મંદિરનો મહાપ્રસાદ!-ચીમન પટેલ

મહાપ્રસાદ

મળ્યો
આજે મને;
ભગવાનને ધરાવેલો,
એક
મિત્રપત્ની પાસેથી!
મોઢામાં મૂક્યો
ને
એમણે પૂછ્યું?
સ્વાદમાં તો છેને બરોબર?
મેં કહ્યું;
અમે પુરુષોતો
ખાઈ જ જાણીએ!
સ્વાદની સમજણ
તમારા જેવી નહીં હાં!
મેં પૂછ્યું,
તમે તો ચાખ્યો જ હશે ને,
ભગવાનને ઘરાવતાં પહેલાં?
ન ચખાય!
ચમકી એ બોલ્યા!
મેં કહ્યું;
તો
ભગવાનને
ગમ્યો કે નહીં
એની
ખબર કેમ પડે?
એ ચુપ હતા!
હું
વિચારતો’તો-
શબરીએતો,
ચાખી ચાખીને બોર
ભગવાનને પ્રેમથી ખવડાવ્યા હતા!
ને
ભગવાને પણ
ખાધા બઘા પ્રેમથી!!
———-

*ચીમન પટેલ ‘ચમન’
(૧૧નવે’૧૪/૧૮ઓક્ટો’૧૬)

ડાયા સ્પોરા-અછાંદસ -(16)પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા (૧૭)અર્ચના શાહ

 

હું અમેરિકા આવી
ના મારા માતા પિતા મને અહી લઇ આવ્યા,
અમે શા માટે અહી આવ્યા ખબર નથી!
અમારી પાસે શું નહોતું ?
સંયુક્ત કુટુંબમાં બા, દાદા ,કાકા કાકી બધું જ
હા બધા સાથે હતા
મારા પિતા નવી નોકરીમાં બોસ ને બદલે
હવે  અહી એક પગારદાર નોકર બન્યા
મારી માં ક્યારેય કામે નહોતી ગઈ
પણ હવે નોકરી કરે છે.
હું અને મારી બહેન
હવે પ્રાઈવેટ સ્કુલની બદલે
પબ્લિક સ્કુલમાં ભણી આગળ વધીએ છીએ
વધારામાં અમે એક ગ્રેડ પડીએ છીએ
ત્યાં શાળામાં યુનિફોર્મ હતો.
અહી મારી પાસે નવા કપડા નથી
માટે મિત્રો મને અલગ નજરે જોવે છે.
મમ્મી કહેતી ઘર લેવા ડોલર ભેગા કરવાના છે.
મારા વિશ્વમાં ઊંધુંચત્તુ થઇ જાય છે.
મને અમેરિકા જેલ લાગે છે.
શનિ રવિ માત્ર મંદિર જવાનું
ક્યારેક ટમેટો કેચપ સાથે  બર્ગર ખાવાના
અને બધાનું એ હસવાનું !
અને ત્યારે સવાલ થતો,
અહી પીઝામાં મીઠું કેમ નથી નાખતા ?
મમ્મી પાઉંવાળા નથી મળતા ?
ખોરાક, વરસાદના દિવસો, બધું જ ચૂકી ગયા
ઉનાળામાં અહી ખૂબ ગરમી
અને શિયાળામાં  ખૂબ ઠંડી  છે.
પાછા જવાના વિચાર માટે,
મમ્મી કહે છે ડોલર ભેગા કર
હું ભણતા ભણતા,
એરલાઈનમાં નોકરી લઉં છું.
વોલમાર્ટ ના વખાર જેવા
સ્ટોરમાંથી મિત્રો માટે ખરીદી કરું છું.
અને એક દિવસ ફરી એ ગલ્લીમાં
પહોંચી જવું છું.
હું ખુશ છું
ફરી મજા કરશું ,બધે ફરશું
બધા  મિત્રો સાથે પાણી પુરીના ગલ્લા પર
ખાવા જાવ છું
અને ભૈયાજી કહે છે,
બેબી કબ આયી ?
થહેરો….
તુમારે લીએ મિનીરલ વોટર વાલી આલગ હે!
હવે ભૈયાજી પણ મને  NRI ગણતરીમાં  મુકે છે.
હું હવે જુદી છું
અમેરિકન સીટીઝન
અને અમેરિકા જવા માંગતા ઉત્સાહી
જુવાન  મારા મિત્રો માટે
એક વિઝા બની જાઉં છું.
અને પાણીપુરી આંખોમાં આંસુ બની
 અને ગળામાં અટકીને ડૂમો  બને છે.
પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા

ગલગોટા કે મેરીગોલ્ડ્સ 

પીળા ચટક હળદરીયા રંગના ગલગોટા 

ઝુલી રહ્યા છે ડોલમ ડોલ મારા બેકયાર્ડમા 

ફહેવાય છે અહી મેરીગોલ્ડસ અને શોભે છે ફક્ત પ્રાંગણમા

પણ નીરખું છું જયારે મેરીગોલ્ડસને ગલગોટાની ઝંખના થઇ છે 

વાતાવરણમાં તહેવારની ખુશ્બુ લાવતો કેસરિયો રંગ 

ગલગોટા અને દશેરાનો જાણે જનમોજનમ નો નાતો 

બહેન લઇ લ્યો 20 રૂપિયાના બે 

છાબડીમાં મઘમઘતા ગલગોટાનાં હાર વાળી ફૂલવાળી 

હિલોળા લેતા હાર દરેક ધ્વાર ઉપર જોવાની કુતુહુલતા 

ને વળી જલેબીફાફડાના નાસ્તાની સોડમ 

કહેવાઈ ભલે મેરીગોલ્ડસ પણ ગલગોટા વતનની મીઠી યાદો સંભરાવે 

રહું ઘણી દૂર પણ ભૂલવા નથી દેતા વતનને 

અજબના મેરીગોલ્ડસ

અર્ચનાબેન શાહ  

ડાયા સ્પોરા-અછાંદસ કાવ્ય -(15) રશ્મિ જાગીરદાર

કે મન તરસે
અવની,
રૂપેરી ઓઢણી ઓઢી,
સ્વત્વ સંકેલી પોઢી.
ઘર- આંગણ રસ્તાને શેરી,
ટેકરીઓની હારમાળા સ્નોથી દીસે અનેરી,
તરુવર તણા ડાળ -ડાળી પણ નર્યા ચંદેરી,
ચમકતી ચાંદી જ્યાં ત્યાં  સઘળે છવાઈ,
ગાત્રો  ગાળતી શીતળતામાં હું પામું નવાઈ!
કે, મન,
 મારું મન તરસે,
તપ્ત તડકાની પીળાશ જોવા,
સુવર્ણ રંજીત,
ઘર, આંગણ, રસ્તાને શેરી ત્યાં તપે કેવાં?
ગાત્રો બાળતી ઉષ્ણ ગરમીને ચાળવા,
બાંધેલ ખસની ટટ્ટી પર પાણી છાંટવા!
કે મન
મારું મન તરસે,
૫૦ ના તાપમાને તપતી,
મુજ વતનની બળતી ધરાને,
થોડી જ – બસ થોડી જ ઠંડક બાંટવા!
                 રશ્મિ જાગીરદાર

ડાયાસ્પોરા અછાંદસ કાવ્ય(14)હેમા બેન પટેલ

દિલમાં ધડકતું વતન.

માતૃભુમિ છોડી, વતન છોડ્યુ, છોડ્યુ તુલસી આંગન

આવી વસી હું પરદેશમાં

અમેરિકાની ધરતી અને વતનની ધરતીમાં નહી કોઈ ફરક

છતાં પણ

પરદેશની માટીમાં શોધુ કેમ વતનની માટીની ખુશ્બુ ?

ફુલ-ઝાડ-નદી-ઝરણાં-સાગર-સરોવર-પર્વત

અહિયા અને ત્યાં નહી કોઈ ફરક,

છતાં પણ, નયનોમાં કેદ વતનની ઝાંખી.

પરમ શાંતિ અહિયાં, છતાં પણ ,

કાનમાં ગુંજતા મંદિરની આરતીના એ ઘંટનાદ-શંખનાદ-ઝાલર- ઢોલ-નગારા.

કુક્ડાની કુકડે કુક અને કોયલના મીઠા બોલ.

Sandwich thin માટેના પતલા બન અને

Tortillas પર લખેલી સામગ્રી વાંચી, હૈયુ બળે

અઢળક કેમિકલ ઓળ્યાં પેટમાં.

આવે યાદ ઘરની મિલસેન્ટ ઘર ઘંટી

તાજુ દળી તાજા લોટ, તાજી રોટલી-ભાખરી-થેપલા

નો લેફ્ટ ઓવર.

પહેલી રોટલી ગાયની, વધ્યુ ઘટ્યુ આપતાં નોકર-ચાકર-ગરીબ-કુતરાને.

ગરવી ગુજરાત,દીપ,સ્વાદ,નાનકના ફ્રોજન

ફરસાણ-મિઠાઈ,નાન-પરાઠા-થેપલા-ઢેબરા-સમોસા

અરે ઘણુ બધું ! અને ઘરમાં અવાર નવાર

તાઢીસેરી ખાઈને

આવે યાદ, રોજ શીતળા સાતમ.

પરદેશની રહેણી-કરણી નીરાલી,

પરિવાર છુટા પડ્યા, થયાં વિભક્ત કુટુંબ

આવે યાદ, સંયુક્ત કુટુંબ.

વતન અને પરદેશ

જ્યાં રહ્યાં ત્યાં અનુકુળ થઈ,ગોઠવાઈને સમાઈ ગયાં

છતાં પણ દિલમાં ધડકતું વતન.

સુખ-વૈભવ, સુપર પાવર દેશમાં જીવતાં જીવન સારુ લાગે

છતાં પણ, દિલમાં ધડકતું વતન.હેમા   

–  જય શ્રી કૃષ્ણ.

 

ડાયાસ્પોરા અછાંદસ કાવ્ય(13) રોહિત કાપડિયા

                                                          મનોવ્યથા
                                                     ———————
                                  ઘરથી બહુ દૂર આવીને ,ઘર તો વસાવી લીધું.
                                  સુખ- સાહ્યબીનાં સાધનોથી એને ભરી તો દીધું.
                                  ન જાણે તોયે કેમ બહુ એકલું એકલું લાગે છે.
                                  ખુશ્બુવિહોણા ફૂલોથી જાણે ઉપવન સજાવી લીધું.
                                  એ પ્યારથી બોલાવનારા ભાઈ-બહેન ક્યાં છે ?
                                  આંગળી પકડી રાહ ચીંધનારા પિતા ય ક્યાં છે ?
                                  કદાચ રાહ મળી જશે, જૂઠો પ્યાર પણ મળી જશે,
                                  દુઃખ-દર્દ મટાડનારો મા નો પ્રેમાળ સ્પર્શ ક્યાં છે ?
                                  હોમ થિયેટરમાં એકલો સિનેમા તો જોઈ લઉં છું,
                                  વીક એન્ડમાં મિત્રો સાથે મસ્તી પણ કરી લઉં છું,
                                  તો પણ સમય ક્યારેક અટકી ગયેલો લાગે છે.
                                  ચહેરો હસતો રાખીને હું ભીતરમાં રડી લઉં છું.
                                  અહીં મોસમ હર પળ એનો મિજાજ બદલે છે.
                                  અહીં સૌંદર્ય પ્રકૃતિનું હર પળ રંગો બદલે છે.
                                  તો પણ મનમાં ઊંડે ઊંડે ઉદાસીનતા લાગે છે.
                                  તહેવારો વગર એ બધું ય નીરસ લાગે છે.
                                  આવી પળે હું ઈશ્વરની છબીને નિહાળી લઉં છું.
                                  ઈશ્વર તો સર્વત્ર છે, એ વિચારે હસી લઉં છું.
                                  મારી એકલતા અને ગમગીનીને ભૂલી જઈને,
                                  વિશ્વાસથી મંઝીલ પર હું આગળ વધી લઉં છું.
                                                                                      રોહિત કાપડિયા

ડાયાસ્પોરા અછાંદસ કાવ્ય(12)વતન સાંભરે ત્યાં-વિજય શાહ

 

ગમતુ તો હતું બધું જ અહીનું આકંઠ છતાં

વાતે વાતે ઓછું આવી જતું, વતન સાંભરે જ્યાં…

ફોન કરીને આવતા તેથી અતિથિ તો કેમ કહેવા

પણ મીનીટે મીનીટે તમને વાંધો તો નથીને ?

પુછતા દીકરાને શું કહેવું? તારો તો એ હક્ક છે
વાતે વાતે ઓછું આવી જતું, વતન સાંભરે જ્યાં…

છે આમતો બધું જ ત્યાંનાં જેવું અહીં ,

સવાર એવી, સાંજ એવી એવીજ બપોર છતા

એ.સી. માં શું ફેર પડે

જ્યાં કદી પરસેવો ના વળે ને

અનુભવાય શીતળતા ના, .વતન સાંભરે જ્યાં…

બધાય તહેવારો ઉજવાતા અહીં દરેક રવીવારે

કોણ જાણે કેમ નૂતન વર્ષાભિનંદે

યાદ આવી જ જાય વતનની

ગમતુ તો હતું બધું જ અહીનું આકંઠ છતા

વાતે વાતે ઓછું આવી જતું, વતન સાંભરે જ્યાં…

ડાયાસ્પોરિક વાતો તો જાણે ઘણીજ ઘટે અહી
નથી હવે કોઇ વડીલો વતનમાં છતાં
પણ મળે બે દેશી જ્યાં, વતન સાંભરે ત્યાં

વાતે વાતે ઓછું આવી જતું, વતન સાંભરે જ્યાં…

ડાયાસ્પોરા અછાંદસ કાવ્ય(11)હજુ પણ કઇંક ખૂટે છે !-વિનોદ પટેલ,સાન ડીએગો

હજુ પણ કઇંક ખૂટે છે !

જન્મ્યા,મોટા થયા ,ભણ્યા , ગણ્યા વતનના દેશમાં ,

કદી કલ્પના પણ ન હતી એવા સંજોગો ઉભા થયા ,

આવી ગયા નવાં સ્વપ્નો સાથે અજાણ્યા દેશમાં !

નવો દેશ , નવા લોકો, નવી રીતો, બધું નવું નવું ,

અંજાઈ ગયા, ખુશી થયા , આ જીવન પલટો થતાં .

મચી પડ્યા , દિન રાત, ગધ્ધા મજુરી કરી ,

ડોલરો કમાવાની ઉંદર દોડમાં જોતરાઈ ગયા.

સરસ ઘર, મોટર ,સુખ સગવડો ઉધારે લઇ ,

લોન પૂરી કરવા, ત્રીસ વર્ષનો રહેવાસ લખાઈ ગયો !

પછી તો ચાલુ થઇ ગયું એકધારું દૈનિક ચક્ર .

આવતાં વિચાર્યું હતું ભણી, થોડું કમાઈ, પછી,

પરત આવી જઈશું મૂળ દેશ વતનમાં.

પરંતુ આ મોહમયી ધરતીની માયા ગળે પડી ગઈ ,

દિન પ્રતિ દિન વતનનો દેશ ભુલાતો ગયો અને

પેઢી દર પેઢી માટે ઊંડો પાયો નંખાઈ ગયો વિદેશમાં.

બધી વાતે અહીં ઝગમગાટ જિંદગી જીવાય છે ,

છતાં, સાલું કૈક ખૂટતું હોય એમ કેમ લાગે છે ?

કઈ જ ખબર નથી પડતી,

સોનાના પિંજરમાં પુરાયા હોય એમ કેમ લાગે છે ?

પગે બેડીઓ બંધાઈ ગઈ છે એમ કેમ લાગે છે ?

માતૃભુમી હજુ પુરેપુરી ભુલાઈ નથી અને

કર્મ ભૂમિ હજુ પુરેપુરી પોતાની બની શકી નથી ત્યારે,.

જીવનાન્તે પોઢી જઈશું એક દિન જ્યાં છીએ એ દેશમાં.

ચગડોળે ચડેલું મન ઊંડેથી પ્રશ્ન પૂછતું જ રહે છે ….

અહીં બધી જ ભૌતિક સુખ સાયબી હોવા છતાં ,

સાલુ , હજુ કંઇક ખૂટતું હોય એમ કેમ લાગે છે ?

વિનોદ પટેલ,સાન ડીએગો

ડાયાસ્પોરા અછાંદસ કાવ્ય(10)વળામણા -અર્ચિતા દીપક

વળામણા

ઠંડા ઠંડા સ્નો ફોલ

ને સ્કીઈંગ ની મઝા સાથે

બરફમાં ખૂંપી જતા પગને ય ઝંખના

તો પેલા ગરમ રેતીના ઢુવા ની

ધોમધખતા અંગારા આકાશ ની

છેતરતી લુચ્ચી મરીચિકા ની

ઓર્કિડ જોઈએ પણ લાગે કે

ક્યાંક મહોરે મોગરો ને

રૂડો પીળો ગરમાળો તો કેવું સારું ?

ને યાદ આવે …. કોઈ દૂધાળા કાંટાઓની વચ્ચે

સાલમાં એક વાર ખીલતું જંગલી ફૂલ !

બરફની છટાદાર સવારીએ સાંભરે ગાડા !!!

ગજવે રસ્તા ચાસ પાડીને !!

ગોરી ઉજળીયાત વસ્તીમાં થાય ;

કે જોઈએ સૂરજની મહેર અને

તો ચામડી તતડાવી તડકો દેતો તામ્બેરી રૂપની ભેટ ….!!!

મને સિસ્કાવતી ઠંડીમાં ય જાણે

રણ નીતરાવે સ્નેહથી

પરસેવાની યાદમાં રેલમછેલ !

જન્મ ભૂમિ વળગે તારી યાદ સોંસરવી

ડુંમે અને ધ્રુસકે જણ્યુ એક પગલું

માતૃભૂમિ ને ખોળે વળાવે છેક ….!!!!

અર્ચિતા દીપક

ચશ્માં- જયવંતી પટેલ –

ચશ્માં

બાળપણનાં પાંગરે ચાલતી હું

જુવાનીના જોશમાં દોડતી હું

જોતી નાના મોટા માનવોને

ચશ્મા લગાડી ફરતાં બહુ

સહજ વિચાર આવતો નિજને

શા માટે આટલી સુંદરતા સ્વમુખની

ચશ્મા પહેરી ઝાંખી કરે છે આ સહુ

વ્યોમ વાદળી હું નીરખું

સપ્તરંગી મેઘધનુષને

સોનાનો સૂરજ આકાશે તપતો

ચોમાસામાં જળજળ બંબાકાર  થતો

મારી આંખો સૌમ્ય શીતલતા અનુભવી

એમ વિચારતું – શા માટે મને દેખાય તે

બાકી સર્વે ન જોઈ અનુભવી શકે એ

કેટલો આહલાદક ખુશનુમા સમીર છે

આંખો ઠારે તેવો અમીર છે

ત્યાં તો દિવસ એક ઝાખું દેખાયું

તપાસ કરાવી ત્યારે સમજાયું

ચશ્મા પહેરવા અનિર્વાય થયા

કાન મારાં રાતાચોળ થઇ ગયા

નથી ગમતાં ફાવતાં આ ચશ્મા

તો કઢાવો કોન્ટેક લેન્સ વળતા

નહીં પહેરવા પડે આંખો પર ચશ્મા

કોઈને ખબર નહિ પડે રંગ તમારી આંખોનો

તમને ગમે તે રંગે રંગી દયો

તમારા પોકેટને અને નયનોને

હવે મારા ચશ્મા વગર મને જરાયે નથી ગમતું

મારાં જીવનનો સારથી હવે

તેનાં વિના પગલું ન માંડવું ગમે

ત્યાં તો એક દિવસ ચશ્મા મારા ચોરાઈ ગયા

મારી નાનકડી દુનિયાના કમાડ ઢંકાઈ ગયા

શું નીરખું ? શું પઢું ? શું  રંગુ ?

ન ખાળી શકી અશ્રુ તણા વહેણને

હવે સમજાયું શા માટે આટલા પ્રેમથી સહુ

ચશ્મા પહેરી રોફ મારે છે બહુ

ધોળી લાકડી લઇ ચાલતો કિશોર કે વૃધ્ધ
લાગે છે થડકો દિલમાં એને જોઈ અંધ
દોડી જઈ મદદ કરું એને
સંભાળીને રાખું મારા નવા ચશ્માને.

જયવંતી પટેલ

ડાયાસ્પોરા અછાંદસ કાવ્ય(9)મારી મોટેલ – મારુ ખેતર-જયવંતી પટેલ-

નથી ભુલાતું ખેચુંક ખેચુંક કરતો પંપ

જે બારે માસ સીંચતો પાણી ખેતર માય

નાના ખાબોચિયા, નાની પાળો

વચ્ચે ચાલતો બેલ ગાડાનો હળ

દાણા વેરતાં, પાણી સીચતા

ભરી લેતાં બાર મહિનાનો પાક, દાતરડે કાપતા

અહીં આ મોટેલના રૂમો જોઈ

હૈયું ચિચિયારી પાડતું નાના ખેતરવા જોવા

ન દિવસ ન રાત જોવી

ઘરાક આવે ત્યારે મોસમ વરતાતી

હાસ્ય સાથે આવકારતી

કડક લીલી નોટ ગલ્લામાં પડતી

સવાર પડે ને ચાદરો ખેચવી

ઝપાટે રૂમો કરવા સાફ સુતરા

સાંજ પડે ને પાછા આવે ઘરાક

એજ કૃતિમ હાસ્ય સાથે આવકારું જરાક

ત્યાં વલોણા સંભળાય, પંખી કોકરવ

સીમ ભણી જતી ધેનુ ભાંભરતી સંભળાય

મંદિરમાં ઘંટ વાગે ને આરતી થાય

બાળકો નિશાળ ભણી દોડી જાય

કેમ કરી વિસારું એ અણસાર

મોટેલના રૂમો તાજામાજા કરવા

ને સિગરેટની ગંધને બહાર નીકળવા

છાટીએ પાઈન અને લેમનનું સ્પ્રે

ત્યારે અંતરમન ઝંખે એક વિશ્વાસ

ભીની માટી ને તાજા મોરની સુવાસ

થાકીને લોથ થાઉ ત્યારે મંગાવું પીઝા

સાથે પીઉં કોકાકોલા કે સ્પ્રાઇટ ના પીણા

ન આવે તોલે એ મારા તાજા લીલા પોંક જેવા

તીખી સેવ સાથે લસણની ચટણી આપે સેવા

પીણામાં પીઉં તાજી વલોવેલી છાસ

જાણે સ્વર્ગ ઉતર્યું પૃથ્વી પર આકાશ.

જયવંતી પટેલ