HopeScope Stories Behind White Coat – 3૯ / Maulik Nagar “Vichar”

આર્ટિફિશ્યલ ઇન્ટેલિજન્સ

“રઘુ, હવે તારા લેપટોપને બાજુ પર મૂક અને સૂઈ જા.”
“હા, મમ્મી આ પ્રોગ્રામમાં બગ આવ્યો છે તો મારે રિસોલ્વ કરવો પડશે. વર્ક ફ્રોમ હોમ મમ્મી, યુ સી.” રઘુની ભાષા ગુજરાતી હતી પણ છટા અંગ્રેજી હતી.
રઘુના પપ્પા ડૉ. દિનકર ચૌહાણે રઘુ નાનો હતો ત્યારથી જ એમના મોટાં ભાઈને ત્યાં અમેરિકા મોકલી દીધો હતો.
દિનકરભાઇનું માનવું એમ હતું કે ત્યાં અમેરિકામાં રહે તો છોકરાનું ભણતર અને ભવિષ્ય બંને સુધરી જાય.
દિનકરભાઇ પોતે જડબાના કૅન્સરના નિષ્ણાંત હતા. અને ગુજરાતની પ્રખ્યાત સરકારી હૉસ્પિટલના હેડ હતા.
ડૉ. દિનકર અનેક મેડિકલ સંસ્થાનોમાં પ્રમુખ અને ઉપપ્રમુખ તરીકેની કામગીરી પણ બજાવતા હતા.
સેવા કાર્યોમાં ડૉ. દિનકર હંમેશા આગળ પડતા જ હોય.
દીકરો રઘુ હંમેશા એમને અહિયાંથી કાયમ માટે અમેરિકા સ્થાયી થવા આગ્રહ કરતો હતો.
પરંતુ પાણીપુરી અને ભાજીપાઉંના શોખીન, ટૂંકમાં ખાવાપીવાના શોખીન ડૉ. દિનકર હંમેશા એવું કહીને ટાળી દેતા કે,
“હમણાં નહીં બેટા. રિટાયર્ડ થઇ જઈશ એટલે હું અને તારી મમ્મી બંને તારી સાથે અમેરિકા આવી જઈશું. ત્યાં સુધીમાં અમે તો દાદા-દાદી પણ બની ગયાં હોઈશું.”

હજી પણ રઘુની લાઈટ ઓલવાઈ ન હતી એટલે દિનકરભાઇ પોતે જ રઘુને સુવાનું કહેવા માટે ઊપર ગયાં.
આર્ટિફિશલ ઇન્ટેલિજન્સ નિષ્ણાંત રઘુની સ્ક્રીન પર પંદર-સોળ જેટલા સી.સી.ટી.વી કૅમેરા જોઈને એનાં પપ્પાને એનું કામ વિસ્તારથી જાણવાની ઉત્સુકતા થઇ.
રઘુ પણ પોતાનું કામ કરતો જાય અને મોઢામાં લેયઝ વેફરના બે-ચાર કટકા મૂકતો જાય અને પપ્પાને એનું કામ સમજાવતો જાય.
ડૉક્ટરની ઉચ્ચ ડિગ્રી અને અનેક પ્રચલિત સંસ્થાઓની ટોચની પદવીઓ હોવાં છતાંય ડૉ. દિનકારને માત્ર ઑડિઓ અને વિડીયો એ બે શબ્દ સિવાય બીજી કઈ ગતાગમ ના પડી.
ખેર, રઘુની ભારત આવવાનું કારણ એક મહીના બાદ એનાં લગ્ન હતાં.

“બેટા, એક કામ કરજે કાલે તું અને મમ્મી ડ્રાઇવર સાથે સીધા હૉસ્પિટલ આવી જજો. ત્યાંથી આપણે ખરીદી કરવા નીકળીશું.” ડૉ. દિનકરને આર્ટિફિશલ ઇન્ટેલિજન્સમાં કઈ ટપ્પો ન પડ્યો એટલે એમણે પણ રઘુને ઉંઘાડવાનો વ્યર્થ પ્રયત્ન કરવાનો માંડી વાળ્યો.

પંદરથી પણ વધારે વર્ષ બાદ ભારત આવેલા રઘુએ સરકારી હૉસ્પિટલની ગંદકી વિશે સાંભળ્યું તો હતું પરંતુ જોવામાં આજે પ્રથમ વખત આવ્યું હતું.
એની મમ્મીએ તો પહેલેથી જ એને માનસિક રીતે તૈયાર કરી દીધો હતો કે “બેટા, બધી જ ઇન્દ્રિયો બંધ કરીને સીધેસીધા પપ્પાની કૅબિનમાં ઘૂસી જજે.”
રઘુએ એનાં પ્રોગ્રૅમીંગના કમાન્ડની જેમ બધું જ માન્યું પરંતુ આંખ તે કઈ રીતે બંધ થાય!!!
ચારે બાજુ પાનની પિચકારીઓ અને લોકો આમ-તેમ થૂંકતા નજરે પડ્યાં.
મેડિકલનો વપરાયેલો સામાન ગમે ત્યાં પડેલો જોયો.
બેડ શીટ્સ, પિલો કવર બધું જ ગંદી હાલતમાં ગંદકી પર પડેલું જોયું.
લિફ્ટની જાળીનો બદલાયેલો લાલ કલર જોયો.
આ બધું જ જોતાં તરત જ એણે એનાં પપ્પાને કહ્યું કે “પપ્પા આવી ગંદકીમાં તો માણસ વધારે માંદો પડે!”
પપ્પાએ પણ મોળો જવાબ આપ્યો. “શું કરીએ બેટા જે છે તે આ જ છે! એટલે તો તને અહીંયાથી હંમેશા દૂર રાખવો હોય છે.”
રઘુની બધી જ ઇન્દ્રિયો હજી પણ શાંત જ હતી.
એકાદ-બે વાક્ય સિવાય એણે બોલવાનું ટાળ્યું.
આખીય ખરીદી એણે માત્ર ઇશારાથી જ કરી.
એનું મન ક્યાંક ભટકતું હતું.
ખરીદી પત્યાં બાદ અંતે એણે મૌન તોડ્યું.
“પપ્પા આઈ હૅવ વન સોલ્યુશન!” સેવાભાવી બાપના સેવાભાવી બેટાને જાણે કૈક તુક્કો સૂઝ્યો હોય એમ ચપટી મારી.

“અલ્યાં….આવું બધું અહીંયા ના થાય…કેટકેટલી પરમિશન અને કેટકેટલી માથાકૂટ..” રઘુના પ્રસ્તાવથી તો બાપા ભડક્યાં.
રઘુની મા જો આને, “આ સમાજ સુધારકને હોસ્પિટલમાં સી.સી.ટી.વી લગાવીને કંટ્રોલરૂમ જોડે કનેક્ટ કરવાં છે. જાણે એનાં બાપની હૉસ્પિટલ હોય એમ.”
રઘુની માએ તો બંને બાપ દીકરામાં કઈ દખલ ન દીધી.
પણ અંતે રઘુ પપ્પાને કન્વિન્સ કરવામાં સફળ થયો.
જો બેટા, તારી આટલી જીદ છે તો બનાવ તારો પ્રોગ્રામ આપણે કોઈ સારી સી.સી.ટી.વી કંપની સાથે વાતચીત કરીશું પરંતુ સરકારી હૉસ્પિટલમાં આવું શક્ય નથી. “આપણે પ્રયોગ પૂરતું મેડિકલ એસોસિએશનની મેઈન ઑફિસમાં લગાવીશું.”
“જો એમાં સફળ થઈશું તો આપણે આગળ મિનિસ્ટ્રીમાં વાત કરીશું.”
રધુ તો ખુશ થઇ ગયો.
એણે તો લગ્નની તૈયારીઓ મૂકી પડતી અને એનું કૅમેરાનું પ્રોગ્રૅમીંગ કરવા મંડી પડ્યો. અવેલેબલ ડેટા કલેક્ટ કરાવી લીધાં.
ઍલ્ગરિધમ સેટ કરવાનું ચાલુ કરી દીધું.
જો કે એણે એટલી બધી મહેનત કરવાની પણ ન હતી.
આવો પ્રોગ્રામ એણે અમેરિકાની એક કંપની માટે બનાવ્યો જ હતો.
માત્ર થોડાં ઘણાં જરૂરી ફેરફાર જ કરવાના હતા.

હાર્ડવેર અને સોફ્ટવેર લગભગ તૈયાર થઇ ગયાં.
ડૉ. દિનકર મેડિકલ એસોસિએશનના પ્રમુખ હોઈ એમણે વિશેષ પરવાનગીની જરૂર ન હતી.
મેડિકલ એસોસિએશનની ઑફિસના જૂના કૅમેરા ઉતરાવીને નવા હાઈ રિસોલ્યૂશન, સેન્સર ડિટેક્શન અને ૩૬૦º ફરે તેવાં કૅમેરાનું ઈન્સ્ટોલેશન ચાલુ થયું.
ઑટમૅટિક સિસ્ટમના પ્રથમ પ્રયોગમાં જ કમિટિના બધાં જ મેમ્બર્સ ખુશ થઇ ગયાં.
બધાંના મોંઢામાંથી એક જ શબ્દ નિકળ્યો, “વાહ!”
સેવાભાવી અને દીર્ઘદ્રષ્ટા ડૉ. દિનકરના આનંદનો પાર ન રહ્યો.
એણે હાજર બધાં જ કમિટિ મેમ્બર્સને જણાવ્યું કે આપણી આ સફળતા હેલ્થ મિનિસ્ટ્રિ સુધી પહોંચવી જોઈએ.
આપણે આ નવતર પ્રયોગનું ઉદ્દઘાટન કરીશું અને એ ઉદ્દઘાટન માટે આપણે આપણા રાજ્યના હેલ્થ મિનિસ્ટરને આમંત્રણ આપીશું.
જોગાનુજોગ ૨જી ઑક્ટોબર પણ નજીક હતી.
રઘુના લગ્નને હજી થોડાં દિવસોની વાર હતી.
આવાં અનોખા પ્રયોગના સહભાગી બની ઉદ્દઘાટન કરવા માટે હેલ્થ મિનિસ્ટર પણ આતુર હતાં.
ખાદીની ગાંસડીમાં લપેટાઈને મિનિસ્ટરથી માંડીને બધાં જ કમિટિ મેમ્બર્સ અને પરિવારના સભ્યો અને બીજાં મહાનુભાવો નિર્ધારિત સમય અને તારીખે હાજર થઇ ગયાં.
એકાદ-બે ઔપચારિક ભાષણ થયાં.
રઘુના અને ડૉ. દિનકરના ગુણગાન ગવાયા.
ગાંધીજી કરતા આજે આ બંનેનું મહત્વ વધારે જણાયું.
આટલી હાઈ-ટેક સિસ્ટમ સરકારી હોસ્પિટલમાં પણ હોવી જોઈએ એવું હેલ્થ મિનિસ્ટરે સામેથી જ પોતાના ભાષણમાં જણાવ્યું.
આ સાંભળીને ડૉ. દિનકર અને રઘુની ખુશીમાં બમણો વધારો થયો.
સર્વેનો આભાર માનીને હેલ્થ મિનિસ્ટર શાહ સાહેબે જવાની પરવાનગી માંગી.
ડૉ. દિનકર પણ એમનાં સિક્યુરિટીના કાફલા સાથે જોડાઈને એમને છેક લાલ બત્તીવાળી ગાડી સુધી મૂકવા ગયા.
રઘુ અને બીજા કમિટી મેમ્બર્સ તો હજી સ્ટેજ પર જ હતા.
સફળ પ્રયોગ અને કાર્યક્રમની સફળતાની વાતો વાગોળતા હતાં ત્યાં જ રઘુના ફોનમાં નોટિફિકેશન આવી.
“વાહ…..”ની સાથે બધાના મોંઢા ખુલ્લા જ રહી ગયા.
રઘુએ આર્ટિફિશ્યલ ઇન્ટેલિજન્સ થકી પ્રિમાઇસમાં અમૂક ગેરરીતિ થાય એનાં પેરામીટર્સ સેટ કર્યા હતાં.
ઑટોમેટેડ સિસ્ટમની ઉદ્દઘાટન બાદની આ પ્રથમ નોટિફિકેશન હતી.
રઘુએ પોતે જ ડેવલપ કરેલી ઍપ્લિકેશન ખોલી.

પાછળ બધાય કમિટિ મેમ્બર્સ જાણે ગાડી અને બાઈકની “મોત કા કુઆ” રમત ચાલતી હોય તેમ ડોકાચિયું નાખીને રઘુના ફોનમાં જોતા હતાં.

આર્ટિફિશ્યલ ઇન્ટેલિજન્સના ડેટાબેઝમાં દરેક કર્મચારીની વિગત નાખી હતી એટલે એમાંથી જે પણ કોઈ ગેરરીતિ દાખવે તો એ ડિટેક્ટ કરીને એમનાં ત્રણ ફોટા સાથે એનાં નામની પાવતી બની જાય અને એના સરનામે કુરિઅર થઇ જાય.
હેડીંગમાં “સ્પિટિંગ ઓન ધ વૉલ” લખ્યું હતું.
ત્રણ અલગ અલગ એંગલથી મેડિકલ એસોસિએશનના એન્ટ્રન્સના ફોટા હતાં.
કૉર્નરમાં તારીખ 0૨/૧૦/૨૦૧૪ સમય:૧૧:30 લખ્યું હતું.
દંડ : અંકે ૧૦૦૦/-
અપરાધીનું નામ : ડૉ. દિનકર ચૌહાણ.

By:Maulik Nagar “Vichar”

HopeScope Stories Behind White Coat – 3૮ / Maulik Nagar “Vichar”

સોરી

બસ બે જ દિવસમાં ડિસ્ચાર્જ! અત્યારે તો પરફેક્ટલી ઑલરાઇટ છે. હમણાં જ એને ચેક કરીને આવ્યો છું. હવે તો એને માત્ર ઓબ્સર્વેશનમાં જ રાખેલ છે.” ફિલ્મના હીરો જેવાં દેખાતા ડૉ. પરીખે કેટલાય દિવસોની માંદગીથી સપડાયેલા સર્વાયુના ડિસ્ચાર્જના સમાચાર આપી એનાં મમ્મી પપ્પાને ચિંતા મુક્ત કર્યા.
“પરંતુ સર, યુવરાજ સરે તો…??!!” ડૉ. યુવરાજ પાસેથી કંઈક અલગ જ માહિતી મળેલ હોવાથી સર્વાયુના મમ્મી અને પપ્પાએ બંનેએ સાથે ઉદ્દગાર કર્યો.
પરંતુ એ ઉદ્દગાર ઉચ્ચારમાં બદલાય તે પહેલાં જ સાથે ભણેલાં, સરખી ડીગ્રી અને હોસ્પિટલમાં સરખી જ પદવીવાળા ડૉ. પરીખે સર્વાયુના મમ્મી પપ્પાને અડધે જ અટકાવ્યા અને થોડું બીજું મરચું મીઠુ ભભરાવ્યું.

સાહેબજી, કેટલી ચમચી સુગર?” ડૉ. પરીખે પોતાની કૉફીમાં નાખેલી બે ચમચી સુગર હલાવતા હલાવતા ડૉ. યુવરાજને પૂછ્યું.
“પરીખ મને તારી આ હરકત નથી ગમતી. તને ખબર જ છે કે સર્વાયુ બે-ચાર દિવસનો જ મહેમાન છે. વ્હાય કાન્ટ યુ બી ટ્રાન્સપેરન્ટ. ખોટા હીરો બનવાની શી જરૂર છે?” ડૉ. યુવરાજના અવાજમાં થોડી અકળામણની સાથે ભીનાશ પણ હતી.

“સાહેબજી, તમારી કાઉન્સેલિંગ કરવાની સ્ટાઇલ અલગ હશે! મારી કાઉન્સેલિંગ કરવાની સ્ટાઇલ અલગ છે.” ડૉ. પરીખના ‘સાહેબજી’ સંબોધનમાં ભરપૂર ઇર્ષા નીતરતી હતી.
જોવામાં ડૉ. પરીખ લાગતા’તા તો હીરો જેવાં પરંતુ એમનાં વાણી, વર્તન, વિચાર બધામાં કપટ હતું.
એમનાં શબ્દો મીઠ્ઠા હતા પરંતુ એમની દાનતમાં મીઠાશ ન હતી.
એમને હંમેશા ડૉ. યુવરાજની અદેખાઈ આવતી હતી.
ડૉ. યુવરાજ પીડિયાટ્રિક ઇન્ટરસીવિસ્ટ તરીકે આખા ગુજરાતમાં ખૂબ જ જાણીતું નામ હતું.
નર્સિંગ સ્ટાફ હોય કે મેડિકલ ઓફિસર બધાની જ લાપરવાહીથી તે અજાણ ન હતાં. એટલા માટે જ જો તેમણે હોસ્પિટલમાં જ જો રાતવાસો કરવો પડે તો તે તૈયારી સાથે જ આવતાં હતાં.
લક્ઝરી કારના શોખીન ડૉ. યુવરાજના પાંચ એકરના મોટાં બંગલામાં ગૌશાળા પણ હતી અને બે-બે તાલીમ પામેલા ઘોડાં પણ હતાં.

સાચે જ, સાધનો જોઈએ તો તેઓ સંપન્ન હતાં.
રંગે ઘઉંવર્ણા ડૉ. યુવરાજની વાણીમાં સચોટતા અને નમ્રતા પણ એટલી જ સંપન્ન હતી.
તેમની જીવનશૈલી જોતાં જ પેલી કહેવત યાદ આવી જાય,”ઑલ્ડ વાઈન ઈન અ ન્યૂ બૉટલ”
ઈમાનદારી અને મહેનતથી કમાયેલી સંપત્તિને તેઓ બખૂબી ભોગવતા હતા પરંતુ ડૉ. યુવરાજને તેનું જરાક પણ ઘમંડ ન હતું.
બધી જ સુખ સાહેબીની સાથે તેમને નાના-નાના ભૂલકાઓની સેવા કરવામાં જે સંતોષ મળતો હતો તે જ તેમના નાદાન હસમુખા ચહેરાનું કારણ હતું.
દરેક પેશન્ટને જાણે તે પોતાનું બાળક હોય તેમ જ ટ્રીટમેન્ટ આપતા હતા.
બસ માત્ર એક જ કમી હતી..”આ બધું જ કમાયેલું ભોગવનાર જન્મતાની સાથે જ શૂન્યતામાં ભળી ગયો હતો.”

ડૉ. પરીખે બનાવેલ બે ચમચી નાખેલ ખાંડવાળી કૉફી ડૉ. યુવરાજને કડવી લાગતી હતી.
વારંવાર એમની આંખ સમક્ષ સર્વાયુ અને એનાં મમ્મી પપ્પાનો ચહેરો જ આવતો હતો.
આટલા અનુભવી ડૉક્ટર આજે છલકપટની જાળમાં ફસાઈને બેચેન થઇ ગયાં હતાં.
એમનાં મગજમાં તો સર્વાયુની મમ્મી પપ્પા સાથે કરેલ કાઉન્સેલિંગના સંવાદો જ ગુંજતા હતા.

“સોરી, સર્વાયુની હાલત ખૂબ જ નાજૂક છે.”
“એટલે..એટલે…એને ડિસ્ચાર્જ ક્યારે મળશે?”
“ગણતરીના જ કલાકો…”
“ડિસ્ચાર્જ?”
“ના…” અને આ જ શાબ્દિક ગૂંગળામણ ડૉ. યુવરાજના મગજમાં પડઘા બનીને ગુંજતી હતી.
સાથેસાથ ડૉ. યુવરાજને એ પણ ખૂંચતું હતું કે ડૉ. પરીખને જાણ છે કે સર્વાયુ હવે થોડાંક જ કલાકનો મહેમાન છે તેમ છતાં પણ એના સગાને અંધારામાં શું કરવા રાખે છે?
ડૉ. યુવરાજના મનમાં હજી વિચારોના ઝંઝાવાતે જોર પકડ્યું જ હતું ને ત્યાં જ નર્સિંગ સ્ટાફે આવીને સર્વાયુના સમાચાર જણાવ્યાં.
ડૉ. પરીખ અને ડૉ. યુવરાજ પી.આઈ.સી.યુમાં જઈને સર્વાયુને તપાસ્યો અને એનાં પેરેન્ટ્સને કાઉન્સેલિંગ રૂમમાં બોલાવ્યાં.

ડૉ. પરીખના ચહેરા પર દર વખતની જેમ બેફિકરાઈ જણાતી હતી.
સત્તાવાર રીતે ડૉ. યુવરાજ જ હંમેશા પેરેન્ટ્સ સાથે પ્રથમ વાત કરતા હોય તેથી
“ૐ શાંતિ”
“સોરી ટુ સેય..સર્વાયુ ઇઝ….?” વાક્ય પત્યું ન પત્યું અને સર્વાયુની મમ્મીએ ડૉ. યુવરાજને એક સમસમાટ લાફો ઝીંકી દીધો.
“વ્હોટ ધ હેલ આર યુ ડુઇંગ? સિક્યોરિટી…..સિક્યોરિટી…! ડૉ. યુવરાજના ગાલની સાથે એમનું મગજ પણ ગરમાગરમ થઇ ગયું.
સિક્યોરિટી..સિક્યોરિટીની બૂમો સાંભળતા ઉશ્કેરાયેલા સર્વાયુના મમ્મીએ બે-ચાર બીજાં લાફા ઝીંકી દીધાં.

“ચોર છે તું…બેદરકાર છે તું..ઈર્ષા આવે છે તને લોકોના બાળકોની..” ઘસાઈ ગયેલી ટેપ-રેકોર્ડરની જેમ ચીસો પાડતા સર્વાયુના મમ્મી સાથે એનાં પપ્પાએ પણ સૂર પૂરાવ્યો.
“સાંજ સુધી તો ડૉ. પરીખ કહેતા હતા કે એ એકદમ ઑલરાઈટ છે અને એને બે દિવસના ઓબઝર્વેશન પછી ડિસ્ચાર્જ કરવાના છે. કેમ અચાનક શું થઇ ગયું એને?”
સેન્ટ્રલી એરકંડીશનવાળી હોસ્પિટલમાં માહોલ ગરમાગરમ થઇ ગયો.
“વી આર ગોઈંગ ટુ સૂ યુ ડૉ. યુવરાજ”

શોકમય વાતાવરણ વચ્ચે વાત અંતે કાયદેસર કાર્યવાહી પર પહોંચી.
હોસ્પિટલનાં પ્રાંગણમાં આજે પ્રથમ વખત વકીલ આવ્યાં હતા.
ડૉ. યુવરાજની પ્રતિષ્ઠાને આજે પ્રથમ વખત ઠેસ પહોંચી હતી.
એમના વિશે છાપા અને સમાચાર પત્રોમાં જાતભાતના આક્ષેપો છપાતા હતાં.
કિસ્સો સી.સી.ટી.વીના જમાનાનો હતો.
એટલે પોલીસ અને વકીલ દ્વારા સૌ પ્રથમ પી.આઈ.સી.યુના સી.સી.ટી.વી ફૂટેજની માંગણી થઇ.

સી.સી.ટી.વી ફૂટેજની સેકંડ્સ જેમ જેમ આગળ વધતી હતી તેમ તેમ ડૉ. યુવરાજની છબી છત્તી થતી હતી.
એમનાં સ્પર્શમાં સર્વાયુ માનું વાત્સલ્ય અનુભવતો હોય તેવો હરખાતો હતો.
જે ક્ષણે ડૉ. યુવરાજે સર્વાયુના મમ્મી પપ્પાને કહ્યું હતું કે એની હાલત ખૂબ જ ગંભીર છે, તે જ ક્ષણથી ડૉ. યુવરાજ સર્વાયુ પાસેથી ક્યાંય ખસ્યા ન હતાં.
આખી રાત એની પડખે બેસીને એનાં માથા પર હાથ ફેરવ્યો હતો.
સાથેસાથ એને બચાવવાના અથાગ પ્રયત્નો તો ચાલુ જ હતાં.
જે સમયે ડૉ. પરીખે કહ્યું હતું કે ‘હું હમણાં જ એને ચેક કરીને આવ્યો છું’, ‘બે દિવસમાં ડિસ્ચાર્જ!..વિગેરે..વિગેરે..’ એ જ સમય દરમ્યાન ક્યાંય પણ ડૉ. પરીખની હાજરી જણાઈ ન હતી.
દર વર્ષે સર્વાયુના મમ્મી પપ્પા સર્વાયુની પુણ્યતિથિએ ડૉ. યુવરાજને એમની ગૌશાળાની ગાયોના ધાન માટે નાની અમથી રકમનો ચેક મોકલે છે અને સાથે એક ચિઠ્ઠી મોકલે છે. જેમાં માત્ર એક જ અક્ષર લખેલો હોય છે. “સોરી..”

By:Maulik Nagar “Vichar”

HopeScope Stories Behind White Coat – 33 / Maulik Nagar “Vichar”


વિશ્વાસ

“ડૉક્ટર હજી કેટલા ઇન્વેસ્ટિગેશન કરવાના બાકી છે?” વિશ્વાસે હોસ્પિટલની કોરીડોરમાંથી પસાર થતાં ડૉ. શિલ્પીને પૂછ્યું.
“ઈટ વિલ ટૅક ટાઈમ મિસ્ટર, વી નીડ ટુ ચેક ફ્રોમ ઑલ આસ્પેક્ટ્સ” વિશ્વાસના પ્રશ્નમાં જેટલી અધીરતા હતી, એટલી જ શીતળતા ડૉ. શિલ્પીમાં હતી.
વિશ્વાસ હોસ્પિટલના ઇમર્જન્સી વૉર્ડ પાસે આમ તેમ આંટા ફેરાં મારતો હતો. એનાં મોંઘા પર્ફ્યૂમનો સુગંધનો વાયરો પણ એની સાથે ટહેલતો હતો.
થોડી વાર થાય એટલે પાછો એના ચકચકાટ મોબાઈલમાં મોઢું નાખીને બેસી જતો હતો.
“વળી પાછા એક નર્સ સામે આવ્યા અને એ જ પ્રશ્ન પૂછ્યો.”
કૉર્પોરેટ હોસ્પિટલની ખાસિયત જ એ હોય કે પોતાના છેલ્લા શ્વાસ સુધી પેશન્ટના શ્વાસ બચાવવાના. આ નર્સ પાસેથી પણ ડૉ. શિલ્પી જેવો જ ટાઢક ભર્યો ઉત્તર મળ્યો.
વિશ્વાસનો પારો ધીરે ધીરે ચઢવા લાગ્યો.
સૌ પ્રથમ તો એણે પાડોશી પરેશભાઈની સામે જોઈને એકલામાં બબડવાનું ચાલુ કર્યું.
પછી થોડીક રિસેપ્શનિસ્ટ સાથે મગજમારી કરી.
“કમ ઑન મૅડમ, આઈ વોન્ટ ટુ ટૉક વિથ ઑન ડ્યૂટી ડૉક્ટર.” વિશ્વાસને લાગ્યું કે રિસેપ્શનિસ્ટને દાબમાં લેવી હોય તો ઇંગ્લિશનો મારો જ મારીયે.
“આઈ એમ સોરી સર, ડૉક્ટર્સ આર એંગેજડ વિથ યોર રિલેટિવ” રિસેપ્શનિસ્ટ બહેને પણ કાચું કોળું ન કાપ્યું.
“હેલો બેન, એ મારી મમ્મી….” વિશ્વાસ અટકી ગયો…”છે” બોલવી કે “હતી” બોલવી એ એને ન સમજાયું.
“આઈ કૅન અન્ડરસ્ટેન્ડ યૉર ફીલિંગ્સ મિસ્ટર” રિસેપ્શનિસ્ટ બેન તો ઇંગ્લીશના મૂડમાં જ હતા. એમણે તો પોતાની ચેનલ બદલી જ નહીં.
ડૉ. શિલ્પી પાછા આવ્યા. “ઈટ સિમ્સ શી વીલ બી ઑલરાઇટ, હમણાં તો તેમને ટ્યૂબ કરી દીધા છે. બીજા ઇન્વેસ્ટિગેશનની રાહ જોઈએ છીએ.”
“શી વૉઝ ડેડ ડૉક્ટર.” વિશ્વાસે જોરથી રાડ પાડી.
“શી ઇસ નૉટ ઍટ ઑલ ડેડ.” ગ્રેવિટીનો નિયમ પણ જાણે આડો થઇ ગયો હોય એમ ડૉ. શિલ્પીએ વળતો જવાબ આપ્યો.
“પરેશભાઈ, આ લોકો હવે આપણને લૂંટવાનો પ્રયાસ કરે છે.” વિશ્વાસે ટૅબલ પર હાથ પછાડ્યો.
“પેશન્ટની સાથે શું બન્યું છે તેની થોડી જાણકારી લેવી પડશે મારે.” ડૉ. શિલ્પી પાછા તેમના મૂળ સ્વભાવમાં આવી ગયાં.
વિશ્વાસનો મોનોલોગ ચાલું થયો.
“સારું સાંભળો તો ડૉક્ટર…તમે પણ આવી જાઓ બેન..” કટાક્ષમાં એણે રિસેપ્શનિસ્ટ બેનને પણ સાંભળવા આવવા આમંત્રણ આપ્યું.
“એમને સી.કે.ડી છે. માટે પરમ દિવસે ડાયાલિસિસ કરાવવા જવું પડે એવું હતું. પરંતુ કોઈ કારણસર હું ન જઈ શક્યો.”
“ઑકે..પછી..”
“કાલે પણ ન જવાયું, આજે સવારથી મમ્મી કહેતી હતી પણ આઈ વૉઝ અબાઉટ ટુ કમ્પ્લીટ માય લાસ્ટ સ્ટેજ ઈન પબજી”
બધાના કાન ઊંચા થઇ ગયા.
“મારા દીકરાએ મને બૂમ પાડીને જણાવ્યું કે પપ્પા બાનો શ્વાસ રૂંધાય છે. એટલે મારા પાડોશીની સલાહ મુજબ અમે મમ્મીને અહીંયા લઈને આવ્યા.”
“એમ્બ્યુલન્સવાળા ડૉક્ટરે અમને એમ્બ્યુલન્સમાં જ કહી દીધું હતું કે એમનાં શ્વાસ હવે અટકી ગયા છે.” સ્વસ્થ અવાજમાં વિશ્વાસે પોતાની બેજવાબદારપણાના દર્શન કરાવ્યા.
“ડૉન્ટ વરી મિ. વિશ્વાસ, શી ઇસ સ્ટિલ અલાઈવ. એમને વેન્ટિલેટર પર મૂક્યા છે. ભગવાનને પ્રાર્થના કરજો એકાદ-બે દિવસમાં એ એકદમ સરસ થઇ જશે.” ડૉ. શિલ્પીએ પણ એક લાઈફ સેવરના દર્શન કરાવ્યા.
“નો..ડૉક્ટર આઈ નો શી ઇસ ડેડ..તમે આ બધા ધંધા પૈસા કમાવા માટે કરો છો.” વિશ્વાસમાં હવે નફ્ફટાઈ છલકાઈ. વધુમાં એણે ઉમેર્યું, “અમને તમે ડેથ સર્ટિફિકેટ આપી દો એટલે અમે રવાના થઇ જઈએ.”
ડૉ. શિલ્પી માટે આમ તો આવું સાંભળવું નવું ન હતું. કેટલાય પેશન્ટના સગા વ્હાલા પથારીવશ પણ જીવતા માણસ માટે ડેથ સર્ટિફિકેટ માંગતા એણે જોયા હતા.
“સૉરી મિ. વિશ્વાસ, અમારા માટે આમ કરવું એ તો ગુનો બને. કેમકે તેઓ હજી જીવે છે. જો તમને ખર્ચની જ ચિંતા હોય તો તમે એમને સરકારી હોસ્પિટલમાં લઇ જાઓ. ત્યાં એમની મફત સારવાર થશે!”
વાકય પત્યું ન પત્યું અને વિશ્વાસે કહ્યું, “સારું અમે એવું જ કરીએ છીએ. અમે તેમને સરકારી હોસ્પિટલ જ લઇ જઈએ છીએ. તમે ઝડપથી ડિસ્ચાર્જની વિધિ પતાવો.”
ડૉ. શિલ્પીને હવે ખાતરી થઇ ગઈ હતી કે જો આમ જ આ આંટીને એમનાં દીકરાને સોંપી દઈશું તો નક્કી આ ટ્યૂબ કઢાવી નાખશે. ડૉ. શિલ્પીને પૂરો ભરોસો હતો કે જો થોડી ધીરજ અને વિશ્વાસ રાખે તો આ આંટી એકાદ અઠવાડિયામાં તો પોતાના પગે ચાલતા ઘરે જઈ શકશે.
પ્રોટોકૉલના લીધે સગાવ્હાલાના નિર્ણયની વિરુદ્ધ જઈ શકાય નહીં. માટે એણે એક યુક્તિ અજમાવી.

“મિ. વિશ્વાસ, આંટીને ઈંટ્યૂબેટ કરેલું છે. એટલે સરકારી હોસ્પિટલ સુધી અમારી જ એમ્બ્યુલન્સમાં અમારા એક મેડિકલ ઑફિસર આપની સાથે જ આવે છે અને આંટીને સુરક્ષિત હોસ્પિટલ પહોંચાડી દેશે. સો, ડૉન્ટ વરી.” ડૉ. શિલ્પીએ પણ પોતાની હાજરદીમાગી વાપરી.
થોડું મગજ કસતાં યાદ આવ્યું કે એની સાથે જ ભણતી માર્ગી અત્યારે સરકારી હોસ્પિટલમાં જ ઇમર્જન્સી ડિપાર્ટમેન્ટ હેડ છે.
“હેલ્લો માર્ગી, કેમ છે?”
“આઈ એમ ફાઈન. તું કહે…મેરીડ??”
“સાંભળ એ બધી વાત પછી, પહેલાં કહે અત્યારે તું ક્યાં છે.”
“હા..હા..હા” ડૉ. માર્ગીએ હસીને કહ્યું “શિલ્પી..ઘડિયાળ તો જો રાતના બે વાગ્યા છે.”
“બટ..ઇટ્સ ઑકે..ગો ઓન..હું અહીંયા ડિપાર્ટમેન્ટમાં જ આવી હતી એક ક્રિટિકલ પેશન્ટ હતું તો એમને ચેક કરવા આવી હતી.”
“પ્લિઝ ડૉન્ટ ગો હોમ..વેઇટ ફૉર સમટાઈમ. મારા એક ઓળખીતાને……..” ડૉ. શિલ્પીએ એ આંટી પોતાના ઓળખીતા તો છે એમ કહેતાની સાથે સાથ એણે વિશ્વાસની દાનત વિશે પણ ડૉ. માર્ગીને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જાણકારી આપી દીધી અને આંટીનું પર્સનલ ધ્યાન રાખવા માટે રિકવેસ્ટ કરી.

આ બાજુ ડૉ. માર્ગી અને એની ટીમ આંટીની રાહ જોઈને જ બેઠા હતાં. એમ્બ્યુલન્સમાંથી ઉતાર્યા, જરૂરી સારવાર ચાલુ કરી દીધી.
વિશ્વાસ તો ગણતરીની મિનિટોમાં જ ત્યાંથી રવાના થઇ ગયો હતો.
સગાના નામ પર કોઈ હતું નહિ.
વ્હાલાના નામે પાડોશી પરેશભાઈ અને એમનાં પત્ની આખી રાત ત્યાં સરકારી હોસ્પિટલમાં રોકાયા.
વિશ્વાસ સવાર-સાંજ હાજરી આપવા પૂરતું આવતો હતો.
એની મમ્મીને સાજા થતાં જરાક પણ વાર ન લાગી.
ડાયાલિસિસ કર્યાના બીજા જ દિવસમાં તો વિશ્વાસની મમ્મી ભાનમાં આવી ગઈ.
ટ્યૂબ પણ હટાવી દીધી.
હવે તો વૉર્ડમાં ચાલવાનું પણ શરુ કરી દીધું.
સાંજે રજા આપવાના સમયે વિશ્વાસ અને પરેશભાઈ ડિસ્ચાર્જ સમરી સમજતા હતા.
વિશ્વાસનું ધ્યાન અડધું કાગળમાં અને અડધું પોતાના મોબાઈલમાં હતું.
દવાની થેલી અને ડિસ્ચાર્જની ફાઈલ હાથમાં લઈને આવેલા પોતાના દીકરા વિશ્વાસનો હાથ પકડીને એની મમ્મી ધ્રુસ્કેને ધ્રુસકે રડી પડી અને બોલી,
“બેટા, તું ન હોત તો મારી આટલી સેવા કોણ કરત…તારા કારણે જ મારો જીવ બચ્યો છે.”
વિશ્વાસે કોઈ ઉત્તર ન આપ્યો. કદાચ એનું ધ્યાન હજી પણ મોબાઇલમાં જ હતું.

By:Maulik Nagar “Vichar”

HopeScope Stories Behind White Coat – 32 / Maulik Nagar “Vichar”

લાલજી

“લે લાલા, આ લાલજીનો પ્રસાદ લેતો જા!” બાએ ક્રિશને સીંગ સાકરીયા ધર્યા.
“ઓકે ડોશી! આઈ એમ ગોઇંગ..ચલો…..પલટન.” ધડામ કરતો બંગલાના ઓટલા પરથી ક્રિશે કૂદકો માર્યો અને રજનીકાંતની જેમ સીધો સાઇકલની સીટ ઉપર.
ક્રિશ, પ્લીઝ બેટા ધમાલ ન કરતો. સાચવીને ચલાવજે….ટેક્ …મમ્મીનો “કેર” અવાજ સંભળાય એ પહેલા જ ક્રિશ સોસાયટીના સાયકલયા ગોવાળિયાઓ સાથે સાયકલ પર રખડવા નીકળી પડ્યો.
પલટન સાચે જ માથા ભારે હતી.
એકેએકના મમ્મી-પપ્પા હાયકારો પોકારી ઉઠ્યા હતાં.
જ્યાં પણ આ પ્રજા જાય ત્યાં ક્યાં તો કોઈકની કંઈક વસ્તુ તોડે, ક્યાં તો પોતાના હાથ ટાંટિયા તોડે.
બાની આરતી પત્યાની ઘંટડી વાગતી જ હતી અને ત્યાં ક્રિશની મમ્મી બબડતી હતી કે, “ક્રિશને બગાડવામાં આ બા-દાદાનો જ હાથ છે.
એમનાં લાડ પ્રેમને લીધે જ એ નફ્ફટ થઇ ગયો છે.”
બાને તો બે-બે કાન હતા.
એક કાને બા ઘંટડીનો અવાજ સાંભળતા હતા અને બીજા કાને બાએ વહુની નામોશીનું પુરાણ સાંભળ્યું.
“વહુ બેટા…ચિંતા ના કર. એની સાથે હંમેશા મારા ઠાકોરજી છે જ. મારા લાલ્યાની રક્ષા હંમેશા મારો લાલજી જ કરશે.”

આ બાજુ આખીય પલટન ગાંધીનગરના કક્કો બારાખડીવાળા વિભાગોમાં ફરવામાં મશગૂલ થઇ ગઈ હતી.
મે મહિનાનો તડકો માથે ધગમગતો હતો.

“ક્રિશ, જો તારા કરતા મારી સાયકલ ફાસ્ટ ભાગે…”
“એ મિન્ટુડા..ઉભો રે…તને તો હું મારી સ્પીડ બતાવું.”
“ઓય..ભગાવો નહીં..ત્યાં જુઓ મસ્ત નર્સરી જેવું લાગે છે. ગોળમટોળ નાની દિવ્યાએ બંનેને બૂમ પાડી.”
ક્રિશ, મિન્ટુ, દિવ્યા, આહાન, રોઝી પાંચે જણાયે પોતપોતાની રંગબેરંગી સાયકલો દિવ્યાના ઈશારા તરફ વાળી.
બધાંના મોઢામાંથી એક જ સૂર નીકળ્યો. “વાઉ”
“ચલ મિન્ટુડા, વાડ કૂદીને અંદર જઇયે.” ક્રિશે આંખ મચકાવતા કહ્યું.
“ના હો…ચોકીદાર આવશે તો!” કહીને દિવ્યા અને રોઝીએ બંનેને રોકવા પ્રયત્ન કર્યો.
ગરીબડી ગાય જેવો આહન આમતેમ ડાંફોળિયા મારતો હતો.
“હેય બ્રધર, અહીંયા તો નાનો ગેટ છે.” આહાને થોડે દૂર એક નાનકડા લોખંડના ગેટ તરફ ઈશારો કર્યો.
લોખંડનો ગેટ તો બંધ હતો પણ બાજુમાં ફેન્સીંગ સાથે ચણેલી ઈંટની દીવાલ તૂટેલી હતી.
એના પર ચઢીને ડંકીમાંથી લીક થયેલા નાનકડા ખાબોચિયામાં બધાએ કૂદકો મારી એ નાનકડાં પાર્કમાં અંદર પ્રવેશ્યા.
અંદર ઝાડી ઝાંખળાની સાથે રંગબેરંગી ફૂલોના છોડ પણ હતા.
એનાં પર ફુદાંઓ ઉડતા હતા.
બે નાના નાના સસલા રમતા પણ રમતા હતા.
પાંચેય જણા તો આ નાનકડો અવાવરો પણ રંગબેરંગી પાર્ક જોઈને તો ખુશખુશાલ થઇ ગયા.
એ લોકોને રોજની રમવાની જગ્યા મળી ગઈ હતી અને સાથે બીજા બે નવા મિત્રો પણ મળી ગયા.
એ પણ દૂધ જેવાં ઊજળાં અને સોફ્ટ સોફ્ટ.

“હેય બ્રો…લુક ઍટ ધીસ..” આમતેમ ડાફોળિયાં મારતા આહાને વળી પાછું બધાનું ધ્યાન દોર્યું.
“વાઉ..આ શું છે?” મિન્ટુએ પણ થોડું આશ્ચર્ય વ્યક્ત કર્યું.
ચેરી રેડ કલરના સૂર્યના કિરણોને કારણે ચક્મકીત અતિ આકર્ષક મોતીના દાણાં જેવાં બીજને જોઈને ક્રિશ તરત જ બોલ્યો.
“અરે..આ તો લાલજીનો પ્રસાદ છે.”
આ બધાની વચ્ચે એક માત્ર પોતાને જ આ શું છે એ ખબર હોવાથી ક્રિશ મનમાંને મનમાં બાનો આભાર માનવા લાગ્યો.
બે ઠેકડાં મારીને ક્રિશ હજી એ પ્લાન્ટની નજીક ગયો.
આજે પહેલી વખત આટલું ધારીને આ દાણાંને જોતો હતો.
“આ ને કહેવાય શું એ તો કહે સ્ટુપીડ” ચારેય જણાએ સાથે સૂર પૂરાવ્યો.
“ઉમમ..!” આંગળી ગાલ પર ટપકાવીને ક્રિશ ઊંડા વિચારમાં સરકી ગયો જાણે કે બહું મોટો બોટનિસ્ટ હોય.
“જુઓ ફ્રેન્ડ્સ મને એનું નામ તો નથી ખબર પણ ઇટ્સ વેરી ટેસ્ટી, મારા બા રોજ આ લાલજીને પહેરાવે છે. આઈ થિંક આ તો પ્રસાદ છે.” બીજાં ચારેયના મોંઢા જોઈ ક્રિશ ફોર્મમાં આવી ગયો.
એ છોડમાંથી થોડાં દાણાં તોડ્યાં.
એકાદ-બે મોંઢામાં મૂકીને ચાવી ગયો અને બીજાં દાણાં એણે પોતાના ખિસ્સામાં મૂક્યા.
એની આવી હીરોગીરી જોઈને બધા તો દંગ જ રહી ગયા.
પણ કોઈએ એ ખાવાની હિંમત ન કરી.
“લે..મિન્ટુડા…” ક્રિશે એક દાણો મિન્ટુને ધર્યો.
એના મોંઢા પરથી જ લાગતું હતું કે એમાં કંઈ સ્વાદ નથી.
સેકન્ડ કાંટો હજી એક વખત પણ આખું સર્કલ ફર્યો ન હતો ત્યાં ક્રિશે ઊલટી કરી.
“મિન્ટુડા, પેટમાં બહુ જ ચૂંક આવે છે..” વળી પાછી ઊલટી કરી.
ક્રિશના હાવભાવ જોઈ બધા ટેણિયાંઓ ગભરાઈ ગયા.
દિવ્યાએ કહ્યું, “મિન્ટુ, કૉલ આંટી.”
મિન્ટુએ પોતાના આઈફોન પરથી ક્રિશની મમ્મીને ફૉન કરીને એની ઊલટી વિશે જણાવ્યું.
“બેટા, તમારી સાયકલ ત્યાં જ રહેવા દો અને ક્રિશને લઈને તમે હોસ્પિટલ પહોંચો. અમે સીધા ત્યાં જ પહોંચીએ છીએ.”
છોકરાઓએ રીક્ષા કરી.
આંટીએ જણાવેલી હોસ્પિટલ પહોંચ્યા.
સીધા જ ઇમરજન્સી ડિપાર્ટમેન્ટમાં પહોંચ્યા.
ક્રિશના મમ્મી અને દાદી પણ ત્યાં પહોંચી ગયા.
ત્યાંના ડૉક્ટર્સ છોકરાઓ સાથે વાત કરતા હતા અને શું થયું હતું તે જાણવા પ્રયત્ન કરતા હતા.
ડૉક્ટરના અનુમાન પ્રમાણે “આટલા તડકામાં આટલી બધી સાયકલ ચલાવી એટલે ડીહાઇડ્રેશન થયું હશે!”
ક્રિશ “પેટમાં બહું જ દુખે છે”ની કંપ્લેન પણ કરતો હતો અને દુખાવાના કારણે સતત બૂમો પાડતો હતો.
ડૉક્ટરને લાગ્યું કે કદાચ અપેન્ડિક્સ પણ હોઈ શકે!
ક્રિશની મમ્મી અને બા બંનેના ચહેરાં પર ગંભીરતા જણાતી હતી.
ગંભીરતામાં થોડી ચિંતા પણ ભળી.
હાથમાં માળા લઈને આવેલાં સતત કૃષ્ણનું નામ જપતા બાએ કહ્યું, “હે મારા લાલજી, મારા દીકરાને સાજો કરી દે.”
“બા…બા…મને લાગે છે કે ક્રિશે લાલજીનો પ્રસાદ ખાધો પછી જ એને પેટમાં ચૂંક આવવાનું ચાલુ થયું હતુ.” દિવ્યાએ નાદાન અવાજે બાને કહ્યું
“ગાંડી થા મા…સીંગ દાણાં ખાય તો કંઈ આવી ઊલટીઓ થોડી થાય.” બાએ મોં મચકોડીને કહ્યું.
“ના બા..એણે પેલ્લા… પાર્કમાં લાલજીનો પ્રસાદ ખાધો હતો.” પેલ્લા…તો એવી રીતે કહ્યું જાણે કે એ પાર્ક કોઈ બીજા દેશમાં હોય.
“હેં..ક્યાં..?”
“અરે એ તો અમને પણ ખાવાનું કેહ્તો હતો.
“થોડા પ્રસાદના દાણાં તો એનાં ખિસ્સામાં પણ છે.” અંદર વૉર્ડ તરફ ઈશારો કરતા દિવ્યા બોલી.
બાએ તુરંત જ ડૉક્ટર્સને એના ખિસ્સા ચકાસવા કહ્યું.
“અરે..આ તો ચણોઠી” બાનું મોઢું તો ખુલ્લું જ રહી ગયું.
“અરે આ તો એબ્રસ પ્રીકાટોરિયસ” ત્યાંના કન્સલ્ટન્ટ ડૉક્ટરે વધુમાં ઉમેર્યું..”ઇટ્સ અ ટોક્સિન એન્ડ વૅરી ડેન્જર”
“ચિંતા ના કરો એને જરૂરી ઇંજેકશન આપી દીધું છે. હી ઇસ ઑલરાઇટ નાઉ”

By:Maulik Nagar “Vichar”

HopeScope Stories Behind White Coat – 31 / Maulik Nagar “Vichar”

પુનર્જન્મ

“જય હે…જય હે..જય જય જય જય હે. ભારત માતા કી જય…”ના ઘરના ઓનીડાના ટી.વી.માં જયજયકારના નાદ સાથે ડૉ. ઊર્જાના મોબાઈલમાં સેટ કરેલી વંદેમાતરમ્ રીંગ વાગી.
દર વર્ષની જેમ આ વર્ષે પણ એ જ સમય એ જ તારીખ અને એ જ ઢીંગલી જેવી છોકરી આકાંક્ષાનો ફોન હતો.
“હેલો, આકાંક્ષા!! કેમ છે તું બેટા? હેપી ઇન્ડિપેન્ડન્સ ડે!”
“ઊર્જાઆંટી, હેપી ઇન્ડિપેન્ડન્સ ડે!” હું તો એકદમ મજામાં.. તમે કેમ છો? આકાંક્ષાનો તીણો અવાજ સાંભળતા જ ડૉ. ઊર્જામાં ઊર્જા આવી ગઈ.
“બસ મજામાં જ રહેવાનું બેટા..!”
સિદ્ધાંત તો કેટલો મોટો થઇ ગયો હશે હવે..હે ને?”
“હા, હવે તો આખુ ઘર માથે લે છે. તું કહે..તું ચાલે છે ને?…”
“હા, આંટી, થોડું… થોડું…હવે ઓછી તકલીફ પડે છે.” ડૉ. ઊર્જામાં હાશનો ભાવ થયો.
“આજના દિવસને કેમ ભૂલાય આંટી. એટલે જ દર વર્ષે આજનો દિવસ એટલે મારો પુનર્જન્મ દિવસ.”
“પંદરમી ઑગસ્ટના દિવસે તમે જ તો મને ચલાતી કરીને વર્ષોની બીમારી અને હોસ્પિટલની ગુલામીમાંથી મને આઝાદ કરીને ઘરે મોકલી હતી ને!”
ડિરેક્ટરે લખી રાખી હોય એમ દર વર્ષે આ જ દિવસે અને આ જ સમયે નિયમિત રીતે આકાંક્ષાનો ફોન આવે.
આકાંક્ષા સાથેની વાતચીત બે-ચાર વાક્યના ડગલાં ભરે ત્યાં તો ડૉ. ઊર્જાના આંખમાં ઝળઝળિયાં આવી જાય.

“હા આકાંક્ષા, આ વાતને હું પણ કદી ભૂલી નહિ શકું. એ માટે હું પણ મારી જાતને નસીબદાર માનું છું. ચલ મમ્મી-પપ્પાને મારા જય શ્રી કૃષ્ણ કહેજે બેટા…”
“હા, આંટી ચોક્કસ…”
“આવજો.” બંને બાજુથી એક વર્ષ માટેનું પૂર્ણવિરામ મૂકાયું.

ડૉ. ઊર્જાએ જમીન પર ઘસડાઈને આમ તેમ આળોટતા પોતાના આંઠ વર્ષના દીકરા સિદ્ધાંતની સામે જોયું અને આકાંક્ષા સાથેનો એ દિવસ યાદ આવી ગયો. જયારે એણે આકાંક્ષાને પહેલી વખત પોતાની હોસ્પિટલમાં જોઈ હતી.


“મમ્મી મારૂં આખું શરીર દુઃખે છે.!” આકાંક્ષાએ આંખો ઝાંખી કરીને કહ્યું.
“ચલ..ચલ..ચંપા…ઊભી થા.તારા નાટકો મને ખબર છે.” આ મમ્મી પણ બધી મમ્મીઓ જેવું જ વર્ઝન હતું. આઉટ ડેટેડ!!
પણ મમ્મીનું વર્ઝન અપડેટ થતા વાર ન લાગી. તરત જ ડૉક્ટરને કન્સલ્ટ કર્યા.

“દીકરીને સાંધાનો રોગ છે.” ત્રણેયના ચહેરા થોડાં ગંભીર થયા.
ડૉક્ટરે વધુમાં ઉમેર્યું, “આ રોગનો સંપૂર્ણ ઈલાજ શક્ય નથી.” અને ત્યારથી જ દિવાળીના દિવસોમાં ડૉક્ટરોના ઘર ગણવાનું ચાલું થયું.
નાસ્તાની બરણીઓ આકાંક્ષાની જાતભાતની દવાઓથી છલકાઈ.
સ્ટિરૉઇડ પણ લેવાં પડ્યાં.
જેમ તેમ કરીને ૧૦માં ધોરણની પરીક્ષા આપી.
હવે તો ઊભા થવું પણ મુશ્કેલ હતું.
આકાંક્ષાને હવે એકલી મૂકીને ક્યાંય બહાર જવું પણ શક્ય ન હતું.
આકાંક્ષાના ધાર્મિક મમ્મી-પપ્પાને પોતાના નસીબ પર અત્યંત ભરોસો હતો.
તેઓ કુદરત આપણી પરીક્ષા કરે છે. થોડાં સમયમાં સારું થઇ જશે. એમ કહીને આકાંક્ષા અને પોતાને બંનેને આશ્વાસન આપતા હતા.
એમની એકની એક દીકરીને પગેથી હલનચલન કર્યા વગર જોવી એ એક મા-બાપ માટે અસહ્ય હતું.
નાનું બાળક ઢીંગલી ઉંચકીને ફરતું હોય તેમ આ નાદાન મા-બાપ પોતાની દીકરી આકાંક્ષાને ઢીંગલીની જેમ ઉંચકીને જ ફરતા હતાં.

એક સગા મારફતે પ્રખ્યાત ડૉ. હિમાંશુ અને એમનાં ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ પત્નિ ડૉ. ઊર્જાનું નામ જાણવા મળ્યું.
“ચલો બુલાવા આયા હે, ડૉક્ટરને બુલાયા હે.” ત્રિપુટી ડૉ. હિમાંશુ અને ડૉ. ઊર્જા પાસે પહોંચી ગઈ.

લગભગ તેર-ચૌદ વર્ષની લાગતી આકાંક્ષા ખૂબ જ સુંદર, રૂપાળી, નમણી અને હસમુખી છોકરી હતી.
મનમાં ડૉ. ઊર્જાએ વિચાર્યુ “આટલી સરસ છોકરીને શું થયું હશે?”
બધા જ ઇન્વેસ્ટિગેશન બાદ બંને ડૉક્ટર્સને ખબર પડી કે ૨૧ વર્ષની આકાંક્ષાને જુવેનાઇલ રૂમેટોઇડ આર્થરાઇટિસ છે.
ખેર, આ નાજુક ફૂલને પાછી બગીચામાં ડાળખીએ ઝૂલતી કરવી એ હવે આ બંને ડૉક્ટર્સની જવાબદારી હતી.
પ્રથમ નજરથી જ ડૉ. ઊર્જાના મનમાં આકાંક્ષા માટે કંઈક અલગ જ લાગણી હતી.
ડૉ. હિમાંશુએ તપાસ્યા પછી કીધું, “આશા છે..! પણ ધીરજ રાખવી પડશે, મહેનત ખૂબ કરવી પડશે..રેડી છે ને બેટા?” ડૉક્ટરે થોડાં મલકાઈને આકાંક્ષા સામે જોયું.
થોડા જ દિવસમાં બે ઘૂંટણના ઑપરેશન થયા.
કાટખૂણે વળેલાં બંને ધૂંટણ સીધા થયા.
હવે વારો હતો થાપાના ઑપરેશનનો.
આ ઑપરેશન માટે સાંધો ખાસ આકાંક્ષા માટે માપ લઈને પરદેશમાં બનાવડાવ્યો હતો.
આ બધી જ સારવાર અહીંયા વર્ણવી છે એટલી સહેલી ન હતી.
આકાંક્ષા અને એનાં માતા-પિતાને શારીરિક, માનસિક અને આર્થિક બધી જ રીતે લીસોટા પડતાં હતાં.
દરેક ડૉક્ટર્સ અને સ્ટાફ એને હાથમાંને હાથમાં રાખતા. જરૂર પડ્યે ડૉ. હિમાંશુ આર્થિક સગવડ પણ કરી આપતા હતા.
થાપાનું ઑપરેશન પણ સફળ થયું.
હવે હતો પગનો વારો.
પગનું માપ લઇ ખાસ બુટ બનાવ્યા.
જેની મદદથી આકાંક્ષા ઉભી થઇને ચાલી શકવાની હતી.

લગભગ છેલ્લા ૭ વર્ષથી ચાલી ન શકતી આકાંક્ષા આજે સ્વાતંત્ર્ય દિવસે વળી પાછી પ્રથમ વખત ચાલવા પ્રયત્ન કરવાની હતી.
ડૉ. હિમાંશુ, એમના પત્નિ ડૉ. ઊર્જા, બધા જ સ્ટાફના લોકો અને આકાંક્ષાના મમ્મી પપ્પા બધાય લોકો જવાન દીકરીને પોતાના પગ પર ઉભા રહેતી જોવાં આતુર હતા.
હસમુખી આકાંક્ષાએ ડગમગ થતા જેવું પ્રથમ પગલું માંડ્યું અને માવતરની આંખો ભીંજાઈ.
આકાંક્ષાના મમ્મી પપ્પાની આંખમાં હરખની હેલી જણાઈ.
નવી સવી મા બનેલા ડૉ. ઊર્જા પણ રાતી આંખો સાથે આખેઆખા ભીંજાઈ ગયા.
હોસ્પિટલના રૂમમાં રાખેલ બી.પી.એલ ટી.વી.માં બંદૂક અને તોપોની સલામી સંભળાઈ.
રાષ્ટ્રપતિ અને આખા રાષ્ટ્ર સાથે આકાંક્ષાએ પણ પોતાના પગ પર ઊભા રહીને રાષ્ટ્રગાન કર્યું.

ડૉ. ઊર્જાએ જમીન પર ઘસડાતા પોતાના દીકરા સિદ્ધાંતને જોઈને ઊંડો નિ:શ્વાસ નાખ્યો.

By:Maulik Nagar “Vichar”

Source: ડૉ. અંકિતા પંચાલ

HopeScope Stories Behind White Coat – ૨૮ / Maulik Nagar “Vichar”

By:Maulik Nagar “Vichar”

‘ડૉક્ટર ડૉક્ટર’

“ભાભી, ચા લેશો કે કૉફી?”
“નાનકી…મારે ઑફિસ જવાનું મોડું થાય છે. ફરી ક્યારેક આવીશું. તું અત્યારે ચેક અપ પતાવી દે ને!” નાનકી સાંભળીને ડૉ. કાવ્યાને પિતરાઈ ભાઈ અનંત સાથે ગાળેલા બાળપણના દિવસો યાદ આવી ગયાં. કોઈ પણ પ્રસંગે જયારે આખો પરીવાર ભેગો થતો ત્યારે કાવ્યા ડૉક્ટર બનતી હતી અને બીજાં પિતરાઈ ભાઈ-બહેનો પેશન્ટ અને પેશન્ટના સગાવ્હાલા બનતા.
“પંદર મિનિટ પછી પાછું ચેક કરવું પડશે ભાભી હો! ભાઈનું બ્લડ પ્રેશર બહું જ હાઈ આવે છે.” ભાઈની દોર હંમેશા ભાભીના હાથમાં હોય એમ સમજીને ડૉ. કાવ્યાએ ભાભીને સંબોધીને જ પાછો ચા માટે આગ્રહ કર્યો.
અનંતભાઈની આનાકાની વચ્ચે ત્રણેય જણાએ ચાની ચૂસ્કી મારી અને કાવ્યા પાછી ડૉક્ટરના રોલમાં આવી ગઈ.
બચપણમાં કરતી હતી તેવી જ રીતે અનંતને તપાસ્યો અને એવાં જ કાકલુદીભર્યા અંદાજમાં કાવ્યાએ એ જ કીધું જે બચપનમાં રમતી વખતે કહેતી હતી.
“ભાઈ! તમારે રોજ દવા તો લેવી જ પડશે.”
સાથેસાથ નિયમિત કસરત કરવી પડશે. અને ખાવાપીવામાં ધ્યાન પણ રાખવું પડશે.”
ફરક એટલો જ હતો કે આ વખતે એ બાળપણની ‘ડૉક્ટર ડૉક્ટર’ રમત નહીં પણ હકીકત હતી.
“અંગતભાઈ છેલ્લા ચાર મહિનાથી તમે આમને આમ જ મારા ક્લીનીકે આવો છો. ચેક કરવો છો. પણ તમે ન તો દવા લો છો! અને ન તમારી લાઈફ સ્ટાઇલમાં સુધારો આવે છે.”
“પ્લીઝ ડૉન્ટ ટેક ઈટ લાઇટ્લી. ભાભી પ્લીઝ!!” અંગતના હાઈ બ્લડ પ્રેશરની ગંભીરતા પિતરાઈ બહેન ડૉ. કાવ્યના ચહેરા પર સ્પષ્ટ દેખાતી હતી. હી વૉઝ ઓન હાઈ રિસ્ક.
“આઈ વિલ બી કેરફુલ નાઉ, પ્રોમિસ! ચલ હવે અમારે નીકળવું પડશે કાવ્યા, કાકા કાકીને યાદ આપજે.”
“ચોક્કસ. ઘરે બે ત્રણ દિવસ નિયમિત તમારું પ્રેશર ચેક કરતા રહેજો અને મને જણાવજો.”
ઓકે કાવ્યા..બાય બાય..”
બાય ભાઈ..બાય ભાભી!!”

==============================

“અનંત કાવ્યા રોજ મને રિમાઇન્ડર મેસેજ કરીને તમારા બ્લડ પ્રેશરના રીડિંગ પૂછે છે.”
“તમે આટલાં બેદરકાર કેમ રહો છો?” અનંતનું મગજ તો માર્કેટીંગના ફંડા અને સ્ટાફની હાજરી ગેરહાજરીના લફડામાં જ પરોવાયેલું હતું. એટલે દર્શનાને મૌનનો જ સામનો કરવો પડ્યો.
અડધી મિનિટના મૌન પછી દર્શનાએ પાછું ચાલુ કર્યું. “જો કાવ્યા એમ કહેતી હોય કે ‘ડૉન્ટ ટેક ઈટ લાઇટ્લી’ તો કંઈક તો કારણ હશે જ ને!” હજી પણ અનંતના એક પણ ઉચ્ચારનું ઉદ્દઘાટન ન થયું.
હવે દર્શના પણ અકળાઈ ગઈ.
“અનંત, શી ઇસ ડૉક્ટર. ડૉન્ટ ટેક હર લાઇટ્લી, ઓકે!”
“દર્શના, આ ડૉક્ટરો તમને ડરાયા જ કરે.” અનંતે જોરથી રાડ પાડી. રાડ પાડવાની સાથે જ અનંતના હાથ ગાડી ચલાવતા ધ્રૂજવા લાગ્યાં.
“તમે ડરો એટલે જ તમે એમની પાસે જાઓને! ચિંતા ન કર મને કશુ જ થવાનું નથી. આઈ એમ સ્ટીલ યંગ.”
“અનંત શી ઇસ નોટ ઓન્લી ડૉક્ટર, શી ઇસ યૉર કઝિન ટૂ”
“તને ખબર ના પડે દર્શના, આ લોકો આવી રીતે જ ઘરાક બનાવે. આને કહેવાય માર્કેટિંગ સ્કિલ.”
ઊંચા થતા હોદ્દાની સાથે અનંતની વિચારસરણી ઉતરતી જતી હતી.
“તું હવે મારા મગજની………” અનંતે સ્ટેયરીંગ પર હાથ પછાડ્યો અને બોલતા અટકી ગયો.
દર્શનાને અનંતનો આ સ્વભાવ અને આવી વિચારસરણી જરાક પણ ના ગમી.
અણગમો દેખાડીને પણ કોઈ ફાયદો ન હતો.

“એક કામ કરીશ દર્શના? હું તને અહીંયા ઉતારી દઉં છું. તું રિક્ષામાં ઘરે જતી રહે. મારે ઑફિસ જવું પડશે. ઇટ્સ અર્જન્ટ.” દર્શનાને સમજાતું ન હતું કે અનંતને સાચે કામ હશે કે આ લપમાંથી છૂટકારો મેળવવા કામનું બહાનું કાઢે છે!”
“હમમ…” જેવાં હળવા રીપ્લાય સાથે અનંતની ગાડી પણ હળવી થઇ.
“પ્લીઝ બી કૅર…………”ગાડીમાંથી ઉતરતા દર્શના કંઈક કહેવા ગઈ પણ અનંતની ગાડી તો સમયની જેમ સરકી ગઈ.
ભર શિયાળામાં માહોલ ગરમ થઇ ગયો હતો.
દર્શનાએ રીક્ષા પકડી અને લગભગ પાંચ-દસ મિનિટના ગાળામાં જ અનંતનો ફોન આવ્યો.
“આઈ નો તમે સૉરી કહેવા ફોન કર્યો છે.!” દર્શનાએ વાળની લટો સરખી કરી અને થોડું મલકાતાં બોલી.
“હા દર્શના, સોરી યાર…ગુસ્સામાં મેં તને આલુ અવલું તીધુ……”
દર્શનાનું મલકાયેલું મોઢું હવે હસવા લાગ્યું, “આ શું કાલા કાઢો છો!”
“દલ્સના…દલ……” રિક્ષાના અવાજના કારણે કંઈ બરોબર સંભળાયું તો નહીં પણ ધડામ કરતો અવાય આવ્યો.
દર્શનાએ અનંત અનંત નામની અનેક બૂમો પાડી..પણ સામે છેડેથી માત્ર વાહનોનો ઘોંઘાટ જ સંભળાયો.
થોડી ક્ષણના અંતરાલ પછી કોઈક અવાજ આવ્યો.
“બુન..બુન…….”
સામે છેડેથી કોઈ ઉંમરલાયક વ્યક્તિનો અવાજ હતો.
“બુન, આ સાહેબના મિસિસ બોલો સો…ઇમનો એક્સિડન્ડ થ્યો સ” દર્શનાને ફાળ પડી.
“બઘવાઈ ગયેલી દર્શનાએ એ ભાઈને 108 બોલાવી અનંતને ‘સુંદર મલ્ટી સ્પેશિયાલીટી’ હોસ્પિટલ લઇ જવા જણાવ્યું અને એ જ રિક્ષામાં પોતે પણ ત્યાં પહોંચી ગઈ.
હોસ્પિટલના ઇમર્જન્સી વિભાગના ડૉક્ટરને પ્રથમ તો આ રોડ સાઈડ એક્સિડેન્ટનો કેસ લાગ્યો. પણ પછી તેમણે જોયું કે આ તો ઓલ્ટર્ડ બિહેવિયર છે.
દર્દીને પથારીમાં જ પેશાબ થઇ ગયો છે.
ખેંચ પણ આવેલી છે.
અરેરેરે…!!! બ્લડ પ્રેશરનું રીડિંગ જોતાં ડૉક્ટરની આંખો જ પહોળી થઇ ગઈ.
બ્લડ પ્રેશર 220/170ની આસપાસ પહોંચી ગયું હતું.
અનંત અર્ધબેભાન અવસ્થામાં હતો.
અનંતના ડાબી બાજુનાં હાથ અને પગમાં લકવાની અસર જણાતી હતી.
ડૉક્ટરે સ્ટાફને ઇન્સ્ટ્રકશન્સ આપવાના ચાલુ કરી દીધા હતાં.
“કવીક…કવીક…કવીક…આમના મગજનો સ્કેન કરવો પડશે.”
“એમનાં ઘરેથી કોઈને બોલાવો……જલ્દી જાણ કરો.” ઓન ડ્યૂટી ડૉક્ટરને એક એક સેકન્ડનું મૂલ્ય ખબર હતું.”
અનંત થોડી ઘણી હલનચલન કરી શકતો હતો અને ‘મા…ય…વાઈફ…માય વાઈફ’ તૂટ્યું ફૂટ્યું બોલવાનો પ્રયન્ત કરતો હતો.
ત્યાં જ ઇમર્જન્સી વિભાગના મુખ્ય દરવાજેથી દર્શનાને દોડતી આવતા જોઈ. અને એ જ સમયે
દરરોજની જેમ દર્શનાના મોબાઈલમાં કાવ્યાનો રિમાઇન્ડર મેસેજ આવ્યો.
“ભાભી પ્લીઝ ડૉન્ટ ટેક લાઇટ્લી, ભાઈ તો મારા મેસેજનો જવાબ જ નથી આપતા એટલે જ તમને રોજ મેસેજ કરું છું. જો ભાઈ હવે દવા ચાલુ નહિ કરે અને લાઈફ સ્ટાઇલ નહિ સુધારે તો હવેથી હું એમને રાખડી નહીં બાંધુ. એમને કહી દેજો એમની કિટ્ટા :(“
ફોનના સ્ક્રીન પર દર્શનાના આંસુના એક ટીપાં સાથે ફોનની ડિસ્પ્લે લાઈટ ડીમ થઇ અને સાથે અનંતની…!

HopeScope Stories Behind White Coat – 27 / Maulik Nagar “Vichar”

By:Maulik Nagar “Vichar”

બાટલી બોય

“એક ગઝલ તારા નામની, ના રહીમની ના રામની
એક ગઝલ તારા નામની
મૂછોનાં દોરા ફૂટ્યાં અને ઋતુ આવી જામની
એક ગઝલ તારા નામની”
“આહાહાહા…મારા વ્હાલા અંકિત પંડ્યા..શું શેર માર્યો છે તે તો બાકી.” બાઇટિંગના પડિયામાંથી એક સિંગનું ભજીયું મોઢામાં મૂકતા મિત્ર પ્રણવે ભરચક નશામાં અંકિતના ભારોભાર વખાણ કર્યા.
“શું વ્હાલા વ્હાલા કરો છો પ્રણવભાઈ..તમારા વ્હાલા તો ભગવાનને વહેલા વ્હાલા થઇ જાય એટલું પીવે છે!” જાગૃતિનાં હાથમાં ચટપટી ચિકન લોલીપોપ હતી અને મોંઢા પર સૂગ.
“જાગૃતિભાભી..અંકિતને તો બમણો નશો ચડે છે..તમે પણ…..!” અંકિતનો મિત્ર પ્રણવ બીજી કોઈ પણ ચોખવટ કરે તે પહેલાં જાગૃતિ ચિકન લોલીપોપની ડિશ મૂકી ત્યાંથી નીકળી ગઈ.

અંકિત સ્વભાવે તો સારો વ્યક્તિ હતો. સવારે નાહીને પૂજા કરવાની, સૂર્યનારાયણને જળ ચડાવવાનું, જાગૃતિ માટે સવારની પહેલી ચા તો અંકિત જ બનાવતો. અઠવાડિયામાં એક દિવસ નિયમિતપણે જાગૃતિને ઘરવખરી અને કરિયાણાની ખરીદી કરવાં લઇ જવાની અને એક દિવસ સિનેમા ક્યાંતો વડોદરાની કોઈ સારી હોટેલમાં સહપરિવાર જમવા જવાનું.
એકંદરે સારું એવું કમાતા અને પોતાની પૂરેપૂરી જવાબદારી નિભાવતા અંકિતનું આ રૂપ માત્ર સાંજના નવ વાગ્યા સુધી જ રહેતું. નવ વાગે એટલે એનાં એકાદ-બે લોફર મિત્રો ઘરે આવી ચડે અને એમની મહેફીલ જામે. એમાં પતિને સંપૂર્ણ સમર્પિત બિચારી જાગૃતિનું આવી જ બને.

જાગૃતિની બધીય ઇન્દ્રિયો ભ્રષ્ટ થઇ જાય. અનેક ગાળો, અપશબ્દો અને ગંદકીભરી વાતો કાને પડે. સભ્ય પરિવારના લોકો ન જોઈ શકે એવાં ચલચિત્રોના દ્રશ્યો એનાં આંખે પડે..ક્યારેક અંકિતના અનાડી મિત્રોની નજર અને થાળી કે પાણીના ગ્લાસ આપતી વખતનો તેઓનો કંટાળો સ્પર્શ જાગૃતિને ખૂંચે. અને અધૂરામાં પૂરું ભૂદેવની દીકરી અને પત્ની હોવા છતાં ઘરે આવેલા ભૂખ્યાં તરસ્યાં દાનવોને માંસાહાર પીરસવું પડે એ મોટો રંજ હતો.
હદ તો ત્યાં થતી હતી કે જયારે અંકિત અને એનાં મિત્રો બધાં જ નશામાં ચૂર થઇ જતા ત્યારે અંકિત જાગૃતિને પોતાનાં મિત્રોને એમનાં ઘરે મૂકી આવવા આગ્રહ કરતો. પણ જાગૃતિ ટસની મસ ન થતી. અને અંતે અંકિત એનાં પિયક્કડ મિત્રોને પોતાનાં બેડરૂમમાં સૂઈ જવા કહેતો.
“અંકિત, તમને ખબર છેને કે હું તમને કેટલું ચાહું છું.”
“જાગૃતિ, તું મને ચાહતી હોઈશ એનાં કરતા હું તને બમણું ચાહું છું.” સ્વિટ વાઈનના રસિયા અંકિતે મધુર સ્વરે જાગૃતિનો હાથ પોતાનાં હાથમાં જક્ડયો.
“જો તમે ચાહતા જ હોવ તો………..”
જાગૃતિનું વાક્ય પતે તે પહેલાં જ અંકિત બોલી ઉઠ્યો “વૅરી સુન બેબી..”
વાસ્તવમાં આ ચર્ચા રોજની હતી. વૅરી સુન…સાંભળતા જ ઘરનું વાતાવરણ સૂનમૂન થઇ જતું.

અંકિતને એનાં મમ્મી પપ્પા, પત્ની જાગૃતિ, ચૌદ વર્ષની દીકરી નિરાલી બધા એ સમજાવ્યું પણ એની આ દારૂ પીવાની લતને લાત મારી શકતો ન હતો.
હવે તો સોસાયટીના સભ્યો અને અમુક મિત્રો તો એને બાટલી બોય કહેવાં લાગ્યાં હતાં.
જાગૃતિએ અનેક બાધાઓ માની, રુદ્રી કરાવડાવી, કથાઓ કરાવડાવી, ધાગા, દોરા, માદળિયાં અનેક ઉપાયો કર્યા.
એકાદ વખત તો પોતે પણ આખે આખી વાઈનની બાટલી પોતે એક ઘૂંટડે ગડગડાવી દીધી.
અંકિતમાં એની બે-ચાર દિવસ અસર રહેતી વળી પાછો નશાની બાટલીમાં ઉતરી જતો.

જાગૃતિ નાસ્તો બનાવી બેડરૂમમાં આવી.
એણે અંકિતને બાથરૂમમાં ગળું છોલાઈ જાય એટલી જોરથી ખાંસતો જોયો.
અંકિત ખાંસતો જાય અને મોઢામાંથી લોહીના ફુવારા ઉડાડતો જાય. જાગૃતિથી ચીસ નંખાઈ ગઈ.
જાગૃતિ પણ હોમિયોપેથી ડૉક્ટર હતી. સાસુ સસરા ઘરડા હોવાથી અને નિરાલીના જન્મબાદ ઘરની જવાબદારીઓ વધતા એણે એની હોમિયોપેથીની પ્રૅક્ટિસ છોડી દીધી હતી.
જાગૃતિની હોમિયોપેથી ડૉક્ટર મિત્રના હસબન્ડ ડૉ. મુખ્તાર ગેસ્ટ્રોફિઝિશ્યન હતાં. એણે એ મિત્રને ફોને કર્યો અને અંકિતની તકલીફ જણાવી.
તેઓએ તેમને પોતાની ક્લીનીક આવી જવા જણાવ્યું.
દરેક મેડિકલ કેસમાં બને તેમ બધા જ જરૂરી રિપોર્ટ્સ કરાવ્યા અને જાણવા મળ્યું કે અંકિતનું લિવર હવે સાવ ખલાસ થઇ ગયું છે.


મનના મોજી સ્પષ્ટ શબ્દોમાં સચોટ કહેવા ટેવાયેલા ડૉ. મુખ્તારે અંકિતને કહ્યું, “બરખુર્દાર, અબ તો સિર્ફ દવા ઔર દુઆ દોનો હી કામ આયેગી, દારૂ કો મારો ગોલી..પૈસે ભી બચેગે ઔર જાન ભી!”
ડૉક્ટરની આવી સોફેસ્ટિકેટેડ ધમકીથી અંકિતનું મગજ એકાદ અઠવાડિયું ઠેકાણે ચાલ્યું.
જાગૃતિને પણ થોડી હાશ થઇ.
પરંતુ બાટલીની પ્રવાહી આત્મા વળી પાછી અંકિતને વળગી.
બે વત્તા બે ચાર પેગ ગયાં અને પાછી લોહીની પિચકારી ચાલુ થઇ.
હવે તો ડૉ. મુખ્તારે લિવર ટ્રાન્સપ્લાન્ટ સર્જનને પણ જાગૃતિ અને અંકિતની કાઉન્સેલિંગ માટે બોલાવી રાખ્યાં હતાં.
“સી મિસ્ટર અંકિત, આઈ એમ સોરી ટુ સે બટ યોર લિવર ઇસ કમ્પ્લીટલી ડેમેજ, ઇફ યુ ગેટ અ ડૉનર ધેન વી કેન ટ્રાન્સપ્લાન્ટ અધરવાઇઝ……”
સર્જન ડૉક્ટરના આ અટકી ગયેલાં વાક્યમાં અંકિતની અટકી ગયેલાં આયુષ્યના સ્પષ્ટ સંકેત દેખાતાં હતાં.
જરૂરી વિગતની જાણકારી લઇ જાગૃતિ લિવર ડૉનેટ કરવાં માટે તૈયાર થઇ ગઈ.
જો કે અંકિતના માતા પિતા, દીકરી નિરાલી, અન્ય અંગત મિત્રો પણ જાગૃતિના આ નિર્ણયથી ખુશ ન હતાં.
છતાં પણ જાગૃતિ એકની બે ન થઇ.
જાગૃતિને મનમાં હતું કે અનેક બાધા, કથા, દોરા, માદળિયાં કામ ન લાગ્યાં, પોતાના શરીરનો એક અંગ એને આપીશ તો કદાચ એ પ્રાશ્ચિત કરીને દારૂ પીવાનું છોડી દે. કેમ કે, અંકિતમાં દારૂ સિવાય એક પણ દુર્ગુણ ન હતો. અંકિત પ્રેમાળ પતિ, જવાબદાર પિતા અને પુત્ર હતો.

ત્રણ દિવસ પછી અંકિતના પુનર્જન્મની તારીખ નક્કી થઇ.
સાવ ખેંચાઈ ગયેલાં શરીર સાથે અંકિતની સર્જરી થઇ અને પત્ની તરફથી એક નવા જીવનની અમૂલ્ય ભેટ મળી.
જાગૃતિનું સ્વાસ્થ્ય પણ સારું જ હતું.
જાણે બગડેલા રેડિયોમાં વિદેશી ચિપ નાખી હોય તેમ અંકિતના જીવનના સૂરમાં પણ ગજબનો ચમત્કાર થયો.
દારૂ અને દારૂડિયા મિત્રો બંનેથી છુટકારો મળ્યો.
પહેલાં પણ આવા સુધારા અનેક વખત આવ્યા જ હતા પણ એ સુધારાના આયુષ્ય આટલા લાંબા ન હતાં.
હવે તો સારો એવો લગભગ એકાદ મહિના જેટલા સમયથી અંકિત આ સુધરેલા જીવન સાથે ટેવાઈ ગયો હતો.
પણ બીજી બાજુ જાગૃતિના શરીરમાં થોડો ઘસારો લાગ્યો.
ધીરેધીરે નાના મોટા કોમ્પ્લીકેશન ચાલું થઇ ગયાં.
એક દિવસ અસહ્ય પેટમાં દુખાવાને લીધે જાગૃતિને હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવી.
જાગૃતિની હાલત ગંભીર અને નાજુક હતી.
દોઢ-બે દિવસથી હોસ્પિટલમાં મળવા ન આવેલા અંકિતને સામે ઉભેલો જોઈ જાગૃતિ હરખાઈ, એને ઈશારામાં હગ કરવા જણાવ્યું.
લાલ લાલ ભીની આંખે અંકિત જાગૃતિને ભેટ્યો.
ભેટતાની સાથે જ અંકિત થોડું ખાંસ્યો અને એનાં મોંઢામાંથી સ્વીટ વાઈનની દુર્ગંઘ આવી.
“તે પાછું પીધું અંકિત?” જાગૃતિએ ગુસ્સામાં ડોળા કાઢયા પણ અવાજ નાજુક હતો.
“તું પણ પીતી હોત ને તો તારે હોસ્પિટલમાં રહેવું ના પડત જાગૃતિ!” અંકિતના અવાજમાં નફ્ફટાઈ હતી અને હોઠ પર સ્વીટ વાઈનની દુર્ગંઘ સાથે એક લુચ્ચી હસી.
જાગૃતિની બંને આંખોમાંથી એક ખારું પ્રવાહી ટપક્યું અને કોઈ બંધ ના કરે ત્યાં સુધી આંખો ખુલ્લી જ રહી.
ગઝલની પંક્તિ : મૌલિક “વિચાર”

HopeScope Stories Behind White Coat – 21 / Maulik Nagar “Vichar”

By:Maulik Nagar “Vichar”

ચેક લિસ્ટ

“ડૉક્ટર સાહેબ, અમદાવાદ- હીથ્રો અને રિટર્નમાં હીથ્રો-અમદાવાદ વાયા દુબઇ. આ રૂટની બેસ્ટ ડીલ મળે છે! બોલો શું કરું?”
“પરફેક્ટ છે મનીષભાઈ, તમતમારે કરો બુક” ઢગલો વખત યુ.કેનો પ્રવાસ કરી ચૂકેલા ડૉ. શાહે ટ્રાવેલ એજન્ટને હોલિડેની ટિકિટ બુક કરી દેવા જણાવ્યું.
લંડનનું નામ આવે એટલે શાહ સાહેબ હંમેશા ગેલમાં આવી જાય. લંડન એટલે એમનું બીજું ઘર. ગમે તેટલા દિવસ ત્યાં રોકાય પણ એમને રોકાણના દિવસો તો ખૂટે જ.
ડઝન જેટલાં સગા વ્હાલા ત્યાં રહે અને અડધો ડઝન જેટલાં અંગત મિત્રો.
ડૉ. શાહનો સ્વભાવ એટલે પોતાના ક્લીનીકની એક નીડલ હોય કે લેટેક્સના ગ્લોઝ એક પણ વસ્તુનો વ્યય ન થવા દે.
ડૉ શાહ કંજૂસ નહીં પણ ચોક્સાઈમાં માનવાવાળા. મિ. પરફેશનિસ્ટ.
બધાં જ માટે ડૉ. શાહ એટલે પાક્કા વાણીયા. સ્વભાવ અને વર્તનથી ભારોભાર કૃષ્ણપંથી અને હવેલી સંગીતના શોખીન.
ડૉ. શાહ ઉંમરમાં તો સુડતાલીસ વર્ષના જ પણ જીવનશૈલીની ઢબે ૧૯૪૭ના જમાનાના.
ડૉ. શાહ ઘડિયાળના કાંટે જ આખા દિવસનો કાર્યક્રમ ગોઠવે અને અનુસરે.
એકેએક કામને ડાયરીમાં નોંધવાની ફાવટ તો એમને એમનાં સ્કૂલના સમયથી જ હતી.
થોડાં વર્ષો પહેલાં એમણે સિંગાપુરથી ડિજિટલ ડાયરી પણ વસાવી હતી પરંતુ તેમને એ માફક ન આવી.
ક્રિકેટ અને સિનેમાનાં શોખીન એટલે તેઓ બધાને કહે કે “ઓલ્ડ ઇઝ ગોલ્ડ બાકી બધું જ ક્લીન બોલ્ડ!”
પેશન્ટ તપાસવા રાઉન્ડમાં જાય એટલે એમની ચોકસાઈના કિસ્સાઓની સાથેસાથે એમની સસ્તી રમૂજની લ્હાણી પણ કરતા જાય.

ડૉ. શાહ રાઉન્ડ પતાવીને ઑફિસમાં આવ્યા અને પાછો એમનો ફોન રણક્યો.
“યસ સર, ટિકિટ ઇઝ બુક્ડ. મસ્ત ડીલ મળી ગઈ. એન્જોય કરજો સર, છોકરાઓને પણ મજા આવશે..”
પેમેન્ટ કરાવી દેજો એટલું જ કહેવાનું બાકી હતું. બાકી બધી જ સલાહો ટ્રાવેલ એજન્ટે આપી દીધી. પણ ડૉ. શાહ પણ એટલાં ચીવટવાળા કે ચાલુ ફોને જ પેલાં એજન્ટનું પેમેન્ટ ટ્રાન્સફર કરી દીધું.

સૌથી પહેલા મિસિઝ શાહને ફોન કર્યો, એમનાથી સ્વભાવમાં સાવ વિપરીત, હંમેશા મિસિઝ શાહના દિમાગનો પંખો ફાસ્ટ જ ચાલે અને જીભ સુપર ફાસ્ટ.
“બેબી, ટિકિટ ઇઝ કંફર્મ, વી વીલ ફ્લાય નેક્સટ વીક!”
“અવે આ શું બેબા ને બેબી…લંડન જવાનું નામ આવે એટલે જાણે તમને તો અંગ્રેજ વળગે!”
“હા..હા..અવે..” શાહ સાહેબ પણ થોડાં છંછેડાયા.
લગેજમાં શું લઇ જઈશું એનું ચેક લિસ્ટ બનાવી દે! અને હા તારા ઢેબરાં અને અથાણાં……!” છેલ્લે ક્રિકેટ રસિક ડૉ. શાહ સાહેબે કટાક્ષનો છક્કો મારી જ દીધો.
“ચેક લિસ્ટ તમે જ બનાવી લે જો…તમારી તો અડધો અડધ ડાયરીઓ શાયરીઓ અને એવાં ચેક લિસ્ટ જેવાં આયોજનોથી તો ભરેલી હોય છે.” મિસિઝ શાહના સુપર સોનિકની સામે શાહ સાહેબની લોકલ ટ્રેન જેવી જીભની ગતિ ધીમી પડી ગઈ.

બહાર કંઈક કૅશલેસ ઇન્સ્યોરન્સને લઈને કકળાટ ચાલતો હતો.
માત્ર એમના સ્ટાફ પાસેથી એટલું જ સંભળાયું કે “તમારે અત્યારે તો અમને કેશ જ આપવા પડે પછી તમારે અને તમારા વીમા એજન્ટે ફોડી લેવાનું…..”
સ્ટાફની વાત તો સાચી હતી. માટે તે અવગણીને શાહ સાહેબે તો વોટ્સઅપમાં લંડન ટ્રીપ માટે લંડન સ્થિત મિત્રોનું ગ્રુપ પણ બનાવી લીધું.
ગ્રુપનું નામ રાખ્યું, “નાઉ ઓન્લી રેડ વાઈન..નો રે…”
સ્માઈલી સાથે મિત્રોના મેસેજો ટપોટપ ચાલું થઇ ગયાં….એમાં પણ ટિક, ડબલ ટિક અને બ્લુ ટિકની રમત જામી..
“અફકોર્સ ઇટ્સ અ ફેમિલી ટ્રીપ ટોપા..” ટોપા શબ્દથી જ ગ્રુપમાં કોલેજના દિવસો તાજા થઇ ગયાં.
બીજા મિત્રે લખ્યું, “હા…હા..યુ આર મેરીડ બુલ નાઉ…:)”
ત્રીજો થોડો સીધોસાદો મિત્ર હતો, “ધીસ ટાઈમ નો કેશ એન્ડ કેરી, ઓન્લી આઉટીંગ..” વિગેરે વિગેરે….
શાહ સાહેબ, એમનાં પત્ની અને બે દીકરાઓએ ભેગા થઈને ચેક લિસ્ટ તૈયાર કર્યું અને બીજા જ દિવસથી એ ચારેય મંડળી ખરીદી કરવાં મંડી પડી.
ફ્લાઈટની ટિકિટનું બુકિંગ તો થઇ ગયું હતું એટલે શાહ સાહેબનું મોટું કામ પત્યું હતું. કેબ બુકીંગ, કરન્સી ચેન્જ જેવાં નાનાં-મોટાં કામ જ બાકી હતાં.
નાસ્તા, સૉક્સ, અન્ડરવેર જેવાં નાના-મોટા કામ મિસિઝ શાહ અને બે દીકરાઓએ પતાવી દીધાં.
ચેક લિસ્ટ પર ટિકની નિશાની લંડન જવાના છેક છેલ્લા દિવસ સુધી લગાવી પડી.
લાસ્ટ મિનિટ શોપિંગ પતાવી શાહ પરીવાર એરપોર્ટ પહોંચ્યું અને ત્યાંથી વિમાનમાં લંડન.
ઇમિગ્રેશન ઓફિસરે ચારેયના બોર્ડિંગ પાસ અને વિઝા જોતા જોતા અંગ્રેજી ઢબમાં જાણે ગુજરાતીમાં વાત કરતો હોય એમ બબડ્યો…”મિ. આનંદ હસમુખ શાહ.” નામની આગળ ડૉક્ટર સાંભળવાની ટેવવાળા શાહ સાહેબને “મિ” સાંભળી અજુક્તુ લાગ્યું.
ખેર! એમણે પ્રત્યુત્તર આપ્યો.. “યસ સર, ઇટ્સ મી….શી ઇઝ માય વાઈફ ખુશી આનંદ શાહ..માય કિડ્સ હર્ષ એન્ડ ઉલ્લાસ” આખાય પરિવારની માત્ર નામમાં જ નહીં પણ ત્રણ ત્રણ પેઢીમાં ખુશી અને હર્ષોલ્લાસ જ હતો.
લંડન એરપોર્ટ પર તો સાક્ષાત આનંદ, ખુશી અને હર્ષોલ્લાસનો સ્નો પડ્યો.
આયોજનના બાદશાહે આયોજનમાં એક પણ બાદબાકી રાખી ન હતી.
આખા પરિવારને ચાર પાંચ વખત જણાવી અને જતાવી પણ દીધું હતું કે જો પોતે ડૉક્ટર ન હોત તો તે એક સફળ ટ્રાવેલ એજન્ટ એન્ડ એડવાઈઝર હોત.
એક પછી એક મિત્રો સગા વહાલાંઓની વિઝિટ, પ્રથમ વખત ટ્રાવેલ કરી રહેલા બંને દીકરાઓ માટે જોવાલાયક સ્થળોની મુલાકાત, ઇસ્કોન મંદિરથી માંડી મદિરા સુધીની બધી જ પ્રવૃતિઓ સોળે કળાએ ખીલી હતી.
એક દિવસ એક મિત્ર સાથે મોર્નિંગ ટૂરનું આયોજન હતું.
સેન્ટ્રલ લંડનમાં ફન ફેસ્ટિવલમાં બુકીંગ કરાવ્યું હતું.
તેમાં મોર્નિંગની અવનવી પ્રવૃતિઓ, હેરિટેજ સાયકલિંગ રાઈડ અને છેલ્લે બ્રન્ચ કરીને ઘરભેગાં થવાનું હતું. એટલે મિત્રના ઘેર ભેગા થવાનું હતું.
એકાદ-બે કલાક રેડબુલ ફન ગેમ રમ્યા પછી, બધાં જ હેરિટેજ લેનમાં સાયકલિંગ કરવાં ગયાં.
નાની નાની ઇમારતો હતી.
સાંકળા રસ્તા અને લાલ ગુલાબી રંગબેરંગી ઓલ્ડ ફેશન સાયકલો હતી.
સેલ્ફીની શેઠાણી ખુશીભાભી માટે આ સાયકલિંગ પ્રવૃત્તિ ખૂબ રોમાંચક હતી.
ખુશીભાભીએ અમદાવાદની સાંકળી શેરીમાં તો સાયકલ ચલાવી હતી.
હવે લંડનની સાંકળી ગલીઓમાં સાયકલ ચલાવવા માટે આતુર હતી.
સાયકલનું એક પેડલ માર્યું અને ભાભીને સ્કૂલના દિવસોની યાદ આવી ગઈ.
અદ્લ આવી જ રીતે ખુશીભાભીએ સ્કૂલના પહેલા જ દિવસે સાયકલ લઇ જવા માટે પેડલ માર્યું. એમાં ગટરનું ઢાંકણું તૂટ્યું અને સાથોસાથ પગની ઢાંકણી પણ તૂટી. અને બે મહિનાનો ખાટલો ભેટમાં મળ્યો તે અલગ.
થવાનું શું હતું! એ જ ઘટનાનું પુનરાવર્તન…
અરે આ તો દેશથી દૂર બનેલી ઘટના બની હતી એટલે આ ઘટના નહીં પણ આ તો દૂર-ઘટના કહેવાય.
ભૂગોળમાં ભારે ખુશીબેન ધબાક કરતા જમીન પર પડ્યાં અને પાછળ આવતા આનંદભાઈ, હર્ષ-ઉલ્લાસ અને બીજાં મિત્રના પરિવારના સભ્યોએ દસ ફૂટ દૂર જ પોતાની સાયકલ થંભાવી દીધી.
રખેને કોઈ અડફેટે ચઢી જાય.
ખુશીભાભી ભોંય પર ઠરીઠામ થયા એટલે બધા એમની પાસે દોડ્યાં…
ઓ…માં…ઓ..માંના બરાડા વચ્ચે એમને નજીકની હોસ્પિટલમાં લઇ જવામાં આવ્યાં.
જોકે એમના કરતા તો વધારે એમની સાયકલને વાગ્યું હતું એટલે ડિપોઝિટના પચાસ પાઉન્ડ પણ પાછા ન મળ્યાં.
એમને માત્ર પગનું ફ્રેક્ચર જ થયું…
અમદાવાદની સ્ત્રીઓ અને એમનાં એક્ટિવા/કાઇનેટિક વચ્ચે પણ આવાં ફ્રેક્ચર,પાટાપિંડી જેવાં ગાઢ સંબંધો હોય છે જ.
એટલે એ ન્યાયે તો આ પગનું ફ્રેક્ચર માત્ર સામાન્ય ફ્રેક્ચર જ કહેવાય.
હોસ્પિટલમાં દુખાવાની દવા તો ફ્રીમાં અપાવી પણ પ્લાસ્ટર, ઑપરેશન અને બીજાં ડ્રેસિંગ થઈને સાત હજાર પાઉન્ડનો એસ્ટિમેશન ખર્ચ આવ્યો.
સાત હજાર પાઉન્ડ એટલે ભારતના લગભગ છ-સાત લાખ.
ડૉ. શાહે પોતાની બેગ પેકમાંથી ટિકિટના બંચની સાથે ચેક લિસ્ટવાળી ચબરખી પણ કાઢી..
એમની એક નજર કૅશલેસ માટે ઝગડતા પોતાના મિત્ર સામે પડી,
બીજી નજર નાખુશ પત્ની ખુશી ઉપર પડી.
હળવેકથી હર્ષોલ્લાસને પણ જોઈ લીધાં અને વળી પાછી છેલ્લી નજર પોતાના ચેક લિસ્ટ પર પડી.
જેમાં ટ્રાવેલ ઇન્સ્યોરન્સમાં કોઈ ટિક ન હતી….ન સિંગલ ટિક..ન ડબલ ટિક….ન બ્લુ ટિક…..કોઈ પણ ટિક નહીં.
સુપર સોનિકના એન્જિનની જેમ ધબકતા હાર્ટની રિધમ સાથે પેલી ગોરી ડૉક્ટરનો સૂરીલો સ્વર સંભળાયો…..”ઈટ ઇઝ નથિંગ ટુ ડીલ વિથ અસ, યુ નીડ ટુ સોર્ટ આઉટ વિથ યોર ઇન્સ્યોરન્સ એજન્ટ.”
ડૉ. શાહ સાહેબે મનમાં એ જ વાક્યનું રૂપાંતર ગુજરાતીમાં કર્યું, “……………એ તો તમે અને તમારા વીમા એજન્ટે ફોડી લેવાનું.”

HopeScope Stories Behind White Coat – 20 Maulik Nagar “Vichar”

By:Maulik Nagar “Vichar”

વાડીનો પ્રોગ્રામ….!!!

“વડલા નીચે જયારે ગામની બેઠક જામે એટલે સમજી લેવાનું કે કોઈક તો સારા સમાચાર છે જ.”
ગામનાં લોકોની સાથે સરપંચની બેઠક તો હંમેશા જીવાબાપા અને મીઠી બાના ડેલામાં જ થતી હતી. આજે નક્કી ગામવાળા માટે કંઈક સારા સમાચાર લાગે છે.
બેઠકની બે દિવસ પહેલા ગામમાં સરપંચની બેઠકનો ઢંઢેરો પીટાયો ત્યારથી જ ગામલોકમાં ચર્ચા ચાલુ થઇ ગઈ.

વડલા નીચે ગામનાં સરપંચ જીવાબાપા એક હાથમાં ચાની રકાબી અને બીજાં હાથમાં હુક્કાનું નાળચું પકડીને પગ પર પગ ચડાવીને બેઠાં હતાં.
બૈરાંઓના ટોળામાં મીઠીબા મુખ્ય હરોળમાં હતાં અને પુરુષોના ટોળાંમાં એમનો વીસ વરસનો પુત્ર અને ગામના યુવા મોરચાનો પ્રમુખ નાથુ પ્રથમ હરોળમાં બેઠો હતો. એ પણ પોતાના બાપા જીવાબાપાની જેમ થોડી થોડી વારે હમણાં જ નવી-નવી ફૂટેલી મૂછ મરોડતો હતો.
ગામનાં બધાય લોકો ટોળાં વળીને બેઠકની આજુબાજુ બેસી ગયાં. અમુક ભોંય પર બેઠાં તો અમુક ઉભલખ પગે બેઠાં. ઘણાં લોકો વડલાની ફરતે બેઠાં. બૈરાઓ બૈરાના ટોળાં બેઠાં અને યુવા મોરચાના સભ્યો નાથુ પાસે બેઠાં.

હુક્કાના સિસકારા અને બે ત્રણ ખાંસીના ખખડાટ સાથે સરપંચ જીવાબાપાએ ગામ લોકોનું અભિવાદન કર્યું.
“ગામ ભાઈઓ, આપણા ગામના લોકોની સંખ્યા ધીરે ધીરે વધતી જાય છે એટલે સુવિધાઓ પણ વધારવી જ પડશે.” બીજો સુટ્ટો માર્યો, જીવાબાપાની અંદરનું ફર્નિચર પાછું ખખડ્યું.
“ભાઈઓ, આપણા ગામમાં સ્નાનાગાર છે. પુસ્તકાલય છે. નિશાળ છે. કુસ્તી અને કસરતના સાધનોની સુવિધા પણ છે.સિનેમા…ખાણીપીણી….” જીવાબાપાએ પાછો સુટ્ટો માર્યો અને મૂછ મરોડીને બધાના ચહેરાઓ તરફ એમના હાવભાવ જોવાં લાગ્યાં.
“અરે હા..હા..બાપા….આપણા ગામ પાસે બઘી સુવિધાઓ તો છે જ હવે શેની જરૂર છે?” એમનો દીકરો થોડો અધીરો થયો. કેમકે કોઈને બાપા શું વિચારતા હતા એની જાણ ન હતી.
“જો પેલ્લી જમીન દેખાય છે?” જીવાબાપાનું શરીર તો સ્થિર રહ્યું. માત્ર ડોક ફેરવીને વિશાળ જમીન તરફ આંગળી ચીંધતા કહ્યું.
“તો?”
“ત્યાં હવે ગામ માટે એક વાડી બનાવવી છે. જ્યાં ગામના લોકોનાં જન્મ-મરણ અને લગ્નોના જમણવારો થશે. મેળાવડાને ઉજાણીઓ કરીશું.”
“થોડી ઘણી આર્થિક સહાયોથી એક પરિવારનો પ્રસંગ આખા ગામનો પ્રસંગ બની જશે.” બાપાએ વળી પાછી મૂછ મરડી અને ગામના લોકોમાં હોહાપો મચી ગયો.
બધા જાણે અત્યારે જ ઉજાણીમાં આવ્યા હોય એમ રાજી રાજી થઇ ગયા.
રાજા રજવાડાનો જમાનો હોત તો બધાએ જીવાબાપાની જય પણ બોલાવી હોત.
પણ આ ગામ તો વિકસતા જમાનાનું જાગૃત ગામ હતું.
ગામ જેવી રહેણીકરણી પણ ઓછી હતી અને બોલીમાં પણ સુધારો હતો.
“બાપા…આમાં હું સહમત નથી થાતો.” ગામના લોકોમાં તો જીવાબાપા સામે બોલવાની તાકાત ન હતી. પણ નાથુ તો એમનો જ દીકરોને.
એ પણ નવો નવો યુવા મોરચાનો પ્રમુખ એટલે એને પણ કંઈ કારણ હોય કે ન હોય સરકાર વિરુદ્ધ નન્નો જ ભરવાનો..
એટલે એણે આ વાડી બનાવવાની વાત સામે વાંધો ઉઠાવ્યો.

“નાથુ..તમને યુવા મોરચો સંભાળવા આપ્યો છે એ સારી પેઠે સંભાળો…આપણા ગામે ઘણું નરસું વેઠ્યું છે. ભૂકંપ, વાવાઝોડા, પૂર…રોગચાળા વિગેરે વિગેરે”
“તો?” પાછો તોંતેર મણનો તો બોલી નાથુ અટકી ગયો.
“તો શું! હવે આપણે માણવાના દિવસો છે..સારી એવી જમીન પણ પડી છે.. કોન્ટ્રાક્ટર પણ ગામના જ છે..એટલે આપણને એટલો ખર્ચ પણ નહીં નડે.”
“બાપા..મારી માનો તો એ જ ખર્ચ અને એ જ જમીનથી આપણા જ ગામમાં જો કોઈ સારી અસ્પતાલ બનાવીએ તો આપણા ગામના લોકોને જીલ્લા અસ્પતાલમાં ના જવું પડે. હવે તો ત્યાં પણ કલેક્ટરની ચિઠ્ઠી હોય તો જ મફતમાં સારવાર થાય છે..” યુવા મોરચાનું ભાષણ કરતો હોય એમ નાથુ ઉભો થઇને બોલવા લાગ્યો.
“અવે…ગામમાં અસ્પતાલ તો છે જ ને!! અને હું પણ વૈદ્ય છું.”
“ચાલીસ ચાલીસ વરસથી ગામના લોકોની સારવાર કરું જ છું. સરપંચ તો ગામવાળાએ મને બનાવ્યો છે..” બાપા થોડાં ઉકળી ગયાં.
ગામના લોકો તો આ શબ્દોની ટેબલ ટેનિસ જોતાં જ રહી ગયાં. બંનેમાંથી એકેય પોતાનો બોલ પડવા ન હતું દેતું.
“હા બાપા અસ્પતાલનાં નામે જાળા બાઝી ગયેલું જર્જરિત મકાન છે..જયારે જુઓ ત્યારે અસ્પતાલના પલંગમાં દર્દી નહીં પણ અહીંના કામચોર દાક્તરો જ આડા પડ્યાં હોય છે.”
બધાય દાક્તરોનો એક જ જવાબ હોય છે કે બે-ચાર દા’ડા આરામ કરો..સારું થઇ જશે..દાઢ દુખે તોય આરામ? આવી કેવી દાક્તરી?” આ સાંભળીને ગામના લોકો પણ અંદર અંદર ગુસપુસ કરવા લાગ્યાં.
“ના જ કામ કરેને કેમકે આપણા ગામમાં તો કોઈ માંદુ જ નથી પડતું ને! બધાં લોકો દિવસના બે-બે લીટર દૂધ પીવે છે..ઘીથી લથબથ લાડવા ખાય છે..જમ્યા પછી પાછો મોહનથાળ જોઈએ એ અલગ….” સાંભળતા જ નાથુએ મોં મચકોડ્યું અને એ દલીલ કરવાં જાય એ પહેલા જીવાબાપા પાછા તાડુક્યાં.
“આ તો તમે બધાં ગોલ્ડસ્પોટ પીવાવાળા માંદા પડો!”
“અમારે તો સફેદ એ સોનુ…દૂધ પીને તો અમારી કાયા ઘડાઈ છે.” ગોલ્ડસ્પોટ સાંભળીને નાથુનો પિત્તો ગયો.
“તો તમે શું લોકોનો ઈલાજ કરવાના, હોમિયોપેથી અને આયુર્વેદનો ફરક તો મેં સમજાયો તમને બાપા..!” આ સાંભળતાની સાથે જ મીઠીબા અને બીજાં બે ચાર બૈરાંઓ પણ ઊભા થઇ ગયાં..
“તું શું મને સમજવાનો. હે….હું તારો બાપ છું…!!” જીવાબાપા એ જોરથી રાડ પાડી…
“અવે..આને ઊંટવૈદ્યુ કહેવાય..ઊંટવૈદ્યુ…પોતાનો ડાયાબિટીસનો રોગ તો સરખો થતો નથી અને ગામમાં ઉજાણીઓ કરવી છે..” બંને બાજુ રાડારાડ મચી ગઈ…
આખુંય ગામ જામેલી મેચ જોવા ઉભું થઇ ગયું…..
એકાદ-બે એ તો એવું પણ વિચારી લીધું હશે કે નક્કી આજે એકાદ વિકેટ પડવાની…
ઊંટવૈદ્યુ સાંભળીને…જીવાબાપા ઉભા થઇને મોંઢામાંથી લાંબી લચક…..ગાળ નીકાળવા જ જતાં હતાં અને ત્યાં જ એમનું અડધું શરીર અક્કડ થઇ ગયું અને ખાટલે પટકાયા..
હાય…હાય… શું થઇ ગયું? શું થઇ ગયું? જીવાબાપા..જીવાબાપાની રાડારાડ અને ચીસાચીસની વચ્ચે આખોય સંઘ જીવાબાપાને જિલ્લાની હોસ્પિટલમાં લઇ ગયો.
બેઠકની જાણે જગ્યા ફેરવાઈ ગઈ હોય એમ 5-7 જીપ અને ખટારા ભરીને ગામ લોક પણ ત્યાં પહોંચી ગયાં. પોતે સરપંચ અને નાથુ યુવા નેતા એટલે કોઈ ચિઠ્ઠીની જરૂર ન પડી…

બેભાન હતા એટલે ડૉક્ટરોની સૌ પ્રથમ તપાસ સુગરની જ હોય. એટલે લેબમાંથી ટેક્નિશિયનને જીવાબાપાની સુગર ચેક કરવાં માટે બ્લડ સેમ્પલ લેવાં બોલાવ્યો.
ટેક્નિશિયને બ્લડ લેવાં જેવી સોંય નસમાં નાખી અને જોયું તો…..આ શું?
“આવું ઉજળું પ્રવાહી!” જીવાબાપાની ભેંસના દૂધ જેવું સફેદ..! બ્લડ તો માત્ર દસ ટકા જ
લોહી લેનાર ટેક્નિશિયન પણ ચકડોળે ચડી ગયો.
એણે તુરંત જ પેથોલોજીસ્ટને આ વાતની જાણ કરી. એમણે બ્લડની તપાસ કરાવવાનું કહ્યું. ચકાસણી કરતા જાણવા મળ્યું કે જીવાબાપાના લોહીમાં આ સફેદ કલરનું પ્રવાહી તો ટ્રાઇગ્લિસરાઇડ નામની ચરબી છે.
“અરે…અરે…જીવાબાપાને શહેરની અસ્પતાલમાં લઇ જવા પડશે.”
નાથુએ કહ્યું “ડૉક્ટર સાહેબ જીવાબાપા તો ગામના સરપંચ છે. આખાય જિલ્લાના લોકલાડીલા છે. ચિંતા ન કરો હમણાં તો આખુંય શહેર જ અહીંયા આવી જશે.”
નાથુના એક ફોનથી શહેરથી ચાર ડૉક્ટરની ટીમ થોડી જ વારમાં જિલ્લા અસ્પતાલ આવી પહોંચી.
જીવાબાપાના શરીરમાંથી ચરબીવાળું લોહી કાઢી અને નવું લોહી ચઢાવવાની ટ્રીટમેન્ટ ચાલુ કરી દીધી. સાથેસાથ ડાયાબિટીસને કંટ્રોલ કરવાના ઇંજેક્શન પણ ચાલુ કરી દીધા.
બે દિવસે જીવાબાપા ભાનમાં આવ્યાં અને સ્વસ્થ થયા ત્યાં સુધી આ ચાર ડૉક્ટરની ટીમ ત્યાં ગામમાં જ રહી.
કેમકે શહેરથી આવેલ એ ચારેય ડૉક્ટર એમના ગામના જ હતા અને જીવાબાપાના માર્ગદર્શન અને ઘણી ખરી આર્થિક સહાયથી જ ડૉક્ટર બનીને શહેરમાં સ્થાયી થયા હતા.
“જીવાબાપા તમે તમારા ડાયાબિટીસનું ધ્યાન તો નથી જ રાખ્યું, સાથે સાથ સુગરના કારણે લોહીમાં વધતી ચરબીનું ધ્યાન પણ નથી રાખ્યું. શહેરથી આવેલા ડાયાબિટીસ નિષ્ણાતે કહ્યું.
બાપા ચરબીના લીધે તમારું લોહી તો દૂધ જેવું ઉજળું થઇ ગયું હોં!! બીજા ડૉક્ટરે પણ સૂર પૂરાવ્યો.
બેટા…મીઠીનું લોહી પીવું તો ડાયાબિટીસ આકાશે આંબે. અને ચરબીના કારણે મારૂં લોહી પણ ભેંસના દૂધ જેવું ઉજળું થઇ ગયું.”
લગભગ વડલા નીચેની આખે આખી બેઠક આ અસ્પતાલના રૂમમાં સમાઈ ગઈ. જીવાબાપાએ બેઠકને જણાવ્યું કે ગામલોક હવે એ ગામની જમીનમાં આ ચારેય દાક્તરોના નેતૃત્વ હેઠળ એક આધુનિક અસ્પતાલ બનશે!
વાડીનો પ્રોગ્રામ કેન્સલ..!
હવે લોહી લોહીની જગ્યાએ અને દૂધ દૂધની જગ્યાએ….બધાં ખડખડાટ હસવા લાગ્યાં.

HopeScope Stories Behind White Coat – 19 Maulik Nagar “Vichar”

By:Maulik Nagar “Vichar”

“ગલ્લા ભારે રાણી! આ તો આપણો જ હાથ”

વિશ્વાસે ધરતી સામે જોયું.
ટૂંક જ સમયમાં થનાર સસરા અને સાળા પૃથ્વી સામે જોયું.
ધરતીને આંખ મારી.
પત્તાને ચુમ્મી કરી.
ચટાક કરતુ પત્તું ફેંક્યું અને બોલ્યો, “લે પૃથ્વી આપણી આ ગલ્લા ભારે રાણી! આ તો આપણો જ હાથ!”
પૃથ્વી અને વિશ્વાસ બંને એક બીજાને તાળીઓ આપીને કૂદાકૂદ કરવા લાગ્યાં…
“પપ્પા, આ બંને ચિટરીયાઓ જોડે ક્યારેય રમી રમવાનું જ નહીં” ધરતીએ હારેલો હાથ લઇ લીધો અને આખી બાજી વેરણછેરણ કરી નાખી.
“હાથ લાવ દીદી….”
“તમને અને પપ્પાને રમતા જ ના આવડ્યું દીદી..”
“તમારો હાથ ગયો..ડિક્કો…ડિક્કો” પૃથ્વી ડિક્કો…ડિક્કો અને કિટ્ટા બુચ્ચા કરે એટલો નાનો હતો નહીં. પણ રમતની ગેલમાં આવી જાય એટલે બધાં નાના જ થઇ જાય.

“હવે ઘડિયાળ જુઓ તમે બધાં..રાતના બે વાગ્યાં છે.” શોરબકોરથી જાગેલા પૃથ્વી અને ધરતીની મમ્મી ભારતીબેન ટકોર કરવા આવી ગયાં.
“અરે હા!! ધરતી કાલે તો આપણી એક્સ્ટ્રા શિફ્ટ છે. ભૂલી ગઈ કાલે પ્રજાસત્તાક દિન છે.
આપણાં ત્રણ ડૉક્ટર્સ રજા પર છે.” વિશ્વાસ તો ભારતીબેનનો કહ્યાગરો થનાર જમાઇ હતો.

એમ.બી.બી.એસના પાંચમાં વર્ષમાં ભણતાં વિશ્વાસ અને ધરતી બંને જણા સિનિયર ડૉક્ટરોના ડાબા અને જમણા હાથ હતા.
પાડોશમાં જ રહેતા વિશ્વાસે પોતાનું જીન્સ ખંખેર્યું . અહીંયા પણ બધાં બાજી સમેટીને પોતપોતાના રૂમમાં સૂવા ગયાં.

રાષ્ટ્રગાનની સાથે ધરતીના “મમ્મી સુવા દે ને, પ્લીઝ લેટ મી સ્લીપ…”ના સૂરો પણ ભળ્યાં. ઊંઘમાં તો ધરતી એવું જ વિચારતી હશે કે મમ્મી અત્યારે પલંગ ઝંઝોળીને કાલ રાતની ભડાશ કાઢી રહી છે.
બે-પાંચ સેકન્ડમાં તો બહારથી ભયાનક ચીસો અને બૂમો સંભળાવવા લાગી.
ધરતી જરાક પડખું ફેરવીને ઉભી થઇ ત્યાં તો બિલ્ડરની કચાશ કહો કે નસીબની, ધરતીની આજુબાજુ છત પરથી ઈંટના રોળં પડવાનાં ચાલુ થઇ ગયાં અને ઘડીક જ વારમાં કાટમાળનો ઠગલો થઇ ગયો.
“દીદી..દીદી..હાથ લાવ..”ની બૂમો પાડતો પૃથ્વી ધરતીને બચાવવા તો આવ્યો પણ આ વખતે ભગવાને જ પત્તુ ફેંક્યું હોય એમ ઉપર લબડતો સ્લેબ ચટાક કરતો પૃથ્વીના માથે પડ્યો.
ધરતીથી આ દ્રશ્ય જોઈને ચીસ તો નંખાઈ ગઈ પણ એ એક જ કાને હાથ મૂકી શકી. એ ચીસ પૃથ્વીને જોઈને પાડી કે પોતાનાં નિશ્ચેતન હાથ માટે…!! એ તો ધરતી જ જાણે.

અત્યાર સુધી ધરતીકંપ શબ્દ માત્ર સાંભળવામાં જ આવ્યો હતો. આ વખતે ગુજરાતની ધરતીએ એનો કડવો અનુભવ પણ કરી લીધો. ધરતીકંપના લીધે ધરતીના જીવનમાં તો વાવાઝોડું આવ્યું હતું.
પોતાનો ડોમિનન્ટ હેન્ડ ગુમાવવાનો દર્દ હતો એટલો જ દર્દ ધરતીને પોતાનો ભાઈ ગુમાવવાનો પણ હતો. સર્જન બનવું તો દૂરની વાત પણ હવે એમ.બી.બી.એસની આખરી પરીક્ષા પણ કઈ રીતે પાસ કરવી એ મોટો પ્રશ્ન હતો.
બીજી બાજુ વિશ્વાસ સાથેના સંબંધનો પણ શ્વાસ રૂંધાતો હતો.
‘થોડું ભણી લઉં, ક્લિનિક થઇ જાય પછી, મોટી બેનના લગ્ન થઇ જાય’ જેવા અવનવા બહાનાં સાથે વિશ્વાસે લગ્નના પ્રસ્તાવને આડકતરી રીતે નકારમાં આપવાનું ચાલુ કરી દીધુ હતું.
ખરેખર તો પોતાના મમ્મી પપ્પા સામે એ પોતે જ ગલ્લો હતો.

માનસિક, શારીરિક એવી અનેક કઠિનાઈઓ વચ્ચે ધરતીએ ફાઇનલ પરીક્ષામાં રાઇટર રાખીને સારા ગ્રેડ સાથે એમ.બી.બી.એસ પાસ કર્યું. એક સમયે જે સર્જન ડૉક્ટરોનો ડાબો જમણો હાથ હતી તે લોકો જ આ એક હાથવાળી સ્ટુડન્ટના પગ ખેંચવા લાગ્યાં.
પ્રોત્સાહનના નામે અનેક કડવી સલાહો પણ મળતી.
ઘણા લોકો પોતાના જેવો જ એક હાથ કે એક પગવાળો સાથી શોધીને પરણી જવા કહેતું, તો કોઈક દાક્તરી કે સર્જન બનવાના સપનાઓ બાજુ પર મૂકીને ટ્યૂશન ક્લાસ ચાલુ કરવાની સલાહ આપતું. પરંતુ ધરતીની સાથેસાથે એનાં મમ્મી-પપ્પા પણ મક્કમ હતા. બંને જણાએ બેવડી તાકાતથી ધરતીને પ્રોત્સાહન આપવાનું શરૂ કર્યું.

અલગ અલગ રાજ્યોની મેડિકલ કોલેજોમાં વિવિધ ફેકલ્ટીઓ માટે ફોર્મ ભરવાનાં શરૂ કરી દીધા. ઘણા ખરાં તો ડિસેબિલિટીના કૉલમમાં ટિક માર્ક જોઈને જ રિજેકટ થઇ ગયાં. જ્યાં કોઈ જ ન જાય એવી દૂર દૂરના રાજ્યોની અમૂક કોલેજે ઈન્ટવ્યુ માટે બોલાવ્યાં તો પણ ખરા પરંતુ ત્યાંથી પણ વળતરમાં વણમાંગેલી ટિપ્પણીઓ અને સલાહો જ મળી.
“ધરતી એક હાથે તો કઈ રીતે સર્જરી કરી શકે?”
ધરતી ધીરે ધીરે હવે ડિપ્રેશનનો શિકાર થવા લાગી. ક્યારેક તો એવું પણ વિચારતી કે એ ભૂકંપમાં પૃથ્વી સાથે એ પણ….

વાંચનની શોખીન ધરતીને એક દિવસ વિચાર આવ્યો કે આ જ પરિસ્થિતિને જો બીજી દ્રષ્ટિથી જોઈએ અને દાક્ટરીમાં જ જો કોઈ એવી ફિલ્ડ લઈએ કે જ્યાં હાથનો વપરાશ જ નહિવત્ હોય.

“પપ્પા, મારે હવે સર્જન નથી બનવું.” ધરતીના અવાજમાં થોડો ભાર તો હતો પણ મૂડ હળવો હતો.
મમ્મી પપ્પા બંનેએ એક સાથે જ પૂછ્યું, “કેમ?” વધુમાં પપ્પાએ ઉમેર્યું, “બેટા, આટલું જલ્દી નાસીપાસ ના થઇ જા, ઈશ્વર અનેક રસ્તા દેખાડશે!”
“પપ્પા, ઈશ્વરે આંગળી ચીંધી દીધી છે. ભલે હું સર્જન ન બની શકું તો કંઈ નહીં, પણ આ ભૂકંપ અને આવી અનેક માંદગીઓ જેવી કે આજકાલ સોશ્યલ મીડિયાની માંદગી પણ ખૂબ વધી છે. તો હું મનોચિકિત્સક ડૉક્ટર બનું તો? એમાં તો એક શું બંને હાથ ન હોય તો પણ ચાલી જાય.”
મમ્મી પપ્પા તો આ વાત સાંભળીને ખૂબ જ ખુશ થઇ ગયા. ધરતી એ દ્રષ્ટિકોણ બદલ્યો એટલે નહીં પણ છેલ્લાં છ મહિનામાં ધરતી પહેલી વખત આટલી હળવાશ અનુભવતી હતી.

એમ.ડી ઈન સાયકિયાટ્રીમાં એડમિશન લેવા માટે પપ્પા અને દીકરીનો એડમિશન અધ્યાય શરૂ થયો.
શહેરની કોલેજોમાંથી એને ધક્કો મળ્યો અને રાજ્યની કોલેજોમાંથી મુક્કો…ક્યાંક કોઈ જગ્યાએ મેરીટથી અટકે તો ક્યાંક કમનસીબથી અટકે.
રાજ્યની બહારની એક મેડિકલ કોલેજમાંથી થોડા શુભ સંકેત આવ્યા. પણ તેઓના હાથમાં પણ તીર હતું. તેઓ એન.આર.આઈ સીટ ઉપર એડમિશન આપવા રાજી થઇ ગયા.
એન.આર.આઈ સીટ એટલે ચાર-પાંચ ઘણી ફી.
પૃથ્વીના ટ્યુશન માટે બચાવેલ રાખેલ સિલ્લક અહીં કામ લાગી ગઈ.

એન.આર.આઈ સીટના કારણે કૉલેજમાં ધરતીનું માનપાન વધી ગયું. કેમકે માત્ર કોલેજનું મેનેજમેન્ટ જ જાણતું હતું કે તેમણે તકનો લાભ લીધો છે.
ભણવામાં તો ધરતી પહેલેથી હોશિયાર હતી જ. સિનિયર ડોક્ટર્સના કામ કાઢી આપવાથી ક્લિનિકલ માસ્ટરી પણ હાથવગી હતી.
આ બધાની વચ્ચે જે વાંચનનો શોખ હતો અને એના અલગ જ દ્રષ્ટિકોણને કારણે અન્ય વિદ્યાર્થીઓ કરતા એ અલગ જ તરી આવતી હતી.

ડૉ ધરતીના નામની આગળ હવે ગોલ્ડ મેડલીસ્ટ ઈન સાઇક્યાટ્રી ઉમેરાયું.
ધરતીએ બે-બે આસિસ્ટન્ટ સાઇક્યાટ્રી ડૉક્ટર્સ રાખીને સાઇક્યાટ્રી ક્લિનિકની સ્થાપના એકલા હાથે કરી. “પૃથ્વી સાઇક્યાટ્રી ક્લિનિક”
થોડાક જ સમયમાં સાથે ભણતો હતો તે આકાશ સાથેની મૈત્રી પ્રેમમાં પરિણમી. ઠાવકા, વિવેકી અને પ્રેમાળ આકાશ સાથેના હસ્તમેળાપ સાથે ધરતીના બાવળા મજબૂત થયા. સેવા અને સંપત્તિ વચ્ચે ધરતી અને આકાશના ઘરે ખ્યાતિનો જન્મ થયો.
ઉખડખાબડ ભર્યું ધરતીનું જીવન હવે સમતલ થવા લાગ્યું. સવાર સાંજ માનસિક બીમાર લોકોના સમાધાન કરતાં કરતાં એટલું થાકી જવાતું કે પલંગમાં પડતાં વેંત જ ઊંઘ આવી જતી હતી.
શિયાળાની એક રાત્રે ધરતી પૃથ્વીના નામની ચીસ પાડીને એક કાને હાથ દઈને ઝબકીને જાગી ગઈ.
“શું થયું ધરતી, કેમ આટલું હાંફે છે?” આકાશે ધરતીના ખભે હાથ મૂકીને પોતાની તરફ જકડીને પૂછ્યું.
આકાશ છેલ્લા ઘણાંય દિવસથી રોજ રાત્રે મને પૃથ્વીના ભણકારા સંભળાય છે.
“હાથ લાવ દીદી…હાથ લાવ દીદી…”