Category Archives: કલ્પના બેન રઘુ શાહ

૨૧ – શબ્દના સથવારે – ટપાલ – કલ્પના રઘુ

ટપાલ ટપાલ શબ્દ ‘ટપ્પો’ પરથી આવ્યો. ડાક, પત્ર, ચિઠ્ઠી, કાગળ, પોસ્ટકાર્ડ, અંતરદેશીય, પરબીડીયુ એટલે ટપાલ. અંગ્રેજીમાં તેને ‘Post’ કે ‘Mail’ કહેવાય. જેમાં પત્રો નંખાય તેને ટપાલપેટી કહેવાય. ટપાલને, જે તે વ્યક્તિ સુધી પહોંચાડનારને ડાકીયા, ટપાલી કે પોસ્ટમેન કહેવાય. આ માટેની … Continue reading

Posted in કલ્પના બેન રઘુ શાહ, કલ્પના બેન રઘુ શાહ, શબ્દના સથવારે, Uncategorized | Tagged , , , , , , | 6 Comments

૨૦ – શબ્દના સથવારે – કામધેનુ – કલ્પના રઘુ

કામધેનુ કામધેનુ એટલે ઇચ્છા પૂરી કરનારી ગાયમાતા. કામ એટલે ઇચ્છા અને ધેનુ એટલે ગાય. કામધેનુ એ સમુદ્રમંથન વખતે નિકળેલા ચૌદ રત્નોમાંનુ એક રત્ન છે. જેનામાં કલ્પવૃક્ષની જેમ યાચકની સર્વ ઇચ્છા પૂરી કરવાની શક્તિ હતી. જેમ દેવોમાં વિષ્ણુ, નદીઓમાં ગંગા શ્રેષ્ઠ … Continue reading

Posted in કલ્પના બેન રઘુ શાહ, કલ્પના બેન રઘુ શાહ, શબ્દના સથવારે, Uncategorized | Tagged , , , , , , | 8 Comments

૧૯ – શબ્દના સથવારે – ચાટલું – કલ્પના રઘુ

ચાટલું ચાટલું એટલે અરીસો, આયનો, દર્પણ, આભલું. અંગ્રેજીમાં તેને ‘Mirror’ કે ‘Looking Glass’ કહેવાય છે. જેના વગર તમારી સુંદરતા અધૂરી છે. આ સુંદરતાને કોન્ફીડન્સ સાથે જોડી રાખવાનું કામ કરે છે તે ચાટલાનો ઇતિહાસ જાણવો રહ્યો. આદિકાળમાં જ્યારે ચાટલું ન હતું … Continue reading

Posted in કલ્પના બેન રઘુ શાહ, કલ્પના બેન રઘુ શાહ, શબ્દના સથવારે, Uncategorized | Tagged , , , , , | 11 Comments

૧૮ – શબ્દના સથવારે – ધૂંસરી – કલ્પના રઘુ

ધૂંસરી ધૂંસરી એટલે ધુરા, ઢૂંસો, મુક્કો, ઝૂંસરી, ધૂંસર, કાવડ. ગાડી, હળ, વિગેરે ખેંચવા માટે બળદની ખાંધ ઉપર મૂકવામાં આવતુ આડુ લાકડું. કામ, સત્તા કે જવાબદારીનો બોજો કે આગેવાની. લગ્નગ્રંથિ અથવા બે વ્યક્તિને સંલગ્નિત કરનારૂં અન્ય કોઇ બંધન, ગુલામી, શાસન, અંકુશ. … Continue reading

Posted in કલ્પના બેન રઘુ શાહ, કલ્પના બેન રઘુ શાહ, શબ્દના સથવારે, Uncategorized | Tagged , , , , , , | 7 Comments

૧૭ – શબ્દના સથવારે – ઘંટ – કલ્પના રઘુ

ઘંટ ઘંટ શબ્દનો વિચાર આવતાં જ મનમાં અનેક પ્રકારનાં ઘંટ વાગવા માંડે છે અને દિલમાં ઘંટડીઓ. મોટો હોય તે ઘંટ અને નાની હોય તે ઘંટડી. અંગ્રેજીમાં ઘંટને ‘બેલ’ કહેવામાં આવે છે. ઘંટ એટલે ધાતુ (કાંસા)ની ઊંધા પ્યાલાના આકારની કે જાડી … Continue reading

Posted in કલ્પના બેન રઘુ શાહ, કલ્પના બેન રઘુ શાહ, શબ્દના સથવારે | Tagged , , , , , | 13 Comments

૧૬ – શબ્દના સથવારે – પતંગ – કલ્પના રઘુ

પતંગ સમગ્ર વિશ્વના નભમંદિરમાં સૂર્યનારાયણનો ઉદય થતાંજ છપ્પન ભોગનો રંગીન અન્નકૂટ એટલે ૧૪ જાન્યુઆરી ઉત્તરાયણમાં ચઢાવાતા પતંગ. પતંગને અંગ્રેજીમાં કાઇટ કહે છે. પતંગનો ઇતિહાસ ઇસુ પૂર્વેનો છે. તેની શોધ અંગે મતમતાંતરો છે. ચીનમાં એક ખેડૂતે સૌ પ્રથમ પતંગની શોધ કરી … Continue reading

Posted in કલ્પના બેન રઘુ શાહ, કલ્પના બેન રઘુ શાહ, શબ્દના સથવારે, Uncategorized | 6 Comments

૧૫ – શબ્દના સથવારે – રંગ – કલ્પના રઘુ

રંગ સમગ્ર સૃષ્ટિ રંગોના અપાર વૈવિધ્યથી સોહી રહી છે. આ રંગ શું છે? રંગ એટલે લાલ, પીળો, વાદળી, લીલો, વિગેરે., પટ, અસર, આનંદ, મસ્તી, નશો, સ્નેહ, આબરૂ. અંગ્રેજીમાં કલર કહેવાય. રંગોનુ પણ એક સરસ વિજ્ઞાન છે. રંગોની સમગ્ર સૃષ્ટિ પ્રકાશ … Continue reading

Posted in કલ્પના બેન રઘુ શાહ, કલ્પના બેન રઘુ શાહ, શબ્દના સથવારે, Uncategorized | 5 Comments

૧૪ – શબ્દના સથવારે – લોલક – કલ્પના રઘુ

લોલક લોલક એટલે પેનડ્યુલમ, કાનનું એક ઘરેણુ, પેન્ડન્ટ. ગેલેલિયોએ દેવળમાં લટકતા ઝુમ્મરને ઝોલા ખાતા જોયા બાદ લોલકની શોધ કરી અને તેનો ઉપયોગ ઘડિયાળમાં શોધી કાઢયો. લોલકનો વ્યવહારમાં ઉપયોગ સોળમી સદીમાં હ્યુજીન્સ નામના વૈજ્ઞાનિકે કર્યો. તેણે ઘડિયાળમાં વધુ ચક્રો ઉમેરીને ચંદા … Continue reading

Posted in કલ્પના બેન રઘુ શાહ, કલ્પના બેન રઘુ શાહ, શબ્દના સથવારે, Uncategorized | 6 Comments

૧૩ – શબ્દના સથવારે – પટારો – કલ્પના રઘુ

પટારો પટારો એટલે મોટી પેટી, પૈડાવાળો પટારો, પાણીની નીચે પાયો નાંખવા માટે વપરાતી લોઢાની જલાભેદ્ય પેટી. કચ્છી ભાષામાં તેને મજૂસ કહે છે. અંગ્રેજીમાં તેને બોક્સ, ચેસ્ટ કહેવાય છે. સામાન્યતઃ પટારો લાકડાનો બનેલો હોય છે. તેને ઉપરથી ખોલવામાં આવે છે. તેમાં … Continue reading

Posted in કલ્પના બેન રઘુ શાહ, કલ્પના બેન રઘુ શાહ, શબ્દના સથવારે, Uncategorized | 6 Comments

૧૨ – શબ્દના સથવારે – સૂપડું – કલ્પના રઘુ

સૂપડું ‘સૂપડું સવા લાખનું, ઝાટકો રે ઝાટકો’ આ ગરબાના શબ્દો સાંભળતા લાગે કે સૂપડા જેવી ચીજ આટલી કિમતી કેવી રીતે હોઇ શકે? સૂપડું સદીઓથી વપરાશમાં છે અને તેના અનેક ઉપયોગો છે. સૂપડું, અનાજ ઝાટકવાનું સાધન છે. ‘સૂપડે આવવું’ એટલે ઋતુમાં … Continue reading

Posted in કલ્પના બેન રઘુ શાહ, કલ્પના બેન રઘુ શાહ, શબ્દના સથવારે, Uncategorized | 10 Comments