HopeScope Stories Behind White Coat – ૪૧ / Maulik Nagar “Vichar”

ધીરુભાઈ

“ધીરુભાઈ, મને થોડી મદદ કરોને! આ મારું સ્કૂટી નીકળતું નથી!” હોસ્પિટલમાં કામ કરતી સિસ્ટરે નવા જ નોકરી પર લાગેલા સિક્યુરિટી ગાર્ડ ધીરુભાઈને વિનંતી કરી.
બેબી સ્ટેપ જેવું દોડતા દોડતા ધીરુભાઈ સિસ્ટર પાસે આવ્યા અને બાઈક, મોપેડ આઘાપાછા કરીને સિસ્ટરને મદદ કરી.
જોકે, પ્રાઇવેટ સિક્યુરિટી એજન્સીમાં કામ કરતા ધીરુભાઈને બીજા કોઈએ સહારો આપવો પડે તેટલાં સુકલકડી હતાં.
બંને હાથ જાણે સૂતળીની દોરી જેવાં પાતળા, ગાલથી બેસી ગયેલું મોઢું, મૂર્તિ પર રેશમી કપડું ઓઢાડ્યું હોય તેમ હાડકા પર કરચલી પડી ગયેલી ચામડી ઓઢાડીને મૂકી હોય તેવું જ લાગે.
ધીરુભાઈને કોઈ પણ જાતનું વ્યસન ન હતું પરંતુ એમનાં જડબાંમાં ક્રિકેટના મેદાન જેટલી જગ્યા થઇ ગઈ હતી.
નામ પૂરતો પણ એક દાત ન હતો.
“થૅન્ક યુ ધીરુભાઈ” સિસ્ટરે પાછળ જોયા વગર પોતાની સ્કૂટી દોડાવી અને હાથ ઊંચો કરીને ભાઈનો આભાર માન્યો.
ધીરુભાઈને હવે કોઈ પણ “થૅન્ક યુ”નો વળતો જવાબ આપવાનું આવડી ગયું હતું.
કેમ કે, રોજ સવાર સાંજ એમને આ વાક્ય લગભગ ૧૦૮થી વધારે વખત સાંભળવા મળતું હતું.
“ભલુ થાઓ તમારું.” આજ એમનો “થૅન્ક યુ”નો વળતો જવાબ હતો.

ગાર્ડ શબ્દ સાંભળીયે એટલે આપણને આજના જમાનામાં જેમને ‘બાઉન્સર’ કહીએ તેવી જ ઘટાદાર આકૃતિઓ દિમાગમાં આવે.
પણ ધીરુભાઈ તો બિચારા ગરીબડી ગાય જેવાં હતા.
હોસ્પિટલનો મૅનેજમેન્ટ સ્ટાફ પણ કોઈ વાંધો ઉઠાવ્યાં વગર જાણે કે ધીરુભાઈને શિફ્ટ પર રાખીને કોઈ ધર્માદા કાર્ય કરતા હોય તેવું જ અનુભવતા હતા.

ધીરુભાઈના મુખ્ય કામોમાં ગળે લટકાયેલી સિસોટી મારીને સ્ટાફ કે દર્દીઓના સગાવ્હાલાઓના વાહનો સરખી રીતે પાર્ક કરાવવાના, આવતા જતા લોકોના ઓળખકાર્ડ ચેક કરવાનાં, સંદેશાઓ એક દરવાજેથી બીજાં દરવાજે પહોંચાડવાના, બસ આવા જ પરચૂરણ કામ કરવાના.

ધીરુભાઈ આવતા જતાં લગભગ બધાને સલામ કરતાં હતા. તેઓ તેમની ડ્યૂટીની ફરજ સમજતા હતાં.
એક દિવસ હોસ્પિટલના હેડ ડૉ. કમલેશ અને તેમના સાથી મિત્ર ડૉ. અખિલેશ પોતાની લકઝરી મર્સીડીસ સી કલાસ કારમાં હોસ્પિટલના વી.આઈ.પી એક્ઝિટથી પસાર થઇ રહ્યાં હતાં.
ત્યાંના સિકયુટી ગાર્ડનો લંચ ટાઈમ હોવાથી તે બપોરે ધીરુભાઈ પેલા ગાર્ડની ડ્યૂટી કવર કરતા હતાં.
પાણી પર સરકતી બોટની જેમ મર્સીડીસ જેવી નજીક આવી કે તરત જ ધીરુભાઈએ સલામ કરી.
ડૉ. કમલેશના મોંઢા પર કોઈ હાવભાવ ન હતો. છતાંય તેમણે ધીરુભાઈની સલામીની નોંઘ લીધી.
આમ તો કોઈ ગાર્ડ સલામ ભરે એ મોટા સાહેબો માટે સામાન્ય વાત ગણાય પરંતુ ખખડી ગયેલ ધીરુભાઈના વ્યક્તિત્વમાં કોઈક નોંઘપાત્ર જ ઉજાસ હતો.

“ધીસ ગાર્ડ ઇઝ સો ડિસિપ્લિન્ડ, ઇઝન્ટ ઈટ, ડૉ. કમલેશ?” સામાન્ય વાત હોવા છતાં પણ ડૉ. અખિલેશથી રહેવાયું નહીં.
“આઈ ડૉન્ટ થિંક ઇટ્સ ડિસિપ્લિન. ઈટ મસ્ટ બી સમ ફેસ્ટીવલ સ્ટ્રેટેજી.”
“વ્હોટ ડુ યુ મિન.”
“દોસ્ત, દિવાળી નજીક છે એટલે આ લોકો…..” હજુ ડૉ. કમલેશ આગળ કંઈ જ પણ બોલે તે પહેલાં સિગ્નલ પર ઉભેલા રંગોળીના બીબાં વેંચતા ફેરિયાએ કાચ ખખડાવીને ડૉ. કમલેશને ખલેલ પહોંચાડી.

દિવાળીના દિવસો ચાલું થયું. ધનતેરસ, કાળી ચૌદસ……!!!
હોસ્પિટલમાં ઇમરજન્સી સિવાય બીજી બધી પ્રવૃતિઓમાં ઘસારો ઓછો જણાયો.
ધીરુભાઈએ એક પણ રજા ન હોતી લીધી.
એમણે તો ઘણીય દિવાળી જોઈ હતી અને ફટાકડા પણ ઘણાં ફોડ્યાં હતાં.
એ તો ખડે પગે પોતાની ડ્યૂટી પર હાજર જ હતાં.

થોડાં ઘણાં પૈસા મળે એટલે તેમણે દિવાળી પૂરતી રાતપાળીની ડ્યૂટી પણ સ્વિકારી હતી.
દિવાળીના ફટાકડાના લીધે વાતાવરણના ઓક્સિજનમાં ધુમાડાએ પગદંડો જમાવ્યો હતો.
તેવી જ દાદાગીરી ઘોંઘાટે કાન સાથે કરી હતી.
રાતના બારેક વાગ્યાં હશે.
હોસ્પિટલનાં મુખ્ય ગેટ પર એક રીક્ષા આવીને ઉભી રહી.
“અલા, મુકા આ હું થ્યું અનિલને..?” ધીરુભાઈનું બોખું મોઢું અનિલની હાલત જોઈને ધ્રુજવા જ લાગ્યું
રાતે જમ્યા પછી ધીરુભાઈના નવ વર્ષના પૌત્રએ લૂમ ફોડવાની જીદ કરી હતી.
ધીરુભાઈના છોકરા મુકાએ આળસ કરી.
પોતે જોડે જવાની જગ્યાએ મિત્રો સાથે અનિલને ચાલીમાં જ લૂમ ફોડવા જણાવ્યું.
પણ આ તો નવ વર્ષનું લવિંગ્યું કહેવાય.
લૂમ તો ફૂટતા ફૂટી ગઈ પણ સાથે સાથ અનિલની આંખ પણ દાઝી ગઈ.

ધીરુભાઈ તો દીકરાના દીકરા અનિલને આવી હાલતમાં જોઈને જેટલાં હતા તેનાથીયે અડધા થઇ ગયા.
જલ્દી જલ્દી અનિલને અંદર ઇમરજન્સી ડિપાર્ટમેન્ટમાં લઇ ગયાં.
ધીરુભાઈ તો બધાંના લાડકા હતાં.
જોકે, વાતોનો વહેવાર તો એકે સાથે ન હતો.
પણ દરેક સ્ટાફ સાથે સ્માઈલથી અનેક મુંગા સંવાદ થયા હતાં.

“ધીરુભાઈ, અત્યારે ઑન-ડ્યૂટી ડૉ. કમલેશ સર છે!”
“આપણે એમને બોલાવ્યા છે!”
“તમે ચિંતા ન કરો!”
“તેઓ હમણાં જ આવી જશે!” વારાફરથી એક એક વાક્ય બોલીને બધા જ સ્ટાફે પોતપોતાની હાજરી પૂરાવી.
ડૉ. કમલેશ થોડીક જ ક્ષણોમાં આવી પહોંચ્યા.
રિસૅપ્શનમાં આવતાં દરેક મહેમાનનું સ્વાગત કરતા હોય તેમ ધીરુભાઈ ડિપાર્ટમેન્ટના દરવાજા પાસે હાથ જોડીને ઊભા હતાં.
ડૉ. કમલેશે અનિલની આંખની તપાસ કરી.
એની જરૂરી સારવાર કરી અને ધીરુભાઈના ખભાને જકડીને પકડતા જણાવ્યું કે “ચિંતા ના કરો. આંખ બચી ગઈ છે. ચાર દિવસ ડ્રેસિંગ કરાવશો એટલે સારું થઇ જશે.”
ડૉ. કમલેશ તો ટ્રીટમેન્ટ કરીને જતા રહ્યા.
અનિલને રજા પણ આપી દીધી.
ઘરે જતી વખતે ધીરુભાઈએ સ્ટાફને “કેટલા રૂપિયા થયા?” તેમ પૂછ્યું.
તેમણે રિસૅપ્શન તરફ આંગળી ચીંધી.
“ભાઈ, અમારે કેટલા રૂપિયા આપવાના?” પૌત્ર બચી જવાના કારણે ધીરુભાઈની આંખમાં દિવાળીના ફટાકડા જેવી ચમક હતી.
“ધીરુભાઈ..સરે પૈસા લેવાની ના પાડી છે. તમે તો અમારા સ્ટાફના જેવાં જ કહેવાઓ.”
“પણ…અરે…એવું તો…….” કૈક લાંબી રક્ઝક ચાલી.
દિવાળી ગઈ..ક્રિસ્ટ્મસ ગઈ..હોળી ગઈ અને નાણાકીય વર્ષ પૂરું થવા આવ્યું.
અકાઉન્ટન્ટ સાથે બેઠેલા ડૉ. કમલેશ અને ડૉ. અખિલેશ એફ.ઓ.સી (ફ્રી ઑફ ચાર્જ)નો હિસાબ કરતા હતાં.
ડૉ. કમલેશને અચાનક યાદ આવ્યું અને એમણે બધી જ એન્ટ્રી ચકાસી પરંતુ ધીરુભાઈની એન્ટ્રી એમાં ન હતી.
હોસ્પિટલના રિવાજ પ્રમાણે અનિલની મેડિકલ ફાઈલ તો બની જ હતી.
તેનો પેશન્ટ નંબર ચકાસતા ૬,૦૦૦/-ની સામે એફ.ઓ.સી (ફ્રી ઑફ ચાર્જ)ની જગ્યાએ ૬,૦૦૦/- કૅશ લખ્યું હતું.

ડૉ. કમલેશે વધુ તપાસ કરતાં જાણવા મળ્યું કે ધીરૂભાઇએ પૈસા આપવા માટે ખૂબ જ રક્ઝક કરી હતી.
રિસૅપ્શન સ્ટાફ દ્વારા તેમને જાણવા મળ્યું કે “તેમણે એક જ લત પકડી રાખી હતી સર, “કે અમને તો અમારો અનિલ સાજો થઇ ગયો એ જ માતાજીના આશીર્વાદ છે. અમે ફ્રીમાં ટ્રીટમેન્ટ ન કરાવી શકીએ.”
જાણતાની સાથે જ અકાઉન્ટન્ટ સાથે બેઠેલા ડૉ. અખિલેશે ટિપ્પણી કરી.” સાચ્ચે જ ધીરુભાઈ!!”

By:Maulik Nagar “Vichar”

HopeScope Stories Behind White Coat – ૪૦ / Maulik Nagar “Vichar”

“ટણપા”
હા..હા..હા..હા..
ડૉ. પ્રભાકરની કૅબિનમાં હર્ષોલ્લાસ હતો.
જોકે હાસ્ય અને નિખાલસના ત્રાજવામાં સમતોલન ન હતું.
ક્યાં સામાન્ય નિખાલસ ડૉ. પ્રભાકર અને ક્યાં એમનાં સ્કૂલના મિત્ર આંતરરાષ્ટ્રીય ટેનિસ ખેલાડી અને સેલિબ્રિટિ મિ. વિશ્વનાથન.
વિશ્વનાથનનો કાફલો નીકળે એટલે જાણે કે કોઈ કેન્દ્રીય પ્રધાનનો કાફલો નીકળ્યો હોય તેવું લાગે.
એમની સાથે એમનાં બે ત્રણ બૉડિ ગાર્ડ હોય, એકાદ બે વ્યવસાયિક ચાપલૂસ મિત્રો હોય, બધી જ તારીખો અને મીટિંગ્સની નોંધ રાખે તેવી એમની સેક્રેટરી હોય અને અલગ અલગ લકઝરી ગાડીઓના ડ્રાઈવર્સ હોય.
ડૉ. પ્રભાકર પણ એમની દાક્તરી ફિલ્ડની સેલિબ્રિટી જ હતાં.
એક કૉર્પોરેટ હોસ્પિટલના સી.ઈ.ઓ. અને મૅનેજમેન્ટની સાથે પ્રૅક્ટિસ પણ એટલી કુશળતાથી કરતા હતા.
અલબત્ત વિશ્વનાથનની કક્ષા કંઈક અલગ જ હતી.
વિશ્વનાથનને કોઈ પણ મેડીકલ એડવાઇઝ જોઈતી હોય તો સીધો જ એમનાં સ્કૂલના મિત્ર ડૉ. પ્રભાકરને જ કન્સલ્ટ કરે.
ડૉ. પ્રભાકર પણ બને ત્યાં સુધી એમને ફોન પર જ સલાહ આપી દે.
પરંતુ આ વખતે વિશ્વનાથનને અમુક જરૂરી રિપોર્ટ્સ કરાવવાના હતાં એટલે એમનાં આખેઆખા સ્ટાફ સાથે તેઓ ડૉ. પ્રભાકરની હૉસ્પિટલમાં આવ્યા હતાં.
એમનાં આવવાની જાણ થતા ડૉ. પ્રભાકરના સ્ટાફના લોકોએ તો ઑટોગ્રાફ માટે પોતપોતાની ડાયરી, સેલ્ફી માટે ફોન અને લાલી લિપ્સ્ટીક કરીને પોતાના ચહેરા તૈયાર જ રાખ્યા હતાં.
વિશ્વનાથનના વર્તનમાં એમની પ્રસિદ્ધિ અને કામયાબીનો થોડો ભાર જણાતો હતો. એટલે જ તો એમની અને ડૉ. પ્રભાકરની નિખાલસતામાં થોડું ઘણું સંતુલન ઓછું હતું.

“નાથ, તારી એક પણ મેચ હું જોવાની છોડતો નથી.” એક ખેલાડી માટે તો આ ભારોભાર કૉમ્પ્લિમન્ટ કહેવાય પરંતુ વિશ્વનાથને “તું કારો” ખૂંચ્યો.
“હું પણ તારી આપેલી એકેએક લાલપીળી ટીકડીઓ લેવાનું ચૂકતો નથી.” વિશ્વનાથને માત્ર “સસ્તી” જ બોલવાનું બાકી રાખ્યું હતું. છતાંય એનાં શબ્દોમાં કટાક્ષ જણાઈ આવતો હતો.
“હા..હા..હા..” આ સાંભળીને ડૉ. પ્રભાકરે તો ખૂબ જ સહજતાથી હસી લીધું.
“પ્રભુ તે પણ જો ટેનિસ ચાલુ રાખ્યું હોત તો આજે આપણે બંને સ્ટાર હોત.” વિશ્વનાથને પાછી કટાક્ષ કરી.
આડકતરી રીતે પોતે સફળ છે એનો પૂરાવો આપ્યો.
ડૉ. પ્રભાકરની કપાળની રેખાઓ ભેગી થઇ ગઈ, “કમ ઑન નાથ!!
“વૉટ?”
“યુ આર પોઝિટિવ, તને મલેરિયાની અસર છે.”
“હેં!!” વિશ્વનાથના તો હોશકોશ ઊડી ગયાં.
“તો હવે? શું હું ટ્રાવેલ નહીં કરી શકું?”
“ના..ના..ચિંતા ના કર. તાવ આવતો નથી એટલે વાંધો નહીં. ” ડૉ. પ્રભાકરે એને શાંત્વન આવતા કહ્યું.
“હાશ! તો તો સારું. આવતા અઠવાડિયાથી મારી ‘ઑસ્ટ્રેલિઅન ઓપન ટૂર’ છે.”
“લે નાથ!..આ લાર્યાગો દવા લઇ લેજે. મને નીકળતા પહેલાં ફોન કરજે કે કેવું લાગે છે અને કીપ મી અપડેટેડ.”
નાથના હાથ તો મલેરિયા સાંભળીને જ કાંપવા લાગ્યા હતાં.
ગંભીર મોઢે ન છૂટકે લોકોને ઑટોગ્રાફ આપ્યા અને સેલ્ફી પડાવી.
મિલિયન ડૉલર્સની કમાણી અને એ.ટી.પી કપ જીતવા મિ. વિશ્વનાથન પોતાના સ્ટાફ સાથે ઑસ્ટ્રેલિયા જવા રવાના થઇ ગયાં.

ભઈએ તો બે દિવસ લાર્યાગો લીધી.
શરીરમાં થોડું સારું લાગતા એણે દવા લેવાનું બંધ કર્યું.
ઑસ્ટ્રેલિયા જવાની હૈયાહોળીમાં તે મિત્ર ડૉ. પ્રભાકરને પણ પોતાની અપડેટ આપવાનું ચૂકી ગયો.
એકાદ બે ફ્રેન્ડલી મેચમાં તો એણે હરીફને સીધા સેટમાં જ હરાવી દીધાં.
આયોજકોથી માંડીને દેશ-વિદેશમાં બધાં જ ટેનિસ રસિકોને લાગ્યું કે આ વખતે તો ભારતીય ખેલાડી વિશ્વનાથન ઘરેથી જ સેટ થઈને આવ્યા છે.
ટુર્નામેન્ટનો લીગ રાઉન્ડ ચાલુ થવાનો હતો તે જ દિવસથી વિશ્વનાથનને થોડું નરમગરમ લાગતું હતું.
તેનાં સપોર્ટ સ્ટાફે વિચાર્યું કે ‘ઈટ મસ્ટ બે સ્ટ્રેસ!’
મેચનો સમય થઇ ગયો હતો.
સ્ટેડીયમ ખચોખચ ભરેલું હતું. અમેરિકન હરીફની સામે વિશ્વનાથનની પ્રથમ મેચ હતી.
સ્ટેડિયમમાં ભારતીય પોશ પ્રેક્ષકો શૂટ બૂટ પહેરીને ગોઠવાઈ ગયા હતાં.
“વિશ્વનાથન..વિશ્વનાથન”થી ચીયર કરતા પ્રેક્ષકોનો અવાજ સંભળાતા ડ્રેસિંગ રૂમમાં વિશ્વનાથનના આત્મવિશ્વાસમાં વધારો તો થયો પરંતુ હજી પણ એનાં શરીરમાં એ જોશ ન હતો જણાતો.
લાર્યાગો લીધી તે બે દિવસ એને સારું લાગ્યું હતું.
એટલે ભાઈ એ તો પાઉચમાંથી દવા કાઢી અને ગડગડાઈ ગયો.
વાહ..થોડીક જ ક્ષણોમાં જોરદાર તાજગી આવી ગઈ.
વિશ્વનાથને તો વિશ્વ ચૅમ્પિયન અમેરિકન હરીફને તો પરસેવો પડાવી દીધો અને સફળતાથી એ.ટી.પીમાં ખાતું ખોલાવ્યું.
એણે તો સળંગ બે ત્રણ દિવસ લાર્યાગો દવાનો કૉર્સ ચાલુ જ રાખ્યો.
બીજી મેચની શરૂઆત તો થઇ પરંતુ અધવચ્ચે જ જાણે એને આંખે ઝાંખપ આવી, બધું જ ધૂંધણું દેખાવા લાગ્યું.
મેચ રેફરિ સાથે વાત કરી, એ મેચને રદ કરવામાં આવી.
અફકૉર્સ આ કાંઈ ગલી ક્રિકેટ તો હતું નહીં એટલે એણે એ મેચના પોઈન્ટ્સ ગુમાવવા પડ્યા.
સપોર્ટ સ્ટાફે તો દોડાદોડ કરી મૂકી.
આંખે ઝાંખપ હોવાથી એમને લાગ્યું કે કંઈ ઢીલું નથી મૂકવું.
સૌ પ્રથમ મેલબોર્નની હોસ્પિટલમાં બ્રેઈનનો એમ.આર.આઈ કરાવ્યો.
નોર્મલ આવ્યો.
કોઈ બુદ્ધિશાળી આત્માએ આંખની ચેક-અપ કરવાની સલાહ આપી.
એ પણ નોર્મલ.
અંતે પોતાની શારીરિક નબળાઈથી કંટાળીને વિશ્વનાથને ટુર્નામેન્ટ અધવચ્ચેથી જ કવીટ કરવાનો નિર્ણય કર્યો અને સીધો ભારત ભેગો થઇ ગયો.

પોતાના એ જ કહેવાતા ઇન્ટરનેશનલ કાફલા સાથે એ જ લાલપીળી ગોળી આપતા એનાં મિત્ર ડૉ. પ્રભાકરની હોસ્પિટલ પહોંચ્યો.
એને જોતાંની સાથે જ ડૉ. પ્રભાકર એનાં પર તાડૂક્યા.
“અલા ટણપા મૅસેજ તો ચેક કર. તારી પ્રથમ મેચ રદ થઇ ત્યારે જ મને ખબર પડી ગઈ હતી કે તે તને લાર્યાગોની આડઅસર થઇ લાગે છે.એ કાંઈ ધાણી મમરા નથી કે ડબ્બો ખોલીને ખાઈ લેવાનું.” મગજ પરનો પિત્તો ગુમાવી બેઠેલા ડૉ. પ્રભાકર જયારે ભાનમાં આવ્યા ત્યારે જોયું તો એમનાં સપોર્ટ સ્ટાફની સાથે બે-ચાર મીડિયાવાળા પણ અંદર ઘૂસી ગયાં હતાં.
બીજાં દિવસે બધાય છાપામાં આંતરરાષ્ટ્રીય ટેનિસ ખેલાડી વિશ્વનાથનના ફોટા સાથે હેડિંગ હતું “ટણપા”

By:Maulik Nagar “Vichar”

નવા વર્ષની શુભકામના “બેઠક”ની શુભેચ્છા.-

નવલા વર્ષે   દરેક વાચક અને સર્જક વિજયશ્રી વરતે 

આજના દિવસે શુભ લાભના પગલે આપના ઘરમાં ઝળહળતી સુખ શાંતિ કુમકુમ પગલે  પ્રવશે અને આપનો પરિવાર, ઘર અને કલમ નવા વર્ષમાં શુભ ભાવના અને શુભ કામના થી ઝગમગે એવી

“બેઠક”ની શુભેચ્છા.

દિવડા પ્રગટાવજો

Happy Diwali

ઘરના આંગણે દિવડા પ્રગટાવજો પણ એના પ્રકાશનું કિરણ દિલમાં દીપાવજો.
ઘરના આંગણે રંગોળી સજાવજો પણ એ રંગબેરંગી ડિઝાઇન દિલમાં કોતરજો.
દિપાવલીમાં મેવા મિઠાઇ ચાખજો પણ એ મિઠાશ સમાજ ઘડતરમાં ફેલાવજો.
દિપાવલીમાં નવાં વસ્ત્રો ખરીદજો પણ કોઇ અનાથને વસ્ત્ર આપીને સજાવજો.
દિપાવલીમાં ધનપપૂજન કરજો ને એમાંથી સફાઇ,આરોગ્ય, વિદ્યામાં વાપરજો.
દિપાવલી ઉમંગથી મનાવજો પણ દેશ રક્ષા કાજે ઝઝુમતા જવાનો ના ભુલજો.
દિપાવલીમાં કાશ્મીરથી કન્યાકુમારી ને દિવથી દિબ્રુગઢ સુધી એકતા મનાવજો.

સ્વપ્ન જેસરવાકર

દિવાળી-ઇન્દુબેન શાહ

happy-diwali1

 

દિવાળી આવી, બનીને ઝગમગ દીવડા
અંધકાર મનના ધકેલી ઉજાળું જીવન સહુના
રોશની ફેલાવું ઘર ઘરમાં
પ્રગટાવી દીવા સહુના દિલમાં

ટમટમતા તારાઓ સૌ સાથ
વેરાયા પૃથવીપર આજ
ઉજાળવા પગદંડી ને પાથ
બારાત ઉતરી માણવા મહેફીલ

ફટાકડાની સાથે ફોડી દર્દના ફોલ્લા
બુરાઇ મનની બધી ધકેલી બહાર
વસાવું એવી દુનિયા
ન રહે કોઈ રાગ-દ્વેશ પીડા

મીઠાઇની મીઠાસ સદા દિલમાં વશે
પ્રતિજ્ઞા શુભ દિનમાં ઍવી લઈને
ભૂલી નાત જાત રંગ સીમા વાડા બધુએ
સહુના દિલ બહેલાવું મીઠા વર્તન વ્યવહારે

  દિવાળી આવી, બનીને ઝગમગ દીવડા

અંધકાર મનના ધકેલી ઉજાળું જીવન સહુના
રોશની ફેલાવું ઘર ઘરમાં
પ્રગટાવી દીવા સહુના દિલમાં

ટમટમતા તારાઓ સૌ સાથ
વેરાયા પૃથવીપર આજ
ઉજાળવા પગદંડી ને પાથ
બારાત ઉતરી માણવા મહેફીલ

ફટાકડાની સાથે ફોડી દર્દના ફોલ્લા
બુરાઇ મનની બધી ધકેલી બહાર
વસાવું એવી દુનિયા
ન રહે કોઈ રાગ-દ્વેશ પીડા

મીઠાઇની મીઠાસ સદા દિલમાં વશે
પ્રતિજ્ઞા શુભ દિનમાં ઍવી લઈને
ભૂલી નાત જાત રંગ સીમા વાડા બધુએ
સહુના દિલ બહેલાવું મીઠા વર્તન વ્યવહારે

ઇન્દુબેન શાહ

દિવાળી અને ચંદ્રમાની વ્યથા-જયવંતી પટેલ


આપ સર્વેને દિવાળીની શુભ કામનાઓ , સહિત અભિનંદન.  આ અવસર પર ખૂદ ચંદ્રમા શ્રી રામની સામે ફરિયાદ લઇ આવે છે – કે દિવાળીનો તહેવાર અમાસની રાત્રિએ જ મનાવાય છે અને એના કારણે ચંદ્રમા દિવાળી કોઈ દિવસ મનાવી નથી શકતા અને  તેથી ઉધ્યેગ પામે છે  અહી ચંદ્રમા ખૂદને ક્યે પ્રકારથી રામના દરેક કાર્ય સાથે જોડી ધ્યે છે અને પછી ફરિયાદ કરે છે.  શ્રી રામ પણ એની વાતમાં સહમતિ આપે છે અને એને વરદાન આપી ધ્યે છે ચાલો જોઈએ ચાંદ કેવી રીતે રામને રીઝવે છે અને રામ શું નિવેડો લાવે છે :-

જયારે ચાંદની ધીરજ ખૂટી ગઈ

ત્યારે એ રઘુનંદનથી રીસાઈ ગયા

અને એણે રામને કહયું ,

“રાત્રિને આલોકિત મેં કર્યું છે

સ્વયં શિવજીએ મને પોતાના શિર પર ધર્યા છે ”

તમે પણ મારો ઉપયોગ કર્યો છે

મારી ચાંદનીના પ્રકાશમાં તમોએ સિયાને નિહાળ્યા હતા

સીતાજીના રૂપને મેં નિખાર્યું હતું

ચાંદ કે તુલ્ય એમના મુખડાને મેં સજાવ્યું હતું

જ્યારે જ્યારે સીતાજીની યાદમાં
તમે ચૂપકે ચૂપકે રડતા હતા
ત્યારે તમારી સંગતમાં બસ
હું  જ જાગતો રહી તમારો સંગાથી બન્યો હતો

સંજીવની લાવીશ, લખનને બચાવીશ
હનુમાનજીએ તમોને ખૂબ આશ્વાશન આપ્યું હતું
પણ મારી ચાંદનીનો પ્રકાશ પાથરી
એ જટિલ રસ્તો મેં પ્રકાશિત કર્યો હતો
તમોએ હનુમાનજીને ગાઢ આલિંગન આપ્યું
પણ મારું તો નામ પણ ન લીધું !!

આગળ કહે છે :  રાવણના મૃત્યુથી હું પણ પ્રસન્ન હતો
તમારા વિજયથી મારું મન ખૂબ પ્રફુલ્લિત હતું
મેં પણ ઉપર ગગનમાંથી પૃથ્વી પર નજર કરી હતી
આકાશના તારાઓને નાજુક્તાથી ભર્યા હતા

દરેક માનવીએ તમારો વિજયોત્સવ મનાવ્યો
આખી અયોધ્યા નગરીને દુલ્હન જેવી શણગારી
અને આ અવસર ઉપર તમોએ સર્વેને આમંત્રણ આપ્યું
મને એ બતાવો રામ ! તો પછી મને કેમ ભૂલી ગયા ?
ક્યા કારણસર તમે તમારો વિજયોત્સવ
અમાવાસની રાત્રિએ મનાવ્યો ?!!

જો તમે તમારો ઉત્સવ બીજા કોઈપણ દિવસે મનાવત
તો અડધો અધૂરો પણ હું તેમાં શામિલ થયો હોત
અને આ માટે લોકો મને ચિઢવે છે અને સતાવે છે
આજે પણ લોકો દિવાળી અમાવાશ્યાને દિવસે જ મનાવે છે

ત્યારે ધીમે મુશ્કુરાયને રામે કહયું,” શા માટે આટલો ગભરાય છે?  શા માટે આવડો ઉદ્ધેગ કરે છે ? જીવનમાં જે કોઈ ત્રુટીઓ અપનાવે છે – જે કોઈ થોડું ગુમાવે છે તેજ તો પામે છે.  જા, આજથી તને લોક નહી સતાવે, આજથી સહુ તને માનથી નવાજશે.  જે મને રામ કહી બોલાવતા હતા તેઓ આજથી મને ” રામચંદ્ર ” કહી બોલાવશે.  આજથી તને મારાં નામ સાથે જોડી દઉં છું !!!  આ સાંભળી ચંદ્રમાના આનંદનો પાર ન રહયો।

                                     બોલો શ્રી રામચંદ્ર કી જય

જયવંતી પટેલ
                              

આસ્વાદ-દિલમાં દીવો કરો – રણછોડ

દિલમાં દીવો કરો રે, દીવો કરો.
કૂડા કામ ક્રોધને પરહરો રે, દિલમાં દીવો કરો રે. – દિલમાં૦.

દયા-દિવેલ, પ્રેમ-પરણાયું લાવો, માંહી સુરતાની દિવેટ બનાવો ;
મહીં બ્રહ્મ અગ્નિ ચેતાવો રે, દિલમાં દીવો કરો રે. – દિલમાં૦.

સાચા દિલનો દીવો જ્યારે થાશે, ત્યારે અંધારું સૌ મટી જાશે ;
પછી બ્રહ્મલોક તો ઓળખાશે રે, દિલમાં દીવો કરો રે. – દિલમાં૦.

દીવો અભણે પ્રગટે એવો, તન ના ટાળે તિમિરનાં જેવો ;
એને નયણે તો નરખીને લેવો રે, દિલમાં દીવો કરો રે. – દિલમાં૦.

દાસ રણછોડે ઘર સંભાળ્યું, જડી કૂંચી ને ઊઘડ્યું તાળું ;
થયું ભોમંડળમાં અજવાળું રે, દિલમાં દીવો કરો રે. – દિલમાં૦.

 

આપણી ભાષાના મધ્યકાલીન કવિ રણછોડ ની એક સુંદર કવિતા જે વર્ષોથી ભજન સ્વરૂપે ગવાઈ છે તે શુભ દિવસે માણીએ આસ્વાદ મ માણ્યો તે આલેખ્યો છે

દિલમાં દીવો કરો રે દીવો કરો

એક સરખા નામ ધરાવતા કવિ રણછોડ અને ભક્ત કવિ રણછોડ  આ બે માંથી કોની છે તેની વિગત નથી પણ આજે આપણે આ રચનાનો આસ્વાદ માણશું.

સ્વરૂપ ભજનનું  છે  માટે ગાતા ગાતા ભીતર અજવાળું કરવાનું છે કવિ અહી દીવો ક્યાં કરવો અને દીવો પ્રગટાવવાનું ખરું સ્થાન ક્યાં છે તેનું સુંદર નિરૂપણ કર્યું છે.

આજના આ   મોર્ડન યુગમાં બધે મોટી લાઈટના પ્રકાશથી અજવાળું વર્તાય છે પરંતુ ભીતરમાં અંધારું કેમ ?એનો ઉકેલ અને જવાબ આ કવિતા માં છે.કવિતામાં સ્પર્શતી વસ્તુ એ છે કે કવિ ક્યાંય સલાહ કે બોધ આપતા નથી પોતાને જગાડતા આપણને જગાડે છે. નમ્ર વિનંતી કહી શકાય કારણ શબ્દોમાં પણ કવિની કરુણા વર્તાય છે.

ભીતરમાં દીવો પ્રગટાવો એટલે શું ?

તો તેના માર્ગ અને ઉકેલ દર્શાવતા કહે છે.

દયા અને કરુણા આણજે ,ક્રોધ અને અહમને ત્યાગ જે , સહજ થઇ ,સહજ દ્રષ્ટિથી વિશ્વને દરેક તત્વને માણજે જેમ દીવામાંથી દીપમાળા પ્રગટે છે તેમ પ્રગટાવજે અને અહી માત્ર દીપ પ્રગટવાની વાત નથી ભીતરમાં ભ્રમ અગ્નિ પેટાવવાની વાત છે.

જે અહમની ની અમ્બદીથી ઉતરી તુલસી ક્યારે દીવો પ્રગટો રાખવાની વાત પોતાની જાતને ટકોર કરતા સમજાવી છે ભીતરના દરવાજાની ચાવી દેખાડતા સ્વય ઉજાશ કરવાની વાત એક સીધા સદા ભજનમાં શીરાની ની જેમ ગળે ઉતારી દેતા કશું પામ્યા નો અહેસાસ કરાવે છે.

કવિ ટકોર પોતાને કરે છે જે ભક્તના લક્ષણો સૂચવે છે સાચો દીવો ત્યારે જ થાય છે જયારે સ્વય આત્માને ઓળખીએ છીએ, જીવમાંથી શિવ પ્રગટ નથી કરવો પડતો એતો પોતાની મેળે પ્રગટ થાય છે. જેમ દીવામાંથી દીપમાળા પ્રગટે તેમ અગ્નિનું પવાકમાં રૂપાંતર થતા બ્રહ્મ અગ્નિ પેટે છે જીવન કાળ દરમ્યાન કેટલાય દીવા આપણે વહેતા કર્યા છે પરંતુ અંધારું દુર થયું નથી તો આ સાદા સરળ ભક્તના ભજને દીધેલી ચાવીથી આજના આ શુભ દિવસે ભીતરના દરવાજા ખોલીએ.

ઉમાશંકર ભાઈએ એમ કહ્યું છે કવિ ની કવિતા નો આસ્વાદ જ કવિને જીવંત રાખે છે.

કવિ ની સરળ ભાષા ભીતરમાં ઉતરી જાય છે અને સંગીત સ્વરૂપે રેલાતા આત્માને જગાડે છે બાકી તો કવિએ કહ્યું તેમ તમારે જાતેજ આત્માને શોધવાનો છે ચાવી તારી પાસે જ છે.

કવિની વિગત અહી છે.

  રણછોડ (જન્મ ઇ.સ.૧૮૦૪)કેટલીક અત્યંત લોકપ્રિય ભજન રચનાઓ સરખા જ નામ ધરાવતા બે કવિઓને નામે ચડી જતી હોય છે. ‘દિલમાં દીવો કરો..’ એ રચના બે જુદા જુદા કવિ ભક્ત રણછોડના નામે નોંધાઈ છે. જેમાં એક છે ખેડા જિલ્લાના ખડાલ ગામના ખડાયતા વૈષ્ણવ કવિ. પિતા : નરસિંહદાસ મહેતા. તોરણા ગામમાં વસવાટ કરેલો. દર પૂનમે ડાકોર દર્શને જતા. એમના નામે હસ્તપ્રતોમાંથી ઇ.સ.૧૭૧૭ થી ઇ.સ.૧૭૩પમાં સજાયેલી કૃતિઓ મળે છે. જ્યારે બીજા કવિ રણછોડ ઉત્તર ગુજરાતના વિજાપુર તાલુકાના આગલોડ ગામેઔદિચ્ય બ્રાહ્મણ જ્ઞાતિમાં પિતા અનુપમરામ જોશી અને માતા કુંવરબાઈને ત્યાં ઇ.સ. ૧૮૦૪ માં જન્મેલા. શિક્ષક હતા‚ ગુરુ રામચંદદાસ મહારાજ પાસે દીક્ષા લઈ ઇ.સ.૧૮રરમાં સંસારત્યાગ કરેલો. ભજન મંડળી સ્થાપી ગામેગામ ફરતા
(૯૪) રવિસાહેબ (ઇ.સ.૧૭ર૭-૧૮૦૪)

પ્રેમે આખું વર્ષ વીતાવીએ – ફૂલવતી શાહ –

મિત્રો નવા વર્ષની શુભેચ્છા માત્ર એક દિવસ માટે નથી હોતી પરંતુ સમગ્ર વર્ષ આપણને લાગુ પડે છે  આ વખતે દિવાળી અને નવા વર્ષની ઘણી શુભેચ્છા આપણને સૌને મળી ઘણી મેં મારા કોમ્પુટર ના કારણે શબ્દોના સર્જન પર મૂકી ન હતી  તો હું મુકું તેમ માણતા જજો 

પ્રેમે આખું વર્ષ વીતાવીએ  

 નુતન  વર્ષે  નવાં જ  થઇને  ,એકબીજાને આનંદે મળીયે,

 જુના રાગ દ્વેષ દૂર કરીને, હસી-ખુશી સૌને વહેંચતા રહીએ .

 અજ્ઞાનનો  અંધકાર  દુર કરીને જ્ઞાનની જ્યોત જલાવીએ  

નિરાશા ખંખેરી, સદગુણો અપનાવી,આશા-દીપ પ્રગટાવીએ

 સૌને કાજે સુખ,  સમૃધ્ધી, આરોગ્ય અને દીર્ઘાયુ  ઇચ્છી 

 નવા વર્ષે  નવાં જ  થઇ,  પ્રેમે આખું વર્ષ વીતાવીએ  .

    હાર્દિક શુભેચ્છા સહ …

    ફૂલવતી શાહ  

પ્રજવલ્લિત કરીએ.

cropped-diwali1.jpg

મિત્રો દિવાળીના આ શુભ દિવસે ચાલો આજે ઘરના દ્વાર ખોલી, શુભ લાભના પગલા સાથે આવકાર નો દીપ પ્રગટાવીએ..ચાલો આપણે પણ દરેક ના જીવનને પ્રજવલ્લિત કરીએ  પ્રભુ પાસે પ્રાર્થના કરીએ કે દિવાળી ના  દીવડા જેવુ આપનુ જીવન પ્રકાશિત રહે..દિવાળી ના રંગ, મધુરતા, ઉજાશ, ઉલ્લાસ અને નવા વર્ષના સપનાઓ ચાલો  આપણે સાથે ઝીલીએ…

શબ્દોની  ની આતશબાજી કરીએ…

આપ સર્વેએ અમારા નાનકડા દીવડામાં આપના સહકારથી દીપમાળા પ્રગટાવી છે..આખા વર્ષ દરમ્યાન સુંદર લખાણો  નો થાળ અને મધુર પ્રતિભાવોનો  અન્નકૂટ  આપે  પીરસી ને ભાષા ને જાગ્રત રાખી છે. ગુજરાતી સાહિત્યના અદભુત તારામંડળ “શબ્દોનુંસર્જન” બ્લોગમાં આપની  સમક્ષ રજુ કરતા મને પણ ખુબ આનંદ થયો છે  …  “શબ્દોનાસર્જન” પર અને “બેઠક” પર  આપનું હમેશા સ્વાગત છે.  આપ જ પરિવાર છો માટે આપ સર્વેને ખુબ ખુબ અઢળક વ્હાલભરી દીવડાની જ્યોતભરી ,ઘૂઘરા અને મઠીયામા  પ્રેમભરી,તનક્તારા,ચકરડીમાં  ચકમક ભરી , રંગોળીના રંગભરી, સ્વજનના સંગભરી શુભેચ્છાઅને ખુબ શુભેચ્છા ।..સૌ વ્હાલા સર્જક અને વાચક મિત્રો/શુભેચ્છકો, તમને અને તમારા પરિવારજનો ને હ્રધ્યથી  ખોબલે ખોબલે દિવાળીના આ શુભ પર્વની  શુભકામના।   

પ્રજ્ઞાજી-પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા 

જાગો રે …-કલ્પના રઘુ-

મિત્રો,

નવું વર્ષ આવી રહ્યું છે. એની ઉજવણી માટે આપણે સૌ બેઠકમાં ભેગાં થયાં છીએ. આજે વિતેલા વર્ષની ક્ષિતિજે સરવૈયુ કાઢવા બેઠી તો લાગ્યું કે હું સૂતી જ રહી … વરસ વીતી ગયું. આપણે સૌ સૂતાં જ રહયાં અને હવે વાત છે નવાં વર્ષમાં જાગવાની … તો મારા આ ભાવને હુ આપની સમક્ષ મારી સ્વરચિત રચના દ્વારા ગાઇને વ્યક્ત કરવા માંગુ છું તો સાંભળો …

હું તો સૂતી રહી

હું તો સૂ … તી રહી, હું તો સૂ … તી રહી

હું તો ભરમના વમળમાં ડૂબતી રહી …

હું તો સૂ … તી રહી, હું તો સૂ … તી રહી

આશાને નિરાશા વચ્ચે,

સૂરજનાં કિરણોને શોધતી રહી.                હું તો સૂતી રહી(૨)

વાયુના ઝોંકે ઝૂલતી રહી,

ધૂપસળીની જે … મ સળગતી રહી.   હું તો સૂતી રહી(૨)

થીજેલા મહેરામણ વચ્ચે,

બરફની જેમ ઓગળતી રહી.          હું તો સૂતી રહી(૨)

મૃગજળ પાછળ દોટ મૂકીને,

સમયની સાથે સરકતી રહી.          હું તો સૂતી રહી(૨)

કોણ છે મારું? ક્યાં છે મારું?

મારું કરવા મથતી રહી.               હું તો સૂતી રહી(૨)

 

જાગો રે

જાગો રે … જાગો, જા .. ગો, જા .. ગો (૨)

પ્રભાતનાં દરવાજા ઉઘડ્યાં, કૂકડાએ છડી પોકારી.

સૂરજની સવારી આવી, ઉષાની લાલી પથરાઇ.       જાગો રે … જાગો, જા .. ગો, જા .. ગો (૨)

 

મંદિરમાં ઘંટારવ ગૂંજ્યો, ભક્તોની ભીડ જામી.

પક્ષીઓના કલરવ સાથે, સૃષ્ટિ સારી જાગી.          જાગો રે … જાગો, જા .. ગો, જા .. ગો (૨)

દિવાળી આવી,દિવડા લાવી, પ્રગટાવીએ દિપમાળા,

સાલ-મુબારક સૌને કહીએ, ઇશ્વરનાં ગુણ ગાઇએ.     જાગો રે … જાગો, જા .. ગો, જા .. ગો (૨)

કલ્પના રઘુ