૩૫ – કહેવત – ગંગા – કલ્પના રઘુ

ઉતાવળા સો બાવરા, ધીરા સો ગંભીર

વગર વિચારે ઉતાવળમાં ભરેલું પગલુ મનુષ્યને અધોગતિની ખીણમાં ધકેલી દે છે. જીવનમાં ક્યારેક કપરો કાળ આવે છે ત્યારે ધીરજ ખૂટી જાય એ સ્વાભાવિક છે. પરિસ્થિતિ અસહ્ય બની જાય છે ત્યારે માણસ ના કરવાનું કરી બેસે છે. આવે સમયે ગંભીર બની ધીરજ ધરવી જોઈએ અને સમતુલા જાળવી કાર્ય પાર પાડવું જોઈએ. જીવન એક પહેલી છે. ક્યારેક નાનો સરખો નુસખો પારસમણિનું કામ કરે છે. ગણેશજીનાં નાનાં પગ, બુદ્ધિમત્તાનું લક્ષણ સૂચવે છે. પૃથ્વીની પ્રદક્ષિણાની શરતમાં માતા-પિતાની પ્રદક્ષિણા કરીને કાર્તિકેય આગળ ગણેશજી શરત જીત્યાં તેનાથી આપણે સૌ પરિચિત છીએ.

ઉતાવળીયો પગ ભાંગે, વહેલો થાકે કે પાછો પડે એ સાબિત કરતી દાદીમાની બાળવાર્તા ખૂબ જ રસપ્રદ છે. સસલું અને કાચબો મિત્રો હતાં. તેઓ જંગલમાં રહેતાં. બંને વચ્ચે રકઝક ચાલતી. એક દિવસ સસલું કહે, કાચબાભાઈ, તમે તો દરેક કામમાં ધીમા. હું તો દરેક કામ ફટાફટ કરૂં. કાચબો કહે, સસલાભાઇ, દરેક કામમાં ઉતાવળ બહુ સારી નહીં. શાંતિથી કામ કરીએ તો સરસ રીતે પાર પડે. સસલું કહે, ના કાચબાભાઈ, હું તમારી વાત સાથે સહમત નથી. ચાલો આપણે શરત લગાવીએ. સામેના ટેકરા ઉપર જે પહેલા પહોંચે તે જીતે. દોડ શરૂ થઈ. સસલાભાઈ છલાંગ મારતાં દોડે અને કાચબાભાઈ ધીમે-ધીમે. સસલાએ પાછળ જોયું તો કાચબો દેખાયો નહીં. તેને ઝાડ નીચે આરામ કરવાનું વિચાર્યું. ઠંડા પવનમાં આંખ મીંચાઈ ગઈ. કાચબો ત્યાંથી પસાર થયો. તેણે જોયું, પણ તેને ચાલવાનું ચાલુ રાખ્યું. તે ધીમે ધીમે તેના ગંતવ્ય સ્થાને પહોંચી ગયું. આ બાજુ સસલું ઝબકીને જાગી ગયું. પાછળ જોયું તો કાચબો દેખાયો નહીં. તે કૂદકા મારીને ટેકરા પર પહોંચી ગયું. જોયું તો કાચબો તેની પહેલાં ત્યાં પહોંચીને સસલાની રાહ જોતો ઉભો હતો. સસલું ઉતાવળે બાવરો બની ગયો હતો. જ્યારે કાચબો ધીર-ગંભીર રીતે શરત જીતી ગયો. સસલાએ તેની હાર કબૂલ કરી. ચાર્લ્સ ડાર્વિને શોધ્યું હતું કે કાચબો અને વ્હેલ માછલીનું આયુષ્ય ઘણું હોય છે કારણ કે તે આહાર આરામથી કરે છે અને ધીમે ધીમે ચાલે છે.

હાલની લાઇફસ્ટાઇલમાં દરેક વ્યક્તિ ભાગદોડમાં જીવતું હોય છે. જેને કારણે વ્યક્તિ સ્ટ્રેસ અને તેને લગતી બીમારીનો શિકાર બને છે. પૈસો, લક્ઝરી અને સ્ટેટસ કમાવવાની દોટમાં સ્વાસ્થ્ય અને કુટુંબને પ્રાયોરીટી મળતી નથી. ટાર્ગેટ અને ડેડલાઇન આપણી જિંદગીનાં અભિન્ન અંગો બની ગયાં છે. શરીરને રોગનું ઘર બનાવીને આજનો માનવ મોબાઈલના સ્ક્રીન પર વિશ્વની સફર કરતો થઈ ગયો છે. જ્યાં માનવે ધીરા પડવાની જરૂર છે ત્યાં બ્રેક વાપરવી રહી. સ્લો ડાઉનનો ટ્રેન્ડ અપનાવવો આવશ્યક છે. જેના વગર કોઈ છૂટકો જ નથી. આમેય “ઉતાવળે આંબા ન પાકે” તે સાચી વાત છે. સમય કરતાં વહેલાં મેળવાતા ફળ-ફૂલમાં રસ, કદ કે પોષણ જોવાં ક્યાં મળે છે?

ખાસ તો ઢળતી ઉંમરે જીવનમાં બદલાવ અનુભવાય છે. ઢાળ ચઢતાં અને ઉતરતાં પગલાં ધીર-ગંભીર રીતે માંડવા પડે છે. નહીં તો જીવનનાં સ્ટીયરીંગ પરથી કાબૂ જતો રહે છે. અનુભવનું અભિમાન કામમાં આવતું નથી. કારણકે શરીર સાથ આપતું નથી. માટે જ યુવાનીમાં બાવરો બનેલો યુવાન વૃદ્ધાવસ્થામાં ધીર-ગંભીર જોવાં મળે છે. ધીરજથી પરિપક્વતા આવે છે.

રાતોરાત કરોડપતિ બનનારને રોડપતિ બનતા વાર લાગતી નથી. સંઘર્ષ વગર મળેલી સફળતામાં વ્યક્તિ ઘડાતો નથી. જીવનમાં મળતર સાથે ઘડતરનું હોવું જરૂરી છે. જેથી ક્યારેક મળતી નિષ્ફળતામાંથી તે જલદી બહાર આવી શકે છે. અત્યારે ઇન્સ્ટન્ટનાં જમાનામાં જ્યારે વ્યક્તિ પગથિયા ચઢવાને બદલે લિફ્ટનો ઉપયોગ કરવાનું વધુ પસંદ કરે છે, ત્યારે આ કહેવતનો અમલ જરૂરી બની રહેશે.