દ્રષ્ટિકોણ 33: પ્રોસ્ટેટ કેન્સર – ખર્ચ અસરકારક (cost effective) અને બિન આક્રમક (non invasive) રોગ વ્યવસ્થાપન – દર્શના

મિત્રો, દ્રષ્ટિકોણ કોલમ ઉપર બેઠકમાં તમારું સ્વાગત.  અહીં આપણે વિવિધ વિષયો ઉપર જાણકારી મેળવીએ છીએ.

અમુક સમયે અમુક રોગોથી આપણે ડરી જતા હોઈએ છીએ.  આજે એક સામાન્ય રીતે થતા રોગ વિષે વાત કરીએ. પુરુષોમાં થતું સામાન્ય કેન્સર, પ્રોસ્ટેટ કેન્સર ઉપર થોડી જાણકારી મેળવીએ. આ પુરુષો માં થતું સામાન્ય કેન્સર છે, પણ આ કેન્સર નું નિદાન આવે એટલે ડરી જવાની જરૂર નથી. મૉટે ભાગે માત્ર સાવચેતી અને નિયમિત જાળવણી થી આ રોગ ઉપર નજર રાખી અને સુખસભર જિંદગી જીવી શકાય છે. એક જમાનો એવો પણ હતો કે માતાજી અને અછબડા થી લોકો ભયભીત થઇ જતા હતા. અને તબીબી વિજ્ઞાન ની પ્રગતિ થી આપણે તેની ઉપર કાબુ મેળવી શક્યા। તેમજ પ્રોસ્ટેટ કેન્સર થી ડર્યા વગર માહિતી મેળવીને નવી દ્રષ્ટિ મેળવી જિંદગી જીવવાનું તદ્દન શક્ય છે.  અને તે માટે આ રોગ ઉપર ખર્ચ અસરકારક (cost effective) અને બિન આક્રમકઃ (non invasive) રીતે કાબુ મેળવી શકાય તે વ્યક્તિ માટે અને સમાજ માટે મહત્વનું છે. આશા છે કે દરેક વ્યક્તિ તે પ્રમાણે આ રોગ વિષે વિચારે અને તબીબી વિભાગ પણ તે જ રીતે આ રોગ ની ટ્રીટમેન્ટ ની શોધ માં રઈને તેની ઉપર કામ કરતા વૈજ્ઞાનિકો અને કંપની ની સહાય કરે.

સામાન્ય રીતે 60-65 વર્ષની ઉમર પછી આ કેન્સર થવાની શક્યતા વધે છે. વહેલું અને પહેલા તબક્કામાં શોધાય તો સાજા થવાની શક્યતા વધે છે. સામાન્ય લક્ષણો છે, પેશાબ કરવા અંગેની સમસ્યા, વારંવાર પેશાબ કરવાની જરૂરિયાત, પેશાબ કરતી વખતે દુખાવો અને પેશાબનો નબળો, કે અિનયિમત પ્રવાહ.  પરંતુ પ્રોસ્ટેટ ગ્રંથિ અંદર ના ભાગ માં રહેલી છે અને કેન્સરની શરૂઆત થાય ત્યારે કોઈ ખાસ લક્ષણો દેખાતા નથી. તેથી નિયમિત તપાસ ન કરાવતા હોય તેમાં મોટા ભાગના દર્દીઓને પ્રોસ્ટેટ કેન્સરના ત્રીજા કે ચોથા સ્ટેજ પર પહોંચી ગયા પછી જ ખબર પડતી હતી. પણ સમયસર નિદાન થાય તો આ કેન્સરથી 100 ટકા મુક્તિ મળી શકે છે.
અમેરિકામાં દર 9 પુરુષોમાં 1 ને આ કેન્સર થવાની શક્યતા છે અને 41 પુરુષો જેને કેન્સર થાય તેમાંથી 1 નું મ્ર્ત્યુ થાય છે. અમેરિકામાં, પુરુષોમાં, લંગ કેન્સર પછી આ બીજું અગ્રણી કેન્સર રહ્યું છે. આ કેન્સર નું નિદાન અને સંચાલન કરવામાં અમેરિકામાં વાર્ષિક ખર્ચ, 2020 સુધીમાં 16 બિલિયન ડોલર્સ સુધી પહોંચી જશે. 1994 માં FDA દ્વારા PSA બ્લડ ટેસ્ટ 60 વર્ષ પછીની ઉમર ના પુરુષો માટે નિયમિત ચકાસણી માટે મંજુર કરવામાં આવી. જો બ્લડ ટેસ્ટ માં ઊંચો નંબર આવે તો આગળ તપાસ માટે બાયોપ્સી કરવામાં આવે છે. આ બંને સમસ્યા વાળી ટેકનીક છે. અને PSA ટેસ્ટ એકદમ અસરકારક નથી. ક્યારેક કેન્સર ન હોવા છતાં ઇન્ફ્લેમેશન અથવા એન્લાર્જમેન્ટ ને લીધે ઊંચો નંબર આવી શકે છે અને ક્યારેક કેન્સર હોવા છતાં આ ટેસ્ટ માં તે વર્તાતું નથી. તેમજ બાયોપ્સી દુખવાજનક હોય છે અને ઘણીવાર એક થી વધુ બાયોપ્સી કરવી પડે છે અને ઘણી વાર બાયોપ્સી પછી તીવ્ર ઇન્ફેક્શન થાય છે અને તેની સારવાર કરવી પડે છે.
બાયોપ્સી માં કેન્સર જણાય તો કેન્સર ની સારવાર થાય છે. આ કેન્સર એકદમ ધીમે આગળ વધે છે અને અગ્રેસિવ સારવાર કરવાની જરૂર રહેતી નથી અને નિયમિત નજર રાખવાની જ જરૂર હોય છે. છતાં અમેરિકા માં ઘણીવાર તેની એગ્રેસીવ, જરૂર કરતા વધારે સારવાર થાય છે. તેના લીધે ઘણા પુરુષોની જિંદગીની ગુણવતા માં ઘટાડો થાય છે અને નપુસંકતા અને પેશાબ ની અસંતુલનતા જેવી સમસ્યા ઉભી થાય છે. અને સાથે સાથે સારવાર નો દર ઉપર જાય છે.  યુરોપ માં સામાન્ય રીતે PSA ટેસ્ટ અને બાયોપ્સી ની જગ્યાએ MRI મશીન વડે નિદાન થાય છે. પણ અમેરિકા માં તે હાલમાં શક્ય નથી. MRI મશીન મોટા ભાગે મોટી હોસ્પિટલ માં હોય છે. પણ અમેરિકા માં 55% યુરોલોજિસ્ટ પોતાની પ્રાઇવેટ પ્રેકટીસ કરતા હોય છે અને તેઓ હોસ્પિટલ સાથે સંકળાયેલ નથી હોતા અને તેઓ પાસે આવા મોટા MRI મશીન ઉપલબ્ધ હોતા નથી.   જો તેઓ નિયમિત રીતે દર્દીઓને હોસ્પિટલ માં નિદાન માટે મોકલે તો તેઓની આવક ઘટી જાય માટે તે શક્ય નથી.
Promaxo કરીને એક નવી કંપની એ સસ્તા ભાવ નું, નાનું MRI મશીન બહાર પાડવાનો નિર્ણય કર્યો છે. આ મશીન કદ માં નાનું અને ભાવ માં સસ્તું છે જેથી ડોક્ટરો તેમની ઓફિસ માં આ મશીન બેસાડી શકે. તેમનો દાવો છે કે તેમના હાઈ રેસોલ્યુશન MRI મશીન દ્વારા વધારે સચોટ નિદાન થઇ શકશે અને દર્દીઓને દુખાવજનક બાયોપ્સી નહિ કરાવવી પડે. તે ઉપરાંત તેમનો દાવો છે કે આ મશીન આગળની દેખભાળ, રૂટિન સર્વેલન્સ  અને સારવાર કરાવવી પડે તો સારવાર માં પણ ઉપયોગી બનશે. દર્દીઓને આ મશીન ખુબજ ઉપયોગી નિવડવા ઉપરાંત આ મશીન વપરાશમાં આવતા અત્યારે હેલ્થ કેર ઉપર આટલા બિલિયન ડોલર્સ નો ભાર આવી રહ્યો છે તે પણ સારા પ્રમાણ માં ઘટી જશે તેવો તેમનો દાવો છે.  આપણે ઇચ્છીયે કે તેઓની ટ્રાયલ જલ્દી પુરી થાય અને તેમને મંજૂરી મળે અને જલ્દી આવા મશીન પ્રોસ્ટેટ કેન્સર માટે ઉપલબ્ધ થાય.

ફરી કહેવા માંગુ છું કે આ પુરુષો માં થતું સામાન્ય કેન્સર છે, પણ આ કેન્સર નું નિદાન આવે એટલે ડરી જવાની જરૂર નથી. મૉટે ભાગે માત્ર સાવચેતી અને નિયમિત જાળવણી થી આ રોગ ઉપર નજર રાખી અને સુખસભર જિંદગી જીવી શકાય છે.  આ કેન્સર ને કાબુમાં લેવા માટે અગ્રેસિવ સારવાર કરવાની જરૂર નથી. અને માત્ર બ્લડ ટેસ્ટ ની બદલે MRI વડે નિદાન કરી શકાય તો સાચું નિદાન થવાની શક્યતા વધે છે અને આશા છે કે તે જલ્દી અમેરિકામાં ઉપલબ્ધ થશે.