પ્રેમલતાબેન- સ્ત્રી પ્રેરણાનું વટવુક્ષ (તરુલતા મહેતા)

‘ખામોશ પ્રેમલતાબેન’ 

‘બેસું ન પગ વાળીને હવે,સરી રહું મન ચિન્ધ્યા જ માર્ગે ,

બેસું નહિ હવે ખામોશ રહીને ,મારા જ રંગે હવે રંગી લઉં મુજને.’

ચિર ખામોશી-શાંતિમાં સ્થિત પ્રેમલતાબેન આપણને સૌને જીવનમાં સદાય ક્રિયારત રહી  સર્જનાત્મક બની  અને નવાં ઉડાન સર કરવાની પ્રેરણા આપી ગયાં છે.એમના વિચારોનું આકાશ અતિ મુક્ત ,નિર્બન્ધ.જીવનમાં કઈક નવું કરવાની ,નવા ચીલા ચાતરવાની તેમની ધગશ અનંત હતી.બે એરિયાના વડીલ એટલે સૌના બા,પણ મારે મન આદરણીય ગુરુ અને પ્રેમાળ સખી.તેમનું

મનોઆકાશ,સુંદર વાણી ,પ્રેમાળ વર્તાવ હમેશાં તાજગીથી ભરેલું.એમનો હાસ્ય અને સ્નેહથી છલકાતો ચહેરો મારા માટે ગોરવપૂર્ણ

નારીનું બેનમૂન ઉદાહરણ.તેઓ સદાય યુવાન અને ઉત્સાહથી ભરપૂર,કલા ,સંગીત ,નુત્ય કે સાહિત્યના કાર્યક્રમો મજમુંદાર દંપતીથી શોભે.એટલું જ નહિ અનેક સાહિત્યકારો અને કવિઓને એમણે નીમન્ત્ર્યા છે.કેટલીય મહેફીલો માત્રાબેન મજમુદારના નિવાસે માણી છે.સમાજસેવાનું કામ મજમુદાર  કુટુંબે હમેશાં સહર્ષ કર્યું છે.

પ્રેમલતાબેન સ્ત્રી-પ્રેરણાનું વટવુક્ષ હતાં,વડોદરમાં 1920માં નાગર  જન્મેલા એઓને સાહિત્ય અને કલાનો શોખ ગળથુથીમાંથી મળેલો હતો.તેઓ કોલેજમાં તેજસ્વી વિદ્યાર્થી હતા,અને ઉત્તમ શિક્ષકા હતા.આજથી નવ દાયકા પહેલાં જયારે કન્યાઓને ભારતમાં  નિશાળમાં મોકલવાનું નહિવત હતું ત્યારે નાગર જેવી કોમમાં

નારી શિક્ષણ માટેની જાગૃતિ પ્રેરણાદાયક હતી.તેમના ‘કન્યાનું સ્વપ્ન ‘કાવ્યમાં નવા જમાનાની નારીનું સ્વપ્ન છે.સીતાની જેમ અગ્નિ પરીક્ષાનહિ પણ  સુનીતા વિલીયમની જેમ અવકાશના શિખર સર કરવાની મહેચ્છા ધરાવે છે.તેમના વિદ્યાર્થીકાળ અને યુવાનીમાં ગાંધીજીની સ્વાતન્ત્રની ચળવળની આબોહવા તેમનાં ફેફસામાં બળ પૂરતી હતી.કર્મયોગી ગાંધીજીની જેમ તેઓ હમેશાં

કાર્યરત રહ્યાં,પગ વાળીને બેસે તે પ્રેમલતાબેન નહિ,નિત મનમાન્યા  માર્ગ ચાલનારા હવે તેઓ અનંતની યાત્રાએ ઉપડી ગયાં છે,પણ એમનાં રંગે આપણને સૌને રંગીને ગયાં છે.તેમનું માતબર સર્જન ગુજરાતી સા હિત્યમાં હમેશાં યાદ રહેશે.તેમની કવિતા,વાર્તાઓ ,લેખો ,અનુવાદો અને બીજું ધણું મારા જેવા સેંકડોને પ્રેરણાના પીયુષ પાશે.તેમનું જીર્ણ થયેલું વસ્ત્ર આપણી વચ્ચેથી કાળના વાયરામાં ઉડી ગયું છે,પણ તેમનાં શબ્દોનો વારસો આપણા હેયામાં સદાય જીવંત રહેશે.તેમને મારી વંદનીય,ભાવભરી અંજલિ.

તરુલતા મહેતા

કન્યા નું સ્વપ્ન

પાંચીકા  રમું ને , ઊછાળું આકાશમાં
ફૂંદડી  ફરું ને ફરેજ પૃથ્વી

એક સપનું મખમલી મનમાં
અર્ધ ચન્દ્ર ને ઝૂલે ઝૂલું ઉચેરું

વળી પાછું થાય બનું હું વીરાંગના
ઉડાવો ઝંડો ,રહું મોખરે રણે

સીતા શું બેસું ,ધનુષઘોડલે
ભૂલાવું હું અગ્નિ પરીક્ષા

મહિલાતણી પછી તો થાય રક્ષા
વેચાવું મારે નહી તારામતિ શું

દ્રોપદી શાં ન ચીર મારા ખેંચાય
દડો બનાવી ધરાને ,ધરાને હું ઊછાળું

મીરાં શો રંગ મતવાલો જમાવું
સ્વાતંત્ર્ય નો જ શ્વસી રહું પ્રાણવાયુ

અવકાશમાં ઉડું ચાવલા જેવું
ગોતી વળું હું બ્રહ્માંડના પડને

હવે તો ચહું સુનીતા વિલયમશું
ખોજવાને જ ,અંતરીક્ષમાં  ઉડે

ટકે ના પગ હવે ધરતી પર
મારે ન કોઈ કિનારે નિર્બંધ હું

બેસું ન પગ વાળીને હવે
સરી રહું મનચિંધ્યા  જ માર્ગે

બેસું નહિ હવે ખામોશ રહીને
મારાજ રંગે હવે રંગી લઉં મુજને

પ્રેમલતા મજમુંદાર

બાએ લીધી અંતિમ ઉડાન -​પ્રેમલતા મજમુંદાર​ ની ચિર વિદાય-પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા-

બેસું નહિ હવે ખામોશ રહીને
મારાજ રંગે હવે રંગી લઉં મુજને

IMG_1978કન્યા નું સ્વપ્ન

પાંચીકા  રમું ને , ઊછાળું આકાશમાં
ફૂંદડી  ફરું ને ફરેજ પૃથ્વી

એક સપનું મખમલી મનમાં
અર્ધ ચન્દ્ર ને ઝૂલે ઝૂલું ઉચેરું

વળી પાછું થાય બનું હું વીરાંગના
ઉડાવો ઝંડો ,રહું મોખરે રણે

સીતા શું બેસું ,ધનુષઘોડલે
ભૂલાવું હું અગ્નિ પરીક્ષા

મહિલાતણી પછી તો થાય રક્ષા
વેચાવું મારે નહી તારામતિ શું

દ્રોપદી શાં ન ચીર મારા ખેંચાય
દડો બનાવી ધરાને ,ધરાને હું ઊછાળું

મીરાં શો રંગ મતવાલો જમાવું
સ્વાતંત્ર્ય નો જ શ્વસી રહું પ્રાણવાયુ

અવકાશમાં ઉડું ચાવલા જેવું
ગોતી વળું હું બ્રહ્માંડના પડને

હવે તો ચહું સુનીતા વિલયમશું
ખોજવાને જ ,અંતરીક્ષમાં  ઉડે

ટકે ના પગ હવે ધરતી પર
મારે ન કોઈ કિનારે નિર્બંધ હું

બેસું ન પગ વાળીને હવે
સરી રહું મનચિંધ્યા  જ માર્ગે

બેસું નહિ હવે ખામોશ રહીને
મારાજ રંગે હવે રંગી લઉં મુજને

પ્રેમલતા મજમુંદાર

ગગને ઉડવું……

આજના શુભ દિવસે સૂર્ય ધનુ રાશીમાંથી મકર રાશીમાંસ્થાનાંતર કરે છે. ત્યારે ઉત્તરાયણ શરૂ થાય છે. સૂર્યપૃથ્વી આજુબાજુની પોતાની પરિભ્રમણની દિશામાં પરિવર્તનકરી ઉત્તર દિશામાં ખસે છે.આ પર્વ નિમિત્તે ‘દાન’ દેવું શુભ માનવામાં આવે છે. પતંગ ચગાવવાનો મહ્મા અનેરો છે. ગુજરાત તેના માટે પ્રથમ સ્થાનેઆવે છે. ભીષ્મ પિતામહ ઈચ્છા મૃત્યુને આ શુભ દિને આવકારે છે.

Posted on: January 14, 2015

**************************************************************************

મિત્રો આકાશમાં ઉડવું કોને ના ગમે ?પતંગ એટલે સ્વતંત્રતાનું  પ્રતિક આકશમાં  ઉડવું છે.અહી કઈ નવું નથી ..રસીલું નથી ફક્ત અંતરમાંથી ઉલેચાએલી  લાગણીઓને શબ્દો થી સજાવી કવિતામાં મુકાયા  છે .દરેક સ્ત્રીને સુનીતા,કલ્પના ચાવલા કે મીરાં બનવું છે . આ હું નહિ 94 વર્ષના બા પ્રેમલતા મજમુંદાર કહે છે. 

કન્યા નું સ્વપ્ન

પાંચીકા  રમું ને , ઊછાળું આકાશમાં
ફૂંદડી  ફરું ને ફરેજ પૃથ્વી

એક સપનું મખમલી મનમાં
અર્ધ ચન્દ્ર ને ઝૂલે ઝૂલું ઉચેરું

વળી પાછું થાય બનું હું વીરાંગના
ઉડાવો ઝંડો ,રહું મોખરે રણે

સીતા શું બેસું ,ધનુષઘોડલે
ભૂલાવું હું અગ્નિ પરીક્ષા

મહિલાતણી પછી તો થાય રક્ષા
વેચાવું મારે નહી તારામતિ શું

દ્રોપદી શાં ન ચીર મારા ખેંચાય
દડો બનાવી ધરાને ,ધરાને હું ઊછાળું

મીરાં શો રંગ મતવાલો જમાવું
સ્વાતંત્ર્ય નો જ શ્વસી રહું પ્રાણવાયુ

અવકાશમાં ઉડું ચાવલા જેવું
ગોતી વળું હું બ્રહ્માંડના પડને

હવે તો ચહું સુનીતા વિલયમશું
ખોજવાને જ ,અંતરીક્ષમાં  ઉડે

ટકે ના પગ હવે ધરતી પર
મારે ન કોઈ કિનારે નિર્બંધ હું

બેસું ન પગ વાળીને હવે
સરી રહું મનચિંધ્યા  જ માર્ગે

બેસું નહિ હવે ખામોશ રહીને
મારાજ રંગે હવે રંગી લઉં મુજને

પ્રેમલતા મજમુંદાર

********************

પરિંદો આઝાદ ગગને વિહરે છે

માનવ જમીન પર તારું સ્વર્ગ છે!

*******************

જીવનમાં પતંગ ભલે આસમાને ચડાવજો.

પગનો ધરા સાથે અટૂટ નાતો જોડજો

આસમાને ચડેલો પતંગ ધરાને આલિંગશે

અહંકારનો નશો અંતે જમીન પર લાવશે !

***********************************

ઉત્તરાયણમાં કેટલાંય નજરોનાં પેચ લડાવશે,

કેટલાંય કપાશે, કેટલાંય લપેટાશે

        ******************************

મિત્રો આપના વિચારો પતંગ માટે અને  મકર સંક્રાંતિ અહી ઉમેરી દયો 

પ્રેમલતા બેન મજમુંદાર-જન્મદિવસના વધામણા,-

rosex

મિત્રો,

આપણા શબ્દોના સર્જનના લેખિકા પ્રેમલતા બેન મજમુંદાર ને એમના જન્મદિવસના વધામણા,આમ તો આપણે થોડા મોડા પડ્યા છે ,પરંતુ નેવું વર્ષ પછી દરેક દિવસ જાણે જન્મદિવસ બા  વિષે હું કહું એના કરતા એમનું કાર્ય વધુ બોલે છે, શબ્દોનું સર્જન મેં તો હમણાં શરુ કર્યું ગણાય ,પણ બાએ તો સર્જનાત્મક લેખન પ્રવૃત્તિ ઘણા વર્ષ પહેલા શરુ કરી હતી ,આજથી ઘણા વર્ષ પહેલા એમનું આ સમણું હતું કે લોકો કલમ ઉપાડે… એમણે એમની બે પંક્તિમાં કહું છે …..કે પાંચીકા રમું ને ઊછાળુ આકાશમાં ,એક સપનું મખમલી મનમાં …

સૌથી મોટીવાત એ છે કે લેખન ,સમાજ સેવા ,પ્રોત્સાહન આપતા આપતા તેઓ એક માયાળુ સહ્ચારિણી બન્યા ,દાદા સાથે ખભે ખભા મિલાવી તેમના વિચારોને માન દઈ હુદયથી સાથ આપ્યો ,એટલુજ નહિ એમની પ્રવૃતિમાંથી પોતાને ગમતી સર્જનાત્મક પ્રવૃત્તિ શોધી બા (પ્રેમલતા બેન )એક લેખિકા બન્યા ,અને દુઃખતા ઘુટણ ની ફરિયાદ ન કરતા હાથમાં થેલો અને લાકડી લઇ પોતાની આકાશમાં ઉડવાની ઝંખના આજે પણ પંચાણું વર્ષે ઉત્સાહ સાથે ચાલુ રાખી છે, એવા પ્રેમલતા બેનને દરેક વાચકો તરફથી અને લેખક ,લેખિકા,અને ગુજરાતી સમાજવતી  જન્મદિવસની ખુબ ખુબ શુભેચ્છા। …

આ સાથે આપણા બ્લોગના નવા લેખિકા ચંદ્રિકાબેન વિપાણી ને પ્રેમે આવકારું છું અને એમની લખેલ કવિતા બા  ને  શબ્દોનાસર્જન પર અર્પણ કરું છું.

premlata

જન્મદિવસના હાર્દિક અભિનંદન.

સદા બહાર બનીને હસતા રમતા આપણા આ બેન.

સન્માન આપી સહુને ખુશખુશાલ રાખતા આપણા બેન.

વ્યથા કથા સંભાળવી સહુની ,સાચો રાહ દેખાડે આપણા વ્હાલા બેન.

આગળ વધવા ઉત્સાહી કરે, ના પાછળ હઠતા  કદી બેન.

બચપણ, જવાની વિતાવ્યા, તે હામ ભીડી મારી બેન

જીવન એક પડકાર છે ,એવો દીધો સહુને સંદેશ તે મારી બેન

રુકવાનું કામ નહિ ,આગળ વધવું એવું બસ લક્ષ તારું બેન

સુંદર કર્યો એવા કર્યા  કે અમે અનુસરીએ તને સહુ મારી બેન.

દાદાજીને આપી સહકાર, મધમધતું બનાવે તું જીવન બેન.

પુરક  બન્યા એકબીજાના,જાણે એ ગાંધી તું કસ્તુરબા મારી બેન.

વૃધાવ્સ્થાના આ સુવર્ણકળશને પ્રેમ થી દીપાવે બેન.

જીવન નદી સમું સહજ  બનાવી ,પરિપૂર્ણ બનાવે અમારી વ્હાલી  બેન.

—ચંદ્રિકાબેન વિપાણી—-

પ્રેમલતા મજમુંદાર

પ્રેમલતા મજમુંદાર  નો પરિચય એટલે બે અરીયાના બા
અમેરિકામાં” સર્જનાત્મક લેખન ” પ્રવુતિ શરુ થતાં તે થોડો વખત તેના પ્રેસિડેન્ટ તરીકે રહ્યા . આજે આપણે એક કવિએત્રી  તરીકે ઓળખશું.

એમની કવિતામાં સ્વપ્નો છે માત્ર એક કોડીલી કન્યાના નહી ..પરંતુ સમગ્ર સ્ત્રી જાતિના  વિષે ની વાત છે .

આકશમાં  ઉડવું છે .અહી કઈ નવું નથી ..રસીલું નથી ફક્ત અંતરમાંથી ઉલેચાએલી  લાગણીઓને શબ્દો થી સજાવી કવિતામાં મુકાયા  છે .દરેક સ્ત્રીને સુનીતા,કલ્પના ચાવલા કે મીરાં બનવું છે . અને અંતમાં …

બેસું નહિ હવે ખામોશ રહીને
મારાજ રંગે હવે રંગી લઉં મુજને ..એક ખમીરવંતી  અને દ્રઢ કવીએત્રીના દર્શન  થાય છે ..પ્રેમલતા માસી મનચિંધ્યા   માર્ગે  જવામાં માને છે એ વાત જેમ વાંચશો  એમ પામતા જશો..

આ માત્ર સ્ત્રીના  સ્વપ્નોને  વાચા આપતું કાવ્ય નથી પરંતુ પ્રોત્સાહન આપતું એક પ્રેરણાતમ્ક કાવ્ય છે ..
.

 


કન્યા નું સ્વપ્ન

પાંચીકા  રમું ને , ઊછાળું આકાશમાં
ફૂંદડી  ફરું ને ફરેજ પૃથ્વી

એક સપનું મખમલી મનમાં
અર્ધ ચન્દ્ર ને ઝૂલે ઝૂલું ઉચેરું

વળી પાછું થાય બનું હું વીરાંગના
ઉડાવો ઝંડો ,રહું મોખરે રણે

સીતા શું બેસું ,ધનુષઘોડલે
ભૂલાવું હું અગ્નિ પરીક્ષા

મહિલાતણી પછી તો થાય રક્ષા
વેચાવું મારે નહી તારામતિ શું

દ્રોપદી શાં ન ચીર મારા ખેંચાય
દડો બનાવી ધરાને ,ધરાને હું ઊછાળું

મીરાં શો રંગ મતવાલો જમાવું
સ્વાતંત્ર્ય નો જ શ્વસી રહું પ્રાણવાયુ

અવકાશમાં ઉડું ચાવલા જેવું
ગોતી વળું હું બ્રહ્માંડના પડને

હવે તો ચહું સુનીતા વિલયમશું
ખોજવાને જ ,અંતરીક્ષમાં  ઉડે


ટકે ના પગ હવે ધરતી પર
મારે ન કોઈ કિનારે નિર્બંધ હું

બેસું ન પગ વાળીને હવે
સરી રહું મનચિંધ્યા  જ માર્ગે

બેસું નહિ હવે ખામોશ રહીને
મારાજ રંગે હવે રંગી લઉં મુજને

પ્રેમલતા મજમુંદાર