માઈક્રોફીક્ષન-(74)-પી. કે. દાવડા

માઈક્રોફીક્ષન

મારૂં એક ગુજરાતિ ઈ-ગ્રુપ છે. મેં એમને દરખાસ્ત મૂકી કે અમે Bay Area ના લોકો માઈક્રોફીક્ષન વાર્તાઓ લખીએ છીએ. તમે લોકો લેખન કાર્યમાં વધારે અનુભવિ છો, તો થોડું માર્ગદર્શન આપો. જવાબમાં પ્રવીણ શાસ્ત્રીએ લખ્યું,

“એક રાજા હતો, એણે પોતાનું રાજપાઠ પ્રધાનને સોંપી દીધું અને પોતે પ્રધાન બની ગયો, અને પછી એક દિવસ ધનના ઢગલા ઉપર મરી ગયો.” અને મને પૂછ્યું કેવી લાગી મારી માઈક્રોફીક્ષન?

થોડીવારમાં જ સુરેશ જાનીનો ઈ-મેઈલ આવ્યો, “હમ બી ડીચ. મારી માઈક્રોફીક્ષન પણ વાંચો. એક ગરીબ માણસ હતો, એનો બંગલો પણ ગરીબ હતો, એનું ટી.વી. પણ ગરીબ હતું, એનું ફ્રીજ પણ ગરીબ હતું, એ ગરીબાઈને લીધે ફાઈવસ્ટારમાં જ જમતો.” અને પૂછ્યું કેવી લાગી?

કનક રાવલે કહ્યું, “માઈક્રોફીક્ષન માટે ગુજરાતી શબ્દ શું હોઈ શકે? વિજ્ઞાનમાં તો માઈક્રો એટલે દસલાખમો ભાગ. અને અંગ્રેજી સાહિત્યમાં એનો અર્થ સૂક્ષ્મ થાય છે. આપણે એને ઝીણીવાર્તા કહી શકીએ?”

જુગલકિશોરભાઈ એ કહ્યું, “એમ ગમે તે વ્યક્તિ ગમે તે શબ્દને ચલણમાં ન મૂકી શકે. હજીસુધી નવલિકા, લઘુકથા, ટુંકીવાર્તા વગેરેમાંથી પણ એકમતે કોઈ શબ્દને માન્યતા ક્યાં મળી છે?”

શરદ શાહઃ “આ ચર્ચામાં મારૂં કામ નહિં. હું તો રોટલા ખાઉં, ટપટપ ઘણવાનું મારૂં કામ નહિં”.

પ્રવીનકાન્ત શાસ્ત્રીને લાગ્યું કે એણે શરૂ કરેલી વાતે મોટા ગજાના લોકો વચ્ચે વાદ વિવાદ શરૂ કરી દીધો છે, એટલે મને પુછ્યું, “હવે?”

મેં કહ્યું “ફીકર નહિં. હું એક ઈ-મેઈલ મોકલું છું.”

અને મેં ઈ-મેઈલમાં લખ્યું, “મૂકોને માથાકૂટ! Whos fathers what goes?” અને ચર્ચા બંધ થઈ ગઈ.

-પી. કે. દાવડા

માયકોફ્રીક્સ્ન વાર્તા (71)“પરિવર્તન”-

અરે શીલા તું તો સાવ બદલાઇ ગઈ ને શું?

હા ભાભી તમારા જેવા જેઠાણી હોય ખરેખર તમે મને દેવી ભાગવત લાવી આપ્યું હતું ને ,ધીમે ધીમે હું વાચતા શીખી એમ કહો કે મારુ નસીબનું પાંદડું ફરી ગયું.હવે તો હિસાબ કરતા પણ. અને બહુ સરસ હવે એક કામ કર.જો તારો આવાજ બહુજ સરસ છે તું ગાવાનું શીખી જા.એને થોડો કેળવવાની જરૂર છે.તારી પાસે તારો મધુરો અવાજ છે સ્વાદિષ્ટ રસોઈ બનાવી બધાને જમાડે .હા,એક  કામ  દીકરા વહુને રાજી ખુશી થી જુદા રહેવાની પરવાનગી આપી તે  ઉત્તમ  કામ કર્યું છે.તમને જુદા કરવામા તારી બન્ને દીકરી  અને મારી સમ્મતી હતી તેથી જ ધવલે તારી સામે જુદા રહેવાનો પ્રસ્તાવ મુક્યો હતો.

પરણીને હું આવી ત્યારે હું સાવ ગમાર અલ્લડ હતી, તમે મારું જીવન સુધાર્યું.

સારા થવું કે ખરાબ એમાં માણસ પોતે જ જવાબદાર છે.   તે પતિ પત્ની વ્ચ્ચે કોઈ પ્રોબ્લેમ નોતો .માં બાપને કે પત્નીને કોઈને અલગ કરવા નોતો માંગતો ધવલ મનમાં મુઝાતો હતો.છુટા છેડાનો વિચાર અમૃતાએ બદલ્યો.જુદા રહેવાથી બન્નેને પોતાની ભૂલોનો એફ્સાસ થશે વિચારવાનો મોકો મળશે ને વખત જતા આપણે પાછા એક થઇ જઈશું.તેમનું બધું ધ્યાન આપણે રાખશું. અમૃતાએ બન્ને ઘરની જવાબદારી  લીધી.કોમ્પ્યુટર એન્જીનીયર હતી કમ્પનીમાં સારી પોસ્ટ પર હતી.ડૂબતા વહાણને તારી લીધું.સંયુક્ત કુટુંબમાં વડીલો બાળકો પરણી જાય તો પણ તેમને નાના જ સમજે છે.

ભાભી એક વાત સાંભળી લો તમને ખુબ આનંદ થશે.અમૃતા પાસે ગાડી છે તો અમને બન્નેને રાજુલના ગણપતિના દર્શન કરવા લઇ ગઈ હતી.અમને જમવા બોલાવ્યા હતા.રસ રોટલી જમાડ્યા હતા.

મમ્મી મને બેપડી રોટલી નથી આવડતી.

કઈ નહિ, સાદી રોટલી ચાલશે ને અમે બધા સાથે જમ્યા.

આનંદો આનંદો

પદમા-કાન   

**********************************************************

માય્ક્રોફ્રીક્સન  વાર્તા  “તૂટતા  પહેલા”

તૂટતાં પહેલા વળી જાશો

વળતા પહેલા જરૂર વિચારશો

વિચારોમાં ના અટવાઈ જાશો

એક ચરણ આગળ મુકશો

ધૈર્ય ને શ્ર્દ્ધધા મનમાં ધરશો

મોકળો થઇ જાશે રસ્તો

રસ્તે જાતા કરશું વાતો

વાત વાતમાં કટી  જાય રસ્તો

જીવન વીતી જાય રમતો રમતો

જોઉં તો સામે ?ઊભો ફિરસ્તો!

પદમા –કાન

************************************************************************

માયક્રોફ્રીક્સ્ન વાર્તા(72) પદમા –કાન                 

“ચમત્ત્કાર”  સત્ય ઘટના

હલો ભામિની, જાત્રા કરીને આવી ગયા?કેવું રહ્યું?

હા માસી સાથે એક એવી ઘટના બની જે તમે સાંભળીને માની નહિ શકો આશ્ચર્ય સાથે આનંદ જરૂર થશે.મારી સાથે મારો ભત્રીજો નીખીલ,તેની પત્ની આરતી ને તેનો ચાર વર્ષનો બાબો.તમારા જમાઈ બીપીન હતા ત્યારે અમે દર વર્ષે બાવલા દર્શન કરવા જતા હતા. બાવલાથી દર્શન કરી પાછા ફરતા વચ્ચે  ખેડ બ્રહ્મા  માતાજી નું મંદિર આવે છે ગાડી ઊભી રાખી મંદિરમાં જઈ દર્શન કર્યા.થાળીમાં પ્રસાદ થોડો હોવાથી પાંચ જ દાણા સાકરીયાના લીધા.ત્યાંથી પાણી ભર્યું તો મનમાં થયું કે આપણે બહારથી પાણી ભર્યું હોત તો પૈસા લાગ્યા હોત તો એમ સમજીને દસની નોટ આપી તેણે પાંચ પાછા આપ્યા.

 પ્રસાદ લઇ  અમે બહાર આવ્યાં પણ આ શું?અમે આવ્યા ત્યારે કમ્પાઉન્ડમાં ઘણા બધા માણસો હતા ને બહાર આવ્યા તો આખા કમ્પાઉન્ડમાં ના કોઈ ગાડી કે નાના કોઈ માણસ! ગાડીમાં બેઠા ત્યાં તો એક માગવા વાળી બાઈ હાથ લંબાવીને દરવાજા પાસે ઊભી હતી.ગોરું બદન, સફેદ વસ્ત્રો,ચહેરા પર ઉંમર દેખાતી,છતા આ ઉંમરમાં આટલા વ્યવસ્થિત સજેલા!

આદિત્ય માટે નાના બિસ્કીટના પેકેટ હતા તેમાંથી એક પેકેટ સાથે એક સકારિયાનો દાણો આપ્યો.મારા હાથમાં પાંચનીનોટ હતી તે પણ આપી દીધી.દરવાજો ખોલીને બિસ્કીટ લેવા જતા જ બધાનું  ધ્યાન ગયું હતું આટલા જાજરમાન! પાછા ફરીને જોયું તો?કોઈ ના મળે.ત્યારે અમને બધાને જ એમ થયું કે ખરેખર!શું માતાજી દર્શન આપી ગયા!

પદમા –કાન  

*********************************************************************

માયક્રોફ્રીક્સ્ન વાર્તા(73) “રામનવમી”-પદમા –કાન     

દાદાનું પ્રવચન સાંભળવા રાગીબેનના ત્યાં ગયા.પ્રવચન પૂરું થયું.દીકરી અમાનીનું ડ્રોઈંગ જોયું.ખુબ  સરસ હતું.વળી ડાન્સિંગ ક્લાસમાં જાય છે.ત્યાં ગરબાના ક્લાસ્ પણ  ચાલે છે.હું જાઉં છુ.તમારે આવવું છે?એ પછી એ બોલ્યા મારી દીકરી સાથે હું પણ કથક નૃત્ય શીખવા જાઉં છુ.

એક સેકન્ડ માટે “હે!” એમ અમારા મનમાં જરૂર થયું.એક પંચાવન વર્ષની મહિલા કથક નૃત્ય શીખવા જાય તે  ખરેખર દાદ માગી લે,અભિનંદનને પાત્ર છે.ત્યાં તો  રાકેશભાઈ હ્સ્તા હસતા આવ્યા,માસી મેં પણ ક્લાસ શરુ કર્યા

તમે! તમે કયા ક્લાસમાં!

માસી આ બે જણને  સમય સર જમાડીને મોક્લવા  મેં કુકિંગ ક્લાસ શરુ કર્યો છે.

અદ્ભૂત! કહેવું પડે “વાહ વાહ રામજી જોડી ક્યા બનાઈ”!

રામનવમી સફળ થઇ.રાકેશમાં રામ દીઠા!

હરેક ઘર આવું હોય તો?

પદમા-કાન  

દાદાનું પ્રવચન સાંભળવા રાગીબેનના ત્યાં ગયા.પ્રવચન પૂરું થયું.દીકરી અમાનીનું ડ્રોઈંગ જોયું.ખુબ  સરસ હતું.વળી ડાન્સિંગ ક્લાસમાં જાય છે.ત્યાં ગરબાના ક્લાસ્ પણ  ચાલે છે.હું જાઉં છુ.તમારે આવવું છે?એ પછી એ બોલ્યા મારી દીકરી સાથે હું પણ કથક નૃત્ય શીખવા જાઉં છુ.

એક સેકન્ડ માટે “હે!” એમ અમારા મનમાં જરૂર થયું.એક પંચાવન વર્ષની મહિલા કથક નૃત્ય શીખવા જાય તે  ખરેખર દાદ માગી લે,અભિનંદનને પાત્ર છે.ત્યાં તો  રાકેશભાઈ હ્સ્તા હસતા આવ્યા,માસી મેં પણ ક્લાસ શરુ કર્યા

તમે! તમે કયા ક્લાસમાં!

માસી આ બે જણને  સમય સર જમાડીને મોક્લવા  મેં કુકિંગ ક્લાસ શરુ કર્યો છે.

અદ્ભૂત! કહેવું પડે “વાહ વાહ રામજી જોડી ક્યા બનાઈ”!

રામનવમી સફળ થઇ.રાકેશમાં રામ દીઠા!

હરેક ઘર આવું હોય તો?

પદમા-કાન  

માઈક્રોફિક્શન વાર્તા સ્વરૂપ વિશે.. – જીજ્ઞેશ અધ્યારૂ

માઈક્રોફિક્શન વાર્તા સ્વરૂપ અંગ્રેજીમાં ખૂબ લાંબા સમયથી ચાલી આવતું, પ્રચલિત અને અનોખું સ્વરૂપ છે, અંગ્રેજીમાં તેને ફ્લેશ ફિક્શન પણ કહે છે.

વિકિપીડિયા મુજબ ખૂબ ટૂંકાણમાં વાર્તાકથનનો આગવો પ્રકાર છે માઈક્રોફિક્શન, પણ તેની લંબાઈ વિશે કોઈ સ્પષ્ટ અવધારણાઓ કે નિયમો પ્રચલિત નથી. મહદંશે ૩૦૦ શબ્દો સુધીની મર્યાદા ધરાવતી વાર્તાઓને અંગ્રેજી સાહિત્યમાં માઈક્રોફિક્શન ગણવામાં આવે છે. ચીનમાં તેને ‘સ્મોકીંગ લોંગ’ કહેવાય છે, મતલબ કે તમારી સિગારેટ પૂરી થાય એ પહેલા વાર્તા વંચાઈ જવી જોઈએ, વળી તેને ‘પામ સાઈઝ’ વાર્તા પણ કહેવાય છે. રૂઢીગત વાર્તા પ્રકારની જેમ અહીં પણ વાર્તાના એક કે તેથી વધુ તત્વો ઉપસ્થિત હોય જ છે, ચમત્કૃતિ, વાચકના મનને હલબલાવી મૂકે એવ અંત, ખૂબ ઓછા શબ્દોમાં ઘણુંબધું સમજી શકાય એવી વૈકલ્પિક વિવેચના વગેરે માઈક્રોફિક્શનના એક કે તેથી વધુ તત્વો હોઈ શકે.

અંગ્રેજીના પ્રખ્યાત માઈક્રોફિક્શન લેખક ડેવિડ ગેફની તેમની પોસ્ટમાં કહે છે, માઈક્રોફિક્શન વાર્તામાં તમને પાત્ર કે દ્રશ્ય ઉભું કરવાની જગ્યા મળવાની નથી, એકથી વધુ પાત્રોની, તેમના નામની કે તેમને વિકસાવવાની જરૂરત પણ અહીં ત્યારે જ પડે છે જો એ વાર્તાના મુખ્ય હેતુને બળ આપતા હોય, ઉપરાંત વાર્તાનો અંત તેના અંતિમ વાક્યમાં જ ન આવે, આખી વાર્તા ફક્ત અંત માટે જ ન લખાઈ હોય એનું પણ ધ્યાન રાખવુ જોઈએ કારણ કે અહીં તમે એવું ભયસ્થાન ઉભું કરો છો કે વાચક વાર્તા વાંચી રહે ત્યારે જ વાર્તા સાથે સેતુ સાધી અને તરત જ એ તોડી શકે છે, વાચક પ્રથમ શબ્દોથી જ વાર્તા સાથે સંકળાઈ જવો જોઈએ અને અંતિમ શબ્દ પછી એ વાર્તા સાથે નવેસરથી સંકળાવો જોઈએ.

જેને આપણે ક્લાઈમેક્સ કહીએ છીએ એ વાર્તાની પૂર્ણતાના બે વાક્યો પહેલા આવવો જોઈએ. આથી એ બાકી રહેલી લંબાઈ વાંચે ત્યારે વાર્તામાંના પાત્રએ લીધેલા નિર્ણય સાથે વાચક સંમત કે અસંમત થઈ શકે એવો સમય તેને મળે છે. અને વાર્તાનું અંતિમ વાક્ય એવું હોવું જોઈએ જે વાચકને એ વાર્તાપ્રવાહના શક્ય એવા અનેક વિકલ્પો તરફ વિચારતો કરી મૂકે અથવા એ વાક્ય પાત્રોએ લીધેલા નિર્ણય અથવા વાર્તાપ્રવાહ વિશે વાચકને ફરીથી વિચારતો કરી મૂકે અથવા વાર્તાને ફરીથી પહેલા શબ્દથી વાંચી એક નવો દ્રષ્ટિકોણ મેળવવામાં મદદ કરી શકે. એ અંતિમ વાક્ય આખીય માઈક્રોફિક્શનને વાચકના માનસમાં ગૂંજતી કરી શકે એવું હોવું જોઈએ.

માઈક્રોફિક્શન પોતે એક વાર્તા હોવા છતાં તેમાં એક નવલિકા બનવાની ક્ષમતા હોવી ઇચ્છનીય છે કારણ કે તો જ તમે લખેલી વાત તેના હાર્દને પામી શક્શે, આ માટે લંબાણથી લખવાની શરૂઆત કરી તેને ટૂંકાવતા જવું જોઈએ. આ વાર્તાપ્રકાર તમને પોતાને પોતાના સર્જન માટે એડીટર બનવાનો અવસર આપે છે.

શબ્દોની પસંદગી ફ્લેશફિક્શનનું સૌથી અગત્યનું પાસું છે. મહત્તમ જરૂરત ધરાવતા લઘુત્તમ શબ્દો એ મારા મતે ફ્લેશ ફિક્શનની અનૅટમિ છે. એક અતિશય નાના દોરા પર શબ્દોના મોતી મૂકીને માળા બનાવવાની છે. મોતી અગત્યના હોવા જોઈશે, ઓછા હોવા જોઈએ અને ખૂબ સરસ ગૂંથાયેલા હોવા જોઈએ.

માઈક્રોફિક્શનમાં જોવાયું છે કે તેનું મૂળભૂત હાર્દ વાચકને વાર્તાપ્રવાહ સાથે લઈ જતું હોય ત્યારે જે દિશામાં વાચક આગળ વિચારતો હોય તેનાથી વિપરીત દિશામાં જતું હોવું જોઈએ, સામાન્ય રીતે કલ્પી શકાય એ પ્રકારની ન હોવી જોઈએ. આમ કરવાથી એ વાચકને વાર્તામાં વધુ રસ લેતો કરી શક્શે.

અને આખરે… વાર્તાસર્જન માટે અનેક સલાહસૂચન હોઈ શકે, પણ દરેક સર્જન પોતાનામાં એક અનોખી ભાત લઈને અવતરે છે, એટલે મૂળભૂત સર્જનાત્મકતાને તોલે કોઈ બંધનો આવતા નથી. જાણો છો વિશ્વની સૌથી નાની માઈક્રોફિક્શન વાર્તા ફક્ત ૧૭ શબ્દોની છે? અને છતાંય એ અનેક સ્પંદનો જગાવી શકે છે?… એ વાર્તા છે ફ્રેડરીક બ્રાઉનની ‘નૉક’ જે ડિસેમ્બર ૧૯૪૮માં પ્રસિદ્ધ થઈ હતી… એ છે…

‘The last man on Earth sat alone in a room. There was a knock on the door.’

હવે થોમસ બ્રેડલી એડ્રીચની આ વાત જુઓ જેના આધારે ઉપરોક્ત વાત લખાઈ..

Imagine all human beings swept off the face of the earth, excepting one man. Imagine this man in some vast city, New York or London. Imagine him on the third or fourth day of his solitude sitting in a house and hearing a ring at the door-bell!

આમ સર્જનમાં ખૂબ સહેલું લાગતું હોવા છતાં ખૂબ વિચાર માંગી લે તેવું અને મુશ્કેલ વાર્તાસ્વરૂપ એટલે માઈક્રોફિક્શન… જે વર્ણન નવલકથામાં લખવા એક લેખક અનેક પાનાંઓ ભરી શકે તે અહીં અડધા વાક્યમાં સમાવવાનો ઉદ્દેશ હોય છે. લાંબુ લખવું એ એક વહેણની સાથે વહેતા રહેવા સમાન સર્જનપ્રકાર છે, જ્યારે માઈક્રોફિક્શન ધોધમાર વહેણની સામે પાળો બનાવી તેને સંગ્રહ કરવાની પ્રવૃત્તિ જેવો સર્જનપ્રકાર કહી શકાય. એક સિવિલ એન્જીનીયરને આમ પણ કયું બીજુ ઉદાહરણ યાદ આવે?

જે મુશ્કેલી છે એ જ માઈક્રોફિક્શનની ખાસીયત છે. અક્ષરનાદ પર અનેક મિત્રો આ સર્જનસ્વરૂપમાં હાથ અજમાવી ચૂક્યા છે અને અજમાવી રહ્યા છે. ગુજરાતી સામયિકોમાં કે અન્ય કોઈ પુસ્તકોમાં પણ (મને ખ્યાલ છે ત્યાં સુધી) માઈક્રોફિક્શન પ્રસિદ્ધ થઈ નથી. અને અક્ષરનાદ પર સતત આવતી નવી માઈક્રોફિક્શન, એ લખવા સતત ઉમેરાઈ રહેલા ઉત્સાહી નવા લેખકમિત્રો તથા માઈક્રોફિક્શનને મળતા સુંદર પ્રતિભાવો એ વાતની સાબિતી આપે છે કે આ સ્વરૂપ વાચકોને ખૂબ પસંદ આવ્યું છે. આમ માઈક્રોફિક્શનનું ભવિષ્ય ગુજરાતી ભાષા માટે પણ ઉજ્જવળ છે, ભલે એની શરૂઆત / પ્રસાર એક નાનકડી વેબસાઈટ દ્વારા થઈ હોય. અક્ષરનાદ માઈક્રોફિક્શનને લગતું એક અનોખું આયોજન લઈને થોડાક દિવસોમાં ઉપસ્થિત થશે.

આભાર – જીજ્ઞેશ અધ્યારૂ

માયક્રોફિક્સન વાર્તા(70)બે સફરજનડૉ. ઇન્દુબહેન શાહ-

સીમા અને નીમા બન્ને સહેલી, અલક મલકની વાતો કરતા પાર્કમાં બાકડા પર બેઠા હતા,સામેના બાકડા પર એક બાળકી અને તેની મા આવીને બેઠા, મા દીકરી થાકેલા જણાતા હતા દીકરીએ કરાટેના પીળા બેલ્ટ સાથેના કપડા પહેરેલ હતા, મા ના બન્ને હાથમાં ગ્રોસરી બેગ હતી.માતાએ બેગ બાકડા પર મુકી કે તુરત દીકરીએ બેગમાંથી બે એપલ ઉપાડ્યા બાઇટ કરવા લાગી, માતા બોલી “એમી વન ફોર મી?” એમીએ સાંભળ્યું ન સાંભળ્યું કર્યું ને બીજા એપલને પણ બાઇટ કર્યું, અમે બન્નેએ આ જોયું નીમા બોલી “સીમા આ કેવું કહેવાય! અમેરિકામાં તો બધા છોકરાઓને નાનપણથી શેર કરવાનું શીખવવામાં આવે છે, આ છોકરી તો તેની મા સાથે પણ શેર નથી કરતી”.

“હા આપણે ત્યાં પણ બધાને ભાગ આપવાનું શીખવીએ જ છીએ”

 એમીનો અવાજ સંભળાયો “મોમ યુ હેવ ધીસ, ધીસ વન ઇઝ સ્વીટર” અને જમણા હાથનું એપલ તેની મમ્મીના હાથમાં આપ્યું, મા દીકરી આનંદથી સફરજન આરોગવા લાગ્યા.

સીમા અને નીમા મૌન ઘર તરફ ચાલતા થયા.

 ડૉ. ઇન્દુબહેન શાહ    

માઈકોફ્રીક્શન વાર્તા(68)”સાવચેતી”–વિનોદ પટેલ,સાન ડીએગો –

રમેશ એક શોપિંગ સેન્ટરના જાણીતા સ્ટોરમાં સવારમાં ખરીદી કરવા ગયો હતો.સ્ટોરના જેનીટરએ થોડા સમય પહેલાં જ ફ્લોર પર પોતું ફેરવ્યું હોઈ સ્ટોરના સુવાળા ટાઈલ્સ હજુ થોડા ભીના હતા.

જો કે ફ્લોર ભીની હોવાની ચેતવણીનું એક બોર્ડ ત્યાં મુકવામાં આવ્યું હતું પણ ઉતાવળમાં રમેશના જોવામાં એ ના આવ્યું.

રમેશ લપસીને ચત્તાપાટ સ્ટોરની ફ્લોર પર નીચે પટકાયો.નશીબ જોગે એ બચી ગયો.એના કોઈ અંગને નુકશાન ના થયું.એ વખતે જ ત્યાંથી વ્હીલ ચેરમાં બેસીને પસાર થતા એક કિશોરે રમેશને નીચે પડતો જોયો.

પડીને ઉભા થયેલા રમેશની નજીકમાં એની વ્હીલચેર ખેંચી લાવીને એણે રમેશને કહ્યું :

“અંકલ, આર યુ ઓ.કે. ! બસ આ રીતે જ  આ જ સ્ટોરમાં હું બે વર્ષ પહેલાં નીચે પડ્યો હતો અને મારી કરોડ રજ્જુને મોટું નુકશાન કરી બેઠો હતો !”

માઈક્રોફિક્શન …(69) દિવ્યાંગ–વિનોદ પટેલ,સાન ડીએગો

– 

સોમવારની સાંજના ૬ વાગ્યાના સમયે ઓફીસમાંથી છૂટીને ઘેર પહોંચવા માટે આતુર પેસેન્જરોની બસ સ્ટેન્ડ પર મોટી ગીર્દી જમા થઇ હતી.

કોઈ બસ આવતી ત્યારે શશક્ત પેસેન્જરો લાઈન તોડીને  એમના બળને જોરે બસમાં ચડી જતા હતા.

આ બધા લોકોમાં બે પગે લકવાને લીધે ચાલવા માટે  અશક્ત એક વિકલાંગ યુવાન બે બગલમાં લાકડાની ઘોડી સાથે ત્રણ બસો ગઈ છતાં બસમાં ચડી શક્યો ન હતો.છેવટે બહુ રાહ જોયા પછી જ્યારે બસ સ્ટેન્ડ પર ગીર્દી ઓછી થઇ ત્યારે એ એક બસમાં ચડ્યો તો ખરો પણ બેસવાની કોઈ સીટ ખાલી ના હોવાથી બગલમાં બે ઘોડીઓ સાથે માંડ સમતોલન જાળવતો ઉભો રહ્યો.

કોઈ પુરુષ પેસેન્જરે ઉભા થઇ એને બેસવા માટે સીટ ઓફર ના કરી પણ એક મહિલા એને આ સ્થિતિમાં જોઈ તરત જ ઉભી થઈને એ વિકલાંગ ભાઈને હાથથી પકડી એની સીટ ઉપર ધીમેથી બેસાડી દીધો.

મનમાં આભાર માનતા આ વિકલાંગે એ બહેનની સામે જોયું તો એમની આંખમાં એણે આંસુ જોયાં.

વિકલાંગએ કહ્યું “બહેન,મારી આવી અપંગાવસ્થા જોઇને દયા આવી એટલે આપ રડો છો? મારી દયા ના ખાશો”

મહિલાએ ખુલાસો કરતાં જવાબ આપ્યો :”ના ભાઈ,વિકલાંગો પર મને કદી દયાની લાગણી થઈ નથી કે થશે નહિ.વિકલાંગોને હું કદી અશક્ત માનતી જ નથી.તેઓ વિકલાંગ નહી પણ દિવ્યાંગ હોય છે.હું તો એ માટે રડું છું કે તમને જોઈ તમારા જેવો બે ઘોડીની મદદથી ચાલતો મને ખુબ વ્હાલો મારો દીકરો મને યાદ આવી ગયો.સ્કૂલમાંથી છૂટીને બસ પકડવા માટે ઉતાવળે રસ્તો ઓળંગવા જતાં એ પડી ગયો અને એક ટ્રક નીચે આવી જતાં ગયા મહીને જ એ મૃત્યુ પામ્યો ! “ 

–વિનોદ પટેલ,સાન ડીએગો 

 

માઈકોફ્રીક્શન વાર્તા(67)“મા ની યાચના”-દર્શના વારિયા નાટકરણી

આમ તો સામાન્ય દિવસ જ હતો પણ બરોબર યાદ છે મને.  શિયાળાની સવાર હતી અને વર્ષના અંત ની રજા પહેલા મારે ઓફીસ માં મોટો પ્રોજેક્ટ પતાવવાનો હતો.  જેક ને મેં બુમ પાડી ઉઠાડ્યો ને કહ્યું મને ઉતાવળ છે, જલ્દી તૈયાર થઇ જા.  રોજ તો તેના બનુષ અંદર ઘૂસીને તેને ગળે વળગાડીને પ્રેમથી કહું “ભાઈ ઉઠો, નિશાળે જવાનું છે ને સરસ નાસ્તો તૈયાર છે.  દસ મિનીટ વહેલા ઉઠીને તેની સાથે તેના ગોદડા નીચે સુવાનું મને બહુ ગમે.  પણ તે દિવસે એવો સમય જ નહોતો.  નાસ્તો પણ જેવો તેવો જેમ તેમ ખવડાવીને ને હાથ માં ટીફીન આપીને ગાડી માં બેસાડ્યો.  

બે મહિના પહેલા જ છ વર્ષનો જન્મદિન ઉજવેલ મારા જેકનો.  તેના ક્લાસમાં સૌથી નાનો પણ તેનામાં ખુબજ શાણપણ અને પરિપક્વતા પહેલેથી જ.  તે તુરંત સમજી ગયો કે આજે મમ્મી ઉતાવળમાં છે અને જલ્દી જલ્દી તૈયાર થઇ ગયો.  મેં કહ્યું કે હજી તો થોડી વાર છે.  તો મને કહે “મમ્મી તને ઓફિસમાં મોડું થશે. મને આજે જલ્દી નિશાળે મૂકી દે, કંહી વાંધો નહિ, હું રાહ જોઇશ”.  નિશાળે ઉતાર્યો અને મેં ગાડી આગળ ચલાવી ને અરીસામાં જોયું કે જેક તો પાછો ગાડી તરફ વળે છે.  મેં ગાડી ઉભી રાખી ને કાચ ઉતારી પૂછ્યું “શું થયું, કઈ ભૂલી ગયો છે?”  મને કહે “મમ્મી, તે મને હગ નથી આપ્યું”.  મનમાં હસવું આવ્યું કે આજે કોઈ ભાઈબંધ આગળ પાછળ નથી એટલે ભાઈને હગ યાદ આવે છે.  મેં કહ્યું “સાંજે મળશું ત્યારે હગ આપીશ। પછી બુમ પાડી “આઈ લાવ યુ” અને ગાડી દોડાવી મૂકી.  

ઓફિસમાં વ્યસ્ત હતી અને હમણાજ જેક ને મૂકી ને આવેલ.  હજુ તો દસેક વાગ્યા હતા અને મારા મેનેજર આવ્યા અને મને કહે “હું ગાડી ચલાવું છું, આપણે sandy hook નિશાળે જવાનું છે. હમણાજ ફોન આવ્યો છે”.  મારું તો હ્રિદય જ બેસી ગયું.   તે દિવસે માનસિક અસ્વસ્થથા થી પીડાતા એડમ લાન્ઝા નામના યુવાને વીસ બાળકોને બેરહેમીથી રહેંસી નાખ્યા

તેમાં હતો મારો એકનો એક જેક …

*************************************

(અને મેં તેના હગ ને “આઈ લાવ યુ” કરીને સવારે ઉડાવીકાળજામાં કોતરાઈ ગઈ છે એ દિવસની એક એક પળ.  શું પાંચ મિનીટ વહેલી ઉઠી હોત તો હગ આપવાનો સમય રહેત?  ઓફિસે પહોંચીને કોફી લેતા ક્રિસ્ટી જોડે પાંચ મિનીટ વાત કરી તેને બદલે જેક ને હગ આપ્યું હોત તો?  (ક્રિસ્ટી ની તો સામે પણ હું જોઈ નથી શકતી).  નિશાળે જવા પાંચ મિનીટ મોડા નીકળ્યા હોત તો ઘરે જેકને મીઠી મીઠી બથ માં લઈને ચુંબનો થી નવડાવીને ને નિશાળી મુક્યો હોત?  જીવન મરણ વચ્ચે જોલા ખાતો મારો જેક મને હગ આપવા મથતો હશે? છેલી ઘડીએ તે વિચારતો હશે કે મમ્મી હવે હગ કોને આપશે?  જેક ને એક પળભરનું હગ આપવા માટે હું મારું જીવન આખું ને આખું આપવા તૈયાર છું.  પણ ક્યાં અરજી કરું?)

માઈફ્રોફીક્ષન વાર્તા-(66)-પ્રકૃતિ -પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા

તમે કયારેય લખવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે?
ના,ના… પણ સારા લેખકોને વાચું છું.
કોઈ વાર વિચારો સ્પુરે છે ખરા ?
 બસ વિચાર માત્ર, પણ મેં ક્યારેય લખવાની કોશિશ જ કરી નથી.
મમ્મી નાનપણમાં શબ્દને ઘુંટાવતી અને મેં ખુબ શબ્દો ઘૂંટ્યા છે પરંતુ ક્યારેય કવિતા કે વાર્તા સર્જાણી નથી.
અમેરિકા આવ્યા પછી પત્ર લખવાની ઘણી કોશિશ કરી પરંતુ અંતે કોલિંગ કાર્ડ ખરીદી વાત કરતી અને મનને મનાવતી  કે મમ્મીનો અવાજ સંભાળવા મળે છે ને !પણ મને ખબર છે મેં ઘણા કાગળના ડૂચા જ કર્યા છે જયારે જયારે મેં લખવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે.
હું કોઈ કવિ કે લેખકને સંભાળતી ત્યારે થતું કેટલું સંવેદના થી ભરેલું લખે છે કે મારા હૃદય ને સ્પર્શી જાય છે.
મમ્મીના જન્મ દિવસે કવિતા ભેટ આપવી છે પણ ..કેમ લખીશ ?
ઘણીવાર પ્રશ્ન થાય છે કવિને કેવી રીતે શબ્દો આવતા હશે?
અને હું એક દિવસ મક્કમ થઇ લખવાનો પ્રયત્ન કરું છું.
સરસ પેન ,સરસ કાગળ,સારા ટેબલ, ખુર્શી,અને ઐર કંડીશન ચાલુ કરી કોફી ના મગ સાથે લખવાની શરૂઆત કરું છું.
એક પછી એક કાગળના ડૂચા કરતી પ્રયન્ત ચાલુ રાખું છું.
કચરા પેટી મારી સામે જોતી હસતી હોય તેવું લાગે છે.
હવે કાનમાં ઍર કંડીશન નો આવાજ ખટકે છે.
કોન્ક્રીટ દીવાલ અટ્ટહાસ્ય કરતી હોય તેવું લાગે છે.
હું નિ:શબ્દ બની એમને જોયા કરું છું.
હું ઉદાસ થઇ રૂમની બહાર નીકળી જાવું છું અને મારા પગ પાર્ક તરફ ચાલવા માંડે છે.
લીલાછમ ઘાસમાં ખુલ્લા પગે ચાલતા ચાલતા,
એક-એક શબ્દ ફૂટવા માંડે છે
વૃક્ષ કે છોડ પર ફૂટતા કૂણાં પાન જાણે અને
અને હૃદયમાં પાણીના ફુવારાની જેમ સંવેદનાઓ છલકાય છે
અને આંખોમાં ભેજ વર્તાય છે.
અચાનક એક કવિતા ઉગી નીકળે છે.
ત્યારે વિજ્ઞાન સાચું લાગે છે.
“પ્રકૃતિ સંવેદનશીલ હોય છે”.

માઈક્રોફિક્શન(65) વાર્તામોગરાના ફૂલ! ચીમન પટેલ ‘ચમન’

ગ્રોસરીની લાઈનમાં હું હતો. ચેક-આઉટ કરતા ભારતીય બેનપર નજર પડી અને નામ પણ વાંચી લીધું!

મારો વારો આવતાં, મેં પૂછ્યું; ‘શ્વેતાજી, ભારતમાં તમે કયાંના?’

‘આણંદની છું! અને તમે?

“હું અમદાવાદનો છું.”

‘મેં તમને અહીં કદી જોયા નથી!’

‘તમારું અવલોકન સારું છે! ગ્રોસરી લઈ આવવાનું કામ હવે મારા માથે છે!’

‘કેમ? તમારા વાઈફ બિમાર છે કે શું?

‘એ હતી, હવે નથી!’

‘હું સમજી નહીં?’

‘કેન્સરની બીમારીમાં એ ગુજરી ગઈ!

‘આઈ એમ સો સોરી!’

‘થેક્યું!’.

મારી પાછળ લાઈનમાં કોઈ જ નો’તું એ જોઈ મેં

શ્વેતાને પૂછ્યું; ‘તમારા કુટુંબ વિશે જાણી શકું?’

શ્વેતા બોલી; “મારા હસબન્ડ પણ હવે નથી!

એ હાર્ટ એટેક્માં પાંચ વર્ષ પહેલાં ગુજરી ગયા!’

‘આઈ એમ સો સોરી!’ કહી હું કહેવા જતો’તો; ‘વી આર ઈન ધ સેઈમ બોટ!’ ત્યાં, કોઈ એની ગ્રોસરી બેલ્ટપર મૂકી રહ્યું હતું એ જોઈ, વાત બદલી મેં કહ્યું; ‘ચાલો, આવતા અઠવાડિયે પાછા મળીશું.’

‘ઓકે!’ સ્માઈલ આપી શ્વેતા બોલી.

      અઠવાડીયા પછી, યાર્ડમાંના તાજા ખીલેલાં મોગરાના ફૂલોપર નજર પડતાં, વીણી લઈ એક ઝીપર બેંગમાં શ્વેતા માટે લઈ લીધા!

શ્વેતાના કાઉન્ટર પાસે જઈ, ફૂલોની બેગ બતાવી મેં કહ્યું; ‘ ખાસ યાદ કરી, તમારા માટે લાવ્યો છું!’

ચાલુ કામે એણે બેગ લઈ લીધી ને એક બાજુ મૂકીને બોલી; “ખૂબ ખૂબ આભાર ભાઈ! આ ફૂલ હું મારા ઠાકોરજી આગળ મૂકીશ!”

                      ******

                                       

 

       

માઈફ્રોફીક્ષન વાર્તા-(64) સંવાદ–પી. કે. દાવડા

ખેતમલ અને કાનમલ બે રાજસ્થાની મિત્રો હતા. રાતે જમીને બન્ને વાતો કરવા ઓટલે બેસતા. ખેતમલ થોડી વાત કરીને પૂછે, “સુનીશા?” (સુણિયો શાહ?) તો કાનમલ જવાબ આપે, સંભાશા.(સાંભ્ળ્યું શાહ.)

વરસો બાદ ખેતમલને ત્યાં દિકરી જન્મી, એણે નામ રાખ્યું સુનિષા. કાનમલને ત્યાં દિકરો જનમ્યો, એણે નામ રાખ્યું સંભાશા. સમય જતાં બન્ને સંતાનોના લગ્ન કરી વેવાઈ બની ગયા, અને આમ સુનીષા-સંભાશા સંવાદ ચાલતો રહ્યો.

-પી. કે. દાવડા

માઈફ્રોફીક્ષન વાર્તા-(63)ન ઓળખ્યા ?   – જયવંતી પટેલ

સ્થળ :  મુખ્ય મંત્રીની ઓફીસ  – દિલ્હી

પહેલો કારકુન :  શુક્લ,  આટલો ઉતાળવો શાને થાય છે ?  હજુ તો નવ થયા છે  દસ વાગ્યા પહેલા તો ઓફિસમાં કોઈ આવશે નહી.

બીજો કારકુન :  ના ના યાર, હવે નવ વાગ્યે પહોંચી જવાની નોટીસ આવી છે  હવે પહેલા જેવું નહી ચાલે.

પહેલો:  તું નકામી વ્યાધી કરે છે.  થોડા દિવસ આ બધો દેખાવો ચાલશે – પછી બધા લાઈન ઉપર આવી જશે.

બીજો:  તારે જે કરવું હોય તે કર.  હું તો આ ચાલ્યો.

ઓફિસમાં આવી જોયું તો મુખ્ય મંત્રીજી પોતે તેમની ઓફિસમાં આવી ગયા હતા અને કામકાજ ચાલુ થઇ ગયું હતું.  પેલા કારકુને કામ કરતાં બીજા સ્ટાફને પ્રશ્ન ભરી આંખે સવાલ પૂછ્યો – કે આ બધું શું છે ?

જ્યાં દશ વાગ્યે પણ બધા આરામથી આવતા હતા તેઓ નવ વાગ્યામાં અહીં શું કરે છે ?

સ્ટાફમાંથી કોઈકે તેના કાનમાં કહયું ,” એ દિવસો તો ગયા.  હવે ચા પાણી નાસ્તો ઘરેથી કરવા પડશે, ઓફિસમાં નહીં મળે અને નવ વાગ્યે હાજર થવું પડશે.

કારકુનને એમ કે આ બધું થોડાં દિવસો ચાલશે પછી પહેલાં જેવું થઇ જશે.  પણ બાર મહિના થયા, એક પણ દિવસ પાડ્યા વગર મુખ્ય મંત્રીજી નવ વાગ્યે ઓફિસમાં આવી જતા હતા અને કામ શરૂ થઇ જતું હતું.

પાછો પ્રશ્ન થયો –  આ નવા મુખ્ય મંત્રી કોણ છે જે આરામ કરવામાં સમજતા જ નથી ?

જવાબ મળ્યો :  ન ઓળખ્યા ?  એ નરેન્દ્ર મોદી છે  ટુકમાં નમો ના નામે ઓળખાય છે  ચાલ, તું પણ સુધરી જા અને કામ પર લાગી જા – નહિ તો કાયમની છુટ્ટી મળી જશે !