હળવે થી હૈયાને હલકું કરો..-૭

મારી મમ્મીનો ફોન આવ્યો અને મેં સંભળાતું નથી કહી મૂકી દીધો.ફરી ઘંટ​ડી વાગી અને મેં​ ટેક્સ કરી લખ્યું ઓફિસમાં છું પછી ફોન કરીશ.
પણ શું કરું એ વાત મુકતી જ નથી, અને મારા સાસુ પણ આમ જ​….​ આ જ .વાત, હવે તો હદ થઇ ગઈ છે.તે દિવસે ઘરે ગઈ તો મારા પતિએ પણ આજ વાત કરી આજે મમ્મીનો ફોન હતો. મેં કહ્યું શાંતિથી જમી લે અને મને પણ જમવા દે.ઓફિસમાં આજે શું કર્યું કહે?
મને આપણા સમાજની અમુક વાત ગમતી જ નથી.,પહેલા તો લગ્ન કરવા પાછળ પડી જાય.અરે હજી તો ભણતર પૂરું કર્યું હવે નોકરી કરી મારે કેરિયર બનાવું છે.પણ ના તું પહેલા લગ્ન કરી લે પછી તારે સાસરે જઈ કેરિયર બનાવજે,અને હવે ..ત્રણ વર્ષ થઇ ગયા બાળક કેમ નથી ?બધું બરાબર છે ને?
હું વિચારું કે ન વિચારું એ લોકો મારા માટે વિચારવા માંડે.
ભાઈ મારો તો કોઈ વિચાર કરો અમે માબાપ બનવા તૈયાર છીએ કે નહિ ?આટલું પ્રે​શર હમણાં તો પછી બાળક આવ્યા પછી શું ? અંતે અમારા કાઉન્સેલર પાસે ગયા,મેં મારી અને મારા ડરની વાત કરી કે મને ડર છે કે બાળક મારી કારકિર્દીનો નાશ કરશે,મને ભય છે કે બાળકને લીધે મારા પતિ અથવા મિત્રો સાથે મારો સંબંધ બદલાશે.,મારી પ્રાઇઑરિટી બદલાઈ જશે અને એથી પણ વિશેષ મને ડર છે કે મારા બાળકને શ્રેષ્ઠ જીવન આપવા માટે મારી પાસે પૈસા નથી ટુંકમાં અમે તૈયાર નથી,હા ઘણીવાર થાય કે ઘરમાં કોઈ ત્રીજું હોવું જોઈએ પણ કોઈ ​કૂતરો પાળી લઈએ તો કદાચ કામ થઇ જાય.
અને અમારા કાઉન્સેલરે હાસ્ય સાથે કહ્યું તમારી વાત સાચી છે.કુદરતી પવન છોડીને પંખા સાથે કેમ સમાધાન કરો છો ?તમાર્રે કાર્પેટ ખરાબ કરવી છે કે જિંદગી એ તમે નક્કી કરો,બાળકથી જીવનમાં વસંત આવશે.
દ્રષ્ટિકોણને બદલવા માટે આ એક ખરેખર સરસ રીત છે – ભય કરતાં પોઝીટીવ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું. હું પ્રામાણિકપણે કહી શકું છું કે હું બાળકો માટે ખરેખર દરેક રીતે તૈયાર ​નહોતી.હવે મારા બાળકે મારી જીંદગીને ઘણી રીતે બદલી નાખી છે.હા હવે અમે અપેક્ષા રાખતા નથી માટે ઘણા રસ્તાઓ મળતા ગયા છે બધું જ એક balances સંતુલન છે. અમે હજી પણ એકબીજા માટે સમય કાઢીએ છીએ અને હજી પણ મજા માણીએ છીએ -વાત ભયને દુર કરી આગળ વધવાની છે. આપણા પ્રત્યેક ડર માટે, હકારાત્મક માનસિકતા હોઈ શકે છે! અમે જે વાત સહજ હતી તેને પ્રોસેસમાં મૂકી દીધી હતી બાળકનો જન્મ જે કુદરતી અને સ્વભાવિક છે અને અમે પ્રક્રિયામાં મૂકી દીધી.. અને ભૂલી ગયા કે બાળક સ્ત્રી પુરુષના પ્રેમનો આવિષ્કાર છે.
મારી જેમ વિચારનારા આજના જમાનામાં ઘણા મળશે પણ મને જે અહેસાસ થયો છે જે વર્ણવી શકાય તેમ નથી કે અમે આ દુનિયામાં બીજા માનવને લાવી શકીએ છીએ તેજ મહાન વસ્તુ છે. હું એક સ્ત્રી ભગવાનની સર્જકતાની ભાગીદાર છું અને મારે તેમને શ્રેષ્ઠ જીવન આપવું જ જોઈએ.માતૃત્વ ભગવાનનો પ્રસાદ છે. માના હાથમાં બાળક આવે છે ત્યારે વસંત એની મેળે ખીલે છે.
મારા હૃદયને તમારી સાથે શેર કરવા મોકો આપ્યો આભાર…
મિત્રો વાત તમારી,મારી,આપણી છે. આપણે જે સત્યને અનુભવથી પામ્યા છીએ તે બીજા માત્ર આપણા હૈયાને હળવું કરવાથી પામી શકે છે.જે વાત હૃદયના કોઈ ખૂણામાં પડી હોય પણ બીજા સાથે શેર કરીએ ત્યારે તેના ​પ્રતિભાવ કેડી બની જાય છે.

પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા

ડાયા સ્પોરા-અછાંદસ -(16)પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા (૧૭)અર્ચના શાહ

 

હું અમેરિકા આવી
ના મારા માતા પિતા મને અહી લઇ આવ્યા,
અમે શા માટે અહી આવ્યા ખબર નથી!
અમારી પાસે શું નહોતું ?
સંયુક્ત કુટુંબમાં બા, દાદા ,કાકા કાકી બધું જ
હા બધા સાથે હતા
મારા પિતા નવી નોકરીમાં બોસ ને બદલે
હવે  અહી એક પગારદાર નોકર બન્યા
મારી માં ક્યારેય કામે નહોતી ગઈ
પણ હવે નોકરી કરે છે.
હું અને મારી બહેન
હવે પ્રાઈવેટ સ્કુલની બદલે
પબ્લિક સ્કુલમાં ભણી આગળ વધીએ છીએ
વધારામાં અમે એક ગ્રેડ પડીએ છીએ
ત્યાં શાળામાં યુનિફોર્મ હતો.
અહી મારી પાસે નવા કપડા નથી
માટે મિત્રો મને અલગ નજરે જોવે છે.
મમ્મી કહેતી ઘર લેવા ડોલર ભેગા કરવાના છે.
મારા વિશ્વમાં ઊંધુંચત્તુ થઇ જાય છે.
મને અમેરિકા જેલ લાગે છે.
શનિ રવિ માત્ર મંદિર જવાનું
ક્યારેક ટમેટો કેચપ સાથે  બર્ગર ખાવાના
અને બધાનું એ હસવાનું !
અને ત્યારે સવાલ થતો,
અહી પીઝામાં મીઠું કેમ નથી નાખતા ?
મમ્મી પાઉંવાળા નથી મળતા ?
ખોરાક, વરસાદના દિવસો, બધું જ ચૂકી ગયા
ઉનાળામાં અહી ખૂબ ગરમી
અને શિયાળામાં  ખૂબ ઠંડી  છે.
પાછા જવાના વિચાર માટે,
મમ્મી કહે છે ડોલર ભેગા કર
હું ભણતા ભણતા,
એરલાઈનમાં નોકરી લઉં છું.
વોલમાર્ટ ના વખાર જેવા
સ્ટોરમાંથી મિત્રો માટે ખરીદી કરું છું.
અને એક દિવસ ફરી એ ગલ્લીમાં
પહોંચી જવું છું.
હું ખુશ છું
ફરી મજા કરશું ,બધે ફરશું
બધા  મિત્રો સાથે પાણી પુરીના ગલ્લા પર
ખાવા જાવ છું
અને ભૈયાજી કહે છે,
બેબી કબ આયી ?
થહેરો….
તુમારે લીએ મિનીરલ વોટર વાલી આલગ હે!
હવે ભૈયાજી પણ મને  NRI ગણતરીમાં  મુકે છે.
હું હવે જુદી છું
અમેરિકન સીટીઝન
અને અમેરિકા જવા માંગતા ઉત્સાહી
જુવાન  મારા મિત્રો માટે
એક વિઝા બની જાઉં છું.
અને પાણીપુરી આંખોમાં આંસુ બની
 અને ગળામાં અટકીને ડૂમો  બને છે.
પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા

ગલગોટા કે મેરીગોલ્ડ્સ 

પીળા ચટક હળદરીયા રંગના ગલગોટા 

ઝુલી રહ્યા છે ડોલમ ડોલ મારા બેકયાર્ડમા 

ફહેવાય છે અહી મેરીગોલ્ડસ અને શોભે છે ફક્ત પ્રાંગણમા

પણ નીરખું છું જયારે મેરીગોલ્ડસને ગલગોટાની ઝંખના થઇ છે 

વાતાવરણમાં તહેવારની ખુશ્બુ લાવતો કેસરિયો રંગ 

ગલગોટા અને દશેરાનો જાણે જનમોજનમ નો નાતો 

બહેન લઇ લ્યો 20 રૂપિયાના બે 

છાબડીમાં મઘમઘતા ગલગોટાનાં હાર વાળી ફૂલવાળી 

હિલોળા લેતા હાર દરેક ધ્વાર ઉપર જોવાની કુતુહુલતા 

ને વળી જલેબીફાફડાના નાસ્તાની સોડમ 

કહેવાઈ ભલે મેરીગોલ્ડસ પણ ગલગોટા વતનની મીઠી યાદો સંભરાવે 

રહું ઘણી દૂર પણ ભૂલવા નથી દેતા વતનને 

અજબના મેરીગોલ્ડસ

અર્ચનાબેન શાહ  

“ના હોય” માસી..(3)પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા

મિત્રો ભાષા આવડે તો કળા,નહિ તો …..

એ વાત ને પુરવાર કરતી મારા બાજુવાળા માસીની વાત કહું…

મારા પેલા બાજુ વાળા માસીને ઓળખો છે ને અરે પેલા “અરર” માસી  જે બધી વાત અરર થી શરૂ કરે ,હા… .હું પણ જાણું છું એ ભુલવા શક્ય જ નથી

એમના ઘરે એમની બેન દેશ થી આવ્યા એમ કહો કાયમ માટે આવ્યા …આમ તો માસી પોતે એક અલગ તરી આવતી વ્યક્તિ  છે.પણ જયારે માસી ના બેનને મળી ત્યારે અજાણતા જ પુછી જવાણું  માસી આવી કેટલી  બેન તમને છે ?

માસી કહે “અરર” આમ કેમ પૂછે અલી ?

મેં  કહ્યું તમે બધા થોડા નોખા તરી આવો છો  ને એટલે!

..ત્યાં તો એમના બેન આવ્યા અને કહે “ના હોય”!…

જોયું માસી તમે “અરર” માસી અને તમારા બેન “ના હોય” માસી..  

હા… આ માસીના બેનનો “ ના હોય” તકીયાકલામ છે.  

ના હોય શબ્દ થકી માસી બધા જ હાવભાવ દેખાડી શકે છે.

આપણે બધાની  વાતચીત ‘કેમ છો’, ‘મજામાં ને’ થી શરૂ થાય છે અને માસી “ના હોય” થી શરુ કરે છે….માસી ગુજરાતીમાં દુનિયાની કોઈ પણ ભાષા બોલી શકે છે એ અમેરિકા આવ્યા ત્યારે અમારા ત્યાં અમેરિકન પાડોશી  પણ અમારે ત્યાં આવ્યા એમણે પોતાનો પરિચય આપતા કહ્યું…..હાય હું નાન્સી તમે જાણો  છો માસી એ જવાબમા શું કહ્યું

“ના હોય” ..

મારા પાડોશી કહે શું કહે છે મેં  કહ્યું she  can not  believe..તો નાન્સી હેબતાઈ ગઈ..પણ પછી મારા ખુલાસાથી હસવા માંડી.

માસી ની ખુશી, આશ્ચર્ય ,શોક બધા જ ભાવો માટે એક જ ઉદગાર છે “ના હોય”..  

એટલું જ નહિ એ ગરબો પણ માસી “ના હોય” સાથે ગાઈ શકે છે। .

ના હોય શ્યામ.. .મારા રાધા વીના ના શ્યામ કદી…  એકલા  “ના હોય” રે લોલ। ..  

એક વાર તો  માસી ભાણા પર જમવા બેઠા હતા અને હાથ માં કોળિયો લીધો ત્યાં અચાનક મહેમાન  આવી ચડ્યા અને મહેમાને દરેક ગુજરાતી જેમ  કહ્યું   આવું  શાંતાબેન જમવા ?

તો માસી બોલી પડ્યા  “ના હોય”..

ત્યારે તો જોવા જેવો સીન થયો હતો

પછી મારી મમ્મીએ વાળી લેતા કહું   ચાલો, જમવા।..અને તરત માસીએ પણ સાથ પુરાવ્યો હા હા ચાલો જમવા। ..

આમ આવો, આવજો, કેમ  છો ?. હા અને ના બધુ જ માસી “ના હોય” દ્વારા પ્રગટ કરે.

માસીના મોઢે “ના હોય” શબ્દ સંભાળતા મને નાનપણ માં સાંભળેલી ભવાઈ ના પત્રો યાદ આવી ગયા ..અમારા ઘરની બાજુમાં એક ચાલ હતી  અને વચ્ચે એક મોટું મેદાન ત્યાં ઉત્સવો દરમ્યાન ભવાઈ કરવા આવતા,પરંપરાગત પોશાકો, ભાતીગળ ભાષાશૈલી ખુબ મજા પડતી .।.. ‘ભવાઇ’માં મોટે ભાગે દરેક પાત્રો પુરુષો જ ભજવતા…એમ કહું કે  સામાન્‍ય રીતે સ્‍ત્રીપાત્રોની ભજવણી માત્ર પુરુષો દ્વારા જ કરવામાં આવતી . …પુરુષો સ્‍ત્રીઓનો પોશાક પહેરે  સ્ત્રીની જેમ લટકા મટકા અને હાવભાવ પણ સ્ત્રી જેવા…  નવ દિવસ નાટકો ચાલે પ્રોગ્રામ રાત્રે હોય અને દિવસ દરમ્યાન આજ પાત્રો ખરીદી થી માંડી રસોઈ અને કપડા ધોવા સાથેનું બધુ જ કામ જાતે કરે.

આ ચાલના મેદાનમાં શાકવાળા શાકભાજીની જથ્થાબંધ માર્કિટમાંથી શાક ભાજી ખરીદી, લારીઓમાં ભરી વેંચવા સવારમાં આવે  . તાજા શાકભાજી ” ની બુમો પડતા આવે,અને ત્યારે  હું બજારનો ધક્કો બચાવવા અનેક ગૃહિણીઓની જેમ ત્યાં શાક લેવા જતી, ત્યારે સ્ત્રીનું પાત્ર ભજવનાર પુરુષ પણ ત્યાં પોતાની મંડળી માટે શાક ખરીદવા આવતા,એના લટકા મટકા બધુજ સ્ત્રી જેવું અને આદત પણ સ્ત્રી જ જેવી શાકભાજી ભાવતાલ કરવ્યા વગર ના લે પણ એનો એ લટકો મને આજે પણ યાદ છે શાકભાજીના ભાવ સાંભળી કહે “ના હોય” મારા વીર “ના હોય”… રીંગણ ના ભાવ આટલા “ના હોય”….અને ખુબ કસ્યા પછી થોડી કોથમીર મફત ની  લઈને લટકો મટકો કરતા જાય ત્યારે એને સારું લાગે..

હવે મૂળ આપણા માસીની બેન “ના હોય” ની વાત કરું।. માસી ની ખાસિયત વિષે તો ખબર પડી જ ગઈ હશે બધી બાતમાં “ના હોય” કરી ટપકી પડે…અને  બીજું આ માસીએ “ના હોય” “ના હોય” કરતા ભાવ-તાલ કરવામાં તો  પી.એચ.ડી હાંસલ કરી છે.

માસીને “ના હોય” કરી  ભાવતાલમાં ફેઈલ કરનારા હજી જન્મ્યા નથી હોંકે..

“ના હોય” માસીને ભાવ-તાલ કરવાનો રક ઝકનો અનેરો આનંદ આવે.

ઉપરાંત આ ભાવતાલ કરતા “ના હોય” “ના હોય” કરતા લારીમાંથી ગાજર કે ટમેટાં જેવા શાક કાચા ખાવાનો લ્હાવો પણ માસી બે જીજક માણે।..   એટલું જ નહિ ખરીદ્યા પછી ” મસાલો ” અર્થાત કોથમીર, ક્ટકો આદુ, એકાદ બે મરચાં,થોડો મીઠો લીમડો વગેરે વિના મૂલ્યે ઉપરાણમાં મેળવવાનો અબાધિત અધિકાર પણ માસી પોતાના જન્મસિદ્ધ અધિકારની જેમ  ભોગવે।.

અલબત્ત ઘણીવાર કેટલાક માસીથી વધુ ચાલાક શાકવાળા કોઈક શાકનો થોડો ભાવ વધારી મફત લ્હાણી માસીને કરાવતા રહે એ વાત જુદી છે….આ ભાવતાલ ચક્કરમાં “ના હોય” ના હોય કરતા  ક્યારેક માસી ૧૦ રૂપિયાની મફત ગિફ્ટ માટે ૧૦૦૦ રૂપિયા ખર્ચી નાખે , કારણ કે ફ્રીમાં મળે એટલે મજા આવી જાય સેલ નો આનંદ

કાકા  માસીના નકારદર્શક એક શબ્દ “ના હોય” ના ઉદગાર થી ઘણી વાર કંટાળી જાય।  અને ક્યારેક તો એમના આ આશંકાવાળા ઉદગાર થી કાકા ખીજાઈ જાય। ..કેટલીય વાર કહે ..બોલવામાં પરેજી પાળો..

પણ માસી માને તો ને ….

એકવાર માસીએ રસોઈ બનાવી  અને કાકાને પીરસી શાક ખારું હતું એટલે કાકા કહે શાકમાં મીઠું વધારે છે અને માસી કહે “ના હોય” અને કાકા નું મગજ  ગયું। . કાકા કહે નહિ માનતી જા મારે જમવું નથી  અને ભાણે  થી ઉભા થઇ ગયા..કાકી માંડયા રડવા એવામાં હું અને મમ્મી ત્યાં પોહ્ચ્યા મમ્મી કહે કેમ રડો છો પણ માસી  જવાબ ન આપે અને સાડલાના છેડા થી આસું   અને નાક લુછે રાખે…..

મેં મમ્મી ને કહ્યું મને લાગે છે કાકા એ માસીને માર્યું અને મમ્મી બોલી “ના હોય”। ….આવડા મોટા। ..તું  પણ… મૂંગી રહે….

ફરી મ્મીએ પુછ્યું શું થયું કહો તો ખરા….  ફરી માસી રડે અને  સાડલાના છેડાથી નાકના શેડા લુછે।…

મમ્મી કહે  જ જઈ ને  કાકાને બોલવ।… પણ કાકા પણ ગુસ્સામાં આવવા તૈયાર ન થાય   ..એટલે છેવટે મમ્મી જ કાકાને બોલવા ગઈ..     

,ભાઈ ચાલો ઘરે ગુસ્સો થુકી નાખો। ..કાકા કહે હું,,  હું મારી પત્નીથી પરેશાન થઈ ગયો છું..પચાસ વર્ષથી મારી કોઈ વાત માનવા તૈયાર જ નથી બધી વાતમાં  “ના હોય” મારે એને કેવી રીતે સમજાવી કે ભાઈ આમ..મ.. જ હોય .. તમને  બેન શું કહું ઘરના છો તો સાંભળો। …અમારા લગ્નની રાતે મેં તમારા માસીને કહ્યું તું ખુબ સુંદર છે તો કહે “ના હોય”। ..અરીસો લાવી એનું મોઢું દેખાળ્યું  તો  શરમાણી। … ગયા વેલેન્ટાઈન માં મેં એને કહ્યું કે આઈ લવ  યુ તો કહે છે “ નાં હોય” મારે એનું કરવું શું ?બેન થોડા વર્ષ પહેલા।.. હું અમારી 25મી દસમી લગ્નતિથિએ કાશ્મીરની ટીકીટ લાવ્યો તો મને કહે “ના  હોય” અંતે  મારે કહેવું પડ્યું કે હું બીજી સાથે જાવું છુ ત્યારે માની …મારી એકપણ વાતમાં સહમત નથી થતી….હવે હું કંટાળ્યો  છુ…  આ બે દિવસ પહેલાની જ વાત છે। ..

રસ્તે ચાલતા એક આંધળો ભિખારી મળ્યો મેં કહ્યું તારી પાસે છુટા હોય તો આપ… બીચાળો  આંધળો છે, તો કહે   “ના હોય” ત્યાં તો ભિખારી બોલ્યો આ જુવાનીયા ની વાત સાંભળો બેન થોડા પૈસા આંધળા ને આલો। .. .એટલે એને ખાતરી થઇ કે આ નક્કી આ આંધળો છે ત્યારે પૈસા આપ્યા। …

અરે એકવાર તો હદ થઇ ગઈ મારો જન્મદિવસ હતો મેં કહ્યું ચાલ આજ કેક ખાઈએ  તો કહે  “ના હોય” .મેં કહ્યું હા આજે મારો જન્મદિવસ છે તો ફરી કહે “ના ..હોય”….  

અને તે દહાડે પણ હું ખીજાણો …

એક તો મારો જન્મદિવસ ભૂલી ગઈ અને કહું છુ  તો પાછી માનતી પણ નથી

અને કહ્યું। .તો શું મારું જન્મ નું સર્ટીફિકેટ દેખાળું તો જ માનીશ…..

હવે તમે જ કહો  મારે આનું શું કરવું ?

મમ્મી એ કાકા નો પક્ષ લેતા કહ્યું …વાત  આપની બરાબર છે.

પણ…. આમ ભાણે થી તમારે ન ઉઠવું જોઈએ…ભાઈ જમવા પર ગુસ્સો ન કરવો.  

પણ બેન હું મુંગો  મુંગો જમતો હતો.  

અણે જ  મને પુછ્યું  કે કેવી છે રસોઈ ?

મેં કહ્યું શાકમાં મીઠું વધારે છે તો કહે  “નાં હોય”

મેં કહ્યું શાક માં મીઠું વધારે છે!

તો કહે “ના હોય” ! ..

મેં કહ્યું તું જ ચાખી જો

અને ચાખ્યા પછી પણ માનવા તૈયાર નથી પોતે જ થુકીને કહે છે “ના હોય” ..

બેન પછી તો મારો પિત્તો ગયો। ..એટલે હું જમવાનું છોડી નીકળી ગયો। ..

બસ બહુ થયું  હવે હું એની સાથે નહિ રહું। ..

મમ્મી કહે એમ નાં હોય ભાઈ ચાલો ઘરે… બીચાળા  ક્યારના ખાધા વગર હિબકે ચડ્યા છે ચાલો ઘરે…  બીજું શાક  બનાવી દવું  અને માનમાન કાકાને સમજાવી ઘરે લાવ્યા ત્યાં તો માસી એ બીજું શાક બનાવ્યું।.

કાકા બોલ્યા પહેલા માની લીધું હોત તો ? આવા ધજાગરા ન થતે ને.. ..

માસી કહે  મેં ક્યાં ના પાડી ?

કાકા કહે તો શું હું મુરખો છુ

અને માસી તુંરત બોલ્યા ના હોય.. ..

જોયું !કોઈ વાતમાં સહમત નહિ થાય..

એટલે માસી કહે સારું, ચલો આ વાતમાં હું સહમત થાઉં છું.

કાકા તાડૂક્યા આખી જિંદગી મારી સાથે સહમત  ન થઇ..  

અને જોયું કેવી છે? .. મને મુરખો કહેવા સહમત થઇ ગઈ । …

મમ્મી એ માનમાન  કાકા ને શાંત કર્યા। ..બધા શાંત પડ્યા એટલે મમ્મીએ માસીને સમજાવતા કહ્યું

તમને પણ શાક  ખારું  લાગ્યુંને ?તો માસી નીચુ મો રાખી હા પાડી।..  

તો ક્યારના “ના હોય” “ના હોય” કેમ કરો છો ?

અને તમે કેમ માનવા તૈયાર ન થયા ?…  .

માસી પોતાનો કક્કો સાચો કરતા બોલ્યા ના મીઠું વધારે નથી .આ ..તો શાક થોડું ઓછુ છે.  

“ના હોય” અને અમે બધા એક સાથે બોલ્યા અને બધા ખળખળાત હસતા હતા..

એવામાં માસીના ત્રીજા બેન આવી ચડ્યા અને બોલ્યા “શું વાત છે”

 

મિત્રો “શું વાત છે” માસીની વાત બીજા પ્રકરણમાં

 

પ્રજ્ઞાજી -પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા

 

  

અહેવાલ -શુભેચ્છા સહ -10/31/2014​

“ઇન્ડિયા કોમ્યુનીટી  સેન્ટર કેલીફોર્નીયા ખાતે  મળેલી ગુજરાતી “બેઠક” શુભેચ્છા થી વરસાદ સાથે  છલકાણી..દિલની અંદર શુભેચ્છાના ભાવો જાગૃત થયા​,​વિચારો શુભેચ્છા બની શબ્દ્સ્વરૂપે ઝરમર વરસાદમાં ટપક્યા અને “બેઠક” લીલીછમ થઇ.  

 Presentation1
 (​ફોટો- રઘુભાઈ શાહ,-અહેવાલ -પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા)

 તારીખ 31મી ઓક્ટોબર ઇન્ડિયા કોમ્યુનીટી સેન્ટર મિલ્પીટાસ ખાતે મળેલી “બેઠક”માં “શુભેચ્છા” વિષય જાણે સંવેદના જગાડી.બેઠકની શરૂઆત સરસ્વતી વંદના કુંતાબેને ગાઈ​ને ​કરી, જયશ્રીબેન મર્ચન્ટ નો કાર અકસ્માત થયો હોવા છતાં એમણે ફોન પર વાત કરી બધાને અભિનંદન પ્રેક્ષકોને આપ્યા તો બધાએ   તેમની તબિયત માટે સ્વાસ્થય સારું રહે તેવી શુભેચ્છા પાઠવી.  દિનેશભાઈ શાહએ  ફ્લોરીડા થી બેઠકના દરેક સર્જકોને વધાવ્યા, તો કવિ કૃષ્ણ દવે એ પણ ફોન પર બધાને શુભેચ્છા આપી સાથે એમની જ કવિતાની બે પંક્તિ ઓ સંભળાવી ને પ્રેક્ષકોને ખુશ કરી દીધા..પ્રજ્ઞાબેને “બેઠકે  માં ભાષા પ્રેમીઓએ લેખક, વાંચક, પ્રેક્ષક અને કલાકાર વચ્ચે કડી થવાનો એક નૂતન સંનિષ્ઠ પ્રયત્ન  લોકોને ગુજરાતી ભાષાના પ્રેમ થકી કર્યો છે. પણ આજે ભાષા અને શબ્દો કરતા દરેક વ્યક્તિની અંદરની સંવેદનાએ બધાને વરસાદની મોસમમાં ભીજવી દીધા વધારમાં પૂરું બેઠકના ખાસ મહેમાન અરવિંદભાઈ દેસાઈ જે ભારત થી આવ્યા હતા તેમણે એક સુંદર વાત કહી કે મારી દીકરી જાગૃતિ અહી મારાથી ઘણી દુર છે પણ બેઠકમાં આવતી  દરેક વ્યક્તિ માબાપની જેમ મારી દીકરીને શુભેચ્છા આપીને આગળ વધવાનું બળ આપો છો તે માટે મારી પાસે શબ્દો નથી , “શુભેચ્છા સહ” વિષય પર આજે  બેઠકના દરેક વ્યક્તિ કૈક બોલ્યા,  બેઠકમાં એક પછી એક રજૂઆત ખુબજ હૃદય સ્પર્શી રહી કોઈએ સ્વાનુભવ તો કોઈએ દ્રષ્ટાંત આપી શુભેચ્છા આપી.આમ માત્ર વિષય ન રહેતા લાગણીઓ જાણે વરસાદની જેમ વરસી ઉષાબેને આંશુથી શુભેચ્છા આપી .સૌથી મોટી વાત બધાએ રજૂઆત પોતાની માતૃભાષામાં કરી..આમ હૃદય માંથી સ્ફુરેલા શબ્દો થકી સૌએ શુભેચ્છા વિષય પર બોલી એક બીજાને શુભેચ્છા આપી….કલ્પનાબેને અંતમાં એક સુંદર વાત કહી કે”શુભેચ્છા સહ” કોઇ વાણી, વિચાર કે વસ્તુની આપ-લે થાય તો તમારૂં હ્રદય લીલુંછમ બની જાય છે.  શુભેચ્છાનાં વરસાદમાં છત્રી ના જોઇએ. તેમાં પલળવાનું, ભીંજાવાનું મન થાય. તો ચાલો, આપણે સૌ એકબીજા માટે શુભેચ્છાઓનો વરસાદ વરસાવતા રહીએ . . રાજેશભાઈ એ એક ફૂલ​ના ​ગુચ્છા નું ​દ્રષ્ટાંત આપીસુંદર વાત કરીકે કોઈ શુભેચ્છા આપે છે ત્યારે તે પ્રેરણાનું બળ બને છે.પ્રજ્ઞાબેને કહ્યું..જાગૃતિ કોઈ વિષય પર બોલતી નથી પણ બેઠકનું બળ છે.એજ શુભેચ્છા ભર્યો ફૂલનો ગુચ્છો જાણે ..  જાગૃતિની પાવભાજી અને પ્રજ્ઞાબેન ની ફાડા લાપસી સાથે દર્શનાબેન ના  ફળ થી લોકોએ દિવાળી અન્નકોટ જેટલો આનંદ મેળવ્યો અંતમાં એક સુંદર શ્લોકથી બેઠકની પુર્ણાહુતી  કરી..

સર્વે ભવન્તુ સુખીન:, સર્વે સન્તુ નિરામયા:

        સર્વે ભદ્રાણી પશ્યન્તુ, મા કશ્ચિદ્‍ દુ:ખમાપ્નુયાત્।      

( food sponsor by Jagruti)

વરિષ્ઠ નાગરિકનું સુખ-તે જાતે નર્યા-(2)-પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા

pragna

કોઈને ફોન કરો છો ત્યારે પહેલું વાક્ય શું બોલો છો ? કે, કેમ છો ?મજામાં છો ને? તબિયત સારી છે ને ? એ વાક્ય અચૂક બોલાય અને બોલવું જોઈએ, કેમ ? આ એક જાતની કોઈ વ્યક્તિને શુભેચ્છા છે !માણસ બીમાર ન પડે, નરવો રહે તે પહેલું સુખ છે. શરીરનું નીરોગીપણું માણસ માટે મોટામાં મોટું સુખ છે.ઘણીવાર આરોગ્ય, દૈનિક જવાબદારી અને વ્યવસ્થા માટે પાછલી બેઠક લઈ લે છે , પરિવારો , કારકિર્દી અને અઢળક ધન હોય છતાં માણસ ભોગવી શકતો નથી.લીલીછમ વાડીનો અહેસાસ આપણને થવો જોઇએ એ થતો નથી ,તંદુરસ્તી વગર માણસભરપૂર જીવન જીવતો જ નથી.એક સક્ષમ જીવન જીવવા માટે તંદુરસ્ત જીવનશૈલી જરૂરી છે. માટે નીરોગી રહેવાના ઉપાય શોધવા જ રહ્યા।..એક વાત નક્કી છે કે શરીર ઘોડા જેવું હોય તો જીવનમાં બધું સારું અને વ્હાલું લાગે છે  ..આખી જિંદગી જે સુખ માટે દોડ્યા તે શરીરને લીધે માણી ન શકીએ તો શું થાય ? તો ચાલો જોઈએ દાદીમાનું વૈદું શું કહે છે , જે વાત સમજાવતાં જીભના કુચા વળી જાય તે વાતને થોડાં શબ્દોમાં વધુ સચોટ રીતે ગળે ઉતારવાનું કામ કહેવતો અને રૂઢિ પ્રયોગ કરી શકે…છે। ખુબ જાણીતા જોડકણા શરીર માટે અમુલ્ય વાતો કહે છે સ્વાસ્થ્યની ચર્ચા થાય ત્યારે ‘પહેલું સુખ તે જાતે નર્યા’ બોલો છો ને ? બસ એના જ જેવા અનેક જોડકણા જે તમે ગાઈ ને દીકરા દીકરીને મોટા કર્યા  છે હવે એજ જોડકણા આપણે આપણા જ માટે ગાઈએ .

 

‘પહેલું સુખ તે જાતે નર્યા, બીજું સુખ તે ઘરે દીકરા,

ત્રીજું સુખ કુળવંતી નાર, ચોથું સુખ તે કોઠીએ જાર.’

-આંખે છાલક દાંતે લૂણ,પેટ ન ભરીએ ચારે ખૂણ.

-ખાંડ, મીઠું, સોડા ને મેંદો સફેદ ઝેર કેવાય,

નિત ખાવા-પીવામાં એ વિવેકબુદ્ધિથી લેવાય.

-‘ઓકી દાતણ જે કરે, નરણા હરડે ખાય,

દૂધે વાળુ જે કરે, તે ઘર વૈદ ન જાય.’  

-મસ્તકે તેલ, કાને તેલ, રોગ તનના

-નિત ખાવા-પીવામાં એ વિવેકબુદ્ધિથી લેવાય.’ઢી મેલ.’

-ફણગાયેલાં કઠોળ જે ખાય,

લાંબો, પહોળો, તગડો થાય.’

-‘ચણો કહે હું ખરબચડો, પીળો રંગ જણાય,

-બાફેલા ચણાને ગોળ ખાય તે ઘોડા જેવો થાય.’

-‘દૂધ, સાકર ને એલચી, વરિયાળી ને દ્રાક્ષ

ગાનારાઓ ખાય તો તેનો ખૂલે રાગ.’

-‘ઉનાળે કેરી ને આમળાં ભલાં, શિયાળે સૂંઠ ને તેલ ભલાં,

ચોમાસે અજમો-લસણ ભલાં, ત્રિફળા બારે માસ ભલાં.’

-‘મધ ને આદું મેળવી ચાટે પરમ ચતુર,

શ્વાસ શરદી સળેખમની વેદના ભાગે દૂર.’

-‘લીબું કહે હું ગોળગોળ, રસ છે મારો ખાટો,

મારું સેવન જો કરો તો પિત્તને મારો લાતો.’

-રાત્રે  વહેલા  જે  સૂવે,  વહેલા  ઊઠે વીર,

બળ, બુદ્ધિ ને ધન વધે, સુખમાં રહે શરીર.

આંખે ત્રિફલા દાંતે લૂણ, પેટ ન ભરવું ચારે ખૂણ.

– જમીને ડાબે પડખે સૂવે, તેની નાડ વૈદ્ય ના જુએ.

– તનને પાજો ગાવડીના દૂધ, મનને પાજો માવડીના દૂધ.

– જેવું ખાય અન્ન, તેવું થાય મન;  જેવું પીએ પાણી, તેવી થાય વાણી.

– હવા અજવાળા વિનાનું ઘર,  તે   રોગ   ઉછેરવાનું   દર.

– તાજું ખાય, વખતસર સૂએ તેનો   રોગ   સીમાડે   રુએ.

– જેને ઘેર તુલસી ને ગાય, તેને  ઘેર  વૈદ્ય  ન  જાય.

દરદ આવે ઘોડા વેગે, ને  જાય  કીડી  વેગે.

– રોગ અને દુશ્મન ઊગતા જ ડામવા.

– પેટ સફા, દરદ દફા.

– ઝાઝો સ્વાદ તે રોગનું મૂળ.

– જે  બહુ  ગળ્યું  ખાય, તે નિત્ય વૈદ્ય ઘર જાય

-.અન્ન અને દાંતને વેર

-અન્ન તેવો ઓડકાર

-અનાજ પારકું છે પણ પેટ થોડું પારકું છે ?

– એક  જ  રસ  જે  નિત  ખાય, તે  માનવ  નિત  દરદી થાય.

  સઘળા રસ જે નિત નિત ખાય, તે  માનવ  ના  દરદી  થાય.

– ગળ્યું એ ગળ્યું, બાકી બધું બળ્યું.

 આપણું પરંપરાગત જ્ઞાન આવી કહેવતોમાં સચવાયું છે. સદીઓથી ઊતરી આવેલાં આ નીવડેલા ડહાપણે બાજુએ હડસેલીને આપણે આપણી સુખાકારીને-સ્વાસ્થ્યને જાકારો આપી રહ્યા છીએ. આજે તમારો દીકરો ને વહુ કહેતા હશે સાકર ઓછી ખાવ ,ફણગાવેલા મગ ખુબ સારા ,sprouts is Good for health.. માણસની તાસીરની પરખ અને વિકાસ તેના આહાર વિહારથી થાય છે.કહે છે જેવા અન્ન તેવા ઓડકાર।.ફ્રાન્સના લોકો  સોડિયમ-શર્કરા કે ટ્રાન્સફેટ યુક્ત પ્રક્રિયા કરેલો આહાર નથી લેતાં.એક પ્રકારનો ખોરાક લેવાં કરતાં નિયમિત રીતે જુદી જુદી  જાતની ખાદ્ય સામગ્રી તમને સંતોષનો અનુભવ કરાવે છે. ફ્રાન્સના લોકોેએ સ્વસ્થ અને પાતળા રહેવા આ રીત અજમાવી છે.સ્વસ્થ રહેવા માગતા હો તો આ પ્રયોગ કરી જુઓ.જ્યાં સુધી વ્યક્તિ પોતેપોતાની તબિયત વિશે જાતે ધ્યાન ન આપે ત્યાં સુધી બધી દવાઓ નકામી એ પછી ભલેને આયુર્વેદ હોય કે હોમિયોપેથી.અહીં મુદ્દો એક જ છે કે જરૃર પડે તો, દવા લો, ઉપચાર કરો, પણ મનની સોયમાં તબિયતનો દોરો જ સતત પરોવેલો ન રાખો- એવી રીતે ન પરોવી રાખો કે રોજેરોજની જિંદગીનું કંઈ ભરતગૂંથણ તમે કરી જ ન શકો! ઉપચાર કરો, પણ તબિયતની ચિંતા છોડો! છેવટે ઉત્તમમાં ઉત્તમ ઔષધિ માત્ર દારૃગોળો- મન છે, લડવાનું તો તમારે જ છે! રોગના ગમે તેવા મોટા શત્રુને હરાવવાનું કામ તમારે જ કરવાનું છે…

બસ ત્યારે આજ થી નિર્ણય કરો કે હું  સારા સ્વાસ્થ્ય,  સારા  વિચારો અને કાર્યો દ્વારા મારી જાતે જ પ્રોત્સાહિત થતો રહીશ.હું ‘પહેલું સુખ તે જાતે નર્યા’ તે સુવાક્યને જાતે સાર્થક કરીશ.

(ગુગલ મંથન )- પ્રજ્ઞાજી

“ચૈતન્ય સ્વરૂપનો પૂર્ણ પણે સ્વિકાર”-પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા

pragna

“ચૈતન્ય સ્વરૂપનો પૂર્ણ પણે સ્વિકાર”

ચૈતન્ય સ્વરૂપનો પૂર્ણ પણે સ્વિકાર .

જીવ થકી શીવમાં સમાઇ  જવું

જીવ માંથી  શીવ તો, માનવી ઇચ્છાએ થાય છે.

એજ એક સનાતન સત્ય

  સમજપૂર્વકનું, ભાવસહિત,

સર્વસમર્પણ..એજ  સ્વિકાર

જીવન કેવું સુંદર બને

જયારે ચૈતન્ય નો સ્વીકાર થાય

જ્યારે તમે પ્રભુને સર્વત્ર જુઓ,

ચૈતન્ય સાથે સંવાદ સાધાતા

તે આવે….

તમારી સાથે વાત કરે। ..

તમને માર્ગદર્શન આપે, ત્યારે

દિવ્ય પ્રેમનો પ્રણય શરૂ થાય છે .

જે શાશ્વત મુક્તિ નો માર્ગ બને છે   

અનંત આનંદ ની અનુભૂતિ વર્તાય છે  

 નથી નકારાત્મકતા ,

અને હકારાત્મકતા પણ નથી .

બન્ને પરિબળોને સમાન મૂકી દે છે.

ફૂલની સુગંધને માણતા

કાંટા ના વાગવામાં પણ

મન પ્રભુને અનુભવે છે   

મારા આ કાન

હવે માત્ર તમને સાંભળે છે

મારી આંખો  

તમને જ જોવે  છે.

આ સ્પર્શમાં પ્રભુ

માત્ર આપનો અનુભવ છે.

મારો સ્વીકાર

દિવ્યતમ તત્ત્વનો સ્વીકાર  

આત્માના સ્વભાવને હવે જાણે છે.

અને ભ્રમની ભૂમિકા સ્વચ્છ થાય છે.

કે મારું આસ્તિત્વ દેહ આધારિત નથી.

આત્મા એજ પરમાત્મા છે.

ભ્રમણા ભાંગે છે.

હવે  અહંમ રહેતો નથી.

એને રાગ કે દ્વેષ સતાવતા નથી.

મારી પોતાની ઈચ્છા જેવું કાંઈ રહેતું જ નથી.

વાસ્તવિકતા ને

વિવિધતાને સ્વીકારી લેવાથી

મારા સંકલ્પ વિકલ્પો શાંત થઈ જાય છે.

એજ

અનુભૂતિએ  

હવે હું ક્યારેક મીરાં

તો ક્યારેક નરસિંહ બનુ છું

હવે ક્યારેક ભરવાડણ બની

હું સાદ પાડું છું,

સામન્ય  સભાનતામાં

જાણે હું અભાન છું.

મારો જીવનરથ હવે અર્જુન ની જેમ

દિવ્ય શક્તિ થી જ ચાલે છે.  

નરસિંહ ની જેમ મારી

લાજ રાખવા

પ્રભુ આવે છે.

હવે પહેલાની જેમ હું ભયભીત નથી.

હું હવે સંતોષી, નિસ્પૃહી,બનું છું.

હતાશ, નથી,

પરાધીન નથી,

સંદેહ નથી,

સહજતા મને નિર્ભય બનાવે છે.

‘સ્વરૂપ’ શબ્દનો અર્થ બદલાયો છે.

સ્વ..રૂપ! એ બધું ‘સ્વ’નું જ ‘રૂપ’ છે!

સ્વમાં રાચી.. સ્વગુણો પ્રગટ થતા

પૂર્ણ સભાનતાથી

પૂર્ણ એકરૂપતા…

મન, શરીર, આત્મા,

ચૈતન્ય.. સમરૂપ…

આત્માના સ્વબળે સંપૂર્ણપણે

ખીલેલું જીવન..

અનુભવે  છે.

”અહમ્‌ બ્રહ્માસ્મિ.”

માત્ર આચરણ..નથી.

સમજપૂર્વકનું, ભાવસહિત,સહજ સ્વીકાર છે.

હા “ચૈતન્ય સ્વરૂપનો પૂર્ણ પણે સ્વિકાર”

 

-પ્રજ્ઞાજી -પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા-

વરિષ્ઠ નાગરિકનુ સુખ- હકારાત્મક અભિગમ(૭) પ્રજ્ઞા દાદભાવાલા

happyseniorseeveeaarFlickr-300x228

સામાન્ય રીતે કોઈપણ વ્યક્તિને વૃદ્ધ થવું પસંદ નથી તેમ વૃદ્ધાવસ્થા કે નિવૃત્તિકાળ પણ પસંદ નથી. આ આવી પડેલું અડવડતું ઘડપણ ,અણગમતા અતિથી જેવું ભાસે છે .જયારે હકારાત્મકતા એ માનવીના પોતાનો અભિગમ છે જેમ સુખ અને દુઃખ  માનવીની માનસિકતા પર આધાર રાખે છે.તેમ .હકારત્મક વિચારો અને નકારત્મક વિચારો એ આપણી મનની સ્થિતિ પર જ નિર્ભર છે..શું આપણે રોજના જીવનની સામાન્ય ..તુચ્છતાઓથી પર  રહી શકીએ છીએ? અનેક તુચ્છ મહત્વાકાંક્ષાઓનાં બંધનથી બાંધેલો મનુષ્ય સુખ અને આનંદ પામી જ કેવી રીતે શકે ?…હકારાત્મક અભિગમ કોઈ પણ વયને  લાગુ પડે છે  કારણ કોઈ પણ અવસ્થામાં કેવો અભિગમ રાખવો એ માનવીનો પોતાનો વિચાર માંગતો પ્રશ્ન છે….

ઉંમર  સાથે માનવીની શરીરની જેમ અનેક શક્તિઓ ધીમી પડે છે જેને કસરત યોગ અને ધ્યાન  દ્વારા કેળવી શકાય છે અને કેળવો છો ને ? તો હકારત્મક અભિગમ બીજી અનેક નબળી શક્તિને સતેજ કરે છે..એ ભૂલવું ન જોઈએ .મનની મોટાઈ છે માનવી માટે આનંદની સહેલી કડી…ઉમર સાથે આભિગમ માનવીને સુખના ઓડકાર ખવડાવે છે  હકારત્મકને કદાપિ સાંકડાં-રાંકડાં હૃદયોમાં વસવાનું ફાવે જ નહીં. સંસારમાં આનંદો જાતજાતના છે, અસંખ્ય છે, પરંતુ એમાં અન્યને આનંદ આપવાના આનંદ જેવો બીજો આનંદ એક પણ નથી. પરિવારના ચહેરા પર ક્ષણભર ચમકી જતો આનંદ જોઈ, જીવનની સાર્થકતાનો આનંદ અનુભવવાની ટેવ એટલે જ હકારત્મક અભિગમ।…ક્યારેક પૃથક્કરણાત્મક નિરીક્ષણ કરી જોજો।…શું નકારત્મકતા તમારા જીવનને પોષણ આપી શકે તેમ છે ? જે સુખને પામવા આખી જિંદગી દોડ્યા અને અંતમાં નકારત્મક વિચારો કે અપેક્ષા દ્વારા જીવનને વેડફી નાખવાનું?..

હકારત્મક અભિગમ ને સ્વસ્થ અભિગમ કહેવાનું પસંદ કરીશ।..મન અને તન બંને સારા રહેશે ..તુચ્છતાની વ્યાખ્યાને ત્યજી, ઉદારતાની વ્યાખ્યા।..એજ..તો..હકારત્મક..અભિગમ।..હળવાફૂલ બનીને વિહરીવું એટલે હકારત્મક અભિગમ।.લીલુંછમ જીવવાની કેવી મજા છે એતો જે જાણે એજ માણે। …નાની નાની ઇચ્છાઓ અને તેની તુચ્છ પ્રાપ્તિઓના થરના થર ને હટાવી નિરંતર વિસ્તારતા રહીએ તો ખોટું શું છે. પ્રસરવાનો  જે આનંદ છે તે સંકુચિતતા માં ક્યાંથી હોય! માનવી પોતાની સમય મર્યાદાને ભૂલી જાય છે. અને જે જીવનનો અર્થ જ નથી સમજ્યા, ત્યાં જીવનનો આનંદ તો પામી શકવાના જ શી રીતે ? .

લોભથી લોલુપતા દાખવતા, ક્રોધથી ફાટફાટ થતા, અહંભાવથી ફુલાતા-ફરતા, જિંદગીના અંતિમ તબક્કે પણ પોતાની તુચ્છ સ્થૂળ પ્રાપ્તિને જળોની જેમ વળગ્યા કરતા, અજ્ઞાનમાં ડૂબેલા, તુચ્છતાપીડિત  વડીલ જનોને જોઉં છું અને મારી જેમ તમને પણ પ્રશ્ન થતો જ હશે કે  ‘આ લોકો સાથે શું બાંધી જવાના ?’  બસ આજ નકારાત્મકતા વરિષ્ઠ નાગરિકનું સુખ,…  અરે  કોઈનું પણ સુખ છીનવી  લે છે…નકારાત્મક વિચારો ને તમારા પર પ્રભુત્વ ન જમાવવા દો… માનવજાતની આ જ તો મોટી કરુણતા છે કે, તેનું ચિત્ત નિરંતર જીવનની સાવ સામાન્યમા પણ  સામાન્ય, નગણ્ય ઘટનાઓના મિથ્યા મોહમાં અને અહમમાં રમમાણ રહે છે

વડીલો ઘરના માળી છે પણ માલિકીનો ભાવ ઘરનાને સમાજને અકળાવે છે તો  માલિકીભાવના શા માટે ?’જ્ઞાન કરતાં પણ દષ્ટિ મહત્વની હોય છે એ વાત અહી યાદ રાખવાની છે હકરાત્મકતા એ દ્રષ્ટી છે… ઘણા ને પ્રશ્ન થાય છે કે શું હું હકારત્મક નથી ? તો તમારી જાતને પ્રશ્ન પૂછજો કે હું માનવીનો માનવી તરીકે સ્વીકાર કરું છું  કે માલિકીનો અધિકાર છે ?દીકરા પર અધિકાર જમાવતું મન કયાંથી આનંદ પામે ? સામેની વ્યક્તિને સહી  લેવાની ભાવના માણસને આપો.. જે સ્વીકાર કરાવે છે.ઘણા વડીલો આ વૃધ્ધાવસ્થા નો સ્વીકાર કરતા નથી. મન પરિવર્તન ને સ્વિકારતો નથી…..નકારાત્મકતા આપણામાં  નથી પણ આપણા  અભિગમમાં છે। ..

હકારાત્મકત વ્યક્તિ પોતાની મહત્ત્વાકાંક્ષા પર કાબુ રાખે છે….. જીવનના ઉત્તરાર્ધમાં જ્યારે જીવનના સંબંધને નવો આયામ આપવાનો હોય છે… હવે ખોવાયેલાંને ફરી ખોળવાના હોય છે – ફરીથી પામવાના હોય છે… ફરીથી એકત્વ સાધવાનું હોય છે.ત્યાં એકલા જીવતા વડીલોને ઘરથી વિખુટા પડતા જોઈએ તો નકારાત્મકતા દેખીતી નજરે પડે છે સંતાનો અને તેમનાં સંતાનો-પૌત્ર-પૌત્રીઓ સાથે હળવા-મળવાનો આ આનંદભર્યો સમય છે.ત્યારે  મંદિરના ઓટલે આંસુ સારતા  દાદીને જોઇને દુઃખ  થાય છે ને ?..પોતાનો શોખ-રુચિ કેળવવાનો હવે વખત છે અને ધીમે ધીમે કુટુંબનાં સંકુચિત વર્તુળમાંથી થોડા બહાર નીકળી સમાજ અભિમુખી થવાનું હોય છે.ત્યારે ઘરમાં ગોંધાય ને મુંજાતા વડીલો કેમ દેખાય છે ? આવા અવરોધ શેના ?અને તેના માટે જવાબદાર કોણ ?..આ માત્ર તમારો મારો કે કોઈ એક વ્યક્તિનો પ્રશ્ન નથી  સમગ્ર સમાજ આનો ઉકેલ માંગે છે .

સમગ્ર સમાજને નિર્દેશન છે કે વૃદ્ધાવસ્થામાં વૃદ્ધોને તેના વિચારોને સમજનારાઓની, પરિવાર અને મિત્રોના પ્રેમની, વાસ્તવમાં તેમને ખાસ તો જરૂર છે માનવીય હૂંફની.તેમના શબ્દો પર ભરોસો રાખનારાઓની જરૂરત છે. જો વૃદ્ધો નિવૃત્તોને આવી મદદ મળતી રહે તો વૃદ્ધો નિવૃત્તો અનેક નવા આવકાર્ય કાર્યો કરી શકે. આપણે તો મરતા સુધી વિકસી શકીએ છીએ. તેવી જ રીતે  હકારત્મક અભિગમ કેળવવો અઘરો નથી.વૃદ્ધોએ જાતને જાણવા પ્રયત્નશીલ થવું જ રહ્યું..આશાસ્પદ વિચારો વૃદ્ધાવસ્થામાં નવું બળ પ્રેરે છે..

નકારત્મક વિચારોને ઠેલી અને હકારત્મક વિચારો લાવવા એ મનુષ્યના પોતાના હાથમાં છે ને ?…..વૃદ્ધાવસ્થા એ ચેતનાના બદલાતા સ્તરની અવસ્થા છે..ઘણા વૃદ્ધાવસ્થાની ચેતના ને ધસાઈ ગયેલી, ચીમળાઈ- કરમાઈ ગયેલી, ધરેડે ચઢી ગયેલી બનવાજ નથી દેતા . કારણ તેઓ જાણે છે કે વૃદ્ધાવસ્થાની ચેતના અનુભવસમૃદ્ધ ચેતના છે. જે બીજાને પ્રેરણા આપી આગળ વધવામાં મદદ કરી  શકે તેટલી તાકાતવાન છે। ..જે ચેતના બીજાને સમૃદ્ધ ન કરે તો તેનો શું ઉપયોગ ? આપની  કાર્ય શીલતા બીજાને ઉપયોગી થાય તો તેના જેવું શું જોઈએ ?.ઉકલેલા વિચાર, સ્પષ્ટ દૃષ્ટિકોણ તથા જવાબદારી સમજવાની અને નિભાવવાની ૫રિ૫કવતા એ જ તો વરિષ્ઠ નાગરિકનો વિકાસ છે ,જે વિકસે તે વૃદ્ધ અને એની એજ ઘરેડમાં ઘસાય તે ઘરડા। ..

અંતિમ સમયે સંતોષના ઓડકાર ખાવા છે ને ? તો જાતને જાણવા પ્રયત્નશીલ થવું રહ્યું. સ્વાર્થવૃત્તિ છોડવી  જ રહી . નિંદા ટીકાથી વ્યગ્ર ન બનવું.,નાની ઇચ્છાઓ,માલિકીનો ભાવ,.લોભથી લોલુપતા દાખવતા, ક્રોધથી ફાટફાટ થતા, અહંભાવથી ફુલાતા-ફરતા. સ્વભાવને બસ કેળવવો જ રહ્યો .જયાં જયાં શુભ હોય ત્યાં ત્યાં દિલથી પ્રશંસા કરીએ।…જ્યાં જ્યાં ગુણ હોય ત્યાં ત્યાં ગુણપ્રાપ્તિ ની ઝંખના।..તો બસ અહી વિચારોની થકી જીવન ની અંતિમ પળોમાં સંતોષ પ્રાપ્ત કરવાનો છે. એમાં કોઈ શક નથી… .આપણે મનુષ્ય તો મરતા સુધી વિકસી શકીએ છીએ. આપણી અંદર રહેલી અનેકવિધ સુષુપ્ત શક્તિઓને આપણે જગાડી શકીએ છીએ. પોતાની શક્તિઓને ઓળખી સુષુપ્ત શક્તિઓને જગાડી કામ કરતા રહો સતત તમે કોઈ ને કોઈ કાર્ય માં વ્યસ્ત રહો.બીજાને તમારા જ્ઞાનનો અનુભવનો લાભ આપો। ..ઘર બેઠા અનુભવસિદ્ધ લેખો લખતા ને બ્લોગ પર કે છાપામાં વરિષ્ઠ નાગરિક ને  જોયા છે ?

દરેકમાં કંઇક ને કંઇક અદભૂત શક્તિ રહેલી જ છે. તેને સર્જનાત્મક માર્ગે વાળવી અને રચનાત્મક કાર્યો કરવા તથા નવીન સર્જન કરવું, તેવી જ રીતે હકારત્મક વિચારો કરવા તેમજ દ્રઢતા પૂર્વક તેને અમલમાં મુકવા….સમય સાથે તાલ મિલાવી આધુનિક ટકનોલોજી નો ઉપયોગ કરી નવું જાણવાની અવિરત ધગસ એટલે  હકારત્મકતા (ઘણા વડીલોને કોમ્પુટર વાપરતા જોયા છે ને ?) મારે ઘરના ખૂણામાં પડેલી નકામી ચીજ બનવું નથી બસ એજ નિરાધાર એજ હકારાત્મકતા આવા તો અનેક દાખલાઓ આપણી  આસ પાસ તમને દેખાતા હશે..અમેરિકામાં  વરિષ્ઠ નાગરિકને કોમ્યુનીટી સર્વિસ કરતા ખુબ જોયા છે આજ તો આનંદ છે જે સમાજમાંથી મેળવ્યું તેને પાછુ દેવું જે આત્મસંતોષ પણ આપે છે., વહેચવું એ માંગલ્ય પ્રગટાવવાની પ્રક્રિયા છે.અન્ય ને મદદ કરી પોતાની જાતને ને લાભ મેળવો।…આપણે શુભ કર્તવ્યોની અનુમોદના કરતા રહેવાથી જાણ્યે અજાણ્યે એના સંસ્કાર બીજ આસપાસની વ્યક્તિના અંતરમાં રોપાતા હોઈએ  છીએ ……આમ હકારાત્મક વિચારોનાં તરંગો આપણી આસપાસનાં પરિસરમાં પ્રસરતાં બીજાને પણ હકારાત્મકતા બક્ષે છે. તેવી જ રીતે હકારાત્મક વ્યક્તિનો સંગ આપણને પણ હકારાત્મક બનાવે છે. બસ અંતમાં વૃધા અવસ્થાને શણગારો-અંતમાં મેઘલતા બેન મહેતાની થોડી પંક્તિ ટાંકીશ

ભૂતકાળનો પાલવ પકડી …

જે ટમટમ્યા કરે ..

તેનો વળી વિકાસ  કેવો ?…

જે ભૂતકાળ ના ભૂત ની પકડ થી છટકી ,

જે દોડ મુકે આંખ મીચી –

તેજ આગળ આવે છે …વિકાસ સાધે છે .

 

 

સહિયારું સર્જન - ગદ્ય

happyseniorseeveeaarFlickr-300x228

સામાન્ય રીતે કોઈપણ વ્યક્તિને વૃદ્ધ થવું પસંદ નથી તેમ વૃદ્ધાવસ્થા કે નિવૃત્તિકાળ પણ પસંદ નથી. આ આવી પડેલું અડવડતું ઘડપણ ,અણગમતા અતિથી જેવું ભાસે છે .જયારે હકારાત્મકતા એ માનવીના પોતાનો અભિગમ છે જેમ સુખ અને દુઃખ  માનવીની માનસિકતા પર આધાર રાખે છે.તેમ .હકારત્મક વિચારો અને નકારત્મક વિચારો એ આપણી મનની સ્થિતિ પર જ નિર્ભર છે..શું આપણે રોજના જીવનની સામાન્ય ..તુચ્છતાઓથી પર  રહી શકીએ છીએ? અનેક તુચ્છ મહત્વાકાંક્ષાઓનાં બંધનથી બાંધેલો મનુષ્ય સુખ અને આનંદ પામી જ કેવી રીતે શકે ?…હકારાત્મક અભિગમ કોઈ પણ વયને  લાગુ પડે છે  કારણ કોઈ પણ અવસ્થામાં કેવો અભિગમ રાખવો એ માનવીનો પોતાનો વિચાર માંગતો પ્રશ્ન છે….

ઉંમર  સાથે માનવીની શરીરની જેમ અનેક શક્તિઓ ધીમી પડે છે જેને કસરત યોગ અને ધ્યાન  દ્વારા કેળવી શકાય છે અને કેળવો છો ને ? તો હકારત્મક અભિગમ બીજી અનેક નબળી શક્તિને સતેજ કરે છે..એ ભૂલવું ન જોઈએ .મનની મોટાઈ છે માનવી માટે આનંદની સહેલી કડી…ઉમર સાથે આભિગમ માનવીને સુખના ઓડકાર ખવડાવે…

View original post 976 more words

અરર આ મારા માસીનું શું થાશે ?(8)-પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા

     pragnaઅરર આ મારા માસીનું શું થાશે ?

 

મિત્રો ઘણી વાર આપની આજુબાજુ એવી વ્યક્તિઓ રહેતી હોય છે જેને આપણે ભૂલી શકતા જ નથી। …….હા આવા છે મારા બાજુવાળા માસી। .. મિત્રો મારે તો આજે  તમને મારા બાજુવાળા માસીની વાતો અને અરર શબ્દના પ્રયોગની વાત કરવી છે  આમ તો મારા માસી ખાસ ભણેલા નથી પરંતુ અરર શબ્દ નો વારંવાર પ્રયોગ  કરે છે એમના દરેક હાવભાવ ,લાગણી ,સંકેતો  ચેષ્ટા ,ભાષા જે કહે તે અરર જ છે  અને તેમના દરેક વાક્ય એમના અરર શબ્દ્થીજ શરુ થાય..એટલું જ નહિ ઊંઘમાં પણ અરર બોલે છે અને જબકીને જાગે ત્યારે અરર જ ઉદગાર નીકળે છે…   એટલે અરર માસી તરીકે જ ઓળખાય છે.. …સવારથી સાંજ સુધી વિવિધ ઉપયોગ કરી અરર શબ્દને એમણે ખુબ કસીને વાપર્યો છે અને હજી વાપરે છે.સવાર ન પડે ત્યાં દુધવાળા ને કહે છે અરર રોયા  આટલો મોડો કેમ આવે છે ?આ તારા કાકા ચાની રાહ જોઈ ને બેઠા છે !અને જેવું તપેલું આપે કે તરત તાડુંકે અરર અલ્યા પાણી કેટલું નાખે છે ? અને જેવા પૈસા આપે કે બડબડ કરે અરર આ મોઘવારી  એ તો માજા મૂકી છે આ નરેન્દ્રભાઈ કૈક કર તો સારું ! અને બસ સવારના અરર ના ઘંટ નાદ આખી સોસાયટીમાં  સંભળાય છે..  એમના આ અરર ના ઘંટ નાદ થી આખી સોસાયટી ત્રાસી છે,… એના છોકરાવ ઉઠે નહિ એટલે મંડે બુમો પાડવા।. અરર હજી તમે સુતા છો? ભણશે કોણ ? અને કાકા ને બુમો મારતા કહે છાપુ જ વાંચશો તો અરર  કામે કોણ જશે ?  ચા નાસ્તો કરતા કે રસોઈ બનાવતા એ બધાને અરર થી નવાજે છે ,અરર આ શાકવાળા તો જુઓ લુંટવા જ બેઠા છે ,અને અરર આ ચોખામાં કાંકરા  કેટલા છે ? એમના બધાજ ઉદગારનો એક જ શબ્દ છે અરર …..એટલે થી ન અટકતા માસી ખુશી પણ અરર થી વ્યક્ત કરે છે.ઘણી વાર અરીસામાં જોઈ ને પોતાના વખાણ કરતા કહે .અરર લે તમે તો આજે એવા લાગો … એવા લાગો .કહી હરખાય   હવે ગઈ કાલની જ વાત કરું  મને કહે અરર હુંય કેવી છું  તને મારી નવી સાડી દેખાડું , અને કાકા સાથે જગડે ત્યારે પોતાનો ગુસ્સો પણ માસી અરરથી જ  વ્યક્ત કરે થી જ કરે…. મને કહે અરર મારા નસીબ ફૂટયા કે હું હજી આંમની  સાથે છું..માસીની સવારથી સાંજ સુધી પંચાત ચાલે છે એમની,બાજુવાળાની છોકરી ટુંકા કપડા પહેરે એટલે કહે અરર આ લાજ શરમતો નેવે મૂકી છે, અને કમ્પાઉન્ડમાં બોલ પડતા-વેંત જ જપ્ત કરી દે એ,એમનાં કરતૂતોથી અમારી આખી ક્રિકેટ-ટીમ ત્રાસી છે.પણ ચોર કોટવાલને દાટે ની જેમ માસી કહેશે અરર આ ક્રિકેટે તો બસ દાટ વળ્યો છે મારી બારીના એકય કાંચ રહેવા નથી દીધા…. કહી બધા પાસેથી હવાલદારની જેમ પૈસા ઉઘરાવે।..કોઈ પણ વેપારી પાસે ભાવતાલ કરવવામાં માસી હોશિયાર છે અને હિન્દી બોલવાના ભારે શોખીન પણ। .ખૂબીની વાત એ છે કે અરર શબ્દને એ હિદી વાક્ય રચનામાં વાપરી શકે છે… અરર “મોંઘા હૈ, થોડા વાજબી બોલો” “પોન્ચમેં દો, વરના હેંડો”; અને પછી થોડા કુણા પડી ને કહે.. અરર પણ  થોડા ઘણાં તો વાજબી દો ..બાજુમાં ઉભા કાકા  અને બાળકો હશે એટલે માસી કહેશે  અરર। .કયા કરું  મુઝે ઝ્યાદા હિન્દી બોલને કી ટેવ નહિં હૈ ના, ઇસીલિયે યહ બચ્ચે લોગ દાંત કાઢતે હૈ!!”  અરર યે આડી અવળી બાત જાને દો  હો… પહેલા ભાવ કિતના ઓછા કર્યા એ કહો। ..એ તમારા કાકા બસ મેરે પર મજાક કરનેકા બહાના ચાહીએ ,અરર કહું છું  ક્યારે શુધરશો ? હા માસીને  એમના પતિ સાથે સાત ફેર લીધા પછી પણ સાત જન્મનું જાણે વેર જ છે એમને કાકાની ચા ,કાકાનું છાપું એટલુજ નહિ મૌન સાથે પણ વાંધો  છે…કાકા ઘરમાં ઝગડાને ટાળવા ટી વી.જોવે  ન  બોલે તો કહે છે અરર હવે મૂંગા  રહેશો કે વાત પણ કરશો। . અરર...તમને શરમ નથી આવતી!! આ ઉમરે છોકરીઓના લટુડા પટુડા જોયા કરો છો …. સત્યાનાશ જાય એ સિનેમાવાળાઓનું.”  અરર મારે તો કોની સાથે વાતો કરવી ,અને ઉભરો ઠાલવતા કહે છે.. અરર હું કોની સાથે બોલું એમને તો વાતો કરવાની ટેવ જ નથી  અને કાકા જો બોલ્યા તો માર્યા જ સમજો।.. પટ કરતા માસી કહે હવે મુંગા રહો તો સારું। ……માસીની ઉમર હવે મોટી થતી જાય છે દાદરા માંડ માંડ ચડે પણ ચડતા બોલતા જાય અરર  આ ઢીચણ નો ધુખાવો તો બસ ખુબ ત્રાસ આપે છે..એમાં એક દિવસ એવું થયું કે કાકાને શું સુજ્યું કે એક કુતરો પાળ્યો । કુતરો આવતા વેત માસીની ની જાણીતી ટેવની જેમ કુતરાનું સ્વાગત… અરર આને કોણ લાવ્યું ?….કહી માસી એ કર્યું ,કાકા કહે શાંતિ રાખ  પણ માસી તો આ અરરથી  બુમરાળ માંડી કાકા બિચારા માસીને સમજાવે કે આ  તો બિચારૂ મૂંગું જાનવર છે પડ્યું રહેશે તને શું આડું આવે છે. ..પણ માસી એકના બે થાય નહિ  માસી કહે…. અરર આ અને અહી….. કોઈ હિસાબે નહિ  …બસ પછી તો ઝગડો શરુ। .માસી એ  જયારે જાણ્યું કે  આ કુતરો રૂ. ૩૦૦૦ નો આવ્યો છે ત્યારે તેણે કાકાને , આ કુતરાને અને આ ઘરને, ત્રણેયને માથે લીધા. એ એમ કે’વા લાગ્યા કે અરર ‘હું ત્રણ વર્ષથી 200 રૂપિયાની સાડી માટે ટળવળું છુ ને તમે આ ૩૦૦૦નુ બામજનાવર લઇ આવ્યા’ એમ કહેતા માસી ચાલુ થઇ ગયા .માસી બુમાબુમ કરે અરર આને કોઈ કાઢો મને ક્યાંક કરડી ખાશે।..  અરર મને હડકવા થશે તો.?.. મારે આ સાત ઇન્જકશન  લેવા પડશે એતો વધારાના ,હું કહું છું  આને ક્યાંક મૂકી આવો। .એક્વારતો કાકાને માસી એ ધમકી પણ આપી કે આ અહિ  રહેશે તો હું નહિ। …પણ કાકા એકના બે થાય નહિ અને કાકી મુંગા રહે નહિ …કાકાને તો મિત્ર મળી ગયો , કાકા એ ધોતિયું છોડી જીન્સ પહેરવા માંડ્યા ,તમે સમજી જ ગયા હશો કેમ ? (આ ટોમી મોઢામાં ધોતિયું ખેચે તો શું થાય )પણ માસી કહે અરર… તમને આ ઘરડે ઘડપણ શું સુજે છે જરાય શોભતા નથી. હવે કાકાને વાતો કરવા મિત્ર મળ્યો ..એક દિવસ કાકા કુતરાને કહે  આને શું હડકવા થવાનો અખો દિવસ ભસ  તો કરે છે હડકવા હોય અને થોડા થતા હશે , ટોમી દોસ્ત તું જલસા કરને એની સામે ન જોતો ,આ જો 42 વર્ષથી સાથે રહું છુ ને એમ તું પણ ટેવાઈ જઈશ માત્ર એને  વતાવતો નહિ…માસી આ કુતરાને સ્વીકારવા તૈયાર થાય નહિ અને મુંગા  રહે તો  એ “અરર” માસી કહેવાય  નહિ.. .. અને કાકા કુતરાને ભેગોને ભેગો રાખે…. હવે રોજ સવારે છાપુ ઉઠાવીને ,કૂતરો કાકાને આપે કાકાને તો ફાવતું જડ્યું ,કુતરો હવે તો  આ ફૂલફટાક તે ડૉગી બની ગયો છે કુતરા નુ માન સન્માન દિવસે દિવસે વધતુ જતુ  હતું  ..માસીની વેણી ને બદલે કુતરા માટે ખાસ બ્રાન્ડની બિસ્કીટ આવવા માંડી  માસીને હવે પોતાનું સિહાંસન ડોલતું દેખાવા માંડ્યું છે …ધીરે ધીરે કુતરાએ પોતાનું સ્થાન જમાવી  લીધું કે વાત ન પૂછો। .તમને ખબર છે હવે..તો ટોમી  કાકા સાથે પલંગમાં પણ સુવા માંડ્યો છે..એટલુજ નહિ શીયાળાની રાત્રીએ ઠંડીથી બચવા  કાકા કુતરા સાથે જ  ગોદડા ઓઢીને સુતા હતા અને મીઠી નીંદ્રાની મોજ માણતા હતા…બગીચામાં પણ કાકા કુતરો સાથે ચાલે અને માસી બીચાળા પાછળ બડબડ કરતા પાછળ ઘસડાય  ..અને બોલતા જાય અરર મારી તો શું હાલત કરી છે આ કુતરાએ।..ભૂલી ગયા  પરણ્યા પહેલાં તમે મારી પાછળ પાછળ ફરતા હતા… ટોમી રોયા જોજે તારોય વારો આવશે।…પણ કહે છે ને કે વીનાશકાળે વિપરિત બુધ્ધી. માસીની મતી ફરી ગઈ હતી.અને એક દિવસ લાગ જોઈ કાકા બહારગામ ગયા એટલે માસી કુતરાને લઇ દુર જંગલમાં મૂકી  આવ્યા અને હરખાતા હરખાતા  નિરાંતે હીંચકે બેસી સપના જોવા લાગ્યા ,કાકા સાજે એ આવશે અને અમે નિરાતે હિચકે બેસ્સું ,અમારી વચ્ચે પેલો ટોમીડો નહિ હોય….  એ વેણી લાવશે અને હું અને મારાએ ગીતો  ગાશું।…

ડાળી પર કોયલ અને કોયલના ટહુકા। …

અને ટહુકે ટહુકે જાણે પ્રીતમની પધરામણી। .

અને અરર ભાઈ હું કેવી રે શરમાણી। …

ત્યાં તો ડોર બેલ વાગે છે ,માસી હોશે ગયા દરવાજો ખોલવા  અને દરવાજો ખોલતા સામે કાકા સાથે ટોમી ઉભો ભાળ્યો અને માસી બરાડ્યા અરર રોયા તું કેમ પાછો આવ્યો? , કોઈ કહે એ પહેલા તો કુતરો એ છાતી ફુલાવી પોઝીસન લીધી બે પગ પાછા વાળી કરી ઉભો રહ્યો જીભ સળવળી જડબા ખોલ્યા, માસીના મનમાં દ્રાસકો પેઠો માસીને પસીના વળવા માંડ્યા થરથરી ગયા છાતી હાંફવા માંડી અને તરડાતે અવાજે બોલ્યા અરર માંડી કોઈ બચાવો।..કાકા કહી કહે કે કરે  તે પહેલા  નારાજ  ટોમીએ . ભો….ભો…. ભો….ભો…. ભો….ભો…. ભો….ભો…. તેણે  ત્રણે લોક અને દશ દિશાઓ તેના સુરીલા અવાજ થી ગજવી દીધા અને કાકા કહી કહે તે . પહેલા ટોમીએ માસીને કરડી ખાધા। ..  માસીએ બુમાબુમ કરી મૂકી। અરર ..અરર.. થી ઘર ગાજી ઉઠ્યું ..હું કહું છુ કોઈ ડો. ને બોલાવો અને અરર આ કુતરાને બાંધો તો ખરા !  કાકા એ ડૉ ને ફોન કર્યો અને કુતરાને ખેચી રૂમમાં પૂરતા બોલ્યા  તને કહું હતું ને શાંતિ રાખજે।….અને કોઈદી ન બોલનારા કાકા ના મોઢામાંથી શબ્દ સરી  પડ્યો અરરર.. ટોમી દીકરા તે આ શું કર્યું। ..અરર  તે આ શું કર્યું ? તને કહું હતું  ને એના થી દુર રહેજે। .કરડતો  નહિ લે હવે ખા સાત ઇન્જકશન નહિ તો તનેય એની જેમ હડકવા થશે ….ત્યાં તો માસી બરાડ્યા .અરર .મારું તો કૈક કરો। .અરર  હવે મારું શું થશે……

 

pragnaji -પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા

જાગો ને જશોદાના જાયા !.પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા

picture004આદ્ય કવિ નરસિંહ મહેતા એટલે  શબ્દ અને સાધનાની ધુણી ધખાવી અક્ષરના માધ્યમ થી અંતરના નાદને સંભાળનાર ,વેદ અને ઉપનીષનું પ્રબોધ જ્ઞાન ,સાદી  સરળ ભાષમાં રજુ કરનાર ભક્ત કવિ.ભાવનગર જીલ્લાના તળાજા ગામના સાધારણ નાગર કુટુંબમાં જન્મેલા નરસિંહ માત્ર ગુજરાતના નહિ પરંતુ ભારતના ઉત્તમ સંત કવિની હરોળમાં આવે છે. નરસિંહ મહેતા સમય દ્રષ્ટિએ નહિ, પરંતુ ગુણવત્તાની દ્રષ્ટિએ મધ્યકાલીન ગુજરાતી સાહિત્યના શ્રેષ્ઠ આદિ ભક્તકવિ છે અને તેથીજ કાળના અવિરત પ્રવાહ સામે આજે પણ ઝળહળતી તેમજ પ્રેરણાના પિયુષ પીવરાવતી  નરસિંહ ની દેરેક રચના અડીખમ ઊભી છે. તેમની રચનામાંથી મળતું સમાજને પોષણ અને સ્પંદનો આજે પણ આપણે અનુભવીએ છીએ.સાધુ સંતોના સંઘમાં સમય વ્યતિત કરતા નરસિંહ સામાન્ય સમાજની વ્યક્તિના સતત સંપર્કમાં રહેતા અને તેથીજ  નરસિંહની કાવ્યબાનીમાં લોકઢાળ ,લોક્લય અને લોકબોલીની અસર દેખાય છે તેમજ ઘરગથ્થુ શબ્દો છલકાય છે. .સામન્ય રીજીંદા વહેવારિક વાતો , શબ્દો કહી નરસિંહ આધ્યાત્મ ને શિખરે લઇ જાય છે..

  • જાગો ને જશોદાના જાયા ! વ્હાણલાં રે વાયા‚..
  • તમારે ઓશીકડે મારાં ચીર તો ચંપાયા…જાગો ને જશોદાના જાયા ! વ્હાણલાં રે વાયા…૦
  • પાસું રે મરડો તો વા’લા ! ચીર લઉં હું તાણી રે‚
  • સરખી રે સૈયરું સાથે જાવું છે પાણી રે…જાગો ને જશોદાના જાયા ! વ્હાણલાં રે વાયા…૦
  • પંખીડા બોલે રે વા’લા ! રજની રહી થોડી રે‚
  • સેજલડીથી ઊઠો વા’લા ! આળસડાં મરોડી રે…જાગો ને જશોદાના જાયા ! વ્હાણલાં રે વાયા…૦
  • તું ને સાદ રે પાડું તો વા’લા ! સૂતાં લોકું જાગે રે‚
  • અંગુઠો મરડું તો મારા દલડામાં દાઝે…જાગો ને જશોદાના જાયા ! વ્હાણલાં રે વાયા…૦,
  • સાસુડી હઠીલી વેરણ‚ નણદી મારી જાગે રે‚
  • પેલી રે પાડોશણ ઘેરે વલોણું ગાજે…જાગો ને જશોદાના જાયા ! વ્હાણલાં રે વાયા…૦
  • જેને જેવો ભાવ હોયે‚ તેને તેવું થાવે રે‚
  • નરસૈયાના સ્વામી વિના વ્હાણલું ના વાયે…જાગો ને જશોદાના જાયા ! વ્હાણલાં રે વાયા…૦

ક્યારેક વિચાર આવે છે કે નરસિંહ માં આકર્ષણ તત્વ શું ? એની  સચ્ચાઈ ,શ્રધા, નીડરતા કે સહજતા.આમ જોવા જઈએ તો બધુ જ।  સ્વયં અનુભવેલી પ્રભુ સાથેની એક્મ્યતા નરસિંહના પદની લાક્ષણીકતા છે.એની શ્રધા અને  સહજતા પણું એમને ક્યારેક યશોદા તો ક્યારેક રાધા અને ગોપી બનાવતા.ક્યારેક સ્વય સ્ત્રી બની કૃષ્ણ ને પ્રેમ કરતા ,જગડતા, ફરિયાદ કરતા, રીસાતા,આજ પ્રિયસી ભાવ પ્રભુ સાથેનું એકત્વ આ પ્રભાતીયામાં છલ્કાય છે  અને અંતમાં સાધકના ચિત્તને પરિવર્તિત તરફ વાળે છે…. અને આજ નરસિંહનો ઇલ્મ આપણને આખું અસ્તિત્વ એકાકાર તદ્રુપ ચૈતન્યમય ની અનુભૂતિ કરાવે છે અને  ચમત્કાર થતા નરસિંહની જેમ  આપણને ગાઢ નિદ્રામાંથી જગાડી દે છે.પોતે જ સ્ત્રી પાત્ર બની શબ્દોમાં નિરૂપણ કરવું.. આટલી  હદ સુધીનું પ્રભુ સાથેનું તાદાત્મય સાધવું એ બહુ ઊંચી કક્ષાની સાધના જ કહી શકાય.આ લીલાજગતમાં આપણે સૌ રત છીએ. મનુષ્ય જ્યાં સુધી જાગતો નથી ત્યાં સુધી ભોગોમાંજ ભટક્યાં કરે છે.ત્યારે આજ નરસિંહની પરમ અનુભૂતિ – જાગૃતિ ની આ ક્ષણે અનાયાસે સરી પડેલું આ કાવ્ય …દરેકને આધ્ત્મના ઊંચા શિખર સર કરાવે છે.. નરસિંહ જેવા જ્ઞાની ભક્ત જ એમાંથી જગાડી શકે.નરસિંહ માટે  ભજન તો એક સાધન છે। ..પરંતુ  એટલેથી ન અટકતા નરસિંહ ની જેમ આજે પણ તેમના  ભજન ગાતા સાધકને પ્રભુ પરાયણ થવામાં સાધન મદદરૂપ થઇ શકે.સાથે સમાજને પોષણ દેનારો છે એમાં કોઈ શંકાને સ્થાન નથી  સાધકના ચિત્તને પરિવર્તિત કરવાની શક્તિ આવાં પ્રભાતીયામાં અવશ્ય દ્રષ્ટિગોચર થાય છે  નરસિંહની રચના અનુભવવાણી છે.અને એટલે જ શ્વાસ લેવા જેટલી સહજતાથી નરસિંહ પદો રચતા સ્રી સહજ શરમનું વર્ણન કરતા નરસિંહ આધ્યાત્મમાં ભાવનો અર્થ સમજાવે છે….

તમારે ઓશીકડે મારાં ચીર તો ચંપાયા…

પાસું રે મરડો તો વા’લા ! ચીર લઉં હું તાણી રે..

પ્રથમ દ્રષ્ટી આ અટપટા ભોગ અને ઊંઘમાં દેખાતી લીલા નું વર્ણન છે પ્રેમલક્ષણા ભક્તિ સાથે સંયોગ શ્રીંગાર નું જે વર્ણન કર્યું છે …અને પછી નરસિંહ હિંમતભેર તે વખતનાં સમાજનાં બંધનો એટલે  સાસુ અને ..નણદીને પણ આલેખી ઉંગલીનિદેશ કરે છે.નરસિંહનું કદાચ એ જમનાં ના કવિનું  ક્રાંતિકારી પગલું કહી શકાય. નાગર જ્ઞાતિને તેના શૃંગાર રસના પદો સાથે વાંધો હતો, પણ આ પદોય આધ્યાત્મિક ઉંડાણ વાળા જ છે. આ શૃંગાર રસ વાળા પદો આપણા ચોખલીઆ સાહિત્યકારોએ જાણીજોઇને આપણા સુધી આવવાજ નથી દીધા।….કવિના આધ્યાત્મિકપદો આપણે સમજ્યાં નથી અને શૃંગાર કાવ્યો વાંચ્યા જ નથી।… ભોગ ત્યજીને આપણે આપણા ધર્મ સંભાળવા  એવી વાત નરસિંહ અહી  કરે છે એટલે , ભાવ કર્મનો મર્મ સમજાવતા . આધાયાત્મમાં ભાવનો મહિમા ગાયો છે, માનવીનાં જીવનનાં મૂલ્યો એના ઓશીકા નીચે જ પડ્યાં છે જેને મેળવવા માટે ઓરડા જેવી આખી દુનિયામાં ફાંફાં મારે છે, પરંતુ ખુદનાં તકિયાને તપાસતો નથી.જેની ભાવના શુદ્ધ હશે.. તે તૃપ્ત હશે અને વિવેકી પણ હશે..પ્રજ્ઞાવાન પુરુષનું ત્રીજું લક્ષણ એનો શુદ્ધ ભાવ છે. ભાવનો અર્થ અહીં કિંમત બદલે મૂલ્ય કરવાનો છે અને એ પણ કોઈ ચીજનાં બજારું મૂલ્યની વાત નથી પણ જીવનનાં મૂલ્યોની વાત છે. મૂલ્યનિષ્ઠ જીવનમાં જેનો ભાવ શુદ્ધ છે, અણીશુદ્ધ છે તેવાં માણસની વાત છે.જીવ માંથી  શીવ તો, માનવી ઇચ્છાએ થાય છે , એ વાત  આ પંક્તિમાં કહી છે.અધ્યાત્મમાં શું બાકી છોડ્યું છે આ અવધુતે ?.

જેને જેવો ભાવ હોયે‚ તેને તેવું થાવે રે”

ઊર્મિ,ભક્તિ અને જ્ઞાન એમ ત્રણે વાત નરસિંહ એવી વણી લીધી છે કે વાત જ ન પૂછો। ..નરસિંહ પ્રભાતિયા ગાતા કારણ   એ જાગૃતિ લાવનાર હતા સંગીત અને અક્ષરના માધ્યમ થી નરસિંહ અંતરના નાદને સાંભળી શકતા.

(ભજન કીર્તન પ્રભાતિયા- is free energy is to reach the transition state..)

પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા

આજે ફાધર્સ ડે…..

આજે ફાધર્સ ડે  …..બધા જ પિતા સમાન વ્યક્તિને મારા પ્રણામ 

પિતાની હાજરીનો કોઈ વિકલ્પ નથી.   પિતા એટલે ઘરનું અસ્તિત્વ,..સંતાનોને વિકાસ અને પોતાની ઓળખનું  ખુબ મહત્વનું પરિબળ… .પિતા એટલે  સામાજિક સ્વીકૃતિ…. પિતા એટલે છત્ર છાયા, …ઘરમાં પિતાનો પ્રભાવ અને પ્રભુત્વ, આધિપત્ય એટલે  ઘરનાને વડ  જેવો છાંયડો  ,પિતા એટલે સાંત્વન ,છે…..વિપરીત પરિસ્થિતિમાં, આપત્તિમાં, વિપત્તિમાં સંજોગો સામે લડવાનું બળ એટલે પિતા…..પિતા એટલે અપરોક્ષ રીતે મળતું પ્રોત્સાહન અને વાત્સલ્ય જે  પોતાના સ્થાને સર્વશ્રેષ્ઠ છે. … એક  સંતાન  માટે પિતા એક idol છે. ડેડી બધું જ કરી શકે છે.   પિતાની ચાલ ઢાલ,ઉઠવું બેસવું બધાની નકલ કરશે બાળક કેમ ?.  , સંતાનોને બે વસ્તુ ઓછી મળે  તો ચાલશે,પણ પિતાની ખોટ ક્યારેય નહિ ચાલે પિતાનાં કડક, કઠણ, કઠોર વ્યક્તિત્વની પાછળ  એની પાછળ છૂપાયેલું કૂણું, કોમળ હૃદય આપણે ઝટ ઓળખી શકતા નથી… આજના દિવસે એટલું જરૂર કહીશ કે પિતાનું હાસ્ય બાળક માટે એની સમત્તી છે   અને  પિતાની શિસ્ત એમને કડક લાગે છે પરંતુ સંતાન માટે એનું માર્ગદર્શન પણ એજ જાણે દુર ઉભેલી દીવાદાંડી।…  …..બાળક મોટું થાય અને આકશમાં ઉડતા કોણ શીખવે પિતા જને ?…મને ઘરના ઉંબરાની બાહર પગ મુકતા કોણે શીખવ્યું ?…પિતાએ જ તો!…..આજે મારા ડેડીને  ને યાદ કરતા કહીશ કે બહારની દુનિયાની ઓળખ કોણે કરાવી ?..વાસ્તવિકતાની ધરતી પર  ઉભા રહેતા કોણે શીખવ્યું ?…પિતા હાજર ના પણ હોય તો  પણ પિતાનું કદી મૃત્યુ થતું નથી હોતું. પિતા  જીવિત હોય છે આપણી દરેકે દરેક સફળતામાં… માર્ગદર્શનમાં ,…પિતા જીવિત હોય છે કુટુંબની શાખમાં… ભાઈના સ્વભાવમાં…. પૌત્રના   ચહેરામાં…. સૃષ્ટિમાં અને…. અને પાછળ રહી ગયેલી માની  આંખોની શૂન્યતામાં… પિતા સદાય જીવિત હોય છે.માટે આજના શુભ દિવસે મનોમન વંદન કરી તેમનું ઋણ ચૂકવવા  ચાલો પ્રયત્નશીલ રહીએ. 

-પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા 

આ સાથે તરુલાતાબેનની વાર્તા પણ માણીએ ……….

અંતિમ ભેટ

 સર્પની ફેણ જેવો ફૂંફાડા મારતો એક પ્રશ્ન સમીરને જીવન-મરણ વચ્ચે ઝોલા કરાવે છે.એના શિરની નસોમાં ધ્રાંગ ધ્રાંગ  થતો એ પ્રશ્ન એના ચેતનને હણી રહ્યો છે.છેલ્લા ચાર  દિવસથી એ બધાંની જેમ રોજનું કામ કરે છે,પણ એના લોહીમાં જાણે  ભૂતકાળના   પિતૃઓની અધૂરી ઈચ્છા,વાસના ઉછાળા મારી રહી છે.આજે એ ઓફિસથી વહેલો આવી ગરાજમાં  તીવ્રતાથી એક નાના બોક્ષને શોઘી રહ્યો છે,એ બોક્ષ એના સંતાપનું કારણ છે.એની આઠ વર્ષની દિકરી નીના નિશાળેથી આવી ડેડીને ગરાજમાં જોઈ હરખથી વળગી પડી,સમીર કેબીનેટમાં મૂકેલા ખોખાઓમાંથી બોક્ષ   ખોળવામાં એવો ડૂબેલો હતો કે નીનાના  સ્પર્શથી એકદમ  ચોકી ગયો’કોણ છે?’કહી આઘો ખસી ગયો,નીનાને હડસેલો મારી દૂર કરી દીધી,નીના રડવા લાગી,અંધારી ગુફામાંથી એ બહાર આંવ્યો હોય તેમ એણે પોતાના ગરાજને જોયું,રડતી નીનાને પટાવતા કહ્યું ‘સોરી,મારું ધ્યાન નહોતું,તું ક્યારે આવી?’ નીના કહે,’ડેડી,તમે ડરી ગયા? સમીરને કહેવું હતું ‘ હા,મને ભ્રમણા થઈ હતી કે મારા પાપા  આવ્યા ‘ એણે નીનાને માથે હાથ ફેરવતા કહ્યું ,’હું ય મારા પાપાને તારા જેવડો હતો ત્યારે આમ જ વળગી પડતો.’ એણે નીનાને રાજી કરી

  કહ્યું ,’મારે ગરાજમાં કામ છે,એટલે  તું ઘરમાં જઈ કપડાં બદલી નાસ્તો કર ,મમ્મી આવે ત્યાં સુધી કાર્ટુન જો,મને કામ કરવા દે.’

નીના કહે ,ડેડી,ઓન્લી વન મિનીટ, બેક્પેકમાંથી એક કાર્ડ બતાવી બોલી ‘,સરપ્રાઈઝ ‘,સમીરે કાર્ડ જોઈ કહ્યું ‘ઓહ ,હેપી ફાધરસ ‘ડે ‘થેંક યુ ,તે સરસ બનાવ્યું છે,રવિવારે આપજે.’ સમીરને ચિતા ઘેરી વળી.’હવે શું કરવું?પાપાના અસ્થિપુજ્નું બોક્ષ નહિ મળે તો મનુકાકાને શું કહીશ?સમીર એનાં માબાપનો એક જ દીકરો હતો ,એના માબાપ આખી જીદગી સ્વતંત્રપણે ભારતમાં રહેતાં હતાં ,એમણે સમીર પાસે કોઈ અપેક્ષા રાખી નહોતી,મમ્મીના ગુજરી ગયા પછી પાપા પહેલીવાર સમીરને ત્યાં આવ્યા હતા,નીના સાથે પાપાના દિવસો આનંદથી પસાર થતા હતા.પણ બે   વર્ષ પહેલા અચાનક હાર્ટ એટેકથી એ ગુજરી ગયેલા .એમના અસ્થિપુજને નર્મદા નદીમાં પધરાવવાની એમની અંતિમ ઈચ્છા હતી .એને સમય મળતો નહોતો,ક્યારેક યાદ આવતું પણ મેળ પડતો નહોતો .મનુકાકા ભારત જતા પહેલા એને ત્યાં સેક્રોમેન્ટો બઘાને મળીને જવાના હતા ,પાપાના અસ્થિપુંજ લઈ જઈ નર્મદામાં પધરાવવાનું એમણે માથે લીધું હતું  .એમની ઇચ્છા તો સમીર જોડે આવે એવી હતી પણ સમીરને સમય નહોતો .છેલ્લા ચાર દિવસથી એક નાનકડું પીળું બોક્ષ,એ શોઘી રહ્યો હતો ,એના પાપાના અવશેષો રાખરૂપે એ પીળા બોક્ષમાં એણે ગરાજની કેબિનેટમાં મૂક્યા હોવાનું એને યાદ હતું .એણે ગરાજમાં ઉઘું છ ત્તુ કરી નાખ્યું ,પણ બોક્ષ મળતું નથી,હવે શું કરવું ?પાપાની અંતિમ ઈચ્છા પૂરી નહિ થાય?મનુકાકા શું માનશે?’અરે,મારો અંતરઆત્મા મને કેમ કરી માફ કરશે’? ,સમીર એવો રૂઢીચુસ્ત નહોતો,પણ આ એની ઈચ્છાનો સવાલ નથી ,એના પાપાની અંતિમ ઈચ્છાને પૂરી કરવી એની ફરજ હતી.આજસુધી એણે બોક્ષ ગુમ થયાની વાત કોઈને કરી નહોતી .એને ખાતરી હતી કે એને એ પીળું બોક્ષ મળી જશે, એક પછી એક કેબીનેટ એ  ખોલે છે,અને ધડાક દઈ બંધ કરેછે , એક ક્ષણ એને એમ લાગ્યું કે કફનથી ઓઢાવેલા શબને જોઈ રહ્યો છે.એના હાથ પગ ધ્રુજી ગયા ,એ સ્ટુલ પર બેસી ગયો ,એટલામાં એની પત્ની આવી ,એ ખુશ થતાં બોલી ,’હાય હની ,’ સમીરને લાગ્યું કોઈ લાકડા જેવો હાથ એનું ગળું દબાવી રહ્યો છે,એનાથી બોલાતું નથી .એની પત્ની જૂડી એની પાસે આવી બોલી ,’આર યુ ઓલરાઈટ સમીર ?’ સમીર બાળક જેવી લાચારીથી બોલ્યો,’આઈ લોસ્ટ માય ફાધર ‘ જૂડીને નવાઈ લાગી ,વાય આર યુ સો ઈમોશન ટુ ડે ? ‘સમીર કહે ,જૂડી ચાર દિવસથી હું મારા પાપા ના અવશેષોનું પીળું બોક્ષ શોધું છુ,મને ક્યાંય જડતું નથી.મારે મનુકાકાને આપવાનું છે.જૂડી કહે ,’કેબીનેટમાંથી તારી વસ્તુને હું નથી અડી .ડોન્ટ વરી યુ વીલ ફાઈન્ડ ઈટ ,’ જૂડી ઘરમાં ગઈ .

સમીરને આજે પહેલીવાર એમ લાગી આવ્યું કે એની પત્ની અમેરિકન છે,એ કેવી રીતે એના મનની વાત સમજી શકે?

ગયા રવિવારે એલ.એ.થી મનુકાકાનો ફોન આવ્યો હતો,એઓ રવિવારે સાંજે સેક્રોમેન્ટો આવશે.એમને બે દીકરા હતા ,એમનો બીજો દીકરો અનિલ અને સમીર સેક્રોમેન્ટોમાં સ્ટેટની ઓફિસમાં સાથે નોકરી કરતા હતા.મનુકાકા સાથે ફોનમાં વાત થઈ ત્યારે તે રાજી થયો હતો.મનુકાકા પાપા હતા ત્યારે એને ઘેર આવી રહેતા,છેલ્લે બે વર્ષ પહેલાં પાપાના ફયુનરલમાં આવેલા,મનુકાકા તેને

સગા દીકરા જેવો જ ગણતા ,રવિવારે સાંજે એણે અનિલ સાથે સહકુટુંબ ડીનર ગોઠવ્યું હતું .પાપાની ગેરહાજરીમાં મનુ કાકા એને માટે પિતા

સમાન હતા .સમીરને શું કરવું તેની સૂઝ પડતી નથી.જો મનુકાકાનો  ફોન ન આવ્યો હોત તો એણે બોક્ષની શોધ ન કરી હોત,એને થયું મનુકાકાને ફોન કરી કહી દઉં કે મળવા આવવું હોય તો આવો ,પાપાના અસ્થીનું એ પોતે કરશે .એને પાપાના  પ્રેમાળ અવાજના ભણકારા થયા’,સમીર તારા દિલની વાત કર,તું સાચું કહીશ તો તારી ભૂલ માફ ,’ એના પાપાએ એને સ્વતંત્રપણે કામ કરવા પ્રેર્યો હતો.ભૂલોથી શીખાય એવું માનતા .સમીર આક્રંદ કરતા મનને કોસતો હતો ‘મારી આ ભૂલથી હું શું શીખીશ? પાપા હવે તમે નથી ,તમારા અવશેષોની રાખ મેં ખોઈ નાખી ,અરે -રે મારું જીવન રાખ થઈ ગયું ‘.

જૂડી ડીનર માટે બોલાવતી હતી ,એને જમવાની ઈચ્છા નથી પણ નીનાનું મન રાખવા તેની પાસે ખુરશીમાં બેઠો,જૂડી બોલી,તારી ડીશ આ બાજુ છે,આજે નીના પાસે કેમ બેઠો?નીના ખુશ થઈ બોલી’,ગ્રાંડ પા મારી પાસે બેસતા,ડેડી તમે મારી પાસે બેસો ‘

જૂડી કહે,’સમીર તું ખૂબ થાકેલો દેખાય છે.ટેઈક રેસ્ટ .’ સમીરે નીનાને ગુડનાઈટ કહી વહાલ કર્યું,એણે બેડરૂમમાં જતા જતા ખાલી ખુરશીને જોયા કરી.એને જાણે આખું ઘર ખાલી દેખાયું ,એ પોતે પણ સાવ ખાલી હતો ,પાપાની ખાલી ખુરશી  …એને   પાસળામાં સણકો ઉપડયા જેવું દર્દ થયું .

સમીર બેડરૂમમાં ગયો પણ એને ચેન નથી,એણે અનિલને ફોન કર્યો,ફોનમાં અનિલકહેતો હતો ‘હલો,સમીર આજે વહેલો ઓફિસથી નીકળી ગયો ,’ ‘હા,પણ કંઈ કામ થયું નહિ,સમીરના અવાજમાં નિરાશા હતી .અનિલે પૂછ્યું ‘હું કંઈ મદદ કરી શકું?’સમીરે જવાબ આપ્યો,’તારા સિવાય બીજા કોને કહું?જૂડી સમજી શકે તેમ નથી .’એણે બોક્ષ ગુમ થયાની વાત અનિલને કરી,અનિલને  થયું બીજું કંઈ ખોવાયું હોય તો નવું લવાય,એને સમીરનો પ્રશ્ન વિકટ લાગ્યો,એણે સમીરને કહ્યું,’હું મારી પત્ની શીલા સાથે ચર્ચા કરી કાલે તને જણાવીશ,શીલા ધાર્મિક છે,કોઈ માર્ગ બતાવશે .’

સમીર વિચારતો હતો ‘શું મારા પ્રશ્નનો ઉકેલ ઘર્મ લાવી શકે?’આજસુધી એ માનતો કે જેને જેમાં શ્રઘા હોય તેમાં માને .એ બધાનું માન રાખતો,એને મન પ્રમાણિકતાથી જીવન જીવવું એ જ ભાવ હતો .એ જૂડી સાથે ક્યારેક ચર્ચમાં જતો ,તો પાપાને મંદિરે પણ લઈ જતો.પાપાની અંતિમ ઈચ્છા જૂઠું બોલીને ,છેતરામણીથી તો ન પૂરી  થાય , એને રાત્રે ઊઘમાં પણ પ્રશ્નો ડંખતા રહ્યા,એ પાપાનો ગુનેગાર હતો ,મનુકાકાનું દિલ દુભાશે ,તેઓ શું કહેશે?નીના એના કુમળા મનમાં ડેડી વિષે શું માનશે ?
અનિલ અને શીલા મનુકાકાને એરપોટથી સીધા સમીરને ઘેર લઈ આવ્યા .મનુ કાકા સમીરને પ્રેમથી ભેટતા બોલ્યા ,મારે આ ઘર પહેલું ,મારા મોટાભાઈનો દીકરો એટલે મારો  હક્ક .સમીર કહે’ અમે તમારી રાહ જોતા હતા.’નીના શરમાતી હતી પણ મનુકાકાએ હાથ લાંબો કર્યો એટલે એમના ખળામાં બેસી ગઈ ,’બેટા હવે હું જ તારો ગ્રાન્ડ પા છુ .’ મનુકાકા નીના સાથે વાતો કરતા હતા.
જૂડી અને શીલા ડીનર ટેબલ તેયાર કરતા હતા ,અનિલ સમીરની સાથે ગરાજમાં ગયો .તેણે સમીરનો ફિક્કો ચેહરો જોઈ કહ્યું ,’બોક્ષ મળ્યું નહિ ?’સમીર નીચું જોઈ ગયો.અનિલે કહ્યું ,’તું ચિતા ના કરીશ ,શીલાએ એવું જ પીળું બોક્ષ તેયાર કર્યું છે.એમાં સાઈબાબાની ઉદી છે.એ કાયમ એની પૂજા માટે રાખે છે.એમાં કોઈ દોષ નથી ,મારા પપ્પા અને તારા કાકા એમનું મન રાખવા આ બોક્ષ એમને આપજે .’સમીરનું મન માનતું નથી ,એના મનમાં સર્પનો ડંખ લાગતો હતો.
ડીનર પૂરું થયું એટલે નીના પોતાના રૂમમાંથી તેણે બનાવેલું કાર્ડ લઈ આવી.અનિલે બોક્ષ સમીર તરફ ખસેડી ઈશારો કર્યો ,’આપી દે ‘,સમીરનો હાથ થીજી ગયો ,નીના બોક્ષને જોઈ કહે ,મારી પાસે પણ ગ્રાન્ડ પા ની મેમરીનું બોક્ષ છે ,એ દોડતી લેવા ગઈ ,એની પાછળ સમીર દોડ્યો .બોક્ષ લઈને આવતી નીનાને તેણે ઉચકી લીઘી .એણે નીનાને કહ્યું ‘ હવે મારે બીજી કોઈ ભેટ જોઈતી નથી ,મને  મારા પાપા
માટેની છેલ્લી બક્ષિસ મળી ગઈ .’
દસ દિવસ પછી અનિલ મનુકાકાને અને સમીરને એરપોટ પર વિદાય કરવા આવ્યો ત્યારે એના માન્યામાં નહોતું આવતું કે ખરેખર સમીર એના પાપાના અવશેષ પધરાવવા ભારત જઈ રહ્યો છે.સમીરનો ચેહરો પ્રસન્ન હતો,એક હાથથી તે મનુકાકાને મદદ કરતો હતો અને બીજા હાથની હેન્ડબેગ એના પાપાનો હાથ હોય તેમ ગોરવભેર ચાલતો હતો.
તરુલતા મહેતા
સૌ મિત્રોને ફાધર્સ ડેની અગણિત શુભેછા .પિતૃ દેવો ભવ: 11 જૂન 2014.