HopeScope Stories Behind White Coat – 35 / Maulik Nagar “Vichar”

સર્જનનો સંવાદ


ખીચીક…ખીચીક…ખીચીક…કૅમેરાની ક્લિક બૅન્કવેટ હૉલના આખાય વાતાવરણને સંગીતમય બનાવતું હતું.
ફ્લેશ લાઈટના ઝગારા સ્ટેજ પર બેઠેલી સેલિબ્રિટીના ઉજ્જવળ વર્તમાનની ઝાંખી કરાવતું હતું.
ચાહકોથી ખચાખચ આ સમારંભની પહેલી બે હરોળ તો માત્ર પત્રકારો અને ન્યૂઝ ચેનલોના સંવાદદાતાઓથી જ ભરાયેલી હતી.
જાણે કે કેમરાની ફ્લેશલાઇટને સેકંડ કાંટાનું ટ્રિગર આપ્યું હોય તેમ દરેક સેકંડે પત્રકારો સ્ટેજ પર બેઠેલ યુવા હસ્તિના અલગ અલગ એંગલથી ફોટો લેતાં હતાં.
સમારંભ અંતિમ પડાવ પર આવી પહોંચ્યો હતો. હવે પત્રકારો અને પોતાના ચાહકો સાથે સંવાદની ક્ષણ હતી.

“પ્રજ્ઞામૅડમ, યુવા વયે જ આપને આટલી સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થઇ છે. હવે તો તમારી પુસ્તકોનો આંકડો ત્રણ ડિજિટમાં પહોંચી ગયો છે. બધી જ પુસ્તક તમારી “બેસ્ટ સેલિંગ” પુસ્તક રહી છે. અમે આપની સફળતા વિષે તો ઘણું જાણીયે છીએ. પણ તમારી આ સફળયાત્રા વિશે અમે ક્યાંય વાંચ્યું નથી. એ વિશે તમે કંઈક જણાવશો?”
બધાને આશા હતી કે આ લાંબાલચક પ્રશ્નની પાછળ ડૉ. પ્રજ્ઞા એમની લાંબીલચક સફ્ળતાયાત્રા અક્ષરશઃ જણાવશે. અને બધાનો આ કૉમન પ્રશ્ન જ હતો.

“વ્હાય નોટ!”ડૉ. પ્રજ્ઞાએ પોતાના મીઠાં સંગીતમય અવાજમાં પોતાના ચાહકગણની તાળીઓના લય સાથે પોતાના જીવનના એ ઉત્તમ ક્ષણો વાગોળવાની તક ઝડપી લીધી.

સ્ટેજ પર પોતાની બાજુમાં બેઠેલાં માતા-પિતાના ચરણ સ્પર્શ કર્યા. નાનાભાઈ પાર્થને સ્નેહભર્યું આલિંગન કર્યું અને વાયર વગરનું માઈક લઇ ઉંચી હિલની સેન્ડલ પર અડગ ચાલ સાથે સફળતાયાત્રાની વાત શરૂ કરી.

“પ્રિય મિત્રો, મારા માતાપિતાને હંમેશા મારી પાસેથી હું એક ડૉક્ટર બનું એવી જ અપેક્ષા હતી. એનું એક કારણ એ હતું કે હું ખૂબ જ વાંચતી હતી. જે પુસ્તક હું વાંચું એના શબ્દો શું એ કાગળ પર જો કોઈ ડાઘો હોય તો તે પણ મને પાનાં નંબર સાથે યાદ રહી જતો.” ડૉ. પ્રજ્ઞાએ બીજું કારણ જણાવે તે પહેલાં એના મમ્મી સામે જોઈને એક હળવું સ્મિત કર્યું. જેમાં સ્મિતની સામે એને મમ્મીના આંખે બાઝેલી છારી જ દેખાઈ.
સ્વાભાવિક છે કે નાની વયે દીકરીનો આટલો મોટો ચાહકગણ હોય તો કંઈ માની આંખમાં હરખના આંસુ ન હોય?
“અને બીજું કારણ એ હતું કે મારા ઘરમાં મારા મમ્મી અને પપ્પા બંને પ્રખ્યાત હાર્ટ સર્જન, મારા કાકા, કાકી પણ સર્જન, મમ્મી પક્ષે પણ દાદા હૉમિઑપથી ડૉક્ટર અને હવે તો આ બેઠેલો મારો ભાઈ પણ સર્જન બની ગયો છે. એટલે મારે પણ ડૉક્ટર બનવું એ ‘ટુ ડુ લીસ્ટ’માં લખાઈ ગયેલું હતું.”
“પણ કમનસીબે ક્યારેય મારા સાહીંઠ ટકાથી વધારે આવતા ન હતાં. જેના લીધે હંમેશા મારા મમ્મી પાપાને ખૂબ જ દુઃખ થતું હતું.”
સ્ટેજ પર ડાબેથી જમણે અને જમણેથી ડાબે તરફ ફરતી ડૉ. પ્રજ્ઞાની ઉપરની ફૉક્સ લાઈટ પણ એની સાથે આમથી તેમ જતી હતી.
“મારાં મમ્મી પપ્પાને એક જ ડર હતો કે જો હું તેઓની જેમ સર્જન નહીં બનું તો સમાજ એમને શું કહેશે? તેઓનાં ડૉક્ટર ફ્રેન્ડ્સના દીકરા દીકરીઓ પણ તેમની જેમ જ ડૉક્ટરીનું ભણવામાં સક્ષમ હતાં. બધાં જ વર્તુળની અંદર હું જ એક માત્ર ભણવામાં નબળી હતી.”
“પ્રથમ તો મમ્મી પપ્પાએ મને ઘણાં પ્રલોભન આપ્યાં. જો તું એમ.બી.બી.એસમાં આ કૉલેજમાં એડમિશન લઇ શકીશ તો તને કાર અપાવીશું. તને પરદેશ ફરવાં લઇ જઈશું વિગેરે વિગેરે” પણ ગમે તેટલા પ્રલોભનોની સામે મારા માર્કસમાં એક ટકાનો પણ ફરક આવતો ન હતો.” હવે તો ડૉ. પ્રજ્ઞાની આંખો પણ ધીરેધીરે ઝાંખી થવા લાગી હતી.
“મને યાદ છે કે હું બારમાં ધોરણના સાયન્સપ્રવાહની પ્રિલીમ પરીક્ષામાં નાપાસ થઇ હતી. મમ્મીએ અને પપ્પાએ બંનેએ મને સમજાવ્યું કે ચિંતા ન કરીશ બેટા બોર્ડની પરીક્ષામાં તો તારા સારા માર્ક્સ આવશે જ અને આપણે મેડીકલમાં જ એડમિશન લઈશું.” તેઓની આ સહાનુભૂતિ એટલા માટે હતી કેમકે હું આખો દિવસ વાંચતી હતી છતાં પણ હું નાપાસ થઇ હતી.” ડૉ. પ્રજ્ઞા બોલતી હતી તેમાં એણે પોતાનાં મમ્મી-પપ્પાને દુઃખી કર્યા હતાં એનું દુઃખ જણાતું હતું.
ડૉ. પ્રજ્ઞા હવે એ સ્થિતિમાં હતી કે તે એક જ સ્ટેજ પર બેઠેલાં મમ્મી પપ્પાની સામે જોઈ પણ શકતી ન હતી.
“સૉરી..મમ્મી..પપ્પા..”આગળ બોલવા જાય તે પહેલાં જ ડૉ. પ્રજ્ઞાથી એક ડૂમો ભરાઈ ગયો.
નાના ભાઈ પાર્થે ઊભા થઈને ડૉ. પ્રજ્ઞાને વળી પાછું આલિંગન કર્યું અને મિનરલ વૉટરની બૉટલ હાથમાં આપી.
“સૉરી..મમ્મી..સૉરી પપ્પા..તમે લોકો હંમેશા વિચારતા હતા કે હું આટલું બધું ભણું છું છતાંય મારા માર્કસ કેમ ઓછાં આવે છે! એનું સાચું કારણ તમને અને મારા તમામ ચાહકગણને આજે કહું છું.” ડૉ. પ્રજ્ઞાએ હાલમાં જ સર્જન બનેલા એનાં નાના ભાઈ પાર્થની સામે જોયું. એનું ગુલાબી સિલ્કનું શર્ટ આંસુથી રેબઝેબ થઇ ગયું હતું.
“મિત્રો જયારે પણ મને મમ્મી પપ્પા મને વાંચતા જોતા હતા ત્યારે નીચે મારી ભણવાની પુસ્તક રહેતી હતી અને ઉપર અવનવી ફિક્શન સ્ટોરી બુક. તેઓને હંમેશા એમ જ લાગતું હતું કે હું આટલું બધું ભણું છું છતાંય મારા માર્કસ સારાં કેમ નથી આવતા!”
“ક્યારેક હું મારી કોઈ મિત્ર પાસેથી સ્ટોરી બુક લાવતી તો ક્યારેક મારા અને ભાઈ પાર્થની પૉકેટ મનીમાંથી પુસ્તક લાવતી. હું જયારે સોળ વર્ષની હતી ત્યારે મેં હિન્દીમાં “કિતાબોકી ગુડીયા” પુસ્તક લખી હતી. જે માત્ર પાર્થને જ ખબર હતી. બસ ત્યારથી જ આ વાંચન અને લેખનની અવિરત યાત્રા ચાલુ થઇ ગઈ. હવે તો તે પુસ્તક આપ સૌએ ખૂબ વખાણી છે.”
હું બાર સાયન્સની બોર્ડની પરીક્ષામાં ફેલ થઇ ત્યારે મેં મમ્મીને ખૂબ જ રડતા જોઈ. મને લાગ્યું કે મેં બહું જ મોટું પાપ કર્યું છે. મારા રૂમમાં એકાંતનો ફાયદો ઉઠાવીને મેં અડધો કલાક સુધી પંખા સામે તાકી રાખ્યું. પણ હિંમત ન ચાલી.” ડૉ. પ્રજ્ઞાનું ડૂસકું એનાં શબ્દો અને કિતાબોની જેમ શ્રોતાઓ સુધી પહોંચી ગયું. એનો આખેઆખો ચાહકગણ રડમસ થઇ ગયો.

મિત્રો પણ સારું થયું કે હું ફેઈલ થઇ. જો હું પાસ પણ થઇ હોત તો ચોક્કસપણે પપ્પા મને મેડિકલ ભણવા આગ્રહ કરતા અને એમાં પણ હું અથડાઈ કુટાઇને પાસ તો થઈ જાત પણ મારી સર્જનાત્મક વિચારયાત્રા અને લેખનયાત્રા અટકી જાત.

પણ જોગાનુંજોગ તો જૂઓ મારી આ એકસો એકમી પુસ્તકની સિદ્ધિરૂપે રાષ્ટ્રપતિના હસ્તે જ મને બેસ્ટ યુવા રાઇટરનો અવૉર્ડ મળ્યો અને મિશિગન યુનિવર્સિટી તરફથી ડૉક્ટરેટની માનદ્દ પદવી પણ મળી.
તાળીઓના ગડગડાટ સાથે આખોય સભાખંડ ગાજી ઉઠ્યો.
“સૉરી મમ્મી-પપ્પા કે હું આપ અને ભાઈની જેમ સર્જન ન બની શકી.” વાક્યના અંતે ડૉ. પ્રજ્ઞા ધ્રુસ્કેને ધ્રુસકે રડી પડી.
ડૉ. પ્રજ્ઞાની મમ્મીએ એની પાસેથી માઈક હાથમાં લીધું અને એ જ ગર્વભેર આંસુભરી આંખે ડૉ. પ્રજ્ઞાના દરેક ઉપસ્થિત ચાહકોની હાજરીમાં કહ્યું કે,
“બેટા..હવે સર્જન તો તું પણ છે જ ને!! શબ્દોની સર્જન.”

By:Maulik Nagar “Vichar”

HopeScope Stories Behind White Coat – ૨૮ / Maulik Nagar “Vichar”

By:Maulik Nagar “Vichar”

‘ડૉક્ટર ડૉક્ટર’

“ભાભી, ચા લેશો કે કૉફી?”
“નાનકી…મારે ઑફિસ જવાનું મોડું થાય છે. ફરી ક્યારેક આવીશું. તું અત્યારે ચેક અપ પતાવી દે ને!” નાનકી સાંભળીને ડૉ. કાવ્યાને પિતરાઈ ભાઈ અનંત સાથે ગાળેલા બાળપણના દિવસો યાદ આવી ગયાં. કોઈ પણ પ્રસંગે જયારે આખો પરીવાર ભેગો થતો ત્યારે કાવ્યા ડૉક્ટર બનતી હતી અને બીજાં પિતરાઈ ભાઈ-બહેનો પેશન્ટ અને પેશન્ટના સગાવ્હાલા બનતા.
“પંદર મિનિટ પછી પાછું ચેક કરવું પડશે ભાભી હો! ભાઈનું બ્લડ પ્રેશર બહું જ હાઈ આવે છે.” ભાઈની દોર હંમેશા ભાભીના હાથમાં હોય એમ સમજીને ડૉ. કાવ્યાએ ભાભીને સંબોધીને જ પાછો ચા માટે આગ્રહ કર્યો.
અનંતભાઈની આનાકાની વચ્ચે ત્રણેય જણાએ ચાની ચૂસ્કી મારી અને કાવ્યા પાછી ડૉક્ટરના રોલમાં આવી ગઈ.
બચપણમાં કરતી હતી તેવી જ રીતે અનંતને તપાસ્યો અને એવાં જ કાકલુદીભર્યા અંદાજમાં કાવ્યાએ એ જ કીધું જે બચપનમાં રમતી વખતે કહેતી હતી.
“ભાઈ! તમારે રોજ દવા તો લેવી જ પડશે.”
સાથેસાથ નિયમિત કસરત કરવી પડશે. અને ખાવાપીવામાં ધ્યાન પણ રાખવું પડશે.”
ફરક એટલો જ હતો કે આ વખતે એ બાળપણની ‘ડૉક્ટર ડૉક્ટર’ રમત નહીં પણ હકીકત હતી.
“અંગતભાઈ છેલ્લા ચાર મહિનાથી તમે આમને આમ જ મારા ક્લીનીકે આવો છો. ચેક કરવો છો. પણ તમે ન તો દવા લો છો! અને ન તમારી લાઈફ સ્ટાઇલમાં સુધારો આવે છે.”
“પ્લીઝ ડૉન્ટ ટેક ઈટ લાઇટ્લી. ભાભી પ્લીઝ!!” અંગતના હાઈ બ્લડ પ્રેશરની ગંભીરતા પિતરાઈ બહેન ડૉ. કાવ્યના ચહેરા પર સ્પષ્ટ દેખાતી હતી. હી વૉઝ ઓન હાઈ રિસ્ક.
“આઈ વિલ બી કેરફુલ નાઉ, પ્રોમિસ! ચલ હવે અમારે નીકળવું પડશે કાવ્યા, કાકા કાકીને યાદ આપજે.”
“ચોક્કસ. ઘરે બે ત્રણ દિવસ નિયમિત તમારું પ્રેશર ચેક કરતા રહેજો અને મને જણાવજો.”
ઓકે કાવ્યા..બાય બાય..”
બાય ભાઈ..બાય ભાભી!!”

==============================

“અનંત કાવ્યા રોજ મને રિમાઇન્ડર મેસેજ કરીને તમારા બ્લડ પ્રેશરના રીડિંગ પૂછે છે.”
“તમે આટલાં બેદરકાર કેમ રહો છો?” અનંતનું મગજ તો માર્કેટીંગના ફંડા અને સ્ટાફની હાજરી ગેરહાજરીના લફડામાં જ પરોવાયેલું હતું. એટલે દર્શનાને મૌનનો જ સામનો કરવો પડ્યો.
અડધી મિનિટના મૌન પછી દર્શનાએ પાછું ચાલુ કર્યું. “જો કાવ્યા એમ કહેતી હોય કે ‘ડૉન્ટ ટેક ઈટ લાઇટ્લી’ તો કંઈક તો કારણ હશે જ ને!” હજી પણ અનંતના એક પણ ઉચ્ચારનું ઉદ્દઘાટન ન થયું.
હવે દર્શના પણ અકળાઈ ગઈ.
“અનંત, શી ઇસ ડૉક્ટર. ડૉન્ટ ટેક હર લાઇટ્લી, ઓકે!”
“દર્શના, આ ડૉક્ટરો તમને ડરાયા જ કરે.” અનંતે જોરથી રાડ પાડી. રાડ પાડવાની સાથે જ અનંતના હાથ ગાડી ચલાવતા ધ્રૂજવા લાગ્યાં.
“તમે ડરો એટલે જ તમે એમની પાસે જાઓને! ચિંતા ન કર મને કશુ જ થવાનું નથી. આઈ એમ સ્ટીલ યંગ.”
“અનંત શી ઇસ નોટ ઓન્લી ડૉક્ટર, શી ઇસ યૉર કઝિન ટૂ”
“તને ખબર ના પડે દર્શના, આ લોકો આવી રીતે જ ઘરાક બનાવે. આને કહેવાય માર્કેટિંગ સ્કિલ.”
ઊંચા થતા હોદ્દાની સાથે અનંતની વિચારસરણી ઉતરતી જતી હતી.
“તું હવે મારા મગજની………” અનંતે સ્ટેયરીંગ પર હાથ પછાડ્યો અને બોલતા અટકી ગયો.
દર્શનાને અનંતનો આ સ્વભાવ અને આવી વિચારસરણી જરાક પણ ના ગમી.
અણગમો દેખાડીને પણ કોઈ ફાયદો ન હતો.

“એક કામ કરીશ દર્શના? હું તને અહીંયા ઉતારી દઉં છું. તું રિક્ષામાં ઘરે જતી રહે. મારે ઑફિસ જવું પડશે. ઇટ્સ અર્જન્ટ.” દર્શનાને સમજાતું ન હતું કે અનંતને સાચે કામ હશે કે આ લપમાંથી છૂટકારો મેળવવા કામનું બહાનું કાઢે છે!”
“હમમ…” જેવાં હળવા રીપ્લાય સાથે અનંતની ગાડી પણ હળવી થઇ.
“પ્લીઝ બી કૅર…………”ગાડીમાંથી ઉતરતા દર્શના કંઈક કહેવા ગઈ પણ અનંતની ગાડી તો સમયની જેમ સરકી ગઈ.
ભર શિયાળામાં માહોલ ગરમ થઇ ગયો હતો.
દર્શનાએ રીક્ષા પકડી અને લગભગ પાંચ-દસ મિનિટના ગાળામાં જ અનંતનો ફોન આવ્યો.
“આઈ નો તમે સૉરી કહેવા ફોન કર્યો છે.!” દર્શનાએ વાળની લટો સરખી કરી અને થોડું મલકાતાં બોલી.
“હા દર્શના, સોરી યાર…ગુસ્સામાં મેં તને આલુ અવલું તીધુ……”
દર્શનાનું મલકાયેલું મોઢું હવે હસવા લાગ્યું, “આ શું કાલા કાઢો છો!”
“દલ્સના…દલ……” રિક્ષાના અવાજના કારણે કંઈ બરોબર સંભળાયું તો નહીં પણ ધડામ કરતો અવાય આવ્યો.
દર્શનાએ અનંત અનંત નામની અનેક બૂમો પાડી..પણ સામે છેડેથી માત્ર વાહનોનો ઘોંઘાટ જ સંભળાયો.
થોડી ક્ષણના અંતરાલ પછી કોઈક અવાજ આવ્યો.
“બુન..બુન…….”
સામે છેડેથી કોઈ ઉંમરલાયક વ્યક્તિનો અવાજ હતો.
“બુન, આ સાહેબના મિસિસ બોલો સો…ઇમનો એક્સિડન્ડ થ્યો સ” દર્શનાને ફાળ પડી.
“બઘવાઈ ગયેલી દર્શનાએ એ ભાઈને 108 બોલાવી અનંતને ‘સુંદર મલ્ટી સ્પેશિયાલીટી’ હોસ્પિટલ લઇ જવા જણાવ્યું અને એ જ રિક્ષામાં પોતે પણ ત્યાં પહોંચી ગઈ.
હોસ્પિટલના ઇમર્જન્સી વિભાગના ડૉક્ટરને પ્રથમ તો આ રોડ સાઈડ એક્સિડેન્ટનો કેસ લાગ્યો. પણ પછી તેમણે જોયું કે આ તો ઓલ્ટર્ડ બિહેવિયર છે.
દર્દીને પથારીમાં જ પેશાબ થઇ ગયો છે.
ખેંચ પણ આવેલી છે.
અરેરેરે…!!! બ્લડ પ્રેશરનું રીડિંગ જોતાં ડૉક્ટરની આંખો જ પહોળી થઇ ગઈ.
બ્લડ પ્રેશર 220/170ની આસપાસ પહોંચી ગયું હતું.
અનંત અર્ધબેભાન અવસ્થામાં હતો.
અનંતના ડાબી બાજુનાં હાથ અને પગમાં લકવાની અસર જણાતી હતી.
ડૉક્ટરે સ્ટાફને ઇન્સ્ટ્રકશન્સ આપવાના ચાલુ કરી દીધા હતાં.
“કવીક…કવીક…કવીક…આમના મગજનો સ્કેન કરવો પડશે.”
“એમનાં ઘરેથી કોઈને બોલાવો……જલ્દી જાણ કરો.” ઓન ડ્યૂટી ડૉક્ટરને એક એક સેકન્ડનું મૂલ્ય ખબર હતું.”
અનંત થોડી ઘણી હલનચલન કરી શકતો હતો અને ‘મા…ય…વાઈફ…માય વાઈફ’ તૂટ્યું ફૂટ્યું બોલવાનો પ્રયન્ત કરતો હતો.
ત્યાં જ ઇમર્જન્સી વિભાગના મુખ્ય દરવાજેથી દર્શનાને દોડતી આવતા જોઈ. અને એ જ સમયે
દરરોજની જેમ દર્શનાના મોબાઈલમાં કાવ્યાનો રિમાઇન્ડર મેસેજ આવ્યો.
“ભાભી પ્લીઝ ડૉન્ટ ટેક લાઇટ્લી, ભાઈ તો મારા મેસેજનો જવાબ જ નથી આપતા એટલે જ તમને રોજ મેસેજ કરું છું. જો ભાઈ હવે દવા ચાલુ નહિ કરે અને લાઈફ સ્ટાઇલ નહિ સુધારે તો હવેથી હું એમને રાખડી નહીં બાંધુ. એમને કહી દેજો એમની કિટ્ટા :(“
ફોનના સ્ક્રીન પર દર્શનાના આંસુના એક ટીપાં સાથે ફોનની ડિસ્પ્લે લાઈટ ડીમ થઇ અને સાથે અનંતની…!

HopeScope Stories Behind White Coat – 27 / Maulik Nagar “Vichar”

By:Maulik Nagar “Vichar”

બાટલી બોય

“એક ગઝલ તારા નામની, ના રહીમની ના રામની
એક ગઝલ તારા નામની
મૂછોનાં દોરા ફૂટ્યાં અને ઋતુ આવી જામની
એક ગઝલ તારા નામની”
“આહાહાહા…મારા વ્હાલા અંકિત પંડ્યા..શું શેર માર્યો છે તે તો બાકી.” બાઇટિંગના પડિયામાંથી એક સિંગનું ભજીયું મોઢામાં મૂકતા મિત્ર પ્રણવે ભરચક નશામાં અંકિતના ભારોભાર વખાણ કર્યા.
“શું વ્હાલા વ્હાલા કરો છો પ્રણવભાઈ..તમારા વ્હાલા તો ભગવાનને વહેલા વ્હાલા થઇ જાય એટલું પીવે છે!” જાગૃતિનાં હાથમાં ચટપટી ચિકન લોલીપોપ હતી અને મોંઢા પર સૂગ.
“જાગૃતિભાભી..અંકિતને તો બમણો નશો ચડે છે..તમે પણ…..!” અંકિતનો મિત્ર પ્રણવ બીજી કોઈ પણ ચોખવટ કરે તે પહેલાં જાગૃતિ ચિકન લોલીપોપની ડિશ મૂકી ત્યાંથી નીકળી ગઈ.

અંકિત સ્વભાવે તો સારો વ્યક્તિ હતો. સવારે નાહીને પૂજા કરવાની, સૂર્યનારાયણને જળ ચડાવવાનું, જાગૃતિ માટે સવારની પહેલી ચા તો અંકિત જ બનાવતો. અઠવાડિયામાં એક દિવસ નિયમિતપણે જાગૃતિને ઘરવખરી અને કરિયાણાની ખરીદી કરવાં લઇ જવાની અને એક દિવસ સિનેમા ક્યાંતો વડોદરાની કોઈ સારી હોટેલમાં સહપરિવાર જમવા જવાનું.
એકંદરે સારું એવું કમાતા અને પોતાની પૂરેપૂરી જવાબદારી નિભાવતા અંકિતનું આ રૂપ માત્ર સાંજના નવ વાગ્યા સુધી જ રહેતું. નવ વાગે એટલે એનાં એકાદ-બે લોફર મિત્રો ઘરે આવી ચડે અને એમની મહેફીલ જામે. એમાં પતિને સંપૂર્ણ સમર્પિત બિચારી જાગૃતિનું આવી જ બને.

જાગૃતિની બધીય ઇન્દ્રિયો ભ્રષ્ટ થઇ જાય. અનેક ગાળો, અપશબ્દો અને ગંદકીભરી વાતો કાને પડે. સભ્ય પરિવારના લોકો ન જોઈ શકે એવાં ચલચિત્રોના દ્રશ્યો એનાં આંખે પડે..ક્યારેક અંકિતના અનાડી મિત્રોની નજર અને થાળી કે પાણીના ગ્લાસ આપતી વખતનો તેઓનો કંટાળો સ્પર્શ જાગૃતિને ખૂંચે. અને અધૂરામાં પૂરું ભૂદેવની દીકરી અને પત્ની હોવા છતાં ઘરે આવેલા ભૂખ્યાં તરસ્યાં દાનવોને માંસાહાર પીરસવું પડે એ મોટો રંજ હતો.
હદ તો ત્યાં થતી હતી કે જયારે અંકિત અને એનાં મિત્રો બધાં જ નશામાં ચૂર થઇ જતા ત્યારે અંકિત જાગૃતિને પોતાનાં મિત્રોને એમનાં ઘરે મૂકી આવવા આગ્રહ કરતો. પણ જાગૃતિ ટસની મસ ન થતી. અને અંતે અંકિત એનાં પિયક્કડ મિત્રોને પોતાનાં બેડરૂમમાં સૂઈ જવા કહેતો.
“અંકિત, તમને ખબર છેને કે હું તમને કેટલું ચાહું છું.”
“જાગૃતિ, તું મને ચાહતી હોઈશ એનાં કરતા હું તને બમણું ચાહું છું.” સ્વિટ વાઈનના રસિયા અંકિતે મધુર સ્વરે જાગૃતિનો હાથ પોતાનાં હાથમાં જક્ડયો.
“જો તમે ચાહતા જ હોવ તો………..”
જાગૃતિનું વાક્ય પતે તે પહેલાં જ અંકિત બોલી ઉઠ્યો “વૅરી સુન બેબી..”
વાસ્તવમાં આ ચર્ચા રોજની હતી. વૅરી સુન…સાંભળતા જ ઘરનું વાતાવરણ સૂનમૂન થઇ જતું.

અંકિતને એનાં મમ્મી પપ્પા, પત્ની જાગૃતિ, ચૌદ વર્ષની દીકરી નિરાલી બધા એ સમજાવ્યું પણ એની આ દારૂ પીવાની લતને લાત મારી શકતો ન હતો.
હવે તો સોસાયટીના સભ્યો અને અમુક મિત્રો તો એને બાટલી બોય કહેવાં લાગ્યાં હતાં.
જાગૃતિએ અનેક બાધાઓ માની, રુદ્રી કરાવડાવી, કથાઓ કરાવડાવી, ધાગા, દોરા, માદળિયાં અનેક ઉપાયો કર્યા.
એકાદ વખત તો પોતે પણ આખે આખી વાઈનની બાટલી પોતે એક ઘૂંટડે ગડગડાવી દીધી.
અંકિતમાં એની બે-ચાર દિવસ અસર રહેતી વળી પાછો નશાની બાટલીમાં ઉતરી જતો.

જાગૃતિ નાસ્તો બનાવી બેડરૂમમાં આવી.
એણે અંકિતને બાથરૂમમાં ગળું છોલાઈ જાય એટલી જોરથી ખાંસતો જોયો.
અંકિત ખાંસતો જાય અને મોઢામાંથી લોહીના ફુવારા ઉડાડતો જાય. જાગૃતિથી ચીસ નંખાઈ ગઈ.
જાગૃતિ પણ હોમિયોપેથી ડૉક્ટર હતી. સાસુ સસરા ઘરડા હોવાથી અને નિરાલીના જન્મબાદ ઘરની જવાબદારીઓ વધતા એણે એની હોમિયોપેથીની પ્રૅક્ટિસ છોડી દીધી હતી.
જાગૃતિની હોમિયોપેથી ડૉક્ટર મિત્રના હસબન્ડ ડૉ. મુખ્તાર ગેસ્ટ્રોફિઝિશ્યન હતાં. એણે એ મિત્રને ફોને કર્યો અને અંકિતની તકલીફ જણાવી.
તેઓએ તેમને પોતાની ક્લીનીક આવી જવા જણાવ્યું.
દરેક મેડિકલ કેસમાં બને તેમ બધા જ જરૂરી રિપોર્ટ્સ કરાવ્યા અને જાણવા મળ્યું કે અંકિતનું લિવર હવે સાવ ખલાસ થઇ ગયું છે.


મનના મોજી સ્પષ્ટ શબ્દોમાં સચોટ કહેવા ટેવાયેલા ડૉ. મુખ્તારે અંકિતને કહ્યું, “બરખુર્દાર, અબ તો સિર્ફ દવા ઔર દુઆ દોનો હી કામ આયેગી, દારૂ કો મારો ગોલી..પૈસે ભી બચેગે ઔર જાન ભી!”
ડૉક્ટરની આવી સોફેસ્ટિકેટેડ ધમકીથી અંકિતનું મગજ એકાદ અઠવાડિયું ઠેકાણે ચાલ્યું.
જાગૃતિને પણ થોડી હાશ થઇ.
પરંતુ બાટલીની પ્રવાહી આત્મા વળી પાછી અંકિતને વળગી.
બે વત્તા બે ચાર પેગ ગયાં અને પાછી લોહીની પિચકારી ચાલુ થઇ.
હવે તો ડૉ. મુખ્તારે લિવર ટ્રાન્સપ્લાન્ટ સર્જનને પણ જાગૃતિ અને અંકિતની કાઉન્સેલિંગ માટે બોલાવી રાખ્યાં હતાં.
“સી મિસ્ટર અંકિત, આઈ એમ સોરી ટુ સે બટ યોર લિવર ઇસ કમ્પ્લીટલી ડેમેજ, ઇફ યુ ગેટ અ ડૉનર ધેન વી કેન ટ્રાન્સપ્લાન્ટ અધરવાઇઝ……”
સર્જન ડૉક્ટરના આ અટકી ગયેલાં વાક્યમાં અંકિતની અટકી ગયેલાં આયુષ્યના સ્પષ્ટ સંકેત દેખાતાં હતાં.
જરૂરી વિગતની જાણકારી લઇ જાગૃતિ લિવર ડૉનેટ કરવાં માટે તૈયાર થઇ ગઈ.
જો કે અંકિતના માતા પિતા, દીકરી નિરાલી, અન્ય અંગત મિત્રો પણ જાગૃતિના આ નિર્ણયથી ખુશ ન હતાં.
છતાં પણ જાગૃતિ એકની બે ન થઇ.
જાગૃતિને મનમાં હતું કે અનેક બાધા, કથા, દોરા, માદળિયાં કામ ન લાગ્યાં, પોતાના શરીરનો એક અંગ એને આપીશ તો કદાચ એ પ્રાશ્ચિત કરીને દારૂ પીવાનું છોડી દે. કેમ કે, અંકિતમાં દારૂ સિવાય એક પણ દુર્ગુણ ન હતો. અંકિત પ્રેમાળ પતિ, જવાબદાર પિતા અને પુત્ર હતો.

ત્રણ દિવસ પછી અંકિતના પુનર્જન્મની તારીખ નક્કી થઇ.
સાવ ખેંચાઈ ગયેલાં શરીર સાથે અંકિતની સર્જરી થઇ અને પત્ની તરફથી એક નવા જીવનની અમૂલ્ય ભેટ મળી.
જાગૃતિનું સ્વાસ્થ્ય પણ સારું જ હતું.
જાણે બગડેલા રેડિયોમાં વિદેશી ચિપ નાખી હોય તેમ અંકિતના જીવનના સૂરમાં પણ ગજબનો ચમત્કાર થયો.
દારૂ અને દારૂડિયા મિત્રો બંનેથી છુટકારો મળ્યો.
પહેલાં પણ આવા સુધારા અનેક વખત આવ્યા જ હતા પણ એ સુધારાના આયુષ્ય આટલા લાંબા ન હતાં.
હવે તો સારો એવો લગભગ એકાદ મહિના જેટલા સમયથી અંકિત આ સુધરેલા જીવન સાથે ટેવાઈ ગયો હતો.
પણ બીજી બાજુ જાગૃતિના શરીરમાં થોડો ઘસારો લાગ્યો.
ધીરેધીરે નાના મોટા કોમ્પ્લીકેશન ચાલું થઇ ગયાં.
એક દિવસ અસહ્ય પેટમાં દુખાવાને લીધે જાગૃતિને હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવી.
જાગૃતિની હાલત ગંભીર અને નાજુક હતી.
દોઢ-બે દિવસથી હોસ્પિટલમાં મળવા ન આવેલા અંકિતને સામે ઉભેલો જોઈ જાગૃતિ હરખાઈ, એને ઈશારામાં હગ કરવા જણાવ્યું.
લાલ લાલ ભીની આંખે અંકિત જાગૃતિને ભેટ્યો.
ભેટતાની સાથે જ અંકિત થોડું ખાંસ્યો અને એનાં મોંઢામાંથી સ્વીટ વાઈનની દુર્ગંઘ આવી.
“તે પાછું પીધું અંકિત?” જાગૃતિએ ગુસ્સામાં ડોળા કાઢયા પણ અવાજ નાજુક હતો.
“તું પણ પીતી હોત ને તો તારે હોસ્પિટલમાં રહેવું ના પડત જાગૃતિ!” અંકિતના અવાજમાં નફ્ફટાઈ હતી અને હોઠ પર સ્વીટ વાઈનની દુર્ગંઘ સાથે એક લુચ્ચી હસી.
જાગૃતિની બંને આંખોમાંથી એક ખારું પ્રવાહી ટપક્યું અને કોઈ બંધ ના કરે ત્યાં સુધી આંખો ખુલ્લી જ રહી.
ગઝલની પંક્તિ : મૌલિક “વિચાર”

HopeScope Stories Behind White Coat – 25 / Maulik Nagar “Vichar”

By:Maulik Nagar “Vichar”

“એ….કોઠી….”

“તારો બાપ કોઠી”

“એ….કોઠી….”
“તારો બાપ કોઠી” નીરવનાં માનસિક સંતુલનની સાથે હવે જીભનું સંતુલન પણ ખોરવાઈ ગયું હતું.
વિદ્યાર્થી હોય કે શિક્ષક હવે તો બધાં જ એની ઠેકડી ઉડાડવા લાગ્યા હતા.
ગુજરાતીના ટીચરે તો નીરવ પર એક કવિતા પણ બનાવી હતી.

તારું તડબૂચ જેવું મોઢું, જોઇ ઊંઘી પૂંછડીએ દોડુ,
આ તો કેવી અજબ જેવી વાત છે.
તારી ફેલાયેલી કાયા જાણે લીમડાની ઘેરી છાયા,
આ તો કેવી અજબ જેવી વાત છે..
નાક તારું ચીબું જાણે કટાઈ ગયેલું છીબું,
આ તો કેવી અજબ જેવી વાત છે..”

જયારે પણ નીરવ ક્લાસમાં પ્રવેશે એટલે બધા છોકરાઓ સાથે મળીને આ કવિતા ગાય. વિદ્યાર્થી અને શિક્ષકો માટે નીરવ એક મનોરંજનનું સાધન બની ગયુ હતું.

લાંબી લચક ઘેરાવાવાળી દૂંદ, પૃથ્વીના ગોળા જેવો ગોળમટોળ ગોરો ચહેરો, હબસી જેવાં જાડા હોઠ, મગદળ જેવા હાથ, વિખરાયેલા ઝાફરાં જેવાં વાળ અને નાકે લબડતું લીંટ નીરવની કદરૂપતામાં વધારો કરતુ હતું.

“મમ્મી, મારે હવે સ્કૂલે નથી જવું.” આ ફરિયાદની સામે મમ્મી હંમેશા કહેતી કે “નીરવ દુનિયા અને પરિસ્થિતિ સાથે લડતા શીખ.”
અને બીજા દિવસે નીરવ કોઈક વિદ્યાર્થીના હાથ પગ તોડીને આવે. એટલે લડીને જ આવે.

રોજની આવી માનસિક યાતનાથી હવે નીરવનો સ્વભાવ વિકૃત થવા લાગ્યો હતો.
નીરવને માણસોનો ડર લાગવા લાગ્યો હતો. અને આજુબાજુના લોકોને પણ એનાથી ડર લાગવા લાગ્યો હતો.
એના એકલદોકલ મિત્રો હતા તેઓએ પણ એનો સંગાથ છોડી દીધો હતો.
એકનો એક દીકરો હોવાથી ઘરમાં તો એને પૂરતો પ્રેમ અને સહકાર મળતો. પણ પોતાની કાયા તરફથી કોઈ જ સહકાર ન હતો.

“મમ્મી મને પેટમાં બહું લ્હાય બળે છે.” સવાર સવારમાં આંખો ચોળીને આવતાં નીરવની આવી ફરિયાદ સાંભળીને મમ્મીએ એ જ બધું ભાષણ આપ્યું અને સ્કૂલે જવા એને તૈયાર કર્યો.
રીક્ષાવાળા મનુકાકા ના આવે ત્યાં સુધી એ ફરિયાદ કરતો જ રહ્યો. પણ મમ્મી ટસની મસ ના થઇ.
આવી ફરિયાદ બે ત્રણ દિવસ ચાલી.
નીરવની ફરિયાદની હવે એની જીભ પણ બહાર ડોકાવા લાગી અને દિવસમાં અનેક વખત ઊલટીના ઉબકા ખાતો નજરે પડ્યો.

નીરવનાં પપ્પા વિષ્ણુભાઈએ એમનાં બાળપણના મિત્ર ડૉ. શ્રીકાંતને ફોન કર્યો. એમણે ક્લિનિક પર આવી જવા કહ્યું. નીરવનાં મનમાં વળી પાછો ડર ફસાયો કે હવે ડૉક્ટર અંકલ પણ મારી મજાક ઊડાવશે.

“વિષ્ણુ, નીરવની એન્ડોસ્કોપી પરથી જાણવા મળે છે કે એને આંતરડામાં અલ્સર છે.” ડૉ. શ્રીકાંતે એનાં એ જ સાઉથ ઇન્ડિયન લહેકામાં કહ્યું કે ચિંતાની કોઈ વાત નથી. હી વિલ બી પરફેક્ટ બાય ધ મેડિસિન.”
ડૉ. શ્રીકાંતે દવાઓનું પ્રિસ્ક્રિપ્શન લખી આપ્યું અને થોડી વાર સ્કૂલ અને કૉલેજની વાતો વાગોળી. વિષ્ણુ એ જવા પરવાનગી માંગી.


વિષ્ણુએ પોતાના મહાકાય દીકરા નીરવના વિશાળ ચહેરા તરફ નજર કરી.
“બી સ્યોર..કે એ બીજો શ્રીકાંત ના બને.” ડૉ. શ્રીકાંતે હાથમાં એક વિઝિટિંગ કાર્ડ થમાવ્યું અને હળવી સ્માઈલ કરીને પોતાના સ્કૂલના ફોટો સામે ઈશારો કરી જૂના દિવસો યાદ કરાવ્યા.
નીરવ જેવી જ કાયા હતી. માત્ર રંગનો જ ફરક હતો.
મિત્ર ડૉ. શ્રીકાંતની કૅબિનની બહાર નીકળી વિષ્ણુએ વિઝિટિંગ કાર્ડ પર નામ વાંચ્યું…”ડૉ. અનુરાગ શ્રીવાસ્તવ, ઓહ..આ તો અનુરાગ..અમારી જ બેચનો સ્ટુડન્ટ હતો.” વિષ્ણુ એમ જ બબડ્યો.
“પણ…આ જ તો કાન્તયાને હંમેશા ટપલીદાવ કરતો હતો. શાલો ભણવામાં ડફોળ આજે ડૉક્ટર બની ગયો અને એ પણ સાઇક્યાટ્રીક…” વિષ્ણુના આનંદનો પાર ન રહ્યો…એનાં બે કારણ હતા કે સ્કૂલના દિવસો તાજા થઇ ગયા અને પોતાના મિત્રને મળવા મળશે એ આનંદ નફામાં.


“હેય સ્માર્ટી….” ડૉ. અનુરાગના સ્માર્ટી શબ્દથી જ નીરવનાં તો રૂંવાટા ઊભા થઇ ગયાં. આ અગાઉ પોતાના નામની પાછળ તોંદુ, ભંભોટીયું, ગણપતિ જેવાં જ શબ્દો સાંભળ્યા હતાં.
ડૉ. અનુરાગે એને પહેલેથી જ કહી દીધું હતું કે “જો હું તારા પપ્પા જેટલો બુઢ્ઢો નથી એટલે મને તું અંકલ કહેતો જ નહિ, આઈ એમ યોર ફ્રેન્ડ.”
“યસ અંકલ….સોરી…દાસ…”(ડૉ. અનુરાગ શ્રીવાસ્તવના પ્રથમ શબ્દોથી બનાવેલ નામ) નીરવનાં મોટાં મોટાં હોઠ આજે તાજાં ખીલેલાં ગલગોટાની જેમ હસતા હતાં.
એક માત્ર સ્માર્ટી શબ્દએ જ નીરવનાં શ્વાસમાં આત્મવિશ્વાસ ભરી દીધો.

“નીરવ તું સાયકલ ચલાવે છે?” ડૉ. અનુરાગ નીરવની અપેક્ષાથી અલગ જ વર્તન કરી રહ્યા હતાં.
નીરવને તો એમ હતું કે આ ડૉક્ટર પાછી કોઈ નવી દવાઓ આપશે અને બધું એનું એ જ. પણ આ તો સાચે જ બાપની ઉંમરનો એક ફ્રેન્ડ મળ્યો.
“ના દાસ…મને પડી જવાની બહું બીક લાગે છે.” નીરવે આંગળીના ટેરવાં રમાડતા કહ્યું.
“નીરવ તું તો આટલો બહાદુર છે…તારી બીકને જ મિત્ર બનાવી લે ને!”
“હેં…..!!” નીરવ વધારે કાંઈ બોલ્યો નહિ. પણ ચોંક્યો.
“હાસ્તો, મિત્રોથી ક્યારેય આપણને બીકના લાગે…જો તને મારાથી લાગે છે?”
તોંદુમલે નકારમાં માથું ધૂણાવ્યું..
“ચલ તો પછી કાલથી મારી જોડે રોજ સવારે સાયકલીંગ કરવા..ઉઠીશને સવારે પાંચ વાગે?
તોંદુમલે હવે હકારમાં માથું ધૂણાવ્યું..
“પપ્પાને કહેજે હેલ્મેટ અને ની-પેડ પણ લાવી આપે..યુ સી સેફટી ફર્સ્ટ!”

વિષ્ણુ આ અનુરાગનું આજે અલગ જ રૂપ જોઈ રહ્યો હતો.
આ વ્યક્તિ ડૉક્ટર તો માત્ર નામ પૂરતો જ છે બાકી સાચે જ સાચો મિત્ર છે. મારો પણ અને નીરવનો પણ.
ઘરે ગયા પછી પણ વિષ્ણુના વિચારો માત્ર અનુરાગ વિષે જ વિચારતા હતો….
જેનું સ્કૂલનું નામ જ આઉટસાઈડર હતું આજે એ લોકોના દિલમાં જગ્યા કરવામાં માહેર હતો.
જે શિક્ષકોના મગજનો ત્રાસ હતો એ વ્યક્તિ આજે લોકોના મગજને હાશ પહોંચાડતો હતો.
જે વ્યક્તિ એની નજીક જતાં ગભરાતી હતી..એ જ વ્યક્તિ એ આજે મારા દીકરા માટે એની ટ્રીટમેન્ટ લેવાં માટે મને આંગળી ચીંધી.
વર્ષો પછીના આ અનુરાગના વર્તનમાં ગજબનું પરિવર્તન હતું અને એવું જ પરિવર્તન આજે નીરવના વર્તનમાં પણ દેખાતું હતું.
રૂમમાં સૂનમૂન ભરાઈ રહેવા ટેવાયેલાં નીરવે આજે મમ્મીને “રોટલી બનાવવા મદદ કરું?” જેવી માંગણી કરી. જે નીરવનાં સ્વભાવથી સાવ વિપરીત.

રોજ દાસનો સવારે પાંચ વાગે ફોન આવી જાય.
જરાક પણ સુસ્તી રાખ્યાં વગર નીરવ પણ દાસની ટોળકી સાથે સાયકલિંગ કરવા નીકળી જાય.
નીરવને માનસીક અને શારીરિક બંને કસરત મળવા લાગી.
દાસની ટોળકીમાં નીરવ સૌથી નાનો હોવાથી એને વ્હાલ પણ એટલો જ મળતો હતો.
દિવસો જતાં દાસે સાયકલિંગ જેવી બીજી અનેક પ્રવૃતિઓ, આઉટિંગ અને સ્પર્ધાઓ ગોઠવી.
સમજી લો કે આ બધું એની ટ્રીટમેન્ટનો જ એક ભાગ હતું.
નીરવની ચરબીમાં એકાદ દોરા જેટલો જ માત્ર ફરક પડ્યો પણ એની નિરાશાના દોરા તૂટીને એમાં અનેક ઘણો આત્મવિશ્વાસ અને નિખાલસતા આવી ગઈ.
નીરવમાં પરિસ્થિતિને સ્વીકારવાની સૂઝ આવી.

સમય જતાં આંતરડામાં થયેલ અલ્સરનું કારણ પણ જાણવા મળ્યું. ગુજરાતીનાં શિક્ષક એની એટલી ઠેકડી ઉડાડતા કે એ ગભરાઈ જઈને ઊલટી કરી બેસતો અને પછી બીજાં વિદ્યાર્થીઓ એનાં પર હસતા. માટે એણે એ ઊલટી ગળી જવાનું શરૂ કર્યું હતું.
એનાં કારણે ઇન્ફેક્શન થતાં એને આંતરડાનું અલ્સર થયું હતું.

દાસે તો એને જડમૂળથી શીખવી દીધું કે નીરવ દરેક મુશ્કેલીઓ સાથે દોસ્તી કર, એ મુશ્કેલી જ તને તક આપશે.
અને આ જ અભિગમથી નીરવના વ્યક્તિત્વમાં હકારાત્મક બદલાવ આવ્યો.

એક દિવસ સ્કૂલમાં પ્રાર્થના બાદ કલાસરૂમમાં રાખેલા સ્પીકરમાં પ્રિન્સિપાલ સાહેબની સૂચના ચાલુ થઇ. તેમણે જાહેરાત કરી કે આંતરશાળા નાટ્ય સ્પર્ધામાં આપણી શાળા પણ ભાગ લે તેવું આમંત્રણ મળેલ છે. નાટકમાં રસ ધરાવતાં વિદ્યાર્થીઓ પોતપોતાનાં નામ વર્ગશિક્ષક પાસે નોંધાવી લે.

જાહેરાત પૂરી થતાની સાથે જ નીરવે પોતાનું નામ લખાવવા હાથ ઊંચો કર્યો; શિક્ષકે પૂછ્યું, “અલ્યા તું કયું પાત્ર ભજવીશ, તોંદુ!.”
નીરવે એક ક્ષણનો પણ વિલંબ કર્યા વગર તરત જવાબ આપ્યો. “ગણપતિ”