે ને વળી પોત્રી પાસ્તા બનાવે. અરર આ બધું કેમનું ખાવું?પહેલાતો કાટો ચમચો જ પકડતા ના આવડે. અને નુડલ્સને જોઇને કઈ જુદા જ વિચાર આવે. પ્રયત્ન કર્યો થોડું મોઢામાં મુક્યું. હા ટેસ્ટ ભાવ્યો. ધીમેધીમે બધું જ ખાતા શીખી ગઈ, અરેરેરે આ માસીને તો જુઓ! સાડીમાંથી હવે પેન્ટમાં આવી ગયા!

અમે જીવનમાં ખૂબ મહેનત કરી છે અને હવે અમે અમારી જિંદગી શાંતિથી જીવીએ. એવી એમની ભાવના. દીકરાને માં બાપની લાગણી થાય એ સ્વાભાવિક છે, પણ બંને પુત્રવધુએ અમારી કાળજી પૂર્વક પ્રેમથી સેવા કરી છે તેના માટે અમારા જીવનને અમે ધન્ય માનીએ છીએ. એમને અમારા અન્તરની આશિષ.

આ અરરનો વિષય જ્યારથી આપ્યો છે ને ત્યારથી તેનો વિચાર આખો દિવસ મગજમાં ચાલે. અરરર આ શું થઈ ગયું છે મને?ધ્યાનમાં બેસું કે માળા ફેરવું હરી હરી બોલતા બોલતા અર્રેં અરી અરરર આજે તો અહી મુકીને જ જાઉં!

પદમાં-કાન

“લીલી વાડી જોયા પછીનું મૃત્યુ તો ઉત્સવ છે”-પદમાં-કાન

padma- kantલીલી વાડી જોયા પછીનું મૃત્યુ તો ઉત્સવ છે

શ્રી ગણેશાય નમઃ            ઓમ                           શ્રી સરસ્વતીએ નમઃ

“લીલી વાડી જોયા પછીનું મૃત્યુ તો ઉત્સવ છે”-મણકો-3

આજનો વિષય ‘લીલી વાડી જોયા પછીનું મૃત્યુ તો ઉત્સવ છે’ પ્રથમ આપણે લીલી વાળીને સમજીએ.લીલીવાડી એટલે આપણા ઉધ્યાનમાં એકએક મોટા વૃક્ષથી માંડીને નાનામાં નાના છોડવા ,વેલીનો પૂર્ણ વિકાસ થયો હોય.ફળ ફૂલથી ઉભરાતું ઉદ્યાન. તેને જોતા મનને આનંદ થાય છે.એવી જ રીતેજીવન ઉદ્યન્મા આપના પરીવાર્ માં એક સંસારિક સુખ જોઈએ તે બધું મળ્યું છે,પુત્ર પોત્ર પ્રપોત્ર દોહિત્ર બધાની પ્રગતિ સારી થઈ રહી છે.ઘરમાં બધા પ્રેમ લાગણીથી હળીમળીને રહે છે.આવા પ્રેમ સભર ઉદ્યાનને નીરખતા ક્યાય કશી ઉણપ વર્તાતી નથી.આપણું કર્તવ્ય બરાબર બજાવ્યું છે.એમ સંતોષ માને છે.હવે કોઈ ઇચ્છા બાકી નથી રહી એમ લાગે છે.

આપણું જીવન એક યાત્રા છે.યાત્રા દરમ્યાન ઘણા બધા મુસાફરોનો મેળાપ થાય છે.સગા સંબંધી મિત્રો વગેરે .અનેક જન્મોના કર્માનુસાર આ દેહ આપણેને મળે છે.તેમાં જેનાથી લગાવ થાય છે તેનો અર્થ્કે કે તે વસ્તુ કે વ્યક્તિ આપણને ગમે છે ને ગમવું એટલે એક આનંદની અનુભૂતિ તે કરાવે છે.’જીંદગીમાં કેટલું કમાણા રે જરા સરવાળો માંડજો’ અહિયાં કમાઈ એટલે પેસો નથી. તમને બધાનો પ્રેમ કેટલો મળ્યો છે/સારા કામ કેટલા કર્યા છે, અહિયાં લેનદેનીનો સંબંધ મોટો છે .આને લગતી કહેવત લેણું હોય તો લાકડાથી ય લેવાય. નહિ તો માથાના વાળ પાથરો તોય કહેશે કે મને ખુંચે છે.જીવન દરમ્યાન બધાની સાથે સારું રાખવું શક્ય નથી પણ સમજદારીથી જીવનનો કોયડો ઉકેલવા પ્રયત્ન કર્યો હશે તો જીવનમાં બાદબાકી કરતા સરવાળાનું પલ્લું ભારે હશે. આ પરિસ્થિતિને પણ આપણે લીલી વાડીનો એક હિસ્સો કહી શકાય.વળી એક દેહ રૂપી વાડી છે.તેને યમ નિયમમાં રાખી તંદુરસ્ત રાખી હશે તો તમારી જીવન સંધ્યાખીલી ઉઠશે.તે પણ તમે અમુક સમય સુધી માણી શકશો .કારણ કે ગીતાના કથન અનુસાર દેહ નાશવંત છે ને આત્મા અમર છે.એટલે દેહના મૃત્યુથી મારી યાત્રા તો વણથંબી ચાલુ જ રહેવાની છે તો આ કાયા ક્યાં સુધી સાથ આપી શકશે/ ને આ વિચાર આવતા તરત જ કોઈની પ્રાર્થનામાં સાંભળેલું ભજન યાદ આવે છે નેને તેનો મર્મ સમજાય છે, શબ્દો છે

‘’પંખીડાને આ પીંજરું જુનુજુનું લાગે રે ,બહુ રે સમજાવ્યું તો યે પંખી નવ પીંજરું માંગેરે’’

નેઅહિયા મૃત્યુ એ ઉત્સવ બની જાય છે.અહિયાં મૃત્યુમાં જનારને જીવવા કરતા જવાની તાલાવેલી લાગી હોય એક નાના બાળકની જેમ હઠ લીધી હોય તેમાં જ તેનો આનંદ વર્તાય છે. તેના આપ્તજનોને તેના વિયોગનું દુખ જરૂર થાય છે પણ વાતાવરણમાં દુઃખનો કકળાટ જોવા નથી મળતો.ને જેવી પ્રભુની મરજી ,પ્રભુને ગમ્યું તે ખરું એ શબ્દોના સહારે મનને સમજાવે છે.,નેસ્વીકારી લે છે.એક દીકરીને સાસરે વળાવતા તેના વિયોગ નું દુખ સાથે સાથે દિકરીતેના નવા સંસારમાં પગરણ માંડી રહી છે,તેની ખુશી અનુભવાય છે .થોડું જુદું પણ થોડું એવું આપણા સ્વજનની વિદાય વેળાએ અનુભવીએ છીએ.

છેલ્લી એટલે આપણા આત્મારામની વાડી છેલ્લો મુકામ/ અમારા પૂજ્ય બાપુજી જેની પાસે અમે બાળપણમાં શિક્ષા લેવા જતા હતા .એક દિવસ તેમના થોડા શિષ્યો સાથે આળંદી ગયા.નિત્ય ક્રમ મુજબ બાપુજી હમણાં ધ્યાનમાંથી ઉઠશે એમ સમજી બધા તેમની રાહ જોતા બેઠા હતા .થોડો સમય વીતી ગયો.બધાના મનમાં શંકા ઉઠી ને બારણું તોડ્યું ને જોયું તો બાપુજી ચાદર ઓઢીને ચીર નિદ્રામાં પોહી ગયા હતા. વળી જૈનમાં ઘણા સંથારો એટલે કે અન્નજળનો ત્યાગ કરી પ્રભુનું નામ સ્મરણ કરતા કરતા દેહ છોડે છે. એ બધું શું સૂચવે છે? ખરેખર /તે જીવ તો તેની અંતિમ ઈચ્છા પૂરી કરી ઉત્સવ મનાવે છે. ત્યાં બીજું કોઈ જ નહિ .

ફક્ત હું ને તું ,તું ને તું જ્યમ બ્રહ્મ લટકા કરે બ્રહ્મ પાસે.
એકએક બુંદ અભિષેક મંત્ર જાપ થકી
પ્રેમ ભક્તિથી ભીંજવી હૃષ્ટપુષ્ટ કીધી
આત્માની લીલી વાડી નિહાળી
પાછુ ના જોઉં હું વળી વળી લળી લળી
હું તો ઉત્સવ મનાવવા ચાલી/

પદમાં-કાન