બાળ વાર્તા -(૧૪)જુ અને રાજકુમાર-પન્નાબેન શાહ

ગટુ અને બટુ સાંભળો આ વાર્તા

જુ અને રાજકુમાર
બાળ વાર્તા ને બાળગીતો નું નામ આવતા જ બચપણ યાદ આવી જાય . જ્યારે હું બાળકો ને વાર્તા કહેવા બેસું પછી કાંઈ જ સાદ ના આવે . આજે હું જુ અને રાજકુમાર ની વાર્તા કહીશ .
એક રાજા હતા . રાજાજી ને એક રાજકુમાર તથા એક રાજકુમારી હતાં . બન્ને બાળકો ખુબ પ્રેમાળ ડાહ્યા ને સમજુ . રાણીમા મમતાળુ અને દયાળુ . રાજાજી મજાકીયા ને હસમુખ રહદય ના . રાજકુમાર ને વાર્તાઓ સાંભળવી ખુબ ગમે ને રાજકુમારી ને ગીતો .. રાજકુમાર તેના દાદીમા પાસે ગયો . “”દાદી દાદી વાર્તા કહો . નવી વાર્તા હોં ને!!!! દાદી એ વાર્તા કહેવા માંડી ,
એક વાર રાણીબા ના માથા માં જુ પડી . રાણીબા તો બિચારા માથું ખંજવાળવા માંડ્યા . માથું ખંજવાડી ને પરેશાન થઈ ગયા . છેવટે કંટાળી રાણીબા નદીકિનારે ગયાં. નદી માં નાહ્યા . નહાતાં નહાતાં જુબેન પાણી મા પડી ગયાં. અરેરેર્રેરે , જુબેને પાણી પીલીધું ને તેમનું પેટ ફાટી ગયું . નદી એ જુબેન ને કહ્યું જુબેન, આ શું થયું ??!! જુબેન બોલ્યા , નદી બેન નદીબેન , શું વાત કરું?! “” રાણી બેઠા નહાવા , જુ કા પેટ ફાટા , નદી લોહી લોહી “””” ને નદી નું પાણી લોહી લોહી થઈ ગયું . નદીબેન રડવા માંડ્યા . નદી ને કિનારે એક મોટું ઝાડ હતું . તેની ડાળે કાગડાભાઈ બેઠેલા . કાગડાભાઈ એ નદી નું પાણી લાલ જોયું . કાગડાભાઈ પુછી બેઠા , “” નદીબેન નદીબેન લાલ કેમ ??! ને કેમ રડો છો????! નદીબેન બોલી ઊઠ્યા ,
“” રાણી બેઠા નહાવા, જુ કા પેટ ફાટા , નદી લોહી લોહી , કાગડો કાંણો “”
ને તે સાથે જ કાગડાભાઈ કાંણાં થઈ ગયા .
ત્યાં તો વાર્તા કહેતા દાદીમા એ રાજકુમાર ને પૂછ્યું . બેટા વાર્તા માં શું કહ્યું
રાજકુમાર કહ્યું કાગડો કાંણો થઈ ગયો . દાદીમા એ વાર્તા આગળ ધપાવી.
કાગડાભાઈ ને અફસોસ થયો , ” મારા કયાં ભોગ લાગ્યા કે હું નદી બેન ને પુછી બેઠો !!!! નિરાશવદને કાગડાભાઈ બાવળ ના ઝાડ પર જઈ ને બેઠા . બાવળભાઈ એ કાગડાભાઈ ને કાંણાં જોયા . બાવળભાઈ એ ખબર પુછી ,
“” કાગડાભાઈ કાગડાભાઈ કાંણાં કેમ ???! ”
કાગડાભાઈ ઉવાચ, “” રાણી બેઠા નહાવા , જુ કા પેટ ફાટા , નદી લોહી લોહી , કાગડો કાંણો , બાવળ વાંકો “”” ને તે સાથે જ બાવળભાઈ વાંકા વડી ગયા . બાવળભાઈ ભગવાન ને કોશવા લાગ્યા . હે ભગવાન !!!!! તમે મને શું કુબુદ્ધિ સુજાળી . કાગડાભાઈ ને પુછી બેઠો ને કમરે થી વળી ગયો . બાવળભાઈ સુનમુન થઈ ગયા .
બાવળ ના ઝાડ પાસે રોજ એક સુથારભાઈ આવે . આજે બાવળ ને વળેલો જોઈ સુથારભાઈ બોલી ઉઠયા , “” બાવળભાઈ બાવળભાઈ , વાંકા કેમ !!!? “” બાવળભાઈ બોલ્યા , પુછો મા , રાણી બેઠા નહાવા , જુ કા પેટ ફાટા , નદી લોહી લોહી , કાગડો કાંણો , બાવળ વાંકો , સુથાર લુલો.!!!!!” ને સુથારભાઈ લુલા થઈ ગયા . લુલા સુથારભાઈ રડતા રડતા ઘરે ગયા . ઘરે જઈ ખાંધી પીધા વગર સુઈ ગયા .બીજા દિવસે સવારે સુથારભાઈ ઘરેથી વહેલા કામે નીકળી ગયા. રસ્તા માં મોદીકાકા મળ્યા . સુથારભાઈ ને લુલા દેખતાં બોલ્યા , “”” શું ભાઈ હાથે એકદમ શું થઈગયું ??! “” સુથારભાઈ ને થયું આ મોદીકાકા એ તો મારી દુખતી નસ ને દબાવી!? છતાં પણ છૂટકો નહતો .
અરેરે, મોદીકાકા ખબર છે ?? ” રાણી બેઠા નહાવા , જુ કા પેટ ફાટા , નદી લોહી લોહી , કાગડો કાંણો , બાવળ વાંકો , સુથાર લુલો ને મોદીકાકા બહેરા “” ને તે સાંભળતા જ મોદીકાકા બહેરા થઈ ગયા .
મોદીકાકા તો પછી તેમની ધુન માં ભજન ગાતાં ગાતંા તેમની કરિયાણા ની દુકાનો જઈ ને બેઠા . દાદીમા પાછા રાજકુમાર ને પુછવા લાગ્યા , બેટા , વાર્તા કયાં સુધી આવી !!! રાજકુમારે કહ્યું દાદીમા મોદીકાકા સાચે જ બહેરા થઈ ગયા!? દાદીમા ને વિશ્વાસ બેઠો કે મારો લાડલેા મને સાંભળે તો છે! મા એ વાર્તા આગળ ધપાવી . મોદીકારા ની દુકાને રાણીમા એ દાસી ને ધાણી લેવા મોકલી . “”દાસી એ મોદીકાકા ને રામ રામ કર્યા ને કહ્યું મોદીકાકા ૫૦૦ ગ્રામ ધાણી આપો , મોદીકાકા એ ધાણી ને બદલે પાણી સાંભળી દાસી ને પાણી નો ગ્લાસ આપ્યો . દાસી સમજી કે મોદીકાકા એ પાણી આપ્યું છે તો પી લઉં , પાણી પીધા પછી દાસી એ કહ્યું મોદીકાકા મને ધાણી જલદી આપો . રાજમહેલ જવાની ઉતાવળ છે . મોદીકાકા તો ફરી પાણી લાવી ને દાસી ને આપ્યું . દાસી ને રાઈ નો પહાડ નહોતો કરવો તેથી ઈશારા થી કાન પર હાથ મુકી ને મોદીકાકા ને શું થયું છે તે જાણવા નો પ્રયત્ન કર્યો ત્યાં જ મોદીકાકા ઊવાચ ,
“”” રાણી બેઠા નહાવા , જુ કા પેટ ફાટા , નદી લોહી લોહી , કાગડો કાંણેા , બાવળ વાંકો , સુથાર લુલો , મોદી બહેરો , દાસી ઢોલ વગાડે “” ને તે સાથે જ દાસીબેન તો મોદીકાકા પાસે થી ઢોલ લઈ વગાડતા વગાડતા રાજમહેલ પહોંચ્યા . રાણીમા તો દાસી ને ઢોલ વગાડતી જોઈ ને અચંબા માં પડી ગયા . રાણીમા અે કહ્યું , દાસી , આજે કાંઈ બહુ ખુશ લાગેછે ને !!ભાઈ !, દાસી તો ઢોલ વગાડતા બોલી ,””રાણી બેઠા નહાવા , જુ કા પેટ ફાટા, નદી લોહી લોહી , કાગડો કાંણો , બાવળ વાંકો , સુથાર લુલો, મોદી બહેરો , દાસી ઢોલ વગાડે ,ને રાણીમા નાચ્યા જ કરે ભઈ નાચ્યા જ કરે! ૦””
ને રાણીમા તો સુંદર નાચવા માંડ્યા , બસ નાચવા માંડયા !. રાણીમા નાચતા નાચતા તેમના શયન કક્ષ માં ગયા ।
ત્યાં તો દાદીમા ફરી ઉવાચ, રાજાબેટા ,હવે બોલો દાસી એ શું કહ્યું?! રાજકુમારે કકહયું , રાણીમા ને નાચીને થાક ના લાગે?! દાદીમા તેમના કુંવર ની વાત સાંભળી ને હસી પડયાં . ને બોલ્યા , રાણી ને નાચતા જોઈ રાજાજીતો હસતાં હસતાં બોલ્યા , રાણીજી પિયર થી કોઈ સંદેશો આયો છે કે શું ?!! ખુશહાલ લાગો છો!! ત્યાં જ રાણીીસાહેબા બોલ્યા “” રાજાજી,આજે તો જબરી રમુજથઈ છે , ખબર છે !!! રાણી બેઠા નહાવા, જુ કા પેટ ફાટા, નદી લોહી લોહી, કાગડો કાંણો , બાવળ વાંકો , સુથાર લુલો, મોદી બહેરો , દાસી ઢોલ વગાડે , રાણીજી નાચ્યા કરે, ને———-રાજાજી તાળી પાડે “”ને રાજાજી તો તાળી પાડતા જાય ને હસતા જાય . “”” ત્યાં તો રાજાજી ની રાજકુંવરી દોડતી આવી ને રાજાજી ને વળગી પડી , પાપા પાપા તમે કેમ clapping કરો છો ! બેટા , રાણી બેઠી નહાવા, જુ કા પેટ ફાટા , નદી લોહી લોહી , કાગડો કાંણો, બાવળ વાંકો, સુથાર લુલો , મોદી બહેરો, દાસી ઢોલ વગાડે , રાણીજી નાચ્યા કરે , રાજાજી તાળીઓ પાડે ને રાજકુંવરી વાયોલિન વગાડે , ને રાજકુંવરી music 🎶 વગાડવા માંડી ને રાજકુમાર તો આ અવાજ મા જ ઊંધી ગયો તે ઊંધી ગયો ને દાદીમા વાર્તા ને સુખદ અંત આપવા તેમના લાડકા ના ઊઠવા ની રાહ જોઈ રહ્યા છે !!,,,
Moral : વાર્તા ના દરેક પાત્ર નો વારંવાર ઉપયોગ કરી ને બોલવાથી યાદશકિતનો વિકાસ થાય છે . બાળકો ના સર્વાંગી વિકાસ મા બાળવારતાઓ બાળગીતો નું સ્થાન ખુબ મહત્વ નો ભાગ ભજવે છે . આપ સૌ આ વાર્તા ને એક બાળ નૃત્ય નાટિકા તરીકે ભજવી શકો.
આભાર . પન્ના રાજુ શાહ (આસ્થા ) ૨૪ /૬/૨૦૧૭
pannarshah.3@gmail.com

Posted in "બેઠક "​, "વાર્તા રે વાર્તા", પન્ના શાહ, બાળવાર્તા | Tagged , , , | Leave a comment

બાળવાર્તા -(૧૩)દે તાળી- રાજુલ કૌશિક

ગટુ અને બટુ હમણાંથી ખુબ ખુશ હતા.

બટુ બોલ્યો  “ગટુ, દે તાળી… હવે તો સમર વેકેશન. થોડા દિવસ સ્કૂલ બસની રાહ નહીં જોવાની. હોમ વર્ક નહીં કરવાનું. ભારેખમ પ્રોજેક્ટ નહીં કરવાના. બસ ખાવા પીવાનું અને મોજ મસ્તી કરવાની.”

ગટુ તાળી દેતા બોલ્યો “ હા , સવારે વહેલા નહીં ઉઠવાનું. રાત્રે વહેલા નહીં સુવાનું. સ્કૂલ ચાલુ હોય ત્યારે મમ્મી તો રાત પડે આઠ વાગે અને કહી દેતી. “ Early to bad, early to rise. That is the way to be healthy wealthy and wise.” અને આપણો બેડ ટાઇમ થઈ જાય. વેકેશનમાં તો આપણે બાઇસિક્લ લઈને બહાર કોમ્યુનિટી ક્લબ હાઉસમાં રમવા જઈશું, સ્વીમિંગ કરવા જઈશું. કેટલા બધા ફ્રેન્ડ્સ આવશે ?

ગટુ અને બટુ બે જોડીયા ભાઇઓ પણ ભાઇ કરતાં ભાઇબંધી વધુ. મમ્મીએ શીખવાડેલી સાથે રમીએ, સાથે જમીએ, સાથે કરીએ સારા કામ વાળી કવિતાને બરાબર પચાવી જાણેલી એટલે બંને વચ્ચે ક્યારેય મનભેદ કે મતભેદ પણ થતા નહીં , ઝગડો તો ક્યારેય નહીં.

સ્કૂલમાં સમર વેકેશન શરૂ થઇ ગયુ હતું એટલે ખુશ ખુશ હતા. આમ તો એમને સ્કૂલે પણ જવાનું બહુ ગમતું. ત્યાં ય કેટલા બધા દોસ્તારો હતા. બધા સાથે ગટુ અને બટુ સંપીને રહેતા અને રમતા. અહીં કોમ્યુનિટીમાં પણ એમના જેટલા બીજા બહુ દોસ્તારો બની ગયા હતા પણ સ્કૂલ ચાલુ હોય અને શિયાળાના ઠંડી હોય એટલે ઘરથી સીધા સ્કૂલે અને સ્કૂલથી સીધા ઘેર આવી જવાનું એટલે ઝાઝુ કોઇને મળવાનું , કોઇની સાથે ભળવાનું થતું નહીં. સમર વેકેશન હોય ત્યારે જ બધાની સાથે મળવા અને રમવા મળતું.

આમ તો સ્કૂલમાં સમર વેકેશન શરૂ થઈ ગયું હોય પણ એમ કંઇ મમ્મી પપ્પાને થોડી રોજે રજાઓ મળે ?  મમ્મી –પપ્પાએ ગટુ-બટુની રજાઓનો સરસ ઉપયોગ થઈ શકે અને એમનો પણ સરસ રીતે સમય પસાર થાય એનું આયોજન કરી લીધું હતું.

કોમ્યુનિટીમાં ગટુ- બટુ જેવડા એમના દોસ્તારોના મમ્મી-પપ્પા સાથે મળીને સૌનું નજીકના સમર કેમ્પમાં નામ રજીસ્ટર કરાવી લીધું હતું. અહીં અલગ અલગ પ્રવૃત્તિની સાથે  બાળકોને ગીત-સંગીત અને અભિનય પણ શીખવાડતા હતા. એમાં તો સૌને બહુ મઝા આવતી.ગયા વર્ષે લિટલ સિમ્બાની વાર્તાઓની એનિમેશન ફિલ્મ બતાવવામાં આવી હતી અને કેમ્પના અંતે બધા બાળકોને  લિટલ સિમ્બાના અલગ અલગ પાત્રો સોંપીને નાટ્યોત્સવ જેવું કર્યું હતું. ગટુ-બટુને પણ સ્ટેજ પર પરફોર્મ કરવાની મઝા પડી હતી.

આ વર્ષે પણ પિટર પેનની વાત લઈને સૌને અલગ અલગ પાત્રોમાં અભિનય કરવાનો હતો.

આ વીક ફોર્થ જુલાઇનું લોંગ વીક એન્ડ હતું. સમર વેકેશન શરૂ થઇ ગયું હતું એટલે ગટુ-બટુ તો આ સમર કેમ્પમાં એમની રીતે મઝા માણતા હતા પણ મમ્મી-પપ્પા સાથે બહારગામના મિનિ વેકેશનની મઝા તો જુદી જ હોય ને?  આમ પણ  ફોર્થ જુલાઇના લોંગ વીકએન્ડમાં સમર કેમ્પમાં ય રજાઓ હતી એટલે આ મિની વેકેશનમાં મમ્મી-પપ્પાએ રોજે રોજ જુદી જુદી જગ્યાએ જવાનો પ્લાન કર્યો હતો. ગટુ-બટુ તો એકદમ ખુશ ખુશ હતા. આગલા દિવસે નક્કી થઈ જતું કે બીજા દિવસે ક્યાં જવાનું છે .

આવતી કાલે સ્ટોન માઉન્ટન જવાનું નક્કી કર્યું હતું . ગટુ-બટુ મોટા થઈ ગયા એટલે મમ્મી-પપ્પાથી અલગ પોતાના રૂમમાં જ સુઇ જતા. બંને માટે એમને ગમતા ગ્રીન રંગની દિવાલ મમ્મી-પપ્પાએ જાતે જ રંગી હતી. ગટુ-બટુએ પણ એમાં ઘણી મદદ કરી હતી. બંક બેડ માટે આઇક્યા ફરનિચર શૉ રૂમમાં શોપિંગ કરવા ગયા ત્યારે પણ ગટુ-બટુ સાથે જ ગયા હતા. એમને ગમતો બંક બેડ અને એની પર સરસ મઝાની ગ્રીન અને યલો કોમ્બિનેશનવાળી ફૂલોની ભાતવાળી બેડશિટ પણ જાતે જ પસંદ કરી હતી . રૂમમાં કપડા ગોઠવવાનું ક્લોઝેટ અને સ્ટડી ટેબલ પણ એમાં મેચ થાય એવા લીધા હતા. પપ્પા કહેતા પોતાનું કામ જાતે કરીએ તો એની મઝા જુદી જ હોય અને અહીં ક્યાં કોઇ કામ અઘરા લાગે છે?

અત્યારે પણ બંને પોતાના બંક બેડ પર સુતા સુતા વાતોએ વળગ્યા..

“કેટલી મઝા આવશે નહીં બટુ?”  

“ હા, પહેલા ગયા ત્યારે પણ આપણને ખુબ મઝા આવી હતી. ત્યાં ટ્રેઇનમાં બેસીને આખુ ય સ્ટોન માઉન્ટન જોવાનું . વચ્ચે વચ્ચે સ્પીકર પર એને લગતી જાણકારી આપે એ પપ્પા આપણને બરાબર સમજાવે એટલે વધારે મઝા પડે. યાદ છે ગટુ ? ગયા વખતે તો પેલા ઓલ્ડ મેન કેવા મોટા મોટા બબલ્સના શેપ બનાવતા હતા અને થ્રી ડી થીયેટરમાં શૉ જોવાની મને તો મઝા પડી હતી. પણ એક વાત કહુ? મને તો પેટીંગ ફાર્મમાં વધારે મઝા પડી હતી. કેવા સુંવાળા ફરવાળુ બકરું અને એનું બચ્ચુ હતું? બચ્ચુ તો બહુ જ ક્યુટ હતું. મને તો એના માટે બિમ્બો નામ ગમ્યુ હતું. બીજે ક્શે ઝૂમાં જઈએ તો બસ ખાલી એમને દૂરથી જ જોવાના પણ અહીં તો એમની પાસે જઈને એમને ખવડાવવાની અને ટચ કરવાની કેવી મઝા પડી હતી નહીં?  મને તો ડીયર પણ ગમી ગયા હતા.”

“ હા એ વાત સાચી બટુ, અને મને તો ફેરી રાઇડ પણ બહુ ગમી હતી.

“અને પેલી સ્ટોન માઉન્ટનના ટોપ પર લઈ જતી પેલી ટ્રોલી ? એમાં બેસીને ઉપર જઈએ ત્યારે નીચે બધુ કેટલું નાનું-નાનું દેખાતું ? અને છેક ઉપરના ટોપ પર જઈને તો બાપરે ! કેટલે બધે દૂર સુધી આખું સિટી દેખાતું ? સાંજે  ડાઉન ટાઉનમાં ફોર્થ જુલાઇના ફાયર વર્ક્સ ચાલુ થાય એ પણ દૂરથી કેટલા સરસ લાગે છે નહીં? રાત્રે સ્ટોન માઉન્ટન પર લેસર શૉ જોવાની ય મઝા આવશે. આ વખતે તો આરવ-રિયા અને રિશ પણ સાથે છે ને એટલે આપણે ટ્રેકિંગ પણ કરીશું હોં ને?”

બસ આમ વાતો કરતાં કરતાં બંને ક્યારે ઉંઘમાં સરી પડ્યા એની બેમાંથી એકે ને ખબર ના રહી અને સીધી પડી સવાર.

ગટુ-બટુ, મમ્મી-પપ્પા અને એમની બાજુમાં રહેતા આરવ-રિયા, એમના મમ્મી-પપ્પા, રિશ અને એના મમ્મી-પપ્પા.. ત્રણ કાર લઈને જવાનું હતું. આમ તો સ્કૂલે જવાનું હોય અને અને વહેલા ઉઠવું પડે તો કેટલો કંટાળો આવતો ? પણ આ તો મોજ-મઝાના દિવસ એટલે મમ્મી-પપ્પાને ઉઠવાનું કહેવું એ પહેલા જ ઉઠીને ઝટપટ ઉઠી જતા.  આજે પણ વહેલા ઉઠીને દૂધ- સીરિયલ અને ટોસ્ટ-બટર ખાઇને તૈયાર થઈને આરવ-રિયા- રિશની રાહ જોવા લાગ્યા .એમને ખાતરી હતી કે એ લોકો પણ એમની જેમ જ ઝટપટ તૈયાર થઈને હમણાં આવી જ જશે.

સવારે દસ વાગે નિકળવાનું હતું.  રવિવાર હતો એટલે ચર્ચનો સમય, ચર્ચનો સમય હોય એટલે ટ્રાફિકની ચિંતા નહીં અને સડસડાટ સ્ટોન માઉન્ટન પહોંચી જવાય એવું આગલી સાંજે પપ્પા મમ્મીને કહેતા હતા.

પિકનીક પર જવાનું હતું એટલે કારની ટ્રંકમાં ચિપ્સ , કુકી, મફિન, ડ્રાય ફ્રુટ્સ, મમ્મીએ બનાવેલી સેન્ડવિચ,  ફ્રેશ ફ્રુટ્સ, ચોકલેટ્સ, બધુ મુકાઇ ગયું. કૂલરમાં પાણીની બોટલો અને જ્યુસ પણ મુકી દીધા અને જેવી ગાડી કાઢવા પપ્પાએ ગરાજ ડોર ખોલ્યું તો  આ શું? બહાર એક નાનકડું કુરકુરિયું થરથરતું ઉભુ હતું. ગટુ-બટુ, આરવ-રિયા અને રિશ તો બૂમાબૂમ કરવા માંડ્યા. આમ તો એમને પણ ડૉગી બહુ ગમે અને એની સાથે રમવાનું પણ બહુ ગમે. મમ્મી –પપ્પાને કેટલી વાર ડૉગી લઈ આવવાનું કહ્યું પણ મમ્મી હંમેશા કહેતી કે પહેલા તમે તમારી જવાબદારી લેતા શીખો પછી ડૉગીની કેટલી જવાબદારી લઈ શકો એ નક્કી થાય. થોડા મોટા થાવ પછી વિચારીશું.

ગટુ-બટુને કેટલીય વાર વિચાર આવતો કે આ જવાબદારી એટલે શું?

મમ્મી સમજાવતી “ આપણા કામ આપણે ચોકસાઇથી જાતે કરતા શીખીએ, સમય પહેલા બધા કામ આટોપી લઈએ અને વળી બીજાને પણ મદદ કરીએ,  આપણી વસ્તુ જ્યાંથી લીધી ત્યાં બરાબર ગોઠવી દઈએ. આપણો રૂમ જાતે સાફ કરતા શીખીએ ત્યારે આપણે જવાબદાર બન્યા કહેવાઇએ. આવું બધુ બરાબર શીખી લેશો ત્યારે તમારા માટે ડોગી લેવાનું વિચારીશું.”

પણ આ તો વગર માંગ્યે ડૉગી આવીને ઉભુ હતું. એકદમ સફેદ ફરવાળુ આ ડૉગી કોનું હશે ? ક્યારેય જોયું નહોતું એટલે સૌ મુંઝાઇને ઉભા રહ્યા. શું કરવું એની સમજણ પડતી નહોતી. ડૉગી તો થરથર  કાંપતું હતુ. એને પકડવા જાવ તો આમથી તેમ દોડાદોડ કરી મુકતું હતું અને લાગતું હતું કે જાણે રડી રહ્યું છે. ગટુ-બટુ, આરવ-રિયા અને રિશ તો સ્ટોન માઉન્ટન જવાનું છે એ ભૂલીને એ ડૉગી કોનું હશે એ પૂછવા આજુબાજુના ઘરમાં દોડાદોડી કરવા માંડ્યા.

એક તો લોંગ વીક એન્ડ અને રવિવારનો દિવસ.. કોણ ઘરમાં હોય? પપ્પાએ ડૉગીને ધીમે રહીને ઉચક્યું. પહેલા તો ઉચકાવા જ તૈયાર નહોતું પણ પપ્પાએ પંપાળી પંપાળીને એને શાંત કર્યું. એને થોડું પાણી પિવડાવ્યું. ડૉગી તો પપ્પાના હાથમાં પણ હજુ તો થરથર કાંપતું હતું.

આજુબાજુના ઘરમાંથી કંઇ પત્તો પડ્યો નહીં. એક બાજુ સ્ટોન માઉન્ટન જવાનું મોડું થતું હતું. કેટલો બધો ઉત્સાહ હતો જવાનો? આમ તો જો કોઇ કારણસર મોડું થયું હોત બાળકો જ અકળાઇ ગયા હોત પણ અત્યારે તો એ સૌને પેલા નાનકડા ગભરાઇ ગયેલા ડૉગીનો જ વિચાર આવતો હતો.

કોને ખબર ક્યાંથી આવ્યું હશે? ગટુ-બટુ, રિયા-આરવ અને રિશ તો એને ઘડીભર રેઢું મુકવા તૈયાર નહોતા. એ શું ખાશે અને શું પીશે એની ચિંતામાં પાંચે ટાબરિયા સ્ટોન માઉન્ટન જવાનું પણ જાણે ભૂલી ગયા. આજુબાજુના બધા ઘરમાંથી તો કોઇ એને શોધવા નિકળ્યું નહોતું એટલે નજીકના ઘરમાંથી કોઇનુ નથી એવું સમજાઇ ગયું.

હવે કરવું શું ? પપ્પાને એવી ખબર હતી કે આવી જાતના ડૉગી માટે તો ખાસ  એમનું જ ફુડ હોય એને કંઇ આપણું ખાવાનું કે બ્રેડ- બિસ્કીટ તો શું દૂધ પણ ના અપાય.

“બિચારું, ક્યારનું ભૂખ્યુ હશે નહીં??” આરવ-રિશ પણ ગટુ- બટુની જેમ ચિંતા કરતા હતા. એમને પણ ડૉગી બહુ ગમે પણ લાવી કોણ આપે?

એકવાર તો સૌને થયું કે જો આ ડૉગીને કોઇ લેવા ના આવે તો આપણે જ રાખી લઈશું. વારાફરતી એકબીજાના ઘેર લઈ જઈશુ.

“ શું નામ પાડીશું એનું? ? ગટુએ પૂછ્યું.

“બડી, એ આપણું દોસ્ત બની જશેને ? દોસ્ત એટલે બડી.. આપણે એને બડી કહીશું.” આરવે જવાબ આપ્યો અને સૌએ એક સાથે વધાવી લીધું…….બડી.

નામ તો પાડ્યું , હવે શું? રિયા બોલી. “આપણને તો એ આપણી સાથે રહે એ બહુ ગમે પણ એના ઑનર  કેટલી ચિંતા કરતા હશે અને બડી પણ એમને મિસ કરતું જ હશેને એટલે તો એ રડે છે.” બીજા બધા કરતાં રિયા થોડી મોટી અને ડાહ્યી હતી.  “ યાદ છે આપણે લાસ્ટ ઇયર લિટલે સિમ્બાનો પ્લે કર્યો હતો એમાં લિટલ સિમ્બાના ડેડી કિંગ સિમ્બાને મારી નાખ્યા અને લિટલ સિમ્બા એકલું પડી ગયું તો કેવું ખરાબ લાગતું હતું ? એવી રીતે બડીને એના ઑનરથી છુટુ પાડીને આપણે રાખી લઈને તો એને કેવું લાગે ? “

“ હેં રિયા તને કેવી રીતે ખબર કે આ એના ઑનર સાથે રહેતું હશે? “ આરવથી પૂછ્યા વગર ના રહેવાયું.

“ કેમકે મારી ફ્રેન્ડ મિયા અને જેડનના ઘરની બાજુમાં રહેતા અંકલના ઘેર પણ ડૉગી છે. ટેડી બેર જેવું દેખાય છે એટલે એનું નામ ટેડી પાડ્યું છે. એને પણ એ અંકલ ક્યાંકથી લઈ આવ્યા હતા પણ હવે તો એ એમનું એટલું પૅટ થઈ ગયું છે કે અંકલને એના વગર જરાય ગમતું નથી એવી રીતે બડીના ઑનર પણ બડીને મિસ કરતા જ હશે.”

પાંચે છોકરાઓ બડીની ચિંતા કરતા હતા ત્યાં સુધીમાં રિશના ડૅડીએ એનિમલ રેસ્ક્યુ ટીમને ફોન કરીને એમને ઇન્ફોર્મ કરી દીધું હતું. એમના જણાવ્યા મુજબ બડીના ગળા પરના ટૅગ પરથી ઑનરનો નંબર લઈને ફોન પણ કરી દીધો .

ગટુ-બટુ, રિયા-આરવ અને રિશ તો બડીથી એક ક્ષણ પણ આઘા ખસવા તૈયાર નહોતા. થોડી વારમાં એક ગાડી આવીને ઉભી રહી. એમાંથી એક આંટી અને રિયા કરતાં થોડી મોટી છોકરી ઉતરીને બડીને વળગી પડ્યા. બડી પણ એકદમ ખુશ થઈને કાંઉ કાંઉ કરતું કૂદા-કૂદ કરવા માંડ્યુ, એની ગોળ ગોળ ફરવા લાગ્યુ અને એના હાથ ચાટવા માંડ્યુ.

“ એરિકા, આઇ એમ એરિકા એન્ડ શી ઇઝ માય ડૉટર જુલી. થેન્ક્સ ફોર એવ્રીથિંગ…યુ ડીડ રીયલી ટેક ગુડ કેર ઓફ માય બેબી..”આંટીએ વ્હાલથી બડીને ઉચકી લીધુ અને પોતાની ઓળખાણ આપી.

જુલી પણ રિયા-આરવ-રિશ અને ગટુ- બટુ સાથે વાતોએ વળગી. એ લોકો ચર્ચમાં પ્રેયર કરવા ગયા હતા અને ભૂલથી બેક ડૉર ખુલ્લુ રહી ગયું એમાં બડી બહાર આવી ગયું.

પણ એ દિવસથી જુલી , ગટુ-બટુ, રિયા-આરવ અને રિશ પાકા દોસ્તારો બની ગયા. જુલીને બડી પાછો મળ્યાનો આનંદ થયો અને પાંચે છોકરાઓને એક નવી દોસ્ત મળી અને બડી જેવા ક્યુટ ડૉગી સાથે ભાઇબંધી થઈ ગઈ.

બીજા દિવસે એરિકાએ પાંચે છોકરાઓને એના ઘેર બોલાવીને ઘરમાં બનાવેલી ફ્રેશ કુકી અને કેક ખવડાવ્યા.

“ દે તાળી ગટુ, મમ્મી કહે છે ને કે સારા કામ કરીએ તો ભગવાન પણ આપણને સારો બદલો આપે. આપણે બડીનું ધ્યાન રાખ્યું તો જુલી અને બડી જેવા દોસ્ત મળ્યાને ?”

“ હા બટુ, લે તાળી.” કહીને ગટુ- બટુ એમને મમ્મી ક્યારે બડી કે ટૅડી જેવું ડૉગી અપાવશે એના વિચારોમાં ખોવાઇ ગયા.

Posted in "બેઠક "​, "વાર્તા રે વાર્તા", બાળવાર્તા, રાજુલ કૌશિક | Tagged , , , , | Leave a comment

બાળ વાર્તા (૧૨) અમેરિકામાં આવ્યા શેકરી એન્ડ બકોર-

 

 

 

 

 

 

 

 

ગટુ અને બટુ   ચાલો આજે તમને  એવા મિત્રો સાથે ઓળખાણ કરાવું જેને તમારા મમ્મી અને પપ્પા ગમતા લાડીલા મિત્રો સાથે ,બકોર પટેલ અને તેમના પત્ની શકરી પટલાણી એને એમના મિત્ર ,વાઘભાઈ ,ટીમુ પંડિત,ડૉક્ટરઉંટડિયા,હાથીશંકરજી,ખુશાલડોશી.

આમ તો હવે તેમની પેઢી અમેરિકામાં આવી વસે છે માટે એમની વાર્તા કહીશ પણ એ આવ્યા કેવી રીતે ? એ પહેલા જોઈએ ,અને આવ્યા પછી શું થયું ?

ગટુ- અને આ પેઢી એટલે શું ?

હા આ પેઢી એટલે તેમના સંતાનો  , તો સાંભળો તેમના સંતાનો ની વાતો .પણ હમણાં આપણે તેમણે તેમના પપ્પાના નામથી જ બોલાવશું  તમે કોઈ નવા અમેરિકન નામ આપશો ત્યારે  નવું નામ  રાખશું બરાબર ને ! માટે તમે નવું નામ ગોતી કાઢજો મને મદદ કરશો ને?

અને હા એ પણ અમેરિકા આવવાની લયમાં અને વિઝાના ચચ્ક્ક્રમાં ફસાઈ ગયા હતા એની વાત કરું.

સાંભળો અત્યારના નવા સમાચાર અનુસાર વાત એમ હતી કે  ભગવાન પાસે જઈ જનાવરોએ ફરિયાદ કરી કે અમે અહી જગલમાં પડ્યા છીએ અને આ માણસો તો કેવા મોટા બંગલામાં અમેરિકામાં જલસા કરે છે. અમારી સાથે આવો પક્ષપાત કેમ ?

ભગવાને સમજાવ્યા કે જોવો એ લોકો ત્યાં પણ ક્યાં સુખી છે તમે તો તમારા મનના રાજા મન ફાવે તેમ જીવો પણ આ વાત અમુક પ્રાણીના મનમાં ન ઉતરી,કહે તમે અમને મનાવો નહિ ગઈ કાલે પેલી પુસી બિલાડી અહી આવી હતી કેવા સરસ કપડા સાથે તેનો ફેન્ડ ટોમી કુતરો બંને તેના અમેરિકન શેઠ શેઠાણી સાથે ગોગલ પહેરી છત્રી ઓઢી સરસ મજાની જીપમાં ફરતા હતા.અને અમને કહો છો એ ક્યાં સુખી છે ?

ભગવાન બોલ્યા જુઓ જે દુરથી દેખાય તે બધું સરસ હોય તેવું જરૂરી નથી,મારું માનો સ્વતંત્રતા જેવું સુખ બીજે ક્યાંય નથી પણ કોઈ માનવા તૈયાર જ ન હતું,એટલે ભગવાને કહ્યું તમે એમની સાથે જઈ રહો,અનુભવ લ્યો અને કૈક શીખો અને શીખવાડીને આવો જાવ….. મારે મીટીંગમાં જવું છે.

ત્યાં તો વાઘભાઈ બોલ્યા હું ત્યાં આ રીતે જઇશ તો મને જોઈ ડરી જશે કાં તો પકડીને પાંજરામાં પૂરી દેશે  કાંતો  ગોળીએ દેશે ,એ લોકોમાં માનવતા જેવું ક્યાં છે. હા એ વાત પણ ખરી !ઉંટ કહે એક કામ કરો અમને માણસ જેવા બનાવો એટલે અમને ઓળખે જ નહિ,બધું માણસ જેવું જ.. ! પણ બકરી બોલી આપણી  પોતાની ઓળખનું શું ?  હા એ પણ વાત વિચારવા જેવી ખરી.જુઓ  આ બિલાડી અને કુતરા એમના ઘરમાં ઘુસ્યા તો ખરા પણ જોવો ભસવાનું અને મિયાઉં બોલવાનું પણ ભૂલી ગયા છે.અરે એટલું જ નહિ આપણા માણસોની પણ અમેરિકા ગયા પછી પોતાની ઓળખ ભુલાઈ ગઈ છે.એક કામ કરીએ આમ આપણે માણસ જેવા પણ  થોડા થોડા આપણે  આપણા જેવા રહેશું… બરાબર ને ? અને એક સાથે બધા નહિ જઈએ  ધીરે ધીરે વારા ફરથી વારા ,ત્યાં તો ભગવાને તથાસ્તુ કહી નીકળી ગયા.

પણ આ શું ?બધા જે હાજર  હતા તે માણસ બની ગયા ,માત્ર કોઈના કાન તો કોઈનું મોઢું પ્રાણી જેવા રહ્યા ,બધું બોલવાનું ચાલવાનું અને ખાવાનું પીવાનું  આદતો બસ બધું જ માણસ જેવું .

હવે ક્યાં જશું ? બકરી ઠુમકો કરતા બોલ્યા ? લ્યો હું તો કેવી મજાની સ્ત્રી થઇ ગઈ અને તમે પુરુષ, હીરો લાગો છો.આપણા જેવું કોઈનું મોઢું નહિ હોય. 

બકરીએ નામ શકરી રાખ્યું અને બકરાએ બકોર… ચાલો શેકરી અમેરિકા જઈએ,ત્યાં ખુબ પટેલ રહે છે  મજા આવશે.હવે આપણી અટક પટેલ.

ત્યાં તો હાથીભાઈ બોલ્યા આ વિઝા વગર આપણને કોણ આવવા દેશે ?આ અંગ્રેજી શીખવું પડશે. પાસપોર્ટ જોશે ,બકોર બોલ્યા થઇ પડશે  ફરે એ ચરે….

અને બધા સામ, દામ, દંડ  લગાવી કામે લાગી ગયા.

અને ભારતમાં ભુલાઈ ગયેલા બકોર પટેલે ફરી અમેરિકામાં મી.બેકોર જીવિત થયા.

બકોર પટેલ ને મોટેલમાં નોકરી મળી અને શકરી પટલાણી સાથે મદદ કરતા.તેની આખેઆખી જીવનશૈલી બદલાઇ ગઇ છે. મોબાઇલ, ઇન્ટરનેટ, શૉપિંગ મૉલ, ડિજિટલ કેમેરા, મેટ્રો જેવી ઘણી ચીજો બકોર પટેલના જમાનામાં ન હતી. છતાં અહી જોતા તોક્યારેક વાપરવી પડતી..  પણ પહેલેથી  છાપા વાંચતા બકોર પટેલ મોટલના કામમાંથી અને છાપુ  વાંચવા માટે નવરા જ  ન થતા  અને છાપા પણ ક્યાં આવતા ? કોઈ લઇ આવે ત્યારે વાંચવા મળે અને શકરી પટલાણી તો કકળાટ કરી મુક્યો …..બધા જોવો કેવા શોપિંગમાં જાય અને અમે આખો દિવસ બસ ઢસરડા કરીએ.આ કુતરાભાઈભાઈ ને જોવો કેવા બીલાડીબેનને ફરવા, પાર્કમાં બીચ પર અને પિક્ચર જોવા લઇ જાય છે ! ગ્રૂમીન્ગના ક્લાસમાં પણ જાય છે. મોંઘુંદાટ ટેબ્લેટ ખરીદ્યા છે અને તમે  રોજબરોજના ઉપયોગ માટે સાવ પ્રાથમિક ફોન ખરીદીને હાશ અનુભવતા અને સસ્તા ભાવમાં આઇ-ફોન ખરીદવાની લાલચમાં સેલની રાહ જોતા આરામ ખુરસી પર બેઠા છો.

બકોર પટેલ કહે પણ પટલાણી તમે સમજો આપણી પાસે ડોલર બચે તો જવાય ને ! આ કુતરાભાઈને તો સાહબી છે, જેના ઘરે નોકરી કરે તેને એણે એમને દતક લીધા છે એટલે જલસા જ હોય ને ! અને આ બિલાડીબેન એને તમે મળવાનું ઓછુ  કરો એના નખરા તો જોવો, કપડા ચશ્માં અને સાહબી ,તમને બગાડી નાખશે..નામ પણ જોવો કેવું બદલી નાખ્યું છે.. પુસી  અને કુતરાભાઈ એના બડી બની ચશ્માં પહેરી ફેરે છે.આપણને આવા ખર્ચા ન પોસાય ..તમે એવો કોઈ ઉપાય ગોતો કે આવક ની આવક અને તમારા પોકેટ મની તમને મળે,  આ દેશમાં તમારે જાતે મહેનત કરવી પડશે !

બીજે દિવસે શકરી પટલાણીએ મોટેલનું કામ પતાવી ખુશાલડોશી પાસે  ગયા ,તેમણે મગના લોટનો મોટો પિંડો પાપડનો બંધાવી રાખ્યો. ગૂંદવાનું બાકી રાખ્યું.. બકોર પટેલને કહ્યું જરા મદદ કરશો  તો કહે મારે મોટેલના ઘણા કામ છે અને આ છાપુ પણ ક્યાં વાચ્યું છે અને બકોર પટેલ તો છાપા વાંચતા સુઈ ગયા.. શકરી પટલાણી તો બિચારા શું કરે……

પણ શકરી પટલાણી હાર્યા નહિ… 

વણવા માટે આડણીવેલણ જોઈએ ને !. આડોશપડોશમાંથી ચાર પાંચ આડણી વેલણ બહેનપણી પાસે મગાવ્યા ..ઝટ મોટેલનું કામ પતાવી  બહેનપણી  સાથે ગીતો ગાતા પાપડ વણી સુકવી નાખ્યા અને સાંજ પડે પાપડ વીણતાં બોલ્યા ,વાહ અમેરિકા નો તડકો એટલે કહેવું પડે  ને ! 

રાત્રે જમવા માટે શકરી પટલાણીએ ટેબલ પર પટેલને બોલાવ્યા. આજે તેમણે ખૂબ હોંશથી પાપડ બનાવ્યા હતા.  તેથી બકોર પટેલને ચખાડવા પોતે તલપાપડ બની ગયાં હતાં. થાળી પીરસીને એક બાજુ રકાબીમાં બે પાપડ મૂક્યા.

બકોર પટેલ આવીને બીરાજ્યા. પાપડ ઉપર નજર પડતાં જ મલકાતાં મલકાતાં બોલી ઊઠ્યા : ‘ઓહોહોહોહો ! આજે તો પાપડમ્ વણી નાખ્યામ્ ને કંઈ !’
‘શું કરું ત્યારે ?’ શકરી પટલાણીએ જવાબ આપ્યો, ‘રોજરોજ તમે બબડોકે  અહી ખર્ચા પોસાતા નથી તેથી આજે બપોરે બેચાર બહેનપણીને બોલાવી તાબડતોબ વણી નાંખ્યા !’ આ ..લ્યો ચાખો ..અને કહો કેવા છે ? હું પાપડ વેચીશ અને પૈસા ભેગા કરીશ.

બકોર પટેલ પાપડના બડા શોખીન. હાલ બે’ક મહિનાથી પાપડ ખાધેલા નહિ, તેથી સૌ પ્રથમ તેમણે પાપડનો જ કટકો ભાંગીને મોંમાં દાબ્યો..થોડોક ચાવ્યો ન ચાવ્યો ત્યાં તો મોટેથી હસવા લાગ્યા : ‘હોહોહોહો ! હીહીહી ! હુહુહુહુહુ !’ શકરી પટલાણી તો આભાં જ બની ગયાં ! તેમને કંઈ જ સમજ ના પડી !

પટેલ બોલ્યા આમ  ડોલર ભેગા ન થાય,  કોઈ નોકરી ગોતો !

શકરી પટલાણી બોલ્યા પણ સ્વાદમાં કેવા છે ? તે વાત કરો ને……મને ખબર છે આમ તો હું  લોકો કરતાં તો ઘણા સારા બનાવું છું. આતો તમને જરીક પુછ્યું ..ન ખવો હોય તો મેલો પડતો.. અને તમને પાપડ વેચી કમાઈને દેખાડીશ.

પટેલ બોલ્યા ‘હા ! હા ! હા ! જોવું છે. સત્તર વાર જોવું છે. જોઉં તો ખરી, કે તમને કેવો  પાપડ બિઝ્નેઝ કરો છો ?
‘તો લાગી !

લાગી !

જુઓ  ! ઝીલી લઉં છું તામારો પડકાર. તક મળતાં જ પાપડ બનાવીને વેચું ત્યારે હું શકરી પટલાણી ખરી..   એવા તો પાપડ બનાવું કે ચાખીને તામારો રોલો ઊતરી જાય. મગજની રાઈ પણ ઊતરી જાય. 

પટેલ બોલ્યા આમ મોં બગાડવું નહિ પડે !’

થઈ ચૂક્યું ! બકોર પટેલ અને શકરી પટલાણી વચ્ચે  જંગનો પડકાર ફેંકાઈ ગયો ! પટલાણીએ ઝીલી લીધો ! ને પછી તેઓ યોગ્ય તકની રાહ જોવા લાગ્યા.

બરાબર લાગ મળવો જોઈએ ને ?

એક દિવસ ગુજરાત ગૌરવ દિવસે  શકરી પટલાણીએ આયોજકને ફોન કરી રીક્વેસ્ટ કરી પાપડ.. વેંચવા દેશો ? અને સ્ટોલ રાખી પાપડ  વેચ્યાં બધા વેચાઈ ગયા.આમ બે એરિયા ગુજરાતી સમાજમાં પાપડ વેચી આવ્યા.અને ફોનપર ઓર્ડેર પણ મળ્યા. 

આમ રોજ કામ કરતા એમની પાસે સારા એવા ડોલર ભેગા થયા.

એટલે એક રવિવારે બધી બહેનપણી સાથે સકરી પટલાણી શોપીંગ કરવા ગયા.

છેક સાંજે આઈસ્ક્રીમ ખાતા આવ્યા.

બકોર પટેલને  શોપિંગ દેખાડતા ખુશ ખુશ થઈ બોલ્યા.. કહો  તો કેવું છે મારું શોપિંગ ?

બકોર પટેલ બોલ્યા તમે મારે માટે શું લાવ્યા ?

શકરી બોલ્યા ખર્ચવા હોય તો જાતે મહેનત કરવી પડે તમે કહ્યું હતું ને !

આ દેશ બધાને તક આપે છે.પોતાનો બોજો પોતે જ ઉપાડવો પડે.

અને ગોગલ ચડાવી ,માથે ટોપી મૂકી બોલ્યા

કેવી લાગુ છે પટેલ ?

શકરી પટલાણી તમે અમેરિકામાં આવી સાવ બદલાઈ ગયા, મારું તારું ક્યારથી કરવા માંડ્યા ?

એ તો દેશ તેવો વેશ.. 

‘પણ મને તો રાખ્યો અંધારામાં ! તમે બૈરાં માળાં બહુ પાક્કાં !’

જુઓ આમ બડબડ કરવાથી કાંઈ ન વળે પહેલા કહો કેવી લાગુ છું?

હા સારી લાગે છે  – સોવાર, હજારવાર, લાખવાર !’

બસ ત્યારે બધાયે આગળ આવવા જાતેજ મહેનત કરવી પડે…આમ છાપુ વાંચવાથી  થોડા બીલ ભરાવાના  હતા ?

હા હવે થી મને  મારી અમેરીકાન મિત્ર બોલાવે છે તેમ શેકરી-shekri બોલાવજો અને તમે પણ આ જુનવાણી નામ બદલો તો સારું મને તો તમને આવ નામે બોલવતા શરમ આવે છે.. Bakor…

ગટુ અને બટુ તો વાતો સંભાળતા ઊંઘી ગયા 

પણ બીજી દિવસે ઉઠ્તાવેત બોલ્યા આજે શેકરીની વાતો કરશો ને !

અને મમ્મી પાસે દોડતા ગયા અને કહે અમને પાપડ ખાવો છે આપો ને !

 

 

 

 

Posted in "બેઠક "​, "વાર્તા રે વાર્તા", પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા, બાળવાર્તા | Tagged | 2 ટિપ્પણીઓ

 ગિજુભાઈ બધેકા

મિત્રો આજે ૨૩મી જુન  ગિજુભાઈ બધેકા યાદ આવી ગયા …

 

આપણે નાના હતા ત્યારે એક વાર્તા ખુબ સાંભળી છે એક હતો ચકો અને એક હતી ચકી…  ચકી લાવી ચોખાનો દાણો ચકો લાવ્યો મગનો એની બનાવી ખીચડી … ..

આવી જ એક બીજી વાર્તા હતી…..

“કિસકી ડોશી, કિસકા કામ,
ચલ ભંભોટિયા અપને ગામ.”

પણ મિત્રો તમને ખબર છે એને રચયિતા કોણ હતા  ?………..

ચાલો ત્યરે એ વાર્તા વાંચી જ લઈએ.

ચલ ભંભોટિયા અપને ગામ


એક હતી ડોશી. તે પોતાની દીકરીની બહુ ચિંતા કરે.

ચિંતામાં ને ચિંતામાં ડોશી દુબળી પડી ગઈ. એક દિવસ પોતાની દીકરીને ત્યાં જવા તે નીકળી. જતાં જતાં રસ્તામાં જંગલ આવ્યું ને તેને સામે એક વાઘ મળ્યો. વાઘ કહે – ડોશી, ડોશી! તને ખાઉં.

ડોશી કહે –

દીકરીને ઘેર જાવા દે,
તાજીમાજી થાવા દે,
શેર લોહી ચડવા દે;
પછી મને ખાજે.

વાઘ કહે – ઠીક.

પછી ડોશી આગળ ચાલી ત્યાં રસ્તામાં સિંહ મળ્યો. સિંહ કહે – ડોશી, ડોશી! તને ખાઉં.

ડોશી કહે –

દીકરીને ઘેર જાવા દે,
તાજીમાજી થાવા દે,
શેર લોહી ચડવા દે;
પછી મને ખાજે.

સિંહ કહે – ઠીક.

વળી આગળ ચાલતાં ડોશીને રસ્તામાં વરુ, ચિત્તો વગેરે જનાવરો મળ્યાં. ડોશીએ બધાં જનાવરોને આ પ્રમાણે વાયદો કર્યો.

ડોશી તો તેની દીકરીને ઘેર ગઈ. દીકરી તો સુખી હતી. તે રોજ રોજ ડોશીને સારું સારું ખવરાવે-પિવરાવે પણ ડોશી સારી થાય નહિ. પછી એક દિવસ ડોશીને એની દીકરીએ પૂછ્યું – માડી! ખાતાંપીતાં તમે પાતળાં કેમ પડતાં જાઓ છો?

ડોશી કહે – દીકરી, બાપુ! હું તો પાછી ઘેર જઈશ ને, ત્યારે મને રસ્તામાં જનાવરો ખાઈ જવાનાં છે. મેં તેમને બધાંને કહ્યું છે કે…હું પાછી આવું પછી મને ખાજો.

દીકરી કહે – અરે માડી! એમાં તે બીઓ છો શું? આપણે ત્યાં એક ભંભોટિયો છે. તેમાં તમે બેસજો અને પછી ભંભોટિયાને દોડાવતાં દોડાવતાં લઈ જજો.

ડોશી માટે તો દીકરીએ એક ભંભોટિયો આણ્યો. પછી ડોશીમા તેમાં બેઠાં અને ભંભોટિયો દડતો દડતો ચાલ્યો.

રસ્તામાં તેને વાઘ મળ્યો. ભંભોટિયાને જોઈ વાઘ કહે – ભંભોટિયા, ભંભોટિયા! ક્યાંય ડોશીને દીઠા?

ભંભોટિયો કહે –

કિસકી ડોશી, કિસકા કામ,
ચલ ભંભોટિયા અપને ગામ.

વાઘ તો આ સાંભળી વિચારમાં પડ્યો – માળું, આ શું? આ ભંભોટિયામાં તે શું હશે?

વાઘ તો ભંભોટિયાની પાછળ પાછળ ચાલ્યો. પછી સિંહ, વરુ વગેરે બીજાં જનાવર મળ્યાં. સૌ જનાવરોએ ભંભોટિયાને પૂછ્યું પણ ભંભોટિયામાંથી એક જ જવાબ મળ્યો.

કિસકી ડોશી, કિસકા કામ,
ચલ ભંભોટિયા અપને ગામ.

આથી સૌ ભંભોટિયા પાછળ પાછળ ચાલ્યાં.

છેવટે ભંભોટિયો ડોશીના ઘર પાસે આવ્યો.

ડોશી તેમાંથી હળવેક દઈને બહાર નીકળી જેવા ઘરમાં જવા જાય ત્યાં તો બધાં જનાવરો તેને ઓળખી ગયાં. સૌ કહે – ડોશી! તને અમે ખાઈએ. ડોશી! તને અમે ખાઈએ.

એટલામાં ડોશી એકદમ દોડીને ઘરમાં પેસી ગયાં અને ઘરના બારણાં ઝટ બંધ કરી દીધાં.

પછી સૌ જનાવરો પણ નિરાશ થઈને પાછાં જંગલમાં જતાં રહ્યાં.

બાળવાર્તા માટે  ગીજુભાઈ બધેકા નીએક વાત અહી ખાસ કહીશ કે 

“બાળકને વાર્તા સંભાળવા નો અધિકાર છે.”

હા એમની વધુ વાર્તા વાંચવા અહી આપેલ લીંક પર જજો…… http://mavjibhai.com/balvarta.htm

આ બાળવાર્તાના લેખક જે ગુજરાતના બાળકોની મૂછાળી મા તરીકે જાણીતા છે. એ છે ગીજુભાઈ બધેકા: 

જન્મ: 15/11/1885, નિધન: 23/06/1939

શું કર્યુ…. મોન્ટેસરી (બાળકો માટેની) શિક્ષણ પ્રણાલિને ભારતમાં પ્રસ્તુત કરી. જે બોધ આપતા હતા… બાળકોમાં શિક્ષણને પ્રિય બનાવવું હોય તો એક બાળકની જેમ શિક્ષણ રચવું રહ્યું.. શિષ્ય કોઈ વ્યક્તિગત શિષ્યનું સર્જન કરવા કરતાં તેમના દ્વારા સ્થાપિત શિક્ષણ પ્રણાલિએ ભારતમાં બાળ શિક્ષણનું સ્વરૂપ બદલી નાંખ્યુ હતું. ગિરિજાશંકર બધેકા આમ તો વ્યવસાયે હાઈકોર્ટના વકીલ અને આ વ્યવસાય તેમને પહેલા ઈસ્ટ આફ્રિકા અને પછી મુંબઈ સુધી લઈ ગયો. ગુજરાતમાં બાળસાહિત્ય વિશેની સમજ અને બાળશિક્ષણની વ્યવસ્થિત પદ્ધતિનો પાયો નાખનાર બધેકાએ બાળકોના રસને પોષે, એમના કુતૂહલને ઉત્તેજે, એમની કલ્પનાને જાગૃત કરે તેવા માહિતીપ્રદ છતાં આનંદપ્રદ સાહિત્ય કવિતા-વાર્તા-નાટકનું સર્જન કર્યું. બાળશિક્ષણને લગતાં ‘વાર્તાનું શાસ્ત્ર’ (૧૯૨૫), ‘મોન્ટેસોરી પદ્ધતિ’ (૧૯૨૭), ‘આ તે શી માથાફોડ ?’ (૧૯૩૪), ‘શિક્ષક હો તો’ (૧૯૩૫) જેવાં પંદર જેટલાં પુસ્તકો અને ‘બાળજીવનમાં ડોકિયું’ (૧૯૨૬), ‘શિક્ષણના વહેમો’ (૧૯૨૬), ‘તોફાની બાળક’ (૧૯૨૯), ‘દવાખાને જાય, ચાડિયો’ (૧૯૨૯) જેવી તેવીસ જેટલી પુસ્તિકાઓ તેમણે સર્જી છે. ગીજુભાઈ બધેકાએ પોતાના શિક્ષણના પ્રયોગો પર લખેલું ‘દિવાસ્વપ્ન’ પુસ્તક આજે પણ અનેક શિક્ષકોને આદર્શ બનવાનો માર્ગ બતાવે છે.

વિકિપીડીયામાં આપેલ અમુક વિગત અહી મુકું છું

(૧૫ નવેમ્બર ૧૮૮૫ – ૨૩ જૂન ૧૯૩૯) શિક્ષણવિદ્ હતા, જેમણે ભારતમાં મોન્ટેસરી શિક્ષણની રજૂઆતમાં અગત્યનો ભાગ ભજવ્યો હતો.તેઓ “મૂછાળી મા” ના હૂલામણાં નામથી જાણીતા હતા. તેઓ શિક્ષણવિદ્ બન્યા પહેલાં હાઇકોર્ટમાં વકીલ હતા. ૧૯૨૩માં તેમના પુત્રના જન્મ પછી તેમણે બાળઉછેર અને શિક્ષણમાં રસ દાખવવાની શરૂઆત કરી. ૧૯૨૦ના દાયકામાં તેમણે બાલ મંદિરની સ્થાપના કરી હતી,તેમણે શિક્ષણના ક્ષેત્રના અનેક પુસ્તકો પ્રકાશિત કર્યા હતા, જેમાં દિવાસ્વપ્ન અત્યંત વખણાયું છે.એટલે

તેમનો જન્મ સૌરાષ્ટ્રના અમરેલી જિલ્લાના ચિત્તળ ગામમાં થયો હતો. તેમનું જન્મનું નામ ગિરજાશંકર હતું. તેમનો ઉછેર ભાવનગરમાં થયો હતો. ૧૯૦૭માં તેઓ ધંધાર્થે પૂર્વ આફિક્રા અને પછી મુંબઈ ગયા હતા. ૨૩ જૂન ૧૯૩૯ના રોજ મુંબઈ ખાતે તેમનું અવસાન થયું હતું.

ગિજુભાઈએ ૨૦૦ જેટલાં પુસ્તકો લખ્યા હતા, જેમાં બાળસાહિત્યનો પણ સમાવેશ થાય છે.

  • શિક્ષણ – વાર્તાનું શાસ્ત્ર, માબાપ થવું આકરૂં છે, સ્વતંત્ર બાલશિક્ષણ, મોન્ટેસરી પધ્ધતિ, અક્ષરજ્ઞાન યોજના, માબાપ થવું આકરું છે, બાલ ક્રીડાંગણો, શિક્ષક હો તો, ઘરમાં બાળકે શું કરવું.
  • બાળસાહિત્ય – ઈસપનાં પાત્રો, કિશોર સાહિત્ય ( ૧-૬), બાલ સાહિત્ય માળા (૨૫ ગુચ્છો),
  • બાલ સાહિત્ય વાટિકા (૨૮ પુસ્તિકા),
  • જંગલ સમ્રાટ ટારઝનની અદ્ભૂત કથાઓ (૧-૧૦),
  • બાલ સાહિત્ય માળા (૮૦ પુસ્તકો).
  • ચિંતન – પ્રાસંગિક મનન, શાંત પળોમાં.
  • દિવાસ્વપ્ન.

વધુ વિગત અહી મળશે ….

http://www.readgujarati.com/2015/09/19/gijubhai-badheka/

https://sureshbjani.wordpress.com/2006/07/19/gijubhai_badheka/

*************************************************************
બધેકા ગિજુભાઈ ભગવાનજી (૧૫-૧૧-૧૮૮૫, ૨૫-૬-૧૯૩૯) : બાળસાહિત્યકાર. જન્મ ચિત્તળ (જિ. અમરેલી)માં. પ્રાથમિક-માધ્યમિક શિક્ષણ ભાવનગરમાં. ૧૯૦૫માં મૅટ્રિક. પ્રિવિયસનું વર્ષ પૂરું કરી મુંબઈની વેપારી પેઢીમાં જોડાયા. ૧૯૦૭માં આફ્રિકાગમન. ૧૯૦૯માં આફ્રિકાથી પાછા ફરીને ૧૯૧૦માં મુંબઈમાં વકીલાતનો અભ્યાસ. ૧૯૧૩ થી ૧૯૧૬ સુધી વઢવાણ-કૅમ્પમાં ડિસ્ટ્રીક્ટ હાઈકોર્ટ પ્લીડર. ૧૯૧૬માં કેળવણી તરફના આકર્ષણથી ભાવનગરના દક્ષિણામૂર્તિ વિદ્યાર્થીભવનમાં શિક્ષક. ૧૯૧૮માં વિનયમંદિરના આચાર્ય. મોન્ટેસોરી પદ્ધતિએ બાળશિક્ષણવિકાસના ભગીરથ પ્રયત્નો. ૧૯૨૯માં રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક. ૧૯૩૬માં દક્ષિણા મૂર્તિ-ભવનમાંથી નિવૃત્ત. પક્ષઘાતથી મુંબઈની હરકીશનદાસ હૉસ્પિટલમાં અવસાન.

ગુજરાતમાં બાળસાહિત્ય વિશેની સમજનો અને બાળશિક્ષણની વ્યવસ્થિત પદ્ધતિનો પાયો નાખનાર આ લેખકે બાળકોના રસને પોષે, એમના કુતૂહલને ઉત્તેજે, એમની કલ્પનાને જાગૃત કરે, એમના વ્યક્તિત્વ-ઘડતરનો અંશ બને એવું માહિતીપ્રદ છતાં આનંદપ્રદ સાહિત્ય કવિતા-વાર્તા-નાટક જેવા વિવિધ પ્રકારોમાં વિપુલપણે પ્રગટાવ્યું છે. જ્ઞાનકોશોને ઝાઝા ખપમાં લીધા વિના આસપાસના જીવનમાંથી મળી આવતી સામગ્રીને સરલ અને આકર્ષક સ્વરૂપમાં રજૂ કરી બાળસાહિત્યની એક નવી દિશા ઉઘાડી આપી છે. મોન્ટેસોરી સિદ્ધાંતપદ્ધતિએ ઊભી કરેલી બાલમંદિરની પ્રવૃત્તિ પણ એમનાં સર્વ બાળસાહિત્યનાં લખાણોમાં પ્રેરક રહી છે.

‘મહાત્માઓનાં ચરિત્રો’ (૧૯૨૩), ‘કિશોરકથાઓ’- ભા. ૧, ૨ (૧૯૨૭, ૧૯૨૯), ‘રખડુ ટોળી’- ભા. ૧, ૨ (૧૯૨૯, ૧૯૩૩) વગેરે છ જેટલાં એમનાં કિશોરસાહિત્યનાં પુસ્તકો જાણીતાં છે.

બાળસાહિત્ય ગ્રંથમાળામાં પ્રત્યેકમાં આઠ પુસ્તિકાઓ સહિતની અવલોકન ગ્રંથમાળા, કથાનાટ્ય ગ્રંથમાળા, ગાતી ગ્રંથમાળા, ચાલો પ્રવાસે ગ્રંથમાળા, જીવનપરિચય ગ્રંથમાળા, જ્ઞાનવર્ધક ગ્રંથમાળા, પશુપક્ષી ગ્રંથમાળા, પાઠપોથી ગ્રંથમાળા, રમ્યકથા ગ્રંથમાળા અને હાસ્યવિનોદ ગ્રંથમાળા બાલોપયોગી છે.

‘બાળસાહિત્યગુચ્છ’માં ‘લાલ અને હીરા’, ‘દાદાજીની તલવાર’, ‘ચતુર કરોળિયો’ જેવાં પચીસ જેટલાં પુસ્તકો છે; તો ‘બાળસાહિત્યવાટિકા’- મંડળ : ૧ માં અઠ્ઠાવીસ પુસ્તકો અને મંડળ : ૨માં ચૌદ પુસ્તકો છે. આ ઉપરાંત ‘ઈસપનાં પાત્રો- ગધેડા’ (૧૯૩૪), ‘ઈસપકથા’ (૧૯૩૫), ‘આફ્રિકાની સફર’ (૧૯૪૪) જેવાં મહત્વનાં કહી શકાય એવાં બીજાં ચોવીસ જેટલાં બાળપુસ્તકો છે.

બાળશિક્ષણને લગતાં ‘વાર્તાનું શાસ્ત્ર’ (૧૯૨૫), ‘મોન્ટેસોરી પદ્ધતિ’ (૧૯૨૭), ‘આ તે શી માથાફોડ ?’ (૧૯૩૪), ‘શિક્ષક હો તો’ (૧૯૩૫) જેવાં પંદર જેટલાં પુસ્તકો અને ‘બાળજીવનમાં ડોકિયું’ (૧૯૨૬), ‘શિક્ષણના વહેમો’ (૧૯૨૬), ‘તોફાની બાળક’ (૧૯૨૯), ‘દવાખાને જાય, ચાડિયો’ (૧૯૨૯) જેવી તેવીસ જેટલી પુસ્તિકાઓ એમના નામે છે. અક્ષરજ્ઞાન યોજના અંતર્ગત ‘આગળ વાંચો-ચોપડી ૧-૨-૩, ‘કેમ શીખવવું’ (૧૯૩૫), ‘ચાલો વાંચીએ’ (૧૯૩૫) જેવાં ઉપયોગી પુસ્તકો અને ‘પેટલાદની વીરાંગનાઓ’ (૧૯૩૧), ‘સાંજની મોજો’ જેવાં સાતેક પ્રકીર્ણ પુસ્તકો પણ એમણે આપ્યાં છે.

‘પ્રાસંગિક મનન’ (૧૯૩૨), ‘શાંત પળોમાં’ (૧૯૩૪) વગેરે એમનું ચિંતનસાહિત્ય છે

-ચંદ્રકાન્ત ટોપીવાળા

Posted in "બેઠક "​, "વાર્તા રે વાર્તા", બાળવાર્તા | Tagged , , , , , | 3 ટિપ્પણીઓ

બાળવાર્તા -અમે પાંચ -ગીતાબેન ભટ્ટ

આ વાર્તા નાના બાળકો માટે લખી છે . Preschool  age kids માટે.બે થી પાંચ વર્ષનાં બાળકોને રસ પડે તે માટે તેમાં લય છે ; ફરી ફરી ને એજ વાક્યોનું પુનરાવર્તન છે ; અને તેમનો રસ જળવાઈ રહે તે માટે oથોડી એક્શન મૂકી છે . એનો કોન્સેપટ – વિચાર – અંગ્રેજી nursery rhymes  “ફિંગર ફેમિલી ” માંથી લીધોહાથની હાથની વચલી ત્રણ આંગળીઓ તે ગટુ, બટુ અને    બકુડી! ✋️અંગુઠો અને ટચલી આંગળી તે પપ્પા – મમ્મી . 🤙વાર્તા વધારે રસમય બનાવવા આંગળીઓ પર આંખ અને સ્માઈલી ફેસ ચીતરી શકાય .

વાર્તા: 

ગટુ ખા ખા કરે ! ( index finger ઉભી  કરો.☝

બટુ ગા ગા કરે ( વચલી આંગળી ઉભી કર✌

 બકુડી  રમ રમ કરે !(  રિંગ ફિંગર  ઉભી  કરો.)✋

ત્રણે જણા ને મમ્મી – પપ્પા 

ખુબ મઝા કરે !   (અંગુઠો અને ટચલી આંગળી)

અરે ભાઈ ખુબ મઝા કરે .👋

ગટુ ખા ખા  કરે!

 બટુ ગા ગા કરે ( વચલી આંગળી ઉભી કર✌બકુડી   રમ રમ કરે !(  રિંગ ફિંગર  ઉભી  કરો.)✋

ત્રણે જણા ને મમ્મી – પપ્પા 

ખુબ મઝા કરે !   (અંગુઠો અને ટચલી આંગળી) અરે ભાઈ ખુબ મઝા કરે .👋

 નિશાળમાં રજાઓ પડી ! 

પપ્પાએ કહ્યું :” છોકરાઓ ! દાદીબાની ઘેર જાઓ !”

મમ્મી એ તો સેન્ડવીચ બનાવી 

પપ્પાએ તો કપ કેક બનાવી ! 

 છોકરાઓ  તો દાદી ઘેર જવા અધીરા થઇ ગયા 

“દાદી ઘેર જઈશું .

ખાશું પીશું રમશું !  

દોડાદોડી  ;પકડાપકડી !ધીંગામસ્તી કરીશું!

મઝા કરીશું , મઝા કરીશું !

ત્યાંતો-

 વુફ વુફ કરતો કૂતરો આવ્યો ! નામ તેનું બડી 

મ્યાઉં મ્યાઉં કરતી મીનડી આવી ! નામ તેનું  બ્રાઉની 

ચીં ચીં કરતી ચકલી આવી!

ને રંગ બે રંગી પતંગિયું આવ્યું !

અને  એ બધાં કહે  :

અમારે પણ દાદી ઘેર જાઉં છે ! 

રમવું છે ! જમવું છે ! દોડાદોડીપકડાપકડી!  ધીંગામસ્તી   કરવી છે !

મઝા કરવી છે ! મઝા કરવી છે !

છોકરાઓ કહે:

 “નો વે ! અમારે શેર નથી કરવું !”

“ગો અવે ! અમારે વહેંચી ને નથી ખાવું ! “

“અમારાં દાદીને ત્યાં તમને નહીં લઇ જઈએ!

ડોન્ટ ફોલો  અમને !”

છોકરાંઓ તો દોડ્યા દાદીને ઘેર !

પણ રસ્તામાં બકુડીના  માથા પરની ટોપી ઉડી ગઈ! છોકરાઓનું ધ્યાન નહોતું પણ એમના મિત્રો કુતરાભાઈ બિલ્લીનેન અને ચકલીબેન અને પતંગિયાએ જોયું . એ ઉપાડીને એ લોકો પણ દાદીબા ઘેર આવ્યાં.

દાદી તો હરખાઈને વાટ જ જોઈ રહ્યાં હતાં !

આવો બાળકો આવો! 

અને પેલાં બધાં મિત્રો , તમે પણ આવો !  

એમણે બકુડીની ટોપી આપી ! થેંક્સ! બકુડીએ કહ્યું. 

પણ ગટુ – બટુ તો હજુ રમવાના મૂડમાં જ હતા 

છોકરાઓ  બોલ્યા:

“દાદી ! અમારે આ સેન્ડવીચ કોઈની સાથે શેર નથી કરવી !”

“આ બધી કપ કેક અમારે એકલા એ જ ખાવી છે !”

રમવું છે ! જમવું છે ! દોડાદોડીપકડાપકડી!  ધીંગામસ્તી   કરવી છે !

મઝા કરવી છે ! મઝા કરવી છે 

અમારે એકલા એકલા જ મઝા કરવી છે ! 

દાદી એ કહ્યું ;

“ભલે , તો એમજ કરીએ !  તમે એકલા એકલા જ મઝા કરો!

ત્યાં તો દાદા પીઝા અને આઈસક્રીમ  લઇ ને આવ્યા. 

” દાદીબા!આ પીઝા અને આઈસ્ક્રીમ  આપણે પેલા મિત્રો સાથે વહેંચીને ખાઈએ તો કેવું ?” દાદાએ કહ્યું .

 ” ભલે! આછોકરાંઓને એકલાં એકલાં સેન્ડવીચ ને કેક ખાવાં દો!” દાદી એ કહ્યું!

ના ! ના! ના! દાદીબા અમારે પણ પીઝા અને આઈસ્ક્રીમ ખાવાં છે!

ના ..  દાદી !અમારે શેર કરવું છે ! 

અમારે વહેંચીને ખાવું છે !

પીઝા ને આઈસ્ક્રીમ પણ ખાવાં છે ! સેન્ડવીચ ને કેક પણ ખાવાં છે!

અમારે બધાં  એ સાથે ભેગા મળીને મઝા કરવીછે ! 

રમવું છે ! જમવું છે ! દોડાદોડી પકડાપકડી!  ધીંગામસ્તી   કરવી છે !

મઝા કરવી છે ! મઝા કરવી છે !

રમવું છે ! જમવું છે ! દોડાદોડી પકડાપકડી!  ધીંગામસ્તી   કરવી છે !

મઝા કરવી છે ! મઝા કરવી છે !

અને ત્યારે દાદીબાએ કહ્યું:

બાળકો ! આપણે શિખામણ લેવાની  છે કે વહેંચી ને ખાવામાં જે મઝા આવે તે એકલાં એકલાં ખાવામાં ને એકલાં એકલાંરમવામાં નથી આવતી .

અને બધાં છોકરાઓ અને તેમના મિત્રો સૌએ ભેગા મળીને દાદી ઘેર મઝા કરી ! 

દાદી ઘેર રમતાંતા , 

    દાદી ઘેર જમતાંતા ! 

ભેગા મળીને  ભેગા મળીને-

દોડાદોડીપકડાપકડી!

ધીંગા મસ્તી    કરતાતાં!

ધીંગા મસ્તી. કરતાતાં!

મઝા પડી ભાઈ મઝા પડી !

ખાધું પીધું ને રાજ કર્યું !

Geeta Bhatt.  

( while listening to the story, singing  along with it, kids start learning Gujarati at early age. They also love to listen to the same story over and over again as they know what would comes next. So go ahead and tell this story to young audience ..)

Sent from my iPhone

Subhash (Sam) Bhatt
Posted in "બેઠક "​, "વાર્તા રે વાર્તા", ગીતાબેન ભટ્ટ, બાળવાર્તા | Tagged , , , , , | 2 ટિપ્પણીઓ

બાળવાર્તા  (૧૧)બળ કે બુધ્ધિ- કલ્પના રઘુ

શહેરથી દૂર દૂર એક ગાઢ મોટું જંગલ હતું. જંગલની વચ્ચે મસ મોટુ તળાવ. આ તળાવમાં રંગબેરંગી માછલીઓ રહેતી. કેસરી ને પીળી, કાળી ને સોનેરી. સફેદ મઝાના બતકો તરતા. એક બાજુ કમળ પણ ઉગે. તળાવની આજુબાજુ નાના મોટા વૃક્ષો હતાં. તેમાં રંગેબેરંગી ફૂલો ઉગે અને ફળોનું તો પૂછવું જ શું? બાપ રે … કેરી, કેળા, પપૈયા, ચીકુ, અધધધ … સાચું કહું, આપણને પણ ત્યાં રહેવાનું મન થાય. પણ આ તો જંગલ કહેવાય. અહીં હિંસક પ્રાણીઓનો એટલોજ ભય હોય. દિવસ હોય કે રાત, વાઘ-સિંહની એક ત્રાડ પડે અને આપણે તો ધ્રૂજી ઉઠીએ. પરંતુ જંગલ વચ્ચે આ જગ્યા એટલી રળિયામણી હતી કે તમામ પશુ-પંખી સવાર-સાંજ પાણી પીવા આવે. ભર તડકામાં પણ ઘટાદાર વૃક્ષોને કારણે ત્યાં આવીને પોરો ખાય. હિંસક પ્રાણીઓ આખો દિવસ શિકારની શોધમાં ફરે અને થાકીને અહીં આવીને આરામ કરે.

તમને તો ખબર છે, સિંહ જંગલનો રાજા કહેવાય. બધાંજ પ્રાણીઓમાં બળવાન. અને એ પણ ખબર છે, સાપ અને નોળિયો, કાચબો અને સસલુ, સિંહ અને ઉંદર, કાગડો અને શિયાળ, આ બધા પશુ-પંખી એકબીજા વચ્ચે હોડ કરે એટલેકે હરીફાઇ કરે. પરંતુ વર્ષોથી બધા આ જ જંગલમાં નાના મોટા ઝઘડા કરે તોય સંપીને રહેતા.

એક દિવસની વાત છે. સિંહે સભા ભરી છે. પૂનમની રાત છે. આખો મોટો ચાંદો આકાશમાં ઉગ્યો છે. ચાંદાની ચાંદનીનો પ્રકાશ કેટલો બધો હોય? એના અજવાળામાં બધાના મોઢા દેખાય છે. તળાવમાં ચાંદાનુ પ્રતિબિંબ પડે એટલે કેટલુ રળિયામણુ લાગે? પરંતુ આવા સુંદર વાતાવરણમાં પણ લીડર સિંહભાઇનું મોઢું ચિંતાથી પડી ગયુ હતુ. આ સિંહભાઇને વળી શું ચિંતા હોય? બધા એકબીજાને પ્રશ્ન કરે. પણ સિંહને પૂછવાની કોઇની હિંમત ના ચાલે. સિંહને થોડુ કહેવાય કે તારૂ મોંઢુ ગંધાય છે? ત્યાં તો સભામાં બધા આવી ગયા એટલે સિંહભાઇએ વાત શરૂ કરી.

આજે હું જંગલમાં દૂરદૂર નિકળી ગયો હતો. ફરતા ફરતા એક ગામની નજીક પહોંચી ગયો. ત્યાં મેં એક કૌતુક જોયુ. એક ઘેટાનું ટોળુ જઇ રહ્યું હતું. આગળ એક વૃધ્ધ ઘેટુ ચાલતુ હતુ અને બધા તેની પાછળ જઇ રહ્યા હતા. કેટલી નવાઇની વાત કહેવાય? સૌથી વધુ આશ્ચર્ય તો મને એ વાતનું થયું કે સાથે કોઇ માણસ ન હતો. સભામાં સ્તબ્ધતા ફેલાઇ ગઇ. બધા વિચારમાં પડી ગયા. સિંહભાઇ કહે અહીં તો આપણે બધા સાથે જતા હોઇએ અને હું આગળ હોઉ તો પણ કોઇ મારૂં કહ્યુ માનતુ નથી. હુ તો જંગલનો રાજા છું તો પણ … ! મારે આનો ઇલાજ શોધવો પડશે. હું એલાન કરૂ છુ કે આજ પછી જે મારા બનાવેલા નિયમનો ભંગ કરશે તેને હુ ખાઇ જઇશ … આ સાંભળીને બધા ધ્રુજવા માંડ્યાં. સભા બરખાસ્ત થઇ. આખી રાત બધાને ઉંઘ ના આવી.

બીજા દિવસે જંગલમાં સિંહ સીવાયના બધા પ્રાણી ભેગા થયા. આગેવાન શિયાળ બન્યુ. શિયાળ સ્વભાવે લુચ્ચુ કહેવાય. એને કાવાદાવા કરતા આવડે. આ બુઢ્ઢા સિંહથી કેવી રીતે બચવુ તેની બધા વચ્ચે ચર્ચા ચાલી. કોઇ ઉપાય કામમાં નહી આવે તેવુ લાગતા સભા બરખાસ્ત થઇ.

આમને આમ એક અઠવાડીયુ પસાર થયુ. સિંહ બળવાન હતો. તેની દાદાગીરી વધતી જતી. જંગલનો રાજા એટલે કોઇથી કશુંય બોલાય નહીં. બધા પાછળ ગણગણાટ કરે. બીજા બધા બુધ્ધિશાળી હતા તેથી પહેલા મન ફાવે તેમ કરતા. પરંતુ કહ્યું ના માને તો ખાઇ જવાની વાત કરી તેથી બધા ઢીલા પડી ગયા હતા,

શિયાળને રાત્રે ઉંઘ નથી આવતી. ત્યાં તેને યાદ આવ્યું કે શહેરમાં તેના મિત્ર સસલુ અને ઘોડો રહેતા હતા. તેમને ગટુ  અને બટુ નામના મિત્રો હતા. તેમના પપ્પા સરકસ ચલાવતા હતા. સરકસમાં નાના મોટા પશુ અને પક્ષીઓને પાળીને ખેલ કરાવે એ તો સૌને ખબર હશે. શિયાળભાઇના મનમાં સિંહ માટે લુચ્ચો વિચાર આવ્યો કે આ જંગલના સિંહને શહેરના સરકસમાં મોકલી દઇએ તો કેવું? સવારના પહોરમાં શિયાળભાઇ શહેરના રસ્તે નિકળી પડ્યા. ત્યાં સસલાને મળ્યા અને બધી વાત કરી. બધાએ ભેગા થઇને ગટુ -બટુના પપ્પાને બધી વાત કરી. તેઓ તો ખુશ થઇ ગયા. આ સિંહને પાઠ ભણાવવા બુધ્ધિને બળવાન કરવીજ પડશે. તેમણે એક પ્લાન બનાવ્યો. સિંહને શહેરમાં સરકસમાં લાવવા માટે કેવી રીતે ફસાવવો એની યોજના ઘડી કાઢી. શહેરના વાતાવરણથી સસલુ અને ઘોડો ટેવાયેલા હતા. સસલા અને ઘોડાએ બંટી-બબલી પાસેથી ટેબ્લેટ અને મોબાઇલ ફોન વાપરતા શીખી લીધુ. એક સવારે, ટેબ્લેટ અને મોબાઇલ ફોન લઇને સસલુ અને ઘોડો, શિયાળ સાથે જંગલ ભણી ચાલી નિકળ્યા.

સસલુ અને શિયાળ, ઘોડા પર સવાર થઇને જંગલમાં જાય છે. સાથે સાથે, મોટેથી ગીત ગાતા જાય છે.

જંગલ જંગલ હવા ચલી છે, હવા ચલી છે,
શહેરમાં, સરકસ આવ્યું છે, હવા ચલી છે.
ઢમ ઢમ ઢમ ઢમ,ઢમ ઢમ ઢમ ઢમ,
ચાલો જોવા જઈએ સૌ, હવા ચલી છે.
મોર ને પોપટ, કાગડો ને સમડી,
સાપ ને નોળિયો, શિયાળ ને ઉંદર,
સિંહ ને વાંદરો, હરણ ને હાથી,
ચાલો જોવા જઈએ સૌ, હવા ચલી છે…..

ઘોડાભાઈ તબડાક, તબડાક કરતા જંગલના રસ્તે દોડતા, ગાતા નીકળી પડ્યા … આવો અવાજ સાંભળીને તમામ પશુ-પક્ષીના કાન ઉંચા થઇ ગયા. ગીત ગાતા ગાતા, તબડાક તબડાક કરતા ઘોડાભાઇ જંગલની વચ્ચે તળાવ પાસે આવી ગયા. સાંજ પડી ગઇ હતી. સિંહભાઇ સભા ભરીને બેઠા હતા. બધાજ ત્યાં હાજર હતા.

શિયાળ સાથે અજાણ્યા સસલા અને ઘોડાને જોઇને સૌ વિચારમાં પડી ગયા. ત્યાં ઘોડાભાઇના મોબાઇલ પર તેના માલિકનો ફોન આવ્યો. સસલાએ ઘોડાના કાને મોબાઇલ ધર્યો. ઘોડાભાઇએ મોટી હણહણાટી કરીને ફોનમાં એના માલિક સાથે વાત કરી, ‘અમે પહોંચી ગયા છીએ.’ આ જોઇને સિંહ અને સૌ પ્રાણીઓ વિચારમાં પડી ગયા. પછી શિયાળભાઇએ સિંહ સાથે સસલા અને ઘોડાની ઓળખાણ કરાવી, કહ્યુ કે આ બન્ને એના મિત્રો છે. શહેરમાં સરકસ આવ્યું છે એની જાણ કરવા આવ્યા છે. તેમાં આપણા બધા પ્રાણીઓ માટે ખાસ શો રાખ્યો છે. આ સાંભળી સૌ પશુ-પંખીઓ ખુશ થઇ ગયા. જાતજાતના અવાજથી દરેકે પોતાની ખુશી વ્યક્ત કરી. સિંહે કહ્યુ કે જાહેરમાં મારાથી ના અવાય. હું તો આ જંગલમાં સારો. પરંતુ તમારે બધાએ જવું હોય તો જાવ. શિયાળ કહે, તમે અમારા રાજા. તમને મૂકીને અમે બધા કેવી રીતે જઇએ? સિંહ કહે, હું જંગલની સરહદ સુધી તમારી સાથે આવીશ. તમે પાછા આવો એટલે આપણે સૌ પાછા આવીશુ. સૌ ખુશ થઇ ગયા. સસલાભાઇએ ટેબ્લેટ દ્વારા બધાની ટીકીટ બુક કરાવી દીધી, મોબાઇલથી ગટુ  બટુના પપ્પા સાથે પ્લાનની વાત કરી લીધી. સૌ આ કૌતુક જોતાંજ રહ્યાં. તેમને થયુ કે આ સસલુ અને ઘોડા પાસે આ શું છે? સૌ વિચારમાં પડી ગયાં.

બીજે દિવસે સરકસ જોવા શહેરના રસ્તે સૌ પશુ-પક્ષીઓ, સિંહની આગેવાની હેઠળ નિકળી પડ્યા. જંગલ પુરૂ થાય એ પહેલા પ્લાન મુજબ સૌ આરામ કરવાના હતા. એક ઘટાદાર વૃક્ષ નીચે સૌ આરામ કરવા બેઠા. સિંહભાઇ થોડા થાકેલા હતા અને તેને સરકસ જોવા નહોતુ જવાનુ. એટલે શાંતિથી સૂઇ ગયા. જેવા નસકોરા બોલવા માંડ્યા કે ઝાડ ઉપરથી સરકસના માણસે મોટી જાળ સિંહ પર નાંખીને ખેંચી લીધી. અગાઉ પ્લાન મુજબ, ગટુ  અને બટુ, પપ્પા બધી તૈયારી સાથે આવ્યા હતા. સિંહભાઇ પકડાઇ ગયા. સિંહ ખૂબ ધમપછાડા સાથે ગર્જના કરવા માંડ્યો. તેને મોટુ ઘેનનુ ઇન્જેક્શન આપ્યુ. સિંહ સૂઇ ગયો. સર્કસના માણસો પકડીને ગાડીમાં શહેરમાં લઇ ગયા. બધા પશુ પંખીઓ ખુશખુશ થઇ ગયા. સૌને હાશ થઇ. સૌએ શિયાળ, સસલુ, ઘોડો, ગટુ  અને બટુએ અને તેના પપ્પાનો આભાર માન્યો. અને સૌ જંગલમાં નાચતા ગાતા પાછા ફર્યા. હવે તેમને કોઇનો ડર ન હતો.

બોધપાઠ:

એવુ કહેવાય છે કે ઘેટા ટોળામાં ફરે અને લીડરની પાછળ જાય. એનામાં બુદ્ધિ થોડી ઓછી હોય. પરંતુ જ્યાં બુધ્ધિ વધારે હોય ત્યાં દરેક પોતાની બુધ્ધિ પ્રમાણે ચાલે!

બળ કરતાં હમેશા બુધ્ધિ જીતે છે.માટે વધુ બળવાન લોકોએ પોતાના બળથી બીજાને કનડગત ના કરવી જોઈએ.

એવી કહેવત છે કે,’સંપ ત્યાં જંપ’. સંપીને રહો તો જંગલમાં પણ મંગલ કરાય.

કલ્પના રઘુ

Posted in "બેઠક "​, "વાર્તા રે વાર્તા", કલ્પના બેન રઘુ શાહ, બાળવાર્તા | Tagged , , , , , , | 1 ટીકા

બાળવાર્તા-(૧૦)ગટુ અને તેનો બડી -રોહિતભાઈ કાપડિયા

માનનીય પ્રજ્ઞાબેન,
       કુશળ હશો.આ સાથે એક બાળવાર્તા મોકલું છું.
                             રામુ અને શામુ (ગટુ અને બડી )
                                                                                                    ————————

       દાદા, આજે તો મોટી વાર્તા કરવાની છે.અને દાદાએ વાર્તા શરુ કરી’.એક હતો છોકરો.આમ તો એનું નામ રમેશ હતું પણ બધાં એને ગટુ કહીને બોલાવતાં.દસ વર્ષનોગટુ ચોથા ધોરણમાં ભણતો હતો.ગટુને પક્ષીઓ બહુ ગમે.એ કબુભાઈને અને ચકીબેનને  રોજ ચણ નાખે.એક સફેદ કબુ તો એનાં હાથમાંથી દાણા ખાય અને ચકીઓ તો એનાં ખભા પર બેસી જાય.કોક વાર પોપટ આવે તો એ એને પણ મરચું ખવડાવે.જો કે એને કૂતરાનો ખૂબ ડર લાગે.કુતરાનું હાઉ-હાઉ સાંભળતા જ એનાં હાથ-પગ ધ્રુજવા માંડે.

       એક વાર શાળામાં એને મોડું થઇ ગયું.તેથી એ ટૂંકા રસ્તે જલ્દી જલ્દીથી ઘરે જઈ રહ્યો હતો.ત્યાં જ તેનાં કાનમાં હાઉ-હાઉ નો અવાજ આવ્યો.ગટુ તો ગભરાઈ ગયો.આજુ બાજુ કોઈ હતું નહીં એટલે એણે ભાગવાનો વિચાર કર્યો.કોને ખબર કેમ પણ ગટુને લાગ્યું કે આ કુતરાના ભસવાનો નહીં પણ રડવાનો અવાજ લાગેછે.રામુએ હિંમત ભેગી કરીને આગળ જઈને જોયું તો એક ગલુડિયું ખાડામાં પડી ગયું હતું અને કોઈ એને બહાર કાઢે એ માટે રડતાં અવાજે ભસતું હતું  ઉંડા ખાડામાંથી ગલુડિયાને કઈ રીતે બહાર કાઢવું એનો વિચાર કરતાં એણે પાટલૂનનો પટ્ટો કાઢી એની સાથે એનું દફતર બાંધીને ખાડામાં ઉતાર્યું.પેલાં ગલુંડીયાએ તો તરત દફતર પકડી લીધું અને પટ્ટાને પકડતું એ બહાર આવી ગયું.બહાર આવીને ગલુંડીયું તો રામુનાં પગ ચાટવા લાગ્યું.રામુ પણ ડર ભૂલીને ગલુડિયાંને પંપાળવા લાગ્યો.રામુને મોડું થતું હતું.એ તો દફતર લઈને ચાલવા લાગ્યો.પણ,આ શું? પેલું ગલુડિયું તો એની પાછળ પાછળ જ ચાલવા લાગ્યું.એ તો ગટુનાં ઘરની બહાર જ અડીંગો લગાવીને બેસી ગયું.પછી તો એ ગટુનું ખાસ દોસ્ત બની ગયું.ગટુ એ એનું નામ બડી પાડ્યું.ગટુની સાથે બડીબધે જ જાય.ગટુપણ બડી ની સાથે રમે.એને નવડાવે,ખવડાવે ને મસ્તી કરાવે.રાતે એ ગટુનાં ઘરની બહાર જ સૂઈ જાય.એક વાર તો ગટુનાં ઘરે ચોર ચોરી કરવાં આવ્યાં તો બડીએ ભસી ભસીને બધાંને જગાડી દીધાં અને ચોરોને ભગાડી દીધાં.હવે તો ગટુનું ઘરમાં પણ માન વધી ગયું.બડી પણ બહુ સમજુ.ગટુમુ ભણતો હોય ત્યારે એ ચૂપચાપ બેસી રહે.

        એમ કરતાં બે વર્ષ જતાં રહ્યા.ગટુછઠ્ઠા ધોરણમાં આવી ગયો.ગલુડિયું હવે સુંદર કુતરો બની ગયું.એ બંનેની દોસ્તી વધુ ને વધુ જામતી ગઈ.એક વાર ગટુશાળાની ટ્રીપમાં થોડે દૂર આવેલી જંગલની ગુફા જોવા ગયો હતો.શાળાની ટ્રીપ હતી એટલે ગટુ ને સાથે લીધો ન હતો.પણ બડી તો બહુ ઉસ્તાદ.ચૂપચાપ એ રામુની બસની પાછળ પાછળ ગુફા સુધી પહોંચી ગયો.કોઈને દેખાઈ નહીં એમ દૂર બેસી રહ્યો.ગુફાઓ જોઇને બધાં છોકરાઓ રમતે ચઢ્યા અને પછી ખાઈ કરીને થોડી વાર આરામ કરતા હતા.ગટુ પણ બસ પાછળ દોડીને થાકી ગયો હતો એટલે સૂઈ ગયો.ત્યાં જ ગટુએ એક સોનેરી પંખી જોયું.કીવી,કીવી,ક્વિક ક્વીક……ની તીણી સિસોટી જેવાં અવાજ કાઢતું એ એક ઝાડથી બીજા પર ઉડી રહ્યું હતું.ગટુ પણ એની પાછળ દોડતો હતો.દોડતાં દોડતાં એ એક ઢાળ પરથી લપસી ગયો.એણે બચાઓ…..બચાઓની બહુ બૂમ મારી પણ કોઈએ સાંભળી નહીં .એ એક ઝાડની છાલની સાથે નીચે લપસ્યો હતો એટલે બહુ વાગ્યું ન હતું.પણ આજુબાજુ કોઈ ન હતું એટલે  ગભરાઈને રડવા લાગ્યો.આ બાજુ ગટુનાં દોસ્તો પણ બહુ વાર સુધી ગટુપાછો ન આવ્યો  એટલે બૂમાબૂમ કરવા લાગ્યાં.આટલો બધો શોરબકોર સાંભળી દૂર રહેલો  બડી ઉઠી ગયો.એ દોડતો ત્યાં આવી ગયો.ગટુનાં દોસ્તો તો બડીને જોઇને નવાઈ પામી ગયા.બડી  બધું સમજી ગયો.રામુની ગંધને નાકથી પારખતાં એ પેલાં ઢાળ પાસે આવી ગયો.શામુ ને ખ્યાલ આવી ગયો કે ગટુ નીચે જ પડી ગયો છે.એક મિનિટનો પણ વિચાર કર્યા વગર શામુ પણ અથડાતો કૂટાતો એ ઢાળ પરથી નીચે આવી ગયો.એનાં પગમાં ઘણું વાગી ગયું હતું પણ એ તો બધું ભૂલીને ગટુની શોધમાં આગળ વધ્યું અને આખરે એણે રામુને શોધી જ કાઢ્યો.બડીને જોઇને ગટુ તો ગાંડો ગાંડો થઇ ગયો.બંને એકબીજાને ભેટી પડયાં.ગટુ તો બડીના ઘા ને પંપાળતો જ રહ્યો.પછી તો બડીની મદદથી ગટુએનાં દોસ્તો પાસે આવી ગયો અને બધાં સાથે ઘરે આવી ગયા.બોલ,બેટા વાર્તા ગમી ને ?હાં !આ વાર્તા પરથી શીખવાનું કે કૂતરાં બહુ જ વફાદાર પ્રાણી છે અને રમતમાં ગાંડાની જેમ દોડવાનું નહીં કે જેથી પાછળથી પસ્તાવું પડે.ચાલો,હવે આંખ બંધ………” દાદાની વાર્તા સાંભળતા સાંભળતા ગટુ તો ઘસઘસાટ સૂઈ ગયો.

                                                                                                                                                                                                રોહિત કાપડિયા

Posted in "બેઠક "​, "વાર્તા રે વાર્તા", બાળવાર્તા, રોહીત કાપડિયા | 1 ટીકા

ઇનોવેશનનું ઇન્દ્રલોક; કેલિફોર્નિયા- ભગ્યેશભાઈ જહા

ચિત્ર | Posted on by | 1 ટીકા

બકોર પટેલ – હરિપ્રસાદ વ્યાસ

ગુજરાતીમાં બાળસાહિત્યની વાત નીકળે એટલે બાળપણમાં સરી જવું પડે. એ વખતે ઇન્ટરનેટ ન હતું અને બાળકોની કલ્પનાશક્તિ ખીલવવા માટે જે  બાળસામયિકો મળતા, મેં ચાંદામામા ગમતું . આમ જોવા જઈએ તો આઝાદી પછીના થોડા દાયકાને બાળસાહિત્યનો સુવર્ણયુગ કહી શકાય, જ્યારે બબ્બે ઘુરંધર બાળસાહિત્યકારો – હરિપ્રસાદ વ્યાસ અને જીવરામ જોષી– સક્રિય હતા.  માર્કેટિંગ કે મેનેજમેન્ટની પરિભાષાના જમાના પહેલાં આ બન્ને સર્જકોએ એવાં પાત્રો સર્જ્યાં, જે દાયકાઓથી ગુજરાતમાં મજબૂત બ્રાન્ડ બની રહ્યાં છે. જીવરામ જોષીએ ‘ગુજરાત સમાચાર’ના બાળસાપ્તાહિક ‘ઝગમગ’માં મિંયા ફુસકી-તભા ભટ્ટ, છકો-મકો કે અડુકિયો-દડુકિયો જેવાં યાદગાર પાત્રો સર્જ્યાં, જ્યારે હરિપ્રસાદ વ્યાસે ‘ગાંડિવ સાહિત્ય મંદિર’ના બાળપાક્ષિક ‘ગાંડિવ’માં બકોર પટેલની કથાઓ લખી. એ ઉપરાંત હાથીશંકર ધમધમિયા, ભગાભાઇ જેવાં પાત્રો તેમણે આપ્યાં. આ સિવાય અનેક બાળસામયિકો અને બાળકથાના લેખકોનું નોંધપાત્ર પ્રદાન હોવા છતાં, આ લેખ પૂરતી કેવળ બકોર પટેલ/ Bakor Patelની વાત આ લખાણ કોનું છે તે ખબર નથી મને અનેક ઈમૈલ દ્વારા અનેક જુદા જુદા મણકા મળ્યા છે જે અહી મુકું છું ,ઉઠાંતરી નહિ કહેતા માત્ર બધાને માહિતી આપી ગુમનામ થઇ ગયેલા લેખકો વિષે માહિતી મૂકી નીમ્મિત બનું છું ,

હરિપ્રસાદ વ્યાસ–(વિકિપીડિયા આભાર)

 હરિપ્રસાદ મણિરાય વ્યાસ ગુજરાતી હાસ્યલેખક અને બાળસાહિત્યકાર હતા.

તેમનો જન્મ ૨૫ મે ૧૯૦૪ ના રોજ વડોદરા નજીક આવેલા બોડકા ગામમાં થયો હતો. ૧૯૨૧માં તેઓએ વડોદરામાં મેટ્રિકની પરીક્ષા પાસ કરી હતી. ૧૯૨૫થી નિવૃત્તિ સુધી તેઓ ઝેનિથ લાઇફ એન્ડ ઇન્સ્યોરન્સ કંપનીમાં મેનેજરના પદે રહ્યા હતા. ૧૩ જુલાઇ ૧૯૮૦ ના રોજ સાન હોશે, કેલિફોર્નિયા, અમેરિકામાં તેમનું મૃત્યુ થયું હતું.

(હવે તમે જ કહો આ વ્યક્તિ આપણા વિસ્તારમાં રહી છે માટે આતો be એરિયાના લેખક ગણાય ને ?)

હરિપ્રસાદ  વ્યાસે  મોટે ભાગે બાળકો માટે સાહિત્ય સર્જન કર્યું પણ આજે પણ એ બાળવાર્તાઓ આપણે વાંચી માણીએ  છીએ,સૌથી મોટી સિદ્ધિ એમણે સર્જેલું બકોર પટેલનું પાત્ર….એ માટે મારી મોટી સલામ …ગુજરાતી બાળસાહિત્યમાં લોકપ્રિય એવાં કેટલાંય કાલ્પનિક પાત્રો જેવાં કે બકોર પટેલ  શકરી પટલાણી, વાઘજીભાઇ વકીલ, ઊંટડીયા ડોક્ટર, હાથીશંકર ધમધમિયા, ભોટવાશંકરનું સર્જન કર્યું હતું.

તેઓએ ૧૯૩૬ થી ૧૯૫૫ સુધી ગાંડીવ પખવાડિકમાં બકોર પટેલની વાર્તાઓ લખી હતી.આ વાર્તાઓ પાછળથી વાર્તા સંગ્રહ તરીકે પ્રકાશિત થઇ હતી. તેમાં સર્જનમાં બકોર પટેલ (૩૦ પુસ્તકો), ભેજાબાજ ભગાભાઇ (૬ પુસ્તકો), હાથીશંકર ધમધમિયા (૬ પુસ્તકો), ભોટવાશંકરના પરાક્રમો, સુંદર સુંદર (૬ પુસ્તકો), બાલગોવિંદ, હાસ્યવિનોદ, આનંદવિનોદનો સમાવેશ થાય છે. તેમણે ચાલો ભજવીએ શ્રેણી હેઠળ ૧૦ બાળનાટકો પણ લખ્યા હતા. તેમણે કેટલાક હાસ્યનિંબધો વિવિધ શીર્ષકો હેઠળ લખ્યા હતા જેમાં હાસ્યઝરણાં, હાસ્યકિલ્લોલ, હાસ્યવસંત, કથાહાસ્ય, પત્નિની શોધમાં, આંધળે બહેરું, પોથીમાનાં રીંગણાંનો સમાવેશ થાય છે.

બાળવયે આકર્ષતાં પાત્રો સુપરહીરોનાં હોય કે પછી છબરડાબાજ- ‘બ્લૂપર’ હીરોનાં. બકોર પટેલ એવા છબરડાવીર હતા. એમ તો મિંયા ફુસકી, ભગાભાઇ ને તીસમારખાં જેવાં પાત્રો પણ ગોટાળા કરે. છતાં, બકોર પટેલ અને હાથીશંકર ધમધમિયા જેવાં પાત્રો સામાજિક રીતે સંપન્ન અને પ્રતિષ્ઠિત હતાં- સાવ અક્કલના બારદાન કે સાવ મુફલિસ નહીં. સમાજનો ખાધેપીધે સુખી વર્ગ આ પાત્રો સાથે સહેલાઇથી એકરૂપતા સાધી શકે અને બાકીના વર્ગના લોકોને તે ‘મોટા માણસોના નિર્દોષ ગોટાળા’ પ્રકારનો આનંદ આપે.સમાજનું સુક્ષ્મ નિરક્ષણ વાર્તામાં મજાક રૂપે મુકવાના વિચાર અને કલમને મારા સલામ.

બકોર પટેલની આખી પાત્રસૃષ્ટિની કમાલ એ હતી કે તેમાં માણસે સર્જેલી બધી વસ્તુઓ હતી, પણ માણસનું નામોનિશાન નહીં. એવું લાગે જાણે મનુષ્યે પૃથ્વીને આબાદ કરીને, પ્રાણીઓના પોતાનાં લક્ષણ શીખવીને, આખું વિશ્વ તેમના હવાલે કરી દીઘું હોય. બકોર પટેલની વાર્તાઓમાં કૂતરા અને ઊંટ જેવાં ઘરેલુ પ્રાણીથી માંડીને વાઘ અને હાથી અને વાઘ જેવાં જોરાવર-હિંસક પ્રાણીઓ આવે. પરંતુ પંચતંત્રની વાર્તાઓની જેમ આ પાત્રોમાં પ્રાણીઓનું એકેય લક્ષણ નહીં. વાઘજીભાઇ વકીલનો દેખાવ વાઘ જેવો હોય એટલું જ. બાકી તેમનાં બધાં લક્ષણ વકીલનાં હોય. બકોર પટેલ અને શકરી પટલાણી પ્રાણી તરીકે ભલે બકરા-બકરી હોય, પણ એ બાબતનું મહત્ત્વ ફક્ત તેમના બાહ્યા-શારીરિક દેખાવ પૂરતું. તેમના વર્તનમાં ક્યાંય બકરાપણું ન આવે.

બકરી જેવા સામાન્ય પ્રાણીને લઇને, ગાંધીયુગમાં હોવા છતાં સદંતર ગાંધીપ્રભાવથી મુક્ત રહીને, બકરીની આવી વાર્તાઓ ઘડી શકાય અને તે દાયકાઓ સુધી સુપરહિટ નીવડે, એવું કોણે વિચાર્યું હશે? તેને પ્રચંડ સફળતા મળ્યા પછી, તેનાં કારણ આપવાં બહુ સહેલાં છે, પરંતુ શરૂઆતમાં પ્રાણીકથા તરીકે ‘ગાંડિવ’ના માલિક નટવરલાલ માળવી અને લેખક હરિપ્રસાદ વ્યાસે આ પ્રયોગ કર્યો ત્યારે તે અખતરો જ હશે. તેની દંતકથાસમી સફળતા પછી બાળવાર્તાકાર હરીશ નાયકે બકોર પટેલના જોડિયા ભાઇ ‘ચકોર પટેલ’નું પાત્ર સર્જ્યું હતું. ફિલ્મી અંદાજમાં વર્ષો પહેલાં છૂટો પડી ગયેલો ભાઇ ચકોર પટેલ પરદેશથી ભારત આવે છે, એવું કથાવસ્તુ હતું. પરંતુ બકોર પટેલના પ્રકાશકે વાંધો લેતાં તેમને એ કથા આટોપી લેવી પડી. (મૂળ કથામાં બકોર પટેલનાં માતા-પિતા કે ભાઇ-બહેનનો પાત્ર તરીકે ઉલ્લેખ આવતો નથી. પટેલ દંપતિને પણ નિઃસંતાન બતાવાયું છે.)
બકોર પટેલના ચાહકોના મનમાં તેમનાં અસલ ચિત્રો માટે આગવી લાગણી હશે. બકોર પટેલની વાર્તાઓની જૂની આવૃત્તિમાં છપાયેલાં ચિત્રો નીચે ‘તનસુખ’ એવી સહી જોવા મળતી હતી. ચિત્રકળાની દૃષ્ટિએ ચિત્રો બહુ અસાધારણ ન લાગે, પણ તેમાં થયેલા વાર્તાના પ્રસંગોના આલેખનને કારણે એ ચિત્રો પણ વાર્તાનો હિસ્સો બનીને મનમાં છપાઇ જતાં હતાં. એ ઉપરાંત દરેક વાર્તાના શીર્ષકની ટાઇપોગ્રાફી અને તેની સાથેનું એકાદ સૂચક ચિત્ર પણ બકોર પટેલના આખા પેકેજનો હિસ્સો હતું.

બકોર પટેલનાં ચિત્રો નીચે રહેલા ‘તનસુખ’ નામ વિશેની જિજ્ઞાસા થોડાં વર્ષ પહેલાં ‘ગાંડિવ’ના સુભગ માળવીની મુલાકાત વખતે સંતોષાઇ. (હવે સદ્‌ગત) સુભગભાઇએ કહ્યું હતું કે તનસુખ-મનસુખ બન્ને સુરતના ચિત્રકારભાઇઓ હતા. એ કાંડે ખડિયો લટકાવીને જ ફરતા હોય. કોઇ કહે એટલે તત્કાળ ચિત્રો દોરી આપે એ તેમની ખાસિયત હતી.

 

બાળપાક્ષિક ‘ગાંડિવ’ છેક ઑગસ્ટ, ૧૯૨૫થી થયો હતો.  ૧૯૭૩ સુધી ચાલેલા આ પાક્ષિકમાં હરિપ્રસાદ વ્યાસે ૧૯૩૬થી ૧૯૫૫ વચ્ચે બકોર પટેલની ઘણી કથાઓ લખી. તેની પર એ સમય અને સમાજની  પ્રબળ છાપ હતી. એ સમયે ફક્ત રૂપિયાથી માણસનો તોલ થતો ન હતો. સચ્ચાઇ, ઇમાનદારી, સંતોષ અને પરગજુતા જેવા ગુણોનો કમ સે કમ આદર્શ તરીકે મહિમા હતો. કોઠાકબાડા કરીને રૂપિયા કમાવા એ મહાનતા ગણાતી ન હતી અને એવા લોકોને સામાજિક સ્વીકૃતિ મળતાં વાર લાગતી હતી. બકોર પટેલની કથાસૃષ્ટિમાં નકારાત્મક લક્ષણો ધરાવતાં પાત્રો હતાં, પણ સાવેસાવ ખલનાયક કહેવાય એવું કોઇ ન હતું.

બકોર પટેલની વાર્તાઓ એ રીતે સમાજની ઘણી વરવી વાસ્તવિકતાઓથી પણ સાવ દૂર હતી. તેમની મુસીબતો અને તેમના સંઘર્ષમાં એક ઉચ્ચ મઘ્યમ વર્ગના સમાજની છાયા હતી. ગરીબ વર્ગ માટે તે મુંબઇમાં પેઢી અને જાપાન સાથે વેપાર ધરાવતા પટેલશેઠ હતા.  એવા પટેલશેઠ જેમની ઉદારતા અને સરળતા બાઘાપણાની હદે હતી, પણ પાંચમાં પુછાતા હતા. એ જમાનામાં (ચાળીસી-પચાસીના દાયકામાં) તેમની પાસે મુંબઇમાં ગાડી-બંગલો હતાં, તેમના વર્તુળમાં ડૉક્ટર અને વકીલ જેવા સમાન સામાજિક દરજ્જાના લોકો હતા. પટેલશેઠ પોતે પાન-સોપારીના શોખીન અને ક્યારેક સિગરેટના રવાડે ચડે તો ગોટાળાની આખી વાર્તા સર્જાઇ જાય. તેમનાં કેટલાંક સાહસ અને ગોટાળા મોભાદાર માણસને કદાચ શોભે નહીં, પણ પરવડે ખરાં. બધાં પરાક્રમોના અંતે બકોર પટેલની છબી તો એવી જ ઊપસે કે એ ભૂલ કરે, ઠેબાં ખાય, પણ મનમાં પાપ નહીં.

ગુજરાતી હાસ્યસાહિત્યમાં અભૂતપૂર્વ કહેવાય એવી પાત્રસૃષ્ટિ સર્જનાર તારક મહેતાએ લખ્યું છે કે, ‘બકોર પટેલ વાંચ્યે તો વર્ષો થઇ ગયાં, પણ એની પાત્રસૃષ્ટિ મારી ચેતનામાં એવી ઊંડી ઉતરી ગઇ છે કે મારાં પાત્રો જાણે ‘બકોર પટેલ’નાં પાત્રોનો માનવઅવતાર ન હોય! એવું બીજાંઓને લાગતું હોય કે ન લાગતું હોય, મને તો લાગે જ છે. ‘તારક મહેતાકા ઉલ્ટા ચશ્મા’ની ટીવી શ્રેણીએ મને ઘણો યશ અપાવ્યો છે. પણ ડગલે ને પગલે છબરડા વાળતા મારા ‘જેઠાલાલ’માં જાણે બકોર પટેલનો પુનર્જન્મ થયાનું મને લાગે છે. ‘દયા’ શકરી પટલાણીની યાદ અપાવે છે, તો ડૉક્ટર હાથી અનેક રીતે હાથીશંકરની યાદ અપાવે છે.’ (‘બકોર પટેલની હસતી દુનિયા’ – સંપાદક  : હુંદરાજ બલવાણી, હર્ષ પ્રકાશન)

બકોર પટેલ જે જમાનામાં અને જે સાધનસુવિધાઓ વચ્ચે જીવ્યા તે હવે જૂનાં થઇ ગયાં છે. એ જે વર્ગના પ્રતિનિધિ હતા, તેની આખેઆખી જીવનશૈલી બદલાઇ ગઇ છે. મોબાઇલ, ઇન્ટરનેટ, શૉપિંગ મૉલ, ડિજિટલ કેમેરા, મેટ્રો જેવી ઘણી ચીજો બકોર પટેલના જમાનામાં ન હતી. છતાં, તેમની વાર્તાઓમાં રહેલું મૂળભૂત મનુષ્ય સ્વભાવની ગાફેલિયતોનું આલેખન હજુ નવી પેઢીને બકોર પટેલ પ્રત્યે આકર્ષવાની તાકાત ધરાવે છે. નવા જમાનામાં બકોર પટેલની નવી કથાઓ માટે ઘણી સામગ્રી હાથવગી બની છે. જેમ કે, એકવીસમી સદીમાં બકોર પટેલ હોત તો ઉત્સાહમાં મોંઘુંદાટ ટેબ્લેટ ખરીદ્યા પછી વાપરતાં ન આવડવાથી અટવાતા હોત અને છેવટે રોજબરોજના ઉપયોગ માટે સાવ પ્રાથમિક ફોન ખરીદીને હાશ અનુભવતા હોત, સસ્તા ભાવમાં આઇ-ફોન ખરીદવાની લાલચમાં છેતરાતા હોત, નાઇજિરિયન ફ્રોડમાં રૂપિયા ગુમાવવાની હદ સુધી આવીને, ઓળખીતા પોલીસની મદદથી માંડ બચ્યા હોત, કોઇ લેભાગુ બિલ્ડરની વૈભવી સ્કીમમાં નામ નોંધાવ્યા પછી પસ્તાતા હોત, હરખભેર પોતાની આખી મિત્રમંડળી માટે સ્મૉલ કારનું બુકિંગ કરાવ્યા પછી, એ બધા ઑર્ડર કેન્સલ કરાવવા દોડતા હોત, શકરી પટલાણી સાથે મૉલમાં ગયા પછી અટવાઇને, પાકિટ વિના થાકી-હારીને ક્યાંક બેસી પડ્યા હોત, મુંબઇ-અમદાવાદ વચ્ચે શરૂ થયેલી ‘દુરાન્તો’ જેવી નોન-સ્ટોપ ટ્રેનમાં સફર કરતા પટેલને વચ્ચે ઉતરવું પડે એવા સંજોગો સર્જાયા હોત…

શક્યતાઓ ઘણી છે. મૂળ પાત્રને વફાદાર રહીને એની પર કામ થાય તો બકોર પટેલનો નવો અવતાર શક્ય છે, પણ એમ થવું અનિવાર્ય નથી. અમરતા માટે બકોર પટેલનો અસલ અવતાર પૂરતો છે.

આ બધી જગ્યાએથી માંલેઈ માહિતી માત્ર સંકલન કરી મૂકી છે.

 

Posted in "બેઠક "​, બાળવાર્તા | Tagged , , , , , , , | 5 ટિપ્પણીઓ

બાળવાર્તા -(૯) પર્યાવરણ -અલ્પાબેન વસા

મિત્રો નવા સર્જકનું પ્રેમથી સ્વાગત કરીએ  કોઈ લખે ત્યારે સંવેદના ને શબ્દો મળતા હોય છે અને કલમ અજાણતા જ કેળવાતી હોય છે. અલ્પાબેન આપના બ્લોગ પર પ્રથમ વાર પધાર્યા છે તો ચાલો ઉમળકાભેર તેમનું સ્વાગત કરીએ  અને એમનો પરિચય એમની જ પંક્તિમાં આપું છું.

ક્યારેક અનાયાસે સ્ફૂરેલું ,

ક્યારેક સંજોગોએ મઢેલું ,

તો ક્યારેક ખૂબ મહેનતે ગોઠવાયેલા સહ્દય શબ્દો .

પણ અંતે તો છે મારો પોતાનો અનુભવ, સમજણ અને દ્રષ્ટિકોણ

કાલે તા. ૫/૫ , ૫મી જૂન, પર્યાવરણ દિવસ છે. તો આજે એની જ વાર્તા કરું. એટલે પર્યાવરણનો અર્થ પણ તમને બરોબર સમજાઈ જાય.

એક હતો સોનુ. બધા એને ( ગટુ ) કહેતા ,તમારા જેવો  જ નાનકડો. ગામની બહાર સીમમાં તેનું નાનકડું ઘર. એના પપ્પા મમ્મી માળીનું કામ કરતા હતા. ગટુ  એના પપ્પા સાથે રોજ વગડામાં ફૂલ ચૂંટવા જાય. ને મમ્મી સાથે બેસીને ગણતરી મુજબ ફૂલના પડિકા તૈયાર કરે. અને આમ સ્કુલે ગયા વગર જ ૧ થી ૧૦૦ સુધીની ગણતરી તે શીખી ગયો. ફૂલોના રંગ અને જાત ઓળખતા પણ શીખી ગયો હતો. એ તો ફૂલ, ઝાડ ને વેલા સાથે નાચે, ગાય ને વાતો પણ કરે.

એક દિવસ એક અકસ્માત થયો, ને તેના પપ્પા મમ્મી બન્ને ભગવાનના ઘરે પહોંચી ગયા. હવે તે એકલો થઈ ગયો હતો. પણ તે બહાદુર હતો. રડતો ન હતો. માળીનું કામ કરતો એટલે રોજ એના પપ્પા સાથે બધા મંદિરોમાં ફૂલ આપવા જતો, તેથી બધા પૂજારી અને ભક્તો તેને કંઈ ને કંઈ જમાડી દેતા. સીમના બધા ઝાડ ને છોડ તેના મિત્રો હતા. એકવાર એને તાવ આવ્યો. તે તો લીમડાના ઝાડ નીચે સૂઈ ગયો. ઉઠ્યો ત્યારે તાવ ગુમ. એકવાર સીમમાં રમતા રમતા તેને પેટમાં દુખવા આવ્યું. તેને તરત તેના પપ્પાની વાત યાદ આવી. ને તેણે ફુદીના અને તુલસીના થોડા થોડા પાન તોડી, ચાવી લીધાં. ને પેટનું દર્દ ગાયબ. એકવાર ઠંડીના દિવસોમાં એને જરા શરદી જેવું લાગતું હતું. એણે અજમા અને તુલસીના પાન ખાઈ લીધાં. તેના શરીરમાં ગરમાવો આવી ગયો.ને શરદી થઈ ગઈ છૂ મંતર. કેવી મજા, ન ડોક્ટર, ન ઈંન્જેક્શન, કે ન કડવી દવા . આ ઝાડ પાન આપણા મુખ્ય પર્યાવરણ. એની ખૂબ સંભાળ રાખવાની.

સોનુ (ગટુ)સવારે ઉઠી, સીમમાંથી ફૂલો સાથે સૂકા પાંદડા ને સૂકી ડાળીઓ પણ વીણી લાવતો. પૂજારી કાકા સાથે બેસીને, સૂકી ડાળીઓ સળગાવી તેના પર રસોઈ કરતો. ગેસ તો હતો નહીં. અને સૂકા પાનમાં થી પતરાળી ને પડીયા બનાવતા શીખી ગયો. ને તે વેચી પૈસા પણ કમાતો થયો.

એકવાર ગીચ ઝાડીમાં થી પસાર થતા કાંટા વાળા ઝાડની ડાળી સાથે તેનો હાથ ઘસાઈ ગયો. ઉઝરડા પડ્યા, ને લોહી પણ નિકળ્યું. પણ બહાદુર સોનુ (ગટુ)એ તો પાક્યાના પાન ને તોડી, જરા મસળી ઘા ઉપર દબાવી દીધા. વગર મલમ, ને વગર બેન્ડએડ , સોનુ નો ઘા રુઝાઈ ગયો. ભૂખ લાગે ત્યારે તાજા મીઠા ફળો ખાઈ લે, ને તરસ લાગે તો નારિયેળ પાણી. કેવી મજા.

મુખ્ય તો આ ઝાડ -પાન આપણને જીવવા માટે શુધ્ધ પ્રાણવાયુ પુરો પાડે છે.  પર્યાવરણ ના તો હજી બીજા ઘણા ઘણા ફાયદા છે. તે તમે થોડા મોટા થશો એટલે સમજાશે.  તો આજથી નક્કી કરો, નવા ઝાડ ઉગાડવાના, તેને ખાતર- પાણી નાંખી સીંચવાના, ને તેનું રક્ષણ કરવાનું.

Thanks,
Alpa Vasa

આભાર અલ્પાબેન ખુબ મજા પડી ,વધુ મોકલતા રહેજો ..આ વખતે ગટુ અને બટુ be આપણી વાર્તાના પાત્રો બનાવ્યા છે માટે થોડોક,– નાનકડો ફેરફાર સ્વીકારજો…

Posted in "બેઠક "​, "વાર્તા રે વાર્તા", અલ્પાબેન વસા, બાળવાર્તા | Tagged , , , , | 1 ટીકા