અજ્ઞાતવાસ -પ્રકરણ -૮-જિગીષા દિલીપ

સફળતા એટલે….

વિચારનાં વંટોળે મારું મગજ બહેર મારી ગયું હતું! શું કરીશ હવે? બધાં બુકીઓને મોંઢું કેવીરીતે બતાવીશ ? ક્યાંથી લાવીશ આટલા બધાં પૈસા?? વિચાર કરી કરીને!મગજ સુન્ન થઈ ગયું હતું.આખી રાત મટકું માર્યા વગર વિતાવી હતી.સવાર પડતાં રુટીન મુજબ ભાઈ અને બહેન ચાલવા ગયાં.રુખીબાનો બાથરુમ બંધ થવાનો અવાજ આવ્યો અને હું ઊભો થયો. બે ત્રણ જોડી કપડાં એટેચીમાં નાંખ્યાં અને હું ઘરની બહાર નીકળી જવા તૈયાર થયો.એક ઘડી ઊભો રહ્યો,અને બારણું ખખડાવી રુખીબાને કીધું,” બા,હું કામથી બહાર જાઉં છું ,મને રાત્રે ઘેર પાછા આવતાં મોડું થશે,” અરે !નાસ્તો તૈયાર છે ,કરીને જા,હું આ બહાર આવી,” રુખીબા બોલતાં રહ્યાં અને હું તો સડસડાટ ઘરમાંથી નીકળી ગયો.મને ક્યાં જઉં તે સમજાતું નહોતું અને હું સીધો રેલ્વે સ્ટેશન ગયો.અને મને વિજય યાદ આવી ગયો.અને હું ટિકિટ લઈ ટ્રેનમાં બેસી ગયો.
વિજય,મારો કાકા અને માસીનો દિકરો.મારા કાકાની સાથે મારાં સગાં માસીનાં લગ્ન થયાં હતા.વિજય સાથે નાનપણથી જ મારે બહુ બનતું.મારા સગા ભાઈથી પણ વધારે.મારાં બધાં સુખ દુ:ખનો ભાગીદાર.આમતો ભાઈને કોઈ સગાં ભાઈ બહેન હતાં નહીં.મામાને ઘેર રહીને તે ભણ્યા,ગણ્યા અને પરણીને પણ મામાને ઘેર અમદાવાદમાં જ રહ્યાં.મામા જ પિતા અને મામાનાં દીકરા જ સગાં ભાઈઓ અને મારાં સગા કાકા પણ…

ટ્રેન જેટલી ઝડપથી ચાલી રહી હતી તેટલીજ મારી વિચારોની ગતિ.રસ્તામાં નર્મદાનો બ્રિજ આવ્યો ત્યારે તો મને થયું કે ટ્રેનમાંથી કૂદી પડું નર્મદામાં,ઊભો થયો ટ્રેનનાં બારણા પાસે સળિયા પકડીને નર્મદાની લહેરોને જોતો રહ્યો. ઠંડા પવનની લહેરખીમાંથી જાણે રુખીબાનો અવાજ સંભળાયો,”જીવનમાં સફળતા મેળવવા જતાં ક્યારેક હાર મળે ,તો દરિયા કે નદીની અંદર જોવાને બદલે તારી જાતની અંદર જોઈને સફળતાને તેમાં જ શોધવા પ્રયત્ન કરજે.તારી જાતમાંથી આત્મવિશ્વાસ ક્યારેય ઓછો ન થવો જોઈએ.પોતાની જાતમાં અવિશ્વાસ એ જ મોટી જીવનની હાર.કુદરત ક્યારેક તમને પાઠ ભણાવે પણ તેમાં હાર ન માનો તો જ તમે સાચો જીવનનો અર્થ સમજ્યાં કહેવાય.”રુખીબાનાં નિર્વ્યાજ પ્રેમ અને જીવનનું અદ્ભૂત તત્વજ્ઞાન સમજાવતી વાતોએ જ મને હિમંત આપી.અને હું દરવાજો બંધ કરી પાછો સીટ પર બેસી ગયો.
મારાં બધાં કાકાઓ,મામા,માસી ખૂબ શ્રીમંત અને મોટી મોટી ઈન્ડસ્ટ્રીનાં માલિક અને મારે ,ભાઈ એક્ટર અને બહેન ટીચર. ભાઈને પાર્ટનરશીપમાં ધંધો ખરો પણ ભાઈને ધંધામાં રસ નહીં,પાર્ટનર થોડું બહુ કમાઈને આપે?હું મારાં કાકા કે માસીને ઘેર જઈને આવું પછી બાને કહેતો,” બા, હું મોટો થઈ ખૂબ પૈસા કમાઈશ અને સફળ માણસ થઈશ.હું તમને ,બહેન અને ભાઈને ખૂબ પૈસા કમાઈ ને ખુશ કરી દઈશ.”સફળતાનો પર્યાય મારે માટે અઢળક પૈસા જ હતો.

ત્યારે બા કહેતાં,” બેટા,નકુલ ,સફળતા એટલે પૈસા કમાવવા નહીં.તું જે રીતે જીવે એમાં તને આનંદ આવે તે,તું તારી જાતથી ખુશ હોવો જોઈએ.જો જયદેવ,પાસે બીજા ભાઈઓ જેટલા પૈસા નથી પણ તેની કલાથી સાહિત્યથી તેના નાટકનાં સર્જનથી તે કેટલો ખુશખુશાલ રહે છે.તે લેખક ,નાટ્યકાર,એક્ટર,કાર્ટુનીસ્ટ,કોમેડીઅન,કોલમીસ્ટ -બધી કલાનો સરવાળો છે.ખુશ છે અને બીજાને ખુશ કરે છે.અને ખાલી ભારત જ નહીં દુનિયાનાં કેટલાય દેશનાં લોકો તેને ઓળખે છે અને ચાર્લી ચેપ્લીનથી માંડીને ‘ચકોર’ જેવા જગતનાં મોટા મોટા કલાકારોને તે મળે છે. મોટા કલાકારો સાથે નાટક કરે છે.અને દુનિયા તેની કલાની કદર કરે છે.પોતાની જાતમાં મસ્ત રહે છે.
ટ્રેનની સાથે સાથે વિચારોની ધસમસતી ગતિ સાથે જ અમદાવાદ આવી ગયું અને હું રિક્ષામાં વિજયને ત્યાં પહોંચી ગયો.મને અચાનક આવેલ જોઈ વિજય જરા આશ્ચર્ય પામ્યો.પણ કંઈ બોલ્યો નહીં. મને ખૂબ ઉદાસ જોઈ અને અચાનક આવેલ જોઈ તે વિચારમાં પડેલો હતો.મેં એને હું ઘેરથી અહીં કહ્યા વગર જ આવી ગયો છે તે પણ કહ્યું.
રાત્રે વિજયનાં ઘરની ફોનની ઘંટડી વાગી.વિજયે મને તારો ફોન છે કહી વાત કરવાનું કહ્યું. મારો ફોન?હું જરા ગભરાયો! કોનો ફોન હશે?સામે છેડે ભાઈ હતા.ભાઈએ કહ્યું,” બેટા, બોલ કેમ છે….નકુલ .?તેમના અવાજમાં ધ્રુજારી અને પ્રેમ બંને હતા.સાંભળ ….વિજયે મને વાત કરી,મને ખબર પડી એટલે મેં તને ફોન કર્યો.હું કંઈ પણ બોલું એ પહેલાં જ ભાઈ બોલ્યા. હું તારી ઉદાસી અને નારાજગીનું કારણ જાણું છું.સારું થયું કે વિજયે,તું અમદાવાદ પહોંચ્યો અને તરત જ અમને ફોન કરીને કહી દીધું કે તું એના ઘેર છે.નહીંતો અમે કેટલી ચિંતા કરતા હોત! અને તારી મા અને રુખીબાનો વિચાર તારે નહીં કરવાનો?મેં તો એમને કહ્યું કે તારું અમેરિકા જવાનું મુલતવી થયું છે અને તારે વિદ્યાનગર જવું નથી એટલે તું રિસાઈને,મારાથી નારાજ થઈને કહ્યા વગર કાકાને ત્યાં ગયો છું.બેટા,વિજય સાથે રહી થોડો ફ્રેશ થઈ મઝા કરજે.હું તારો ગુસ્સો સમજું છું. પણ બેટા,બધાંનો રસ્તો નીકળશે.તું સમજ,હું એક્ટર,અમેરિકા ભણવાનાં તારા દસ-બાર લાખ રૂપિયા ક્યાંથી લાવું?થોડી ધીરજ રાખ,કંઈક રસ્તો નીકળશે…

હવે મને અમદાવાદમાં અઠવાડિયું થઈ ગયું હતું,મેં વિજયને બધી વાત ધીરે ધીરે કરી દીધી હતી. પણ તેને પણ કોઈ રસ્તો સુઝતો નહોતો.

અને… અને એક દિવસ સવારે ભાઈનો ફોન આવ્યો”,નકુલ,સાંભળ ,સૌથી પહેલાં તારાં બધાં ગુના માફ!મારી કંઈ ગેરસમજ થઈ લાગે છે!અહીં તો રોજ સવારે ગંદા લેંધા-ઝભ્ભા પહેરેલાં,જાતજાતનાં માણસો,નાની નાની કાગળની ચબરખીઓમાં ૧૦,૦૦૦ રૂપિયા,૧૨,૦૦૦ રૂપિયા,કોઈ ૯,૦૦૦ રૂપિયાનો હિસાબ લખીને આપી,તારા વિશે પૂછી ઉઘરાણી કરે છે.અને ઘોડાની રેસનાં બુકીનાં માણસો છે તેવું કહે છે.તો બેટા,આ બધું શું છે?તું જો ઘેર પાછો આવી જાય તો આપણે આ બધું ગમે તેમ કરીને પતાવી દઈએ.હું તને બધી મદદ કરીશ.તું ચિંતા ન કર અને પાછો આવી જા.રુખીબા અને બહેન પણ તારી ખૂબ ચિંતા કરે છે.વિજયે પણ ભાઈનાં કહેવા મુજબ જ મને કહ્યું કે ,”બધું ગળા સુધી આવી ગયું છે.તું ઘેર જઈશ તો કાકા જ તને મદદ કરશે.માબાપ જ આપણી ભૂલ હંમેશા માફ કરી દે અને તું તો નસીબદાર છે કે તને ,આવા cool પિતા મળ્યા છે.”આમ સમજાવી ,પોતેજ ટ્રેનની ટિકિટ કરાવી મને ટ્રેનમાં બેસાડી દીધો.ભાઈ તો મારા cool હતાં પણ મને બહેનની બહુ બીક લાગતી અને તે ખૂબ લાગણીશીલ હતી એટલે તેની ચિંતા પણ થતી.

હું ઘેર વહેલી સવારે લગભગ ૭.૦૦ વાગે પહોંચ્યો.બહેન ચાલવા ગઈ હતી અને ભાઈ મારી રાહ જોઈને બેઠાં હતાં.રુખીબાએ આસું સારતા બાથમાં લઈ ખૂબ વ્હાલ કર્યું. ઘેર પહોચ્યોં કે તરત જ ભાઈ મને કહે ,”ચાલ તું કપડાં બદલી ફ્રેશ થઈ તૈયાર થઈ જા. મારાં નાટકનો મારો એક ફેન અને મિત્ર ચિમનભાઈ બુકી છે.રતન ખત્રી મટકાકિંગનો પણ તે ખાસ માણસ છે.હું તને એના ઘેર લઈ જાઉં,તે કંઈ મદદ કરશે આપણને.”અમે સવાર સવારમાં લગભગ આઠ વાગ્યા પહેલાં જ ટેક્સી કરી ચિમનભાઈ બુકીનાં ત્યાં ગયા.બહેન હજુ ઘેર પાછી આવે એ પહેલાં જ અમે નીકળી ગયાં.ચિમનભાઈ બુકીનું ઘર નેપીયન્સી રોડ પર પાંચમે માળ ભવ્ય પેન્ટહાઉસ હતું.

અમને સવાર સવારમાં જોઈ ચિમનભાઈએ નવાઈ સાથે કહ્યું,”આવો ,આવો ,જયદેવભાઈ સવાર સવારમાં ઓચિંતા ક્યાંથી?અને આ હેન્ડસમ કોણ છે?” ભાઈએ કહ્યું”,મારો દીકરો છે ,મારે તમારું જરા કામ પડ્યું હતું.”ચિમનભાઈ અમને તેમના ટેરેસ ગાર્ડનમાં લઈ ગયાં.ચા નાસ્તાનો ઓર્ડર આપી,હિંચકા પર તે અને ભાઈ બેઠાં અને સામેની ખુરશીમાં હું.ભાઈને તો ઘોડા કે રેસ અંગે કંઈ ખબર નહીં એટલે ચિમનભાઈને તો એ અંગે જયદેવભાઈને કંઈ કામ હશે એવો વિચાર પણ નહીં આવ્યો હોય.થોડી આડી અવળી ઘરનાંની ખબર અંતરની વાત કરી ,ભાઈએ ધીરેથી કીધું”આ મારો દિકરો કંઈ ઘોડા રમે છે અને હારી ગયો છે.”ચિમનભાઈએ પૂછ્યું”,બેટા કેટલું રમ્યો છે?એક હજાર?બે હજાર ?કેટલું ?મેં નીચું મોં કરી કીધું,” ના ,”વધારે”એટલે કહે “વધારે? તો કોની બુકી સાથે રમ્યો? ક્યા બુકી સાથે?” મેં કીધું”બાગડી,લખુ શેઠ,કાંતિભાઈ,જેઠાલાલ,દેવીદાસ”.અને આ મોટા નામી બુકીઓનાં નામ સાંભળી ચિમનભાઈ એ હીંચકાને પગથી અટકાવી દીધો…આંચકો ખાઈને કોણ???કોણ???બુકી ભાઈ ફરી થી નામ બોલ ફરીથી બોલ…હું ફરીથી બોલ્યો”,બાગડી,લખુશેઠ,કાંતિભાઈ,જેઠાલાલ,દેવીદાસ.”અને ચિમનભાઈ વિચાર કરતાં કરતાં…આશ્ચર્યથી મારી સામે જોઈ રહ્યાં….
જિગીષા દિલીપ
૯ -૨-૨૦૨૧

 

અજ્ઞાતવાસ-૭ જિગીષા દીલીપ

તબદીર કી બિગડી હુઈ તકદીર બનાલે…

બહેને મને ગ્રેજ્યએટ ભારતમાં જ થવું પડશે એમ કીધું એટલે મારે પાછું વિદ્યાનગર જવું પડશે એ વિચારથી જ હું ખૂબ નિરાશ હતો.મારી ટોફેલની તૈયારી તો થઈ જ ગઈ હતી એટલે મેં ટોફેલનું ભણવાનું ચાલું રાખી ટોફેલ આપી પણ દીધી.ખૂબ સરસ સ્કોર આવ્યો એટલે ભાઈ અને બહેન તો ખુશ થઈ ગયા.મિસ ડીસોઝાએ મારા માટે શિકાગો નજીકની યુનિવર્સિટીઓમાં એપ્લાય કર્યું.કારણ નીના અને હર્ષા મારી બહેનો શિકાગો રહેતી હતી.North western university of Chicago,Urbana Champagne,અને Loyala university જેવી શિકાગોની યુનિવર્સિટીમાંથી I 20 આવી ગયા.પણ હવે શું???હું ખૂબ મુંઝવણમાં હતો


યોગાસરની ન્યુમરોલોજી ખોટી પડી કે શું?તેમ હું એકલો એકલો વિચારતો રહ્યો.અને મારો અમેરિકા જવાનો પ્લાન પડી ભાંગ્યો ,તેથી હું નિરાશ થઈ ગયો હતો.હવે શું કરવું? તે હતાશાને નિવારવા હાજીઅલીનાં દરિયા કિનારે ટહેલવા ગયો અને પછી રેસકોર્સ પર રીશેલ્યુને મળવા ગયો.જેથી મારો મગજનો ભાર જરા હળવો થાય.ઘણી રાહ જોઈ પણ રીશેલ્યુનો કેરટેકર તેને લઈને આવ્યો નહીં.હું ગેલોપ રેસ્ટોરન્ટમાં જઈ આદુ-ફુદીનાની ચા અને ટોસ્ટનો ઓર્ડર આપી ટેબલ પર બેઠો.હવે રીશેલ્યુ ‘સેન્ટ લેજર ‘થી આગળની invitation રેસ દોડવાનો હતો- તેવી વાતો બાજુવાળા ટેબલ પરથી સંભળાઈ.અને મારાં કાન સરવા થયા. એ લોકો heliantha અને Topmost ની વાતો પણ કરતાં હતાં. રીશેલ્યુનાં માલિક ગોકુળદાસ મુલચંદને કોઈપણ ભોગે રીશેલ્યુને invitation રેસમાં દોડાવવો હતો.હું આજુબાજુનાં ટેબલ પર રીશેલ્યુની આ રેસમાં ભાગ લેવાની વાત સાંભળતો હતો ત્યાંજ રેસ્ટોરન્ટમાં ગીત વાગ્યું

તબદીર કી બિગડી હુઈ તકદીર બનાલેઅપને પે ભરોંસા હો તો દાવ લગાલે…યે દાવ લગા લે….

અને….અને….મારાં મગજમાં એક જોરદાર વિચાર આવ્યો કે ,હું રીશેલ્યુની આ રેસમાં મોટો દાવ રમીને અમેરિકાની ફીનાં પૈસા કમાઈ લઉં,તેથી બહેનો પર મારે નિર્ભર રહેવું ન પડે અને ભાઈ અને બહેનને પણ કોઈ બોજો નહીં. હું બધાંને મારી પૈસા કમાવવાની આવડતથી સરપ્રાઈઝ કરી દઉં.અને હું મનમાં ગણગણવા લાગ્યો”અપને પે ભરોસા હો યેદાવ લગાલે ,અરે યેદાવ લગા લે..તબદીર કી બિગડી હુઈ તકદીર બનાલે….”

ચા ને ટોસ્ટ ખાધા વગર જ પૈસા આપીને હું ઊભો થઈ ગયો.ઘોડાઓને નીકળવાનાં ગેપ પાસે જઈ હું રીશેલ્યુની રાહ જોતો ઊભો રહ્યો.ત્યારે દૂરથી મેં રીશેલ્યુને તેના કેરટેકરને લઈને આવતાં જોયો.હું એને જોઈને એકદમ ચોંકી ગયો. રીશેલ્યુ નજીક આવ્યો એટલે તેને જોઈને હું વિચારમાં પડી ગયો.તેની આંખમાં જે દર્દ હતું તે મને વંચાઈ ગયું!!તેના મોંમાંથી લાળ ટપકતી હતી.રીશેલ્યુ મને થોડોColic લાગ્યો.તેની ચાલ ઢીલી,તેના કાન લબડેલા, તેનો કોટ પણ મને ડલ લાગ્યો.મને ખબર પડી ગઈ કે રીશેલ્યુનાં પેટમાં ગરબડ લાગે છે.રીશેલ્યુ પર જે ઉત્સાહથી હું દાવ લગાડવા ઊભો થયો હતો તે ઓસરી ગયો.મારું મન તો કહેતું હતું કે રીશેલ્યુ આ વખતે રેસમાં ન ભાગ લે,પણ હું ક્યાં માલિક હતો!! મારી આંખનાં ખૂણાં ભીનાં થયા


કમને મેં રેસમાં થોડા પૈસા લગાડ્યાં પણ મારી શંકા સાચી જ પડી.રીશેલ્યું છઠ્ઠો આવ્યો.હું નાનું જ રમ્યો હતો કારણ મને ખબર પડી ગઈ હતી કે રીશેલ્યુનાં જીતવાનાં ચાન્સ ઓછા છે. ત્યારબાદ રીશેલ્યુને પેટમાં અપચો વધી ગયો અને તેને ખાવાપીવાનું અસ્તવ્યસ્ત થઈ ગયું એટલે તેને રેસ્ટ કરવાં તેના માલિકે તેને ફાર્મ પર સારવાર કરવા મોકલી દીધો.

હવે મને રેસ રમી પૈસા કમાવવા બીજા સારા ઘોડા શોધવાનું કામ કરવાનું હતું.હું હવે રોજ સવારે દૂરબીન અને સ્ટોપવોચ લઈને મેમ્બર્સનાં એનક્લોઝરમાં ઘોડાનાં ટ્રેઈનરો see gallop(the fastest running gait of horse)કરે તે,અને ઘોડાની વર્કઆઉટ ૮૦૦ થી ૧૦૦૦ મીટરમાં ક્યો ઘોડો કેટલું ફાસ્ટ દોડે છે ?વિગેરેનો અભ્યાસ કરવા લાગ્યો.

તેમાં મને Sinnfinn સફેદ ઘોડો,Prince of heart ખટાઉનો ઘોડો અને Thunder storm ગ્વાલિયરનાં મહારાજા સિંધિંયાનો ઘોડો ત્રણે ઘોડા ખૂબ ગમ્યા.હવે મને ગમે તે ભોગે રેસ જીતીને પૈસા કમાઈ સફળ થવું હતું.પોતાનાં પૈસે મારે અમેરિકા ભણવા જવું હતું.એટલે ગમે તેમ કરી મેં ઘોડાઓની જાણકારી મેળવવાનું શરુ કર્યું.Thunder strom ને એક દિવસ મેં ઘોડાના ટ્રેલરમાં બેસાડી ,તેના ટ્રેઈનર, દારા પન્ડોલને ક્યાંક લઈ જતો જોયો.મેં તેનો પીછો કર્યો.જુહુ ચોપાટીનાં દરિયા કિનારે તે ઘોડાને ખારા પાણીમાં બે ત્રણ કલાક ઊભો રાખતો. આવું થોડા દિવસો સુધી કરતો રહ્યો.Thunder strom ને Tendon નો પ્રોબ્લેમ હતો.દારા પન્ડોલની આ દરિયામાં કરાવેલ સારવારથી Thunder strom નો ટેન્ડનનો પ્રોબ્લેમ solve થઈ ગયો.

Thunder strom રેસમાં ૬૪ કીલોનાં હેન્ડીકેપ પર ભાગતો હતો.એક ઈમ્પોર્ટેડ ઘોડી Recoup ૫૦ કીલોનાં હેન્ડીકેપ પર ભાગતી હતી.તે પણ Thunder strom સાથે રેસમાં દોડવાની હતી.એટલે ચોપડી વાંચીને રમનાર તો Recoup પર જ પૈસા લગાવે.ચોપડીમાં તો Thunder strom weak tandon વાળો ઘોડો છે તેમજ લખ્યું હોય .મેં જ્યારે Thunder strom નો રેસમાં ભાવ ૧૦ નો હતો ત્યારે તેની પર પૈસા લગાડ્યા.બધાં મને કહેતાં કે Thunder strom તો weak tendon વાળો ઘોડો છે તે ના જીતે! પણ મારી રીસર્ચની ક્યાં કોઈને ખબર હતી!બધાં મારી સાથેનાં મિત્રોએ પણ મારી સાથે બેટીંગ કરી.બધાં Recoup જીતશે તેમ જ માનતા હતાં અને બધાંને સરપ્રાઈઝ કરીThunder strom જીતી ગયો.અને હું પૈસા કમાયો.


એવીજ રીતે Prince of heart ની રેસ પણ હું જીત્યો.આ બધામાં હું ૨૦૦૦,૫૦૦૦ રુપિયા જ રમતો.હવે મેં બધાં જીતે એવા ઘોડાનાં Syces (કેરટેકર) અને તેનાં જોકી સાથે સંબંધ રાખી તેમને ખુશ રાખવા માંડ્યાં હતાં.


મને આખો સફેદ ખૂબ રૂપાળો Sinnfinn બહુજ તેજ અને પાણીદાર જીતે ,તેવો ઘોડો લાગતો હતો.એટલે Sinnfinnnનાં જોકી મોહસીનખાન સાથે મેં દોસ્તી કરી દીધી હતી.હું તેને વરલી સી ફેસ પર બીઅર પીવડાવવાં અને રેસ્ટોરન્ટમાં જમવા લઈ જતો.તેને પૈસા પણ આપતો.અને Sinnfinn વિશે જાણકારી મેળવતો.એક દિવસ વાત વાતમાં તે બોલી ગયો Sinnfinn ને હું તૈયાર કરી રહ્યો છું.આ પાણીદાર ઘોડો છે અને આ રેસમાં બધામાં સૌથી સારો છે એટલે ચોક્કસ જીતશે.

હું પણ રોજ દૂરબીન થી સ્ટોપવોચ સાથે ગેલપમાં તેને જોતો.મને થયું આ વખતે હું Sinnfinn પર ૫૦,૦૦૦ રુપિયા લગાડું ,અને જીતું તો મને મોટી ૫ લાખની રકમ મળી જાય એટલે મે મોટી રકમ લગાડી.હું જે ઘોડો રમતો તે દર વખતે જીતતો એટલે પન્ટર ,બુકીઓ બધાં મને ફોલો કરતાં.અને મારી પર નજર રાખી હું જે ઘોડો માર્ક કરતો તે જ ઘોડો તેઓ પણ માર્ક કરતા.રવિવારની રેસ માટે મેં બુધવારથી પૈસા લગાડવાં માંડ્યા.મેં કેશ પૈસા સિવાય ક્રેડીટ પર પણ આગલી જીતનાં નશામાં રમવાનું ચાલું જ રાખ્યું.મારું જોઈને બહુ લોકો અને બુકીઓએ પૈસા Sinnfinn પર લગાડ્યા એટલે છેલ્લે ટાઈમે એનો ભાવ ઘટી ગયો. હું ત્યારે જ થોડો ગભરાયો,પણ ઘોડો જીતશે એટલે પૈસા ઓછા ,પણ મળશે તો ખરાંને ?એમ વિચારતો રહ્યો.રેસને ટાઈમે છેક વિનીંગ પોસ્ટ પહોંચવાની નજીક સુધી તે જ આગળ હતો અને હું જીતી ગયો માની ખુશ થઈને ઊભો થઈ ગયો ,ત્યાં જ જોકીની ચાબુક હાથમાંથી પડી ગઈ !!Sinnfinn ની આગળ ચાર ઘોડા નીકળી ગયાં. હું બેસી ગયો……હું બરબાદ થઈ ગયો…….હું ગભરાઈ ગયો…..હવે શું કરીશ??? હું તો ખલાસ થઈ ગયો.ઘેર ગયો પણ ઊંઘ ન આવી.સોમવારની સવારે મારે બધાં બુકીઓને પૈસા આપી હિસાબ કરવાનો હોય એટલે હું ઘરમાંથી ભાગી ગયો


જિગીષા દિલીપ

 

 

 

 

 

 

અજ્ઞાતવાસ-૬

ન્યુમરોલોજીસ્ટની આગાહી
વિદ્યાનગરમાં હું મારી જાતને ભણવામાં અને રહેવામાં ગોઠવવાં પ્રયત્ન કરતો હતો,પણ સાઉથ મુંબઈની મારી જિંદગીને ભૂલી નહોતો શકતો.જેમના ત્યાં હું રહેતો હતો,તે ભાઈનાં મિત્ર મનુકાકા અને કાકી મને ખૂબ પ્રેમથી રાખતા.ભાઈનાં કઝીનની ફેક્ટરીમાં મને કોલેજ પછી એપ્રેન્ટીસ તરીકે જોબ ઓફર પણ કાકાએ કરી.હું ફેક્ટરી કોલેજ પછી રોજ જતો,પણ હજુ મારું મન વિદ્યાનગરમાં ગોઠતું નહોતું.એકલતામાં મૌન રહી હું હંમેશા મારી જાત સાથે જ વાતો કરતો રહેતો.ઘોડા અને રેસકોર્સ વગરનું જીવન મને સાવ નીરસ લાગતું.મારાં જીવનમાં જાણે એક સન્નાટો છવાઈ ગયો હતો.તેમજ ટીનએજનાં એ ઉન્માદભર્યા દિવસોમાં ટીનાને મળ્યા વગર હું દુ:ખ ભર્યા હીન્દી ગીતો –
“યે શામકી તન્હાઈયાં ઐસે મેં તેરા ગમ,
પત્તે કહીં,થડકે હવા આઈ તો ચૌંકેં હમ,
જેવા ગીતો સાંભળી દેવદાસ થઈને ફરતો અને મારી યુવાનીની વસંતમાં જાણે પાનખર આવી ગઈ હોય તેવું અનુભવતો.
. મનુકાકા અને કાકી ૬.૩૦ થી ૭.૩૦ ચાલવા જતાં.પછી મિત્રો સાથે ગાર્ડનમાં બેસીને લગભગ ૮.૦૦ વાગે ઘેર પાછા આવતા.ટીના અને મિત્રો કોલેજ પરનાં એસ.ટી.ડી. બુથ પરથી આ સમયે જ મારી સાથે વાત કરતાં.હું મારી ટેવ પ્રમાણે વહેલી સવારે પાંચ વાગે દોડીને છ વાગે ઘેર પાછો આવી જતો.આવીને યોગા કરતો.એ દિવસે અચાનક સવારે ૭.૩૦ વાગે યોગા સર રાજુભાઈનો ફોન આવ્યો.નકુલ,શું કરે છે વિદ્યાનગરમાં?” મેં કહ્યું કેમ સર આવું પૂછો છો?અહીં ભણવા આવ્યો છું તો ભણું છું. આમ પણ વિદ્યાનગરમાં કરવા જેવું બીજુ છે પણ શું?મેં પૂછ્યું,”તમે કેમ છો?ક્યાંથી આજે સવાર સવારમાં હું યાદ આવી ગયો?,”
યોગા સર રાજુભાઈ મારા ઘોડાજ્ઞાન અને એમની ન્યુમરોલોજીને ભેગી કરી મારી સાથે રેસમાં ઘણું કમાએલા,તેથી મારાં સર મટીને મિત્ર વધારે બની ગયા હતાં. તે યોગાસરની સાથે પ્રોફેશનલ ન્યુમરોલોજીસ્ટ પણ હતા.તેમણે કીધું,” નકુલ,એક અઠવાડિયાથી તારી કુંડળીના નંબરનો અભ્યાસ કરું છું ,તો તારા….સંપૂર્ણ યોગ વરસ પછી અમેરિકા બતાવે છે. સો ટકા,ભાઈ ,તું પાછો આવ અને અમેરિકાની તૈયારી કર.” હું મનોમન તો ખૂબ ખુશ થઈ ગયો. અને તેમની સાથે વાત કરતાં કરતાં જ ,’હાશ! હવે આ વિદ્યાનગર છૂટશે ,’ તેમ વિચારવા લાગ્યો.તેમની આ વાત જાણે મારે માટે નવી સવાર લઈને આવી અને આમ પણ મારે તો વિદ્યાનગર છોડવાનું બહાનું જ જોઈતું હતું અને હું કંઈપણ વિચાર્યા વગર મુંબઈ પાછો આવી ગયો.
હું વિદ્યાનગરથી પાછો ફર્યો અને બીજે જ દિવસે વહેલી સવારે રીશેલ્યુને મળવા પહોંચી ગયો.તે તો મને જોઈને ગાંડો થઈ ગયો હતો.તે ગોળ ગોળ ફરી ,બે પગે ઊંચો થઈ તેનો આનંદ વ્યક્ત કરતો હતો.તેનો ટ્રેઈનર પણ અમારી કેમેસ્ટ્રી જોઈ દંગ રહી ગયો હતો.અમે બંનેએ એકબીજાને ખૂબ વહાલ કર્યું.બંનેને જાણે લુંટાએલ ખજાનો પાછો મળી ગયો હતો. ડરબી જીત્યા પછી તે આગળ વધી ગયો હતો.ડરબીમાં ૨૪૦૦ મીટરની રેસ હતી,હવે રીશેલ્યુ ૨૮૦૦ મીટરની ‘સેન્ટ લેજર’રેસની તૈયારી કરતો હતો.એમાં મને મળીને તેનાંમાં નવું જોમ અને ઉત્સાહ દેખાતો હતો, તેથી તેનો ટ્રેઈનર અને જોકી બંને ખુશ હતાં.
મારાં મિત્રો પણ હું પાછો મુંબઈ આવી ગયો એટલે બહુજ ખુશ હતા.આવતાંની સાથે જ મારી ગાડીની ચાવી પરેશ ફેન્ટમે મને આપી અને કીધું,” લે ,ભાઈ તારી અમાનત સંભાળ,બાપા જોડે રોજ તારી આ ગાડી માટે જૂઠનાં ચક્કર ચલાવીને થાક્યો.”ટીના તો મને મળીને વળગીને એટલું રડી કે શાંત રાખતાં નાકે દમ આવ્યો.મેં કહ્યું”,ટીન્સ, હવે કેમ રડે છે? હવે તો હું અહીં આવી ગયો છું બાબા!”
મુંબઈ પાછો ત્રણ મહિના પછી પાછો આવ્યો હતો એટલે ઘરનાં પણ બધાં મને જોઈને ખૂબ ખુશ હતાં.ઘરનાં તો સમજતાં હતા કે હું તેમને મળવા આવ્યો છું.એ લોકોને ક્યાં ખબર હતી કે હું તો કાયમ માટે આવી ગયો છું.રુખીબા તો રાજીનાં રેડ થઈ ગયાં હતા.
બીજે દિવસે યોગા સર રાજુભાઈ ,મને ન્યુ મરીનલાઈન્સનાં બિલ્ડીગમાં આવેલ U.S.I.S.ની ઓફીસમાં લઈ ગયા. ૭૩ -૭૪ માં અમેરિકા ભણવા જવા વિદ્યાર્થીઓની એટલી ભીડ નહોતી.ત્યાં ઓફીસમાં ઈન ચાર્જ મિસ ડીસોઝા હતાં.મેં તેમને કહ્યું,”મારાં S.S.C માં ૬૯.૫% છે.મને ડોક્ટર થવું નહોતું પણ મમ્મીની ઇચ્છાવશ મેં સાયન્સમાં એડમીશન લીધું.ઈન્ટર સાયન્સમાં ફેલ થયો છું ,પણ મારે હવે કોમર્સમાં આગળ ભણવા અમેરિકા જવું છે,તો હું જઈ શકું? તો એમણે કહ્યું,” હા,બેટા,જો તું મહેનત કરીને ટોફેલમાં સરસ સ્કોર લાવે તો S.S.C.નાં તારા રીઝલ્ટ અને ટોફેલનાં સારા સ્કોર પર હું તને સારી કોલેજમાં એડમીશન અપાવી શકું. પરતું તારે ટોફેલ માટે ખૂબ મહેનત કરવી પડશે.હું આઠમાં ધોરણ સુધી ગુજરાતી મિડીયમમાં ફેલોશીપ સ્કુલમાં ભણ્યો હતો.ઘરમાં પણ ગુજરાતી વાતાવરણ એટલે મારું અંગ્રેજી ભાષા પર એટલું પ્રભુત્વ હતું નહીં.મેં નક્કી કરી નાંખ્યું કે ગમે તે થાય,મારે ટોફેલનો સ્કોર સરસ લાવવો જ પડશે તો જ ભાઈ (પપ્પા) બહેન (મમ્મી) મને અમેરિકા મોકલવા તૈયાર થશે.
મેં ટોફેલની તૈયારી શરુ કરી. એક દિવસ હિંમત એકઠી કરી બહેનને સમજાવીને કહ્યું ,”મને વિદ્યાનગર જરાપણ ગમતું નથી અને મારે અમેરિકા ભણવા જવું છે અને હું ટોફેલની તૈયારી કરવા માંગું છું તેમજ મિસ ડીસોઝા સાથે થયેલ વાતચીત અંગે પણ જણાવ્યું.
મારા માતા-પિતા શાંત રહ્યા.મને ભાઈ તો હા પાડશે તેવી ખાત્રી હતી ,પણ બહેન પણ કંઈ બોલી નહીં.કદાચ તેને મારી ભણવાની હોંશ ગમી હશે!!
મેં મારો પૂરતો સમય ટોફેલની તૈયારી માટે મિસ ડીસોઝાની મરીન લાઈન્સની ઓફીસમાં આપવા માંડ્યો.ત્યાં બધી અમેરિકાની યુનિવર્સિટીનાં કેટલોગ્સ,,ફોર્મ્સ,Linguaphone records for english pronunciation & listning practice વિગેરે હતું. મને મિસ ડીસોઝા આ linguaphone record મૂકી આપતા અને હું તે સાંભળતો.ત્યાં બેસીને રોજ એક ઈંગ્લીંશ પીક્ચર પણ જોતો. હું ટોફેલમાં highest score મેળવવા ખૂબ મહેનત કરવા લાગ્યો.ભાઈ અને બહેન પણ મને ભણતો જોઈ ખૂબ ખુશ થવાં લાગ્યા.
મારે બધી યુનિવર્સિટીમાં ડોલરમાં એપ્લીકેશન કરવા,મિસ ડીસોઝાએ મને ખૂબ મદદ કરી હતી એટલે તેમને આપવા,તેમજ મારા ગ્રીન કાર્ડની એપ્લીકેશન કરવા પૈસાની જરુર હતી.મારી મોટી બહેન નીના ત્રણ વર્ષ પહેલાં અને નાની બહેન હર્ષા એક વર્ષ પહેલાં સીટીઝન ગુજરાતીને પરણીને અમેરિકા ગઈ હતી.
રીશેલ્યુની ‘સેન્ટ લેજર રેસ’માં જીતી મેં આ બધાં પેમેન્ટ કરવા પૈસા ભેગા કરવા માંડ્યાં.મેં બહેનને (મમ્મીને)મારી બહેનોને પત્ર લખી, મારા અમેરિકા ભણવા આવવા અંગે અને મારું ગ્રીનકાર્ડ એપ્લાય કરવા માટે પેપર્સ મોકલવા અંગે વાત કરવાનું કીધું.ત્યારે ગ્રીનકાર્ડ એપ્લાય કર્યા પછી ત્રણ ચાર મહિનામાં મળી જતું.નીના અને હર્ષાએ મમ્મીનાં પત્રનાં જવાબમાં કીધું “ નકુલ હજુ અમેરિકા આવવા માટે થોડો નાનો છે,બહુ લાડમાં ઉછેરેલો છે અને મેચ્યોર નથી તો તેને પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએશન માટે મોકલો તો સારું.અમેરિકામાં ગ્રેજ્યુએટ થવા ઈન્ડીયાનાં દસલાખ રુપિયા થાય તે પણ મોટી રકમ છે.તો ત્રણ ચાર વર્ષ પછી આવે તો તે થોડો મેચ્યોર થઈ ગયો હોય.બહેનોનાં પત્રોનો જવાબ વાંચી બહેને મારા ખભા પર હાથ રાખતા કહ્યું,”બેટા,તારે ગ્રેજ્યુએટ તો અહીં જ થવું પડશે.”
પત્રનાં જવાબથી હું નિરાશ થઈ ગયો.મેં મારી ટોફેલની બુક બંધ કરી નાંખી અને હું મનમાં જ બબડ્યો” ઓહ નો !ફરી વિદ્યાનગર???”
જિગીષા દિલીપ

મિત્રો તમે ન જોયેલા અને ન સાંભળેલા પ્રકરણ અહી મેળવી શકોશો . https://shabdonusarjan.wordpress.com/?s=%E0%AA%85%E0%AA%9C%E0%AB%8D%E0%AA%9E%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B8&submit=Search

અજ્ઞાતવાસ -૫

રીઝલ્ટનું રીઝલ્ટ

ડરબી પછી તો અમે સૌ માલદાર અને સ્કુટર ,ગાડીનાં માલિક બની ગયાં હતા.ઈન્ટર સાયન્સનાં રીઝલ્ટનાં આગલે દિવસે હું તો પાસ જ છું એવા વિશ્વાસ સાથે મોડી રાત સુધી મિત્રોની ટોળકી સાથે મઝા કરતો હતો.આ વખતે તો મેં,મારા બદલે પરીક્ષા આપવા ડમી તરીકે,બી.એસ.સીનાં છેલ્લા વર્ષમાં ભણતાં જરુરીયાતમંદ વિદ્યાર્થીને બેસાડવા ,પૈસા ટ્યુશન સરને આપ્યા હતાં.મિત્રો ચિંતા કરતા હતાં રીઝલ્ટની ,પણ હું તો એકદમ ખુશ હતો અને બીજે દિવસે પાસ થવાની પાર્ટી અંગે વિચારતો હતો.રીઝલ્ટની આગલી રાત્રે મોડો ઘેર આવ્યો ત્યારે રુખીબાએ બારણું ખોલ્યું.તે રોજ હું ઘેર પાછો ન આવું ,ત્યાં સુધી જાગતાં જ હોય.મારા શર્ટમાંથી સિગરેટની વાસ આવે એટલે મને કહેતાં “ નકુલ, શર્ટ પાણી ભરેલ ડોલમાં પલાળી દે જે.” શશી જાણશે તો આવી બનશે!

મને સાથે બેસાડી કેટલીએ વાર પ્રેમથી સમજાવતાં “બેટા! તું આ ખોટી ટેવનાં રવાડે ચડ્યો છું,હજુ શોખથી કે દેખાડો કરવા પીતો હો તો બંધ કરી દે.જો ,હવે આ છીંકણીં મારાથી છૂટતી નથી અને તને ખબરછે ને?શશી કેટલી ગુસ્સે થાય છે!
મારી રોજની સવાર ભાઈ (પપ્પા)અને (મમ્મી)બહેનનાં પ્રેમભર્યા સંવાદથી પડતી.બહેન,ભાઈને વહેલી સવારે ચા આપતાં પૂછતી” શું પટેલ,આજનો શું પ્રોગ્રામ છે? કયા નાટકનો શો છે આજે?કે કયા નાટકનું રીઅલસર છે ?બંને જણાં અઠવાડિયામાં એકાદ નાટક જોવા પણ સાથે જતાં.તેમની વચ્ચે ખૂબ સુંદર કેમેસ્ટ્રી હતી.તેઓ એક બીજાનાં પર્યાય હતાં.ઝઘડો કે ઘાંટાંઘાંટ મેં ક્યારેય મારાં ઘરમાં જોયા જ નહોતા.ભાઈ રાત્રે ગમે તેટલા મોડા આવે,તો પણ બહેન ઊંઘમાંથી ઊઠીને તેમને જમવાનું ગરમ કરી પીરસતી.રુખીબા તો બહેનને દીકરીથીએ વધુ પ્રેમ કરતા.માત્ર મને રોજ બટાકાની ચિપ્સ કરી આપે કે મારાં ઈસ્ત્રી કરેલ કપડાં મારાં કબાટમાં રુખીબા ગોઠવી આપે ત્યારે બહેન બૂમાબૂમ કરતી કે ‘ બા,તમે નકુલને સાવ બગાડી દીધો છે,થોડું કામ તો એને જાતે કરવા દો.અને આ બટાકા ખવડાવ્યા કરો છો તો લીલાં શાકભાજી કે ફુ્ટ્સ ખાતાં ક્યારે શીખશે?

બહેનને હાઈ બ્લડપ્રેશર રહેતું.તેથી જ્યારે તેનું ધાર્યું ન થાય,તો તે ગુસ્સે થઈ જતી. નહીંતો તેનો ચહેરો તો સદાય હસતો ,અને તેનાં ખુલ્લા હાસ્યનાં અવાજથી અમારું ઘર ગુંજતું રહેતું.
પણ તે દિવસની સવાર ખૂબ હતાશાભરી ઊગી!! મેં બહેનનો રડવાનો અવાજ સાંભળ્યો.ભાઈ શાંતિથી તેને સમજાવી રહ્યા હતા.”જો,શશી,આપણા બાળક પર આપણાથી કોઈ જાતની જબરદસ્તી ન કરાય.એવું કરતાં તેનો વિકાસ રુંધાઈ જાય.નકુલને ડોક્ટર ન બનવું હોય તો,તેને જે કરવું હોય તે ખુશીથી કરવા દે.તું મારી જ વાત જો,કેટલો નાનો હતો અને બાપાજી ગુજરી ગયા.હું ,રુખીબા સાથે મામાને ઘેર જ મોટો થયો.ઉદ્યોગપતિ મામા મને પણ તેમનાં દીકરાઓની જેમ બિઝનેસમેન બનાવવા માંગતાં હતાં,પણ મારે નાનપણથી એક્ટર જ બનવું હતું ,તો હું ઘરમાંથી ભાગીને મુંબઈ આવ્યો અને એક્ટર જ બન્યોને? જો તારા સહકારથી હું આજે એક્ટર બની કેટલો ખુશ છું જિંદગીથી!ખરું ને?”
બહેન રડતાં રડતાં બોલી” આ નાટકમાંથી તમે થોડું ધ્યાન નકુલ પર આપ્યું હોત તો તે નપાસ ન થાત!”
બહેનનાં દુખી અવાજમાં બોલાએલ આ શબ્દેા સાંભળી હું પથારીમાંથી સફાળો ઊભો થઈ ગયો! ત્યારે રીઝલ્ટ છાપામાં આવતું. બહેન વહેલી સવારે ઊઠી છાપામાં મારો નંબર શોધી રહી હતી,નહીં મળતાં તેણે ભાઈને ઊઠાડ્યા. બહેનની રડારોળ જોતાં જ રુખીબા મારા રુમમાં આવી મને છાતી સરસો ચાંપી બોલ્યા” બેટા!શશી ગુસ્સામાં છે,તું નાપાસ થયો પણ ચિંતા ન કરતો ,ફરીથી પરિક્ષા આપી દે જે !પણ શશી બહુ દુ:ખી છે તેને માફી માંગી ,ધીમેથી સમજાવજે.”
હું પણ એકદમ આઘાતમાં હતો. ત્યાં જ યોગાસરનો ફોન આવ્યો ,”નકુલ,મારે તારી સાથે અગત્યની વાત કરવી છે!
મેં ધીરેથી કહ્યું “પછી વાત કરીશું”

ત્યાં તો યોગાસર એકી શ્વાસે બોલી ગયા”જે ડમી તરીકે બેસવાનો હતો તે છોકરો છેલ્લી ઘડીએ પકડાઈ જવાની બીકે ગભરાઈ ગયો અને પરીક્ષા આપવા ગયો જ નહીં અને પૈસા સાહેબને પાછા આપી ગયો.સાહેબોની તારી સાથે વાત કરવાની હિંમત ન હતી.એ પૈસા સાહેબો તને પાછા આપવા મને આપી ગયાં છે”હું ચોંકીને સાંભળતો જ રહ્યો.
પછી મનમાં જ બબડ્યો”પણ પૈસાને હું શું કરું ? મારે તો પાસ થવું હતું.”
હું બહેન પાસે જઈ બેઠો.હું તો ઇચ્છતો હતો કે “ભાઈ મને કહી દે ….કે નીકળી જા ઘરની બહાર ના ભણવું હોય તો અને બહેન ગુસ્સે થઈ મારાં ગાલ પર બે ત્રણ તમાચા લગાવી દે. પણ એ બંનેએ આવું કંઈ જ ન કર્યું.
અને મારે ….મારે પણ મેં તેમને છેતર્યા માટે તેમની માફી માંગવી હતી ….પણ હું ખૂબ દુ:ખી ચહેરે ,ચૂપચાપ નીચે મોંઢે બેસી રહ્યો.
બહેન તો ખૂબ દુ:ખી થઈને હિંબકા ભરીને રડી રહી હતી.ભાઈ કહી રહ્યાં હતાં,” શશી ,નકુલ એક વર્ષ નાપાસ થયો તો
કંઈ દુનિયા ઊંધી નથી પડી જવાની.એક વાર નાપાસ થયો તો હવે તેને તેની જવાબદારીનું ભાન થશે.જો,એને તો ડોક્ટર થવું જ નહોતું.આપણી ઈચ્છા તેના પર થોપી તેનું જ આ પરિણામ છે.
બહેનનું મન તો ચાર સાહેબ રાખ્યા છતાં હું નાપાસ થયો તે માનવા તૈયાર જ નહોતું.બહેન કહેતી હતી”,મારી બંને દીકરીઓ જૂઓ!નીના ડોક્ટર થઈ અને હર્ષા ડીઝાઈનર ,બંને ડબલ ગ્રેજ્યુએટ થઈ અને અમેરિકામાં જઈને ત્યાં પણ ફરી M.S કરે છે અને મારો દીકરો ઈન્ટર સાયન્સમાં નાપાસ? અને તે પાછી રડવા લાગી….
ટીનાનાં ઉપરાઉપરી ફોન આવતા હતાં,હું ફોન ઉપાડતો નહોતો.ભાઈએ કીધું “બેટા,તું ફોન લે,તારા મિત્રો તને ફોન કરી રહ્યાં છે.” 
એમાં ફોન ઉપાડ્યો તો ટીના ધ્રુસકે ધ્રુસકે રડતી હતી.”નકુલ ! કેવીરીતે આવું થયું? ચાલ,પેપર રીચેક કરાવવા ,આજે જ એપ્લીકેશન આપી દઈએ.”
હું થોડીવાર ફોન પકડી ઊભો રહ્યો…..હું પછી ફોન કરું છું કહી મેં ફોન મૂકી દીધો.
હું હતપ્રભ થઈ ગયો હતો.મને અસીમ પ્રેમ કરતાં મારાં માતાપિતાના હ્રદયને મેં આટલી બધી ઠેસ પહોંચાડી!!તે વાતથી હું હલી ગયો હતો.હું ગમે તેમ કરી તેમને ખુશ કરવા માંગતો હતો.
એ સમયમાં ઈન્ટર સાયન્સમાંથી અધવચ્ચેથી કોમર્સ જવાતું નહોતું.તપાસ કરતાં વલ્લભ વિદ્યાનગરમાં એ જ વર્ષે B.B.A. નો કોર્સ (બેચલર ઈન બિઝનેસ એડમીનીસ્ટ્રેશન)નવો શરુ થયો હતો.ભાઈનાં મામાના દીકરાની વિદ્યાનગરમાં બહુ મોટી ઈન્ડસ્ટ્રી હતી.તેમની ઓળખાણથી મને ત્યાં B.B.A.માં એડમીશન મળી ગયું. ફેક્ટરીનાં ડિરેક્ટર,ભાઈનાં ખાસ મિત્ર હતાં. તેમનાં ઘેર રહેવાનું નક્કી થયું.ટીના જયહિંદ કોલેજમાં હતી,તેથી તેની ઈચ્છા હતી કે હું મેટ્રીકનાં રીઝલ્ટ પર જયહિંદમાં એડમીશન લઉં ,પણ હું હવે બહેનને કોઈરીતે દુ:ખી કરવા તૈયાર નહોતો.
પરીક્ષામાં નાપાસ થયેલ હું જાણે જિંદગીમાં ફેલ ગયેલ હોઉં તેમ મને લાગતું હતું.થોડી એનર્જી અને હૂંફ મેળવવા બીજે દિવસે સવારે હું રીશેલ્યુને મળવા ગયો.રેસમાં જીત્યા પછી તો હું ને રીશેલ્યુ એકબીજા સાથે ખૂબ મઝા કરતાં.આજે મને એકદમ ઉદાસ જોઈ રીશેલ્યુ શાંત થઈ ગયો.મેં તેને જોયો ,હું તેને વળગી પડ્યો અને મારી આંખમાંથી આંસું સરવા લાગ્યા.મારાં આંસુનાં રેલા તેના ગળા પર પડ્યા અને તેના કાન ટટાર થઈ ગયા,તે વ્હાલથી તેના મોંને મારા ચહેરા પાસે અડાડી ઘસવા લાગ્યો.તેના ગરમ શ્વાસથી મને પ્રેમભરી હૂંફ આપવા લાગ્યો.તેની આંખમાંથી પણ આંસુ રેલાવા લાગ્યા.મેં રીશેલ્યુ ને જોરથી ભેટતાં રડમસ અવાજે કીધું”,રીશુ!!!હું ફેઈલ થઈ ગયો….બબુ! તને ખબર છે હવે મારે તને છોડીને દૂર દૂર જવું પડશે….મેં બધાંને દુ:ખી કર્યા છે.રીશુ ,આપણે એકબીજાને મળ્યા વગર કેવીરીતે રહીશું?????રીશુ ,તેનું મોં મારી નજીક લાવી તેની લાંબી જીભ બહાર કાઢી મને ચાટીને પ્રેમથી વ્હાલ કરવા માંગતો હતો.મેં તેની દર્દભરી આંખો સામે જોઈ તેના કપાળ પર અને મોં પર કેટલીએ પપ્પી કરી…અને મને મારી પર જ ખૂબ …ગુસ્સો આવ્યો ….મેં બધાંને કેટલાં દુ:ખી કર્યા!!!મારા રીશુને પણ…અને અચાનક હું રીશેલ્યુને છોડીને ચાલવા લાગ્યો.ક્યાંય દૂર સુધી તેની આર્દભરી હણહણાટી મને સંભળાતી રહી…..

કમને હું વિદ્યાનગર જતો રહ્યો. વિદ્યાનગર હું રહેતો હતો પણ …હાજીઅલીનાં દરિયાની વહેલી સવારની ખારી ખુશનુમા હવા,રીશેલ્યુ,રેસકોર્સ,વ્હાલી ટીના,મિત્રો ,રુખીબા,બહેન અને ભાઈ બધાં મને ખૂબ યાદ આવતાં હતાં. અને…વિદ્યાનગર તો મને સાવ જુદું ,ગામડા જેવું લાગતું હતું.ત્યાંની કોલેજનાં છોકરા-છોકરીઓ,ત્યાંનુ વાતાવરણ,બીજાને ઘેર રહેવાનું સાવ અલગ હતું…રેસ વગર ઘોડાને મળ્યા વગર જીવવાનું મને ખૂબ અઘરું લાગતું હતું.
આખી આખી રાત મને ઊંઘ નહોતી આવતી.હું પથારીમાં પાસા ઘસતો રહેતો.હારની હતાશામાં અધખુલ્લી આંખોથી ઊંઘને શોધતો …કયાંક મારામાં જ છુપાએલ કોઈને શોધતો રહેતો…મારી જાતને ફંફોસી મારામાં જ રીશેલ્યુને હું શોધતો રહેતો…સૂનકારને ખાળવા ,સપનામાં સ્મરણોની હેલીમાં ન્હાતો રહેતો…રીશુની વાસ ક્યાંક મારાં શર્ટમાં ભરાઈ ગઈ હોય તેમ જાણી મારાં શર્ટને હું સૂંઘતો રહેતો…ક્યારેક વિચારતો હમણાંજ પાછો મુંબઈ જતો રહું પણ ના …હવે ,મારે બહેનને દુ:ખી નથી કરવી અને ચૂપચાપ પથારીમાં ઊંઘવા પાસા ફેરવતો રહ્યો…
નકુલ બધું ભૂલીને વિદ્યાનગરમાં જ રહી ભણશે કે રીશેલ્યુ વગર નહીં રહી મુંબઈ પાછો જશે કે બીજું કંઈ ,જાણવા મળીએ આવતા પ્રકરણે…..

અજ્ઞાતવાસ- ૪-જિગીષા દિલીપ

ડરબી
 
હવે મારાં મિત્રોને ખબર પડી ગઈ હતી કે હું રેસમાં બહુ પૈસા કમાઉં છું.મને ઘોડાની ભાષા સમજાય છે અને ઘોડા સાથે મારી ગજબની કેમેસ્ટ્રી છે.હવે રેસકોર્સ પર ડરબી રમાવાની હતી.હું રેસકોર્સ પાસે ગેલોપ રેસ્ટોરન્ટની બહાર રોજ સવારે બ્રેકફાસ્ટ કરતો.ત્યાનાં પતલા ટોસ્ટ અને પ્રખ્યાત ફૂદીનાવાળી ચા ,લિજ્જત સાથે પીતાં-પીતાં બધાંની વાતો સાંભળતો.ઘોડાનાં કેરટેકર ,ટ્રેઈનર તેમજ ઘોડાનાં માલિકો પણ વહેલી સવારે ત્યાં ચાની ચુસકીઓ સાથે ,કયો ઘોડો જીતે તેમ લાગે છે? તેમજ ઘોડાની રેસ પહેલાની એનર્જી અંગે વાતો કરતા.ઘોડાનાં માલિક પણ પોતાનાં ઘોડા વિશે કેરટેકરને પૂછતા.ડરબીને દિવસે હું બ્રેકફાસ્ટ કરતો હતો.કોઈ ટ્રેઈનર કે કેરટેકર મને રીશેલ્યુનું નામ બોલતું સંભળાયું નહીં.બધાં ની ફેવરીટ તો આ વખતની ઘોડી Heliantha હતી.કારણ તે કોઈ રેસ હારી નહોતી.પણ રેસને આગલે દિવસે હું જ્યારે રીશેલ્યુને મળ્યો ત્યારે મેં તેની આંખ વાંચી લીધી હતી.તેની એનર્જી જોઈને ,મેં જાણી લીધું હતું કે રીશેલ્યુ ચોક્કસ જીતવાનો છે.
 
ડરબીને આગલે દિવસે મિત્રમંડળ ભણવાને બહાને મારાં ઘેર સૂવા અને રહેવા આવ્યું.મુકેશ નાન્હાશા,,કમલેશ કાકડી,કલ્લુ,મફત લેંઘો,પરેશ ફેન્ટમ, મુજાહી બધાં આવ્યાં.મુજાહી સંતાડીને તેનાં લેંઘામાં બિયરની બે બોટલ લાવ્યો હતો.ફેન્ટમ ભાઈખલ્લાથી તારદેવ ઉતરી સરદારની પાઉંભાજી લેતો આવ્યો.હું તો ‘Cole ‘ની ઘોડાની ચોપડીનો વધારો જે બુધવારે નીકળે, એમાં કયો ઘોડો જીતે ?તેનો અભ્યાસ કરતો હતો.પરીક્ષા નજીક હોવાથી બેમિત્રો ભણી રહ્યાં હતાં.ત્યાં કાકડી કમલેશે પૂછ્યું ,” અરે યાર ,હમ સબકો યે ડરબી ખેલને તેા જાના હૈ, પર કીસીકો પતા ભી હૈ ,કે યે ડરબી હોતા હૈ ક્યા ?
 
મૈ કહ્યું ,” અબે સાલે,મેં સમજાતા હૂં ન!દેખો તીન સાલમેં જો ઘોડે સબસે અવ્વલ આતે હૈ,ઔર જો ઘોડે રેસમેં એક,દો,તીનમેં આયે હો ,વોહી ઘોડે ડરબીમેં દૌડતે હૈ સમઝે!,ઔર આપ સબકો પતા હૈ ,કી ઈસ બાર તો મેરા રીશેલ્યુ ડરબીમેં દોડને વાલા હૈ! તો વો હી જીતેગા!
 
બધાંએ કીધું અમે પણ રેસ રમવા આવીશું.ડરબીને દિવસે કલ્લુ કાકડી,મફત લેંઘો,પરેશ ફેન્ટમ બધાં પોતાની બચતનાં કે પોકેટમનીનાં પૈસા લઈને આવી ગયા.કોઈ ૧૦૦રૂપિયા તો કોઈ ૨૦૦ તો કોઈ ૨૫૦રુપિયા લઈ આવ્યા.રેસકોર્સ પર સૌ મિત્રો આવ્યા એટલે,પહેલાં મેં એ લોકોને પૂછ્યું,” બોલો તમારે બધાંને Place માં રમવું છે કે win માં? તમારે Tote માં રમવું છે કે બુકી પાસે?તો કમલ કહે ,” એય,નકુલ! તુમ ક્યા બકવાસ કર રહે હો? હમેં યે place,win ,Tote કુછ પતા નહીં ,પહેલી બાર તો તુમ્હારે ભરોસે ,તુમ્હારે સાથ આયે હૈ,તું હી બતા હમેં સબ કુછ,હમેં ક્યા પતા?
 
મેં મિત્રોને સમજાવ્યું કે ,દેખો ,હરેક ઘોડે પે ઉસકા નંબર લીખા હોતા હૈ ઔર યે બોર્ડ પે હર ઘોડે કે નંબર કે સામને ઉસકા ભાવ લીખા હૈ. જો ઘોડે આગેકી રેસમેં જીતે હુએ હો ,ઓર ઉસકા ટ્રેઈનર કૌન હૈ, ઘોડે કા માલિક કૌન હૈ,ઘોડા કો ખિલાતે ક્યા હૈ,કૌન સી જાતિ કા હૈ ,ઉસકા ભાઈ ,બહેન ,મા-બાપ ,મામા-માસી કૌન હૈ,સબ ઘોડે કી કુંડલી નિકાલકે દેખતે હૈ,ઉસકી બુક કો પઢકે ,સબ ઘોડે માર્ક કરતે હૈ.સબકો બુક પઢકે લગતા હૈ ,યે ઘોડા જીતેગા ,ઉસકા ભાવ ડબલ ઔર તીન ગુના હોતા હૈ.મગર જો રેસમેં જીતેગા હી નહી ઐસા લગનેવાલે ઘોડે કા ભાવ ૮૦ ગુના ઔર ૬૦ ગુના હોતા હૈ મગર ઐસા જ્યાદા ભાવ ખાલી ડરબીમેં હી હોતા હૈ .ઉસકો કોઈ માર્ક નહીં કરતા.વો ઘોડા નવમે,દસવે નંબરપે દોડતા હૈ.ઔર ડરબીમેં ઐસે ૮૦ ગુના ભાવ નહીં જીતનેવાલે ઘોડેકા હોતા હૈ,સમઝે?
 
અગર આપકો એક હી ઘોડા માર્ક કરનેકા હો તો win મેં ખેલનેકા ,જો એકદમ રીસ્કી હોતા હૈ.
આપકા માર્ક કિયા હુઆ ઘોડા ફર્સ્ટ આયા તો જિતને પૈસે આપને લગાએ હો ,ઉતને કા ઘોડેકે ભાવ કે હિસાબસે દુગના ઓર તીનગુના પૈસા આપકો મિલેગા.ઔર આપકા ઘોડા નહીં જીતા તો જીતને ભી પૈસે આપને લગાયે હો વો ગયે,સમઝે?પર અગર આપને Place મેં ખેલા તો આપને જો ઘોડે પર પૈસે લગાયે હો ,વો ઘોડા પહેલે તીનમેં હો તો ,આપકો પૈસે ઘોડેકે ભાવ કે હિસાબસે મિલતે હૈ.સમઝે સબ….મગર આજ તો હમ જિતને વાલે હી હૈ ,ક્યુંકી અપના રીશેલ્યુ રેસમેં દૌડ રહા હૈ .
 
મગર સુનો મૈં એક બાત બતા રહા હૂં વો ધ્યાનસ્થ સુનો! મૈં દૂસરોં કી તરહ નહીં ખેલતા હુઁ.મૈં તો જબ પેડોકપે ઘોડેકો દેખતા હું ,તો ઉસકી બોડી લેગ્વેંજ કો દેખતા હું.સુબહમેં જબ ઘોડે કો કસરત કરાને લે જાતે હૈ તબ ઉસકે કેરટેકર(syces) કી ઘોડે કે સાથ કી કેમેસ્ટ્રી કો દેખતા હુઁ .મૈં જો ઘોડેકે બારેમેં જાનતા હુઁ ઔર મેરી સિકથસેન્સ મેરેકો ક્યા કહતી હૈ ઉસકે હિસાબસે ઔર હો સકે તો ઘોડેસે બાતચીત કરકે,કૌનસા ઘોડા માર્ક કરના હૈ ,યે તય કરતા હુઁ.પર આજકી તો બાત હી અલગ હૈ ક્યોંકી આજ તો મેરા રીશેલ્યુ રેસમેં ભાગનેવાલા હૈ.
 
બધાંને સમજાવી હું મોહનલાલ બુકીની રીંગ પર ઘોડો માર્ક કરાવવા ગયો.બોમ્બે રેસકોર્સ માં અત્યાર સુધી હું Tote પર જ ૧૦૦,૨૦૦કે૩૦૦ રુપિયા રમ્યો હતો. પણ છેલ્લી બે રેસમાં રીશેલ્યુ જીત્યો હતો એટલે મારી પાસે ભેગા થયેલા પૈસા હતા.અને આ વખતે પણ રીશેલ્યુ દોડવાનો હતો એટલે હું એકદમ ખુશ હતો.રેસકોર્સ પર બધાં બુકીઓની સરકારમાન્ય કરેલ રીંગ હોય છે.આ વખતે પહેલી વાર મારે બુકી પાસે રમવું હતું.હું મોહનલાલ બુકી પાસે ગયો.રીશેલ્યુનો ભાવ તેનાં નંબર સાથે ૮૦ નો winમાં હતો.
 
મેં મોહનલાલને કીધું,” ભૈયા,મેરા રીશેલ્યુ winમેં ૧૦૦૦રુપિયા લીખો.મોહનલાલ મારી સામે જોતાં જ રહ્યા.
 
પછી ગુસ્સે થઈને બોલ્યા,” અબે એય ! પહેલી બાર આયા હૈ ક્યા? ચલ નિકલ યહાં સે….ભાવ દેખા હૈ રીશેલ્યુ કા?બોલતા હૈ સાલા,રીશેલ્યુ લીખો ,કિતને સાલકા હૈ?આઈ ડી હૈ તેરે પાસ ખેલનેકા?
 
હું અત્યાર સુધી Tote માં જ રમતો હતો.બુકી પાસે પહેલીવાર રમવા ગયો હતો.મારે તો winમાં જ રમવું હતું પણ મોહનલાલે ઘાંટાં પાડ્યા એટલે મેં કીધું,”મેરા placeમાં રીશેલ્યુ ૫૦૦ રુપિયા લીખો.place માં રીશેલ્યુનો ભાવ ૨૦નો હતો.ફરી મોહનલાલે મને નાનો છોકરો કંઈ સમજતો નથી અને રમવા આવી ગયો છે એમ સમજી મને કીધું”યે રીશેલ્યુ જીતનેવાલા નહીં હૈ.”
 
મેં કહ્યું,’ આજ તો રીશેલ્યુ હી જીતનેવાલા હૈ આપ લીખો.
 
મોહનલાલે બબડતા બબડતા ચિઠ્ઠી બનાવી આપી.
 
‘સાલે કો કુછ પતા હોતા નહીં ,ઓર રેસકોર્સમે ચલે આતે હૈ.’
 
ત્યાં તો મારાં મિત્રોએ મને બોલાવ્યો.બધાંએ કમલને પોતપોતાનાં પૈસા લખાવી મને ૨૦૦૦ રુપિયા ભેગા કરીને આપ્યા.હું પાછો મોહનલાલ પાસે ગયો.મેં દરેકનાં નામ સાથે નાની નાની ચિઠ્ઠીઓ બનાવી ર૦૦૦ રુપિયા મિત્રોનાં રીશેલ્યુનાં placeમાં ર૦નાં ભાવે લખાવ્યા.અને મારાં બીજા પર્સનલ ૧૦૦૦ રૂપિયા Place માં રીશેલ્યુ પર લખાવ્યા.અને મેં મોહનલાલને ધીમેથી કીધું,” મેરા ૫૦૦ રુપિયા રીશેલ્યુ win મેં ભી લીખો.હવે મોહનલાલ ભીડમાં મારી સાથે માથાકૂટ કરવા નહોતા માંગતાં તેથી મને કહે “તુમ્હારા ઘોડા જીતનેવાલા નહીં હૈ ,મગર જીતેગા તો મેરે પાસ ૪૦,૦૦૦ કેશ નહીં હૈ ,બોલો ,ચેક ચલેગા? મૈનેં બોલા ‘ચલેગા.’
 
ટોટલ મારાં એકલાનાં ૧૫૦૦ રૂપિયા place માં અને ૫૦૦ winમાં અને મિત્રોનાં ભેગા કરેલ ૨૦૦૦ રીશેલ્યુ પર place માં ૨૦ નાં ભાવે લગાડ્યા.મોહનલાલે ટેક્સનાં પૈસા માંગ્યા મેં મિત્રોના અને મારા
ટેક્સનાં પૈસા પણ આપ્યા.
 
સ્ટેડિયમ માણસોથી ચિક્કાર ભરેલું હતું.હું તો કોઈ અનેરા ઉન્માદની લાગણી સાથે એકબાજુ ઊભો રહીને બધાંને જોતો હતો .ત્યાં તો ડરબીનું બ્યુગલ વાગ્યું.વન,ટુ ,થ્રી અને રેસ લોકોની બૂમાબૂમ વચ્ચે ચાલુ થઈ.મારા મિત્રો પહેલી વાર આવ્યા હતા તેથી ખૂબ એક્સાઈટેડ હતા. તે સૌ ધક્કામુક્કીમાં અંદર જઈ ,રીશેલ્યુના નામની બૂમો પાડતા હતા.ભીડ એટલી હતી અને અમે વીનીંગ પોસ્ટથી ઘણાં દૂર હતા.રીશેલ્યુ ‘ગોકુળદાસ મૂલચંદ’નો ઘોડો હતો અને તેના જોકીનો ડ્રેસ બ્લેક એન્ડ ચેરી બ્રાઉન હતો.ભીડ એટલી હતી કે અમે ચોથે માળ ચડી ગયાં હતાં છતાં જોકીનાં કપડાંનો કલર જ દૂરથી દેખાતો હતો. રેસ પૂરી થવાની ૫૦ મીટરની વાર હતી અને ત્યારે અમને ચાર ઘોડા ધસમસતા વીનીંગ પોસ્ટ તરફ દોડતા દેખાયા.તેમાં રીશેલ્યુનાં જોકીનો બ્લેક-બ્રાઉન કલર પહેલાં ચાર ઘોડામાં દેખાયો અને અમે સૌ વિનીંગ પોસ્ટ તરફ ચિચિયારીઓ કરતાં દોડ્યા.ત્યાં પહોંચ્યાં ત્યારે ખબર પડી કે રીશેલ્યુ અને topmost ઘોડા વચ્ચે પહેલો કોણ તે માટે ફોટોફીનીશ જાહેર થયું હતું.નરી આંખે કોણ જીત્યું તે જજને પણ દેખાતું નહતું.
 
અમે સૌ અડધો કલાક શાંતિથી ચિંતા કરતા ઊભા રહ્યાં.મારાં મિત્રોનાં તો બધાં પૈસા Placeમાં જ હતાં એટલે એ લોકોને તો પૈસા મળવાનાં જ હતાં.મનમાં તો ,એ લોકો તેમનાં ૨૦૦ કે ૩૦૦ રુપિયાનાં કેટલા વધુ પૈસા મળવાનાં હતાં તે ગણી રહ્યાં હતાં.પણ જો રીશેલ્યુ જીતે તો મને ૪૦,૦૦૦ રુપિયા મળે ,તો બધાંને જલસા કરવા મળે ,એટલે સૌ શાંત હતાં.હું મોહનલાલ બુકીનાં ટેન્ટ પાસે ગયો.તે મને કહેવા લાગ્યો ‘તું તો બહોત લકી હૈ બેટા! તું ઐસા કર એ objectionમેં કુછ નહીં હોગા ,મેં તુમ્હે ૫૦૦૦ દેતા હું,તુ તુમ્હારા Place પે જો પૈસે લગાયે હૈ ઔર યે ૫૦૦૦ લેકે ચલે જાઓ.’ મેં મોહનલાલને ના પાડી દીધી અને કહ્યું’મેરા રીશેલ્યુ હી જીતેગા’
 
ફોટોફીનીશનું રીઝલ્ટ આવ્યું. કલકત્તાનો ઘોડો Topmost પહેલો,રીશેલ્યુ બીજો અનેYoung stallion ત્રીજો આવ્યો.અને સૌની ફેવરીટ Heliantha નું તો નામ જ બોર્ડ પર નહોતું.Richelieu અને topmost સાથે પહોંચ્યાં હતા પણ topmost નો પગ અડતાં રીશેલ્યુનો પગ ક્રોસલાઈન પર topmost પછી પડ્યો હતો.આના પછી રીશેલ્યુનાં જોકી આલ્ફર્ડે ઓબ્જેક્શન લીધું Topmost પર કે છેલ્લા ૨૦ મીટરમાં મને તેણે ક્રોસ કર્યો એટલે મારી જગા જતી રહી હતી,નહીંતો હું રેસ જીતી જાત.આલ્ફર્ડે ઓબ્જેક્શન લીધું એટલે અમે તો ગેલમાં આવી રીશેલ્યુ,રીશેલ્યુની બૂમો પાડવા લાગ્યા.રીપ્લે જોવામાં steward roomમાં ઓબ્જેક્શન ૩૦ મિનિટ ચાલ્યું.પણ છેલ્લે ઓબ્જેક્શન ઓવરરુલ્ડ થયું અને રીશેલ્યુ બીજો જ આવ્યો.થોડા નિરાશ થયા.પણ….
 
અમને Placeમાં તો બધાંને પૈસા મળ્યા જ હતાં.મને ૩૦,૦૦૦ અને મિત્રોને તેમનાં ભાગ પ્રમાણે પૈસા મળ્યા.બીજે અઠવાડિયે બધાં મિત્રોએ તેમને મળેલ પૈસામાંથી સેકંડહેન્ડ બજાજ સ્કુટર ખરીદ્યાં અને મેં સેકન્ડહેન્ડ ફીઆટ ગાડી. ફેન્ટમનાં ફ્લેટની બાજુનાં ગેરેજવાળા પાસે ગાડીને નવો કલર કરાવી, મોટી લાઇટો નાંખી શણગારી.એ ગુજરાતની ગાડી હતી તે નંબર હતો GjA 3241 જે આજે પણ મને યાદ છે.
 
ઈન્ટર સાયન્સનુ ફાઈનલ રીઝલ્ટ સૌથી પહેલું અને વહેલું આવે કારણ તે પછી ડોક્ટર કે એન્જિનયરીંગમાં જવાનું હોય.મારું રીઝલ્ટ આવી ગયું.શું આવ્યું તે જાણવા આવતાં પ્રકરણે મળીએ.
 
જિગીષા દિલીપ
 
 
 

અજ્ઞાતવાસ-૩-જિગીષા દિલીપ

  1. દુનિયા મારી મુઠ્ઠીમાં
નરેન,તેના પપ્પા અને હું જ્યારે રેસકોર્સની અંદર પ્રવેશ્યો ત્યારે હું બહુ જ ખુશ હતો.રેસકોર્સનું વાતાવરણ મને કોઈક જુદીજ ઊર્જા આપી રહ્યું હતું.બધાં પુરુષો સુટેડ બુટેડ હતા. છોકરીઓ જે રીતે તૈયાર થઈને આવી હતી તેવી મેં પહેલાં ક્યારેય જોઈ નહોતી.ટાઈટ સ્લીવલેસ કે સ્પગેટીવાળા મીનીફ્રોક,સ્ટીલેટો હીલનાં સેન્ડલ અને જાતજાતના ફેધરવાળી મોટી ફેશનેબલ હેટ પહેરેલી છોકરીઓને હું જોતો જ રહ્યો. રેસકોર્સ પર આવેલ સુટેડબુટેડ નબીરાઓ અને ફેશનેબલ આકર્ષક વસ્ત્રપરિધાન અને સોલિટેડ હીરાનાં કે પર્લના વેસ્ટર્ન દાગીના પહેરેલ મેકઅપ કરેલ આધેડવયની સ્ત્રીઓ પણ સામાન્ય સ્ત્રીઓ કરતાં જુદી લાગતી હતી વાતાવરણમાં બ્રીટીશ છાંટનો અનુભવ થતો હતો.સ્ટેડિયમ ચિક્કાર હતું.પાણીદાર,ઊંચા,રુષ્ટપુષ્ટ ઘોડાઓને પેડોક પર ફરતા જોઈ અને તેમની વાસથી હું રોમાંચિત થઈ ગયો.રેસ શરુ થવાની જાળી પાસે લાઈન સર ઘોડા પોતાનાં ટ્રેકમાં ઊભા રાખ્યા હતા.દરેક ઘોડા પર નંબર લખેલા હતા.પન્ટર પોતપોતાનાં નંબર સાથે તૈયાર હતા.
આ ગાળો હતો ૧૯૭૩નો.નરેનનાં પપ્પા રેસકોર્સમાં રેગ્યુલર જવાવાળા,રેસકોર્સની ક્લબનાં મેમ્બર હતા.તેમણે નરેન અને મને બંનેને વીસ ,વીસ રુપિયા આપ્યા અને બિગનર્સ લક તરીકે એક એક ઘોડાનો નંબર માર્ક કરવાનું કીધું.અમને કેવીરીતે Tote (સરકારમાન્ય) પર બેટ કરાય તે શીખવ્યું.તેઓ માનતા કે બિગનર્સ લક હંમેશા જીતે જ.નિરેનને મેં કહેલું કે મને ઘોડાની ભાષા અને બોડી લેન્ગવેજ સમજાય છે.તેથી હું જે કહું તેજ ઘોડા તે માર્ક કરતો.અમે પહેલી રેસ જીત્યા ૨૦ રૂપિયાનાં ૩૦રૂપિયા થયા પછી બીજી,ત્રીજી અને ચોથી એમ સાતમાંથી પાંચ રેસમાં અમે જીત્યા અને ૨૦રૂપિયાનાં ૮૦ રુપિયા લઈ ખુશ ખુશ થતો હું ઘેર પાછો આવ્યો.હું તે આખી રાત ઊંઘ્યો નહીં અને મનનાં ઘોડા દોડાવતો રહ્યો.
મને તો જાદુઈ કિમીયો મળી ગયો.મને મહિને પોકેટમની કે બસભાડુ જે ગણો તે માટે પ૦ રૂપિયા મળતા.મેં તો હવે રેસકોર્સ પર જઈ ૫૦ રૂપિયા પર પોતાની ઘોડા સાથેની કેમેસ્ટ્રી મુજબ ઘોડા માર્ક કરવાનું શરુ કરી દીધું હતું.૫૦ રૂપિયાનાં ૧૫૦ ,૨૦૦ કે ક્યારેક ૨૫૦ રુપિયા પણ મળતાં.૧૮ વર્ષની નાની ઉંમર,બ્રીચકેન્ડી જેવો એરિયા અને કોલેજ જીવનનાં એ ૧૯૭૩નાં ગાળામાં મધ્યમવર્ગનાં લોકોના ઘર મહિને સો -દોઢસો રૂપિયામાં ચાલતાં ત્યારે હું એક ,એક રેસમાં ૧૫૦થી બસો રૂપિયા કમાવા લાગ્યો. હવે રેસ દ્વારા પૈસા સરળતાથી કમાવાનું મને સાધન મળી ગયું હતું અને મારાં વ્હાલા ઘોડાઓને રોજ મળવાનું બહાનું પણ…
એક દિવસ સાંજે હું બ્રિજકેન્ડીની Bombay lees રેસ્ટોરન્ટમાં મિત્રો સાથે ડીનર માટે મળવાનો હતો.હું રેસ્ટોરન્ટની બહાર મિત્રોની રાહ જોતો ઊભો હતો. ત્યાં બે છોકરીઓ મારા મિત્ર સમીર સાથે આવી.સમીરે મારી ઓળખાણ કરાવી ‘ટીના મારી કઝીન અને આ ટીનાની બહેનપણી વ્યોમા.’ આ છોકરીઓ મૂછમાં હસતી હતી.સમીરની નજર ચુરાવી ટીનાએ ધીમેથી કીધું’ભોપો’.અમે ત્રણે હસી પડ્યા.સમીરે પૂછ્યું’ કેમ હસો છો?’ તો અમે વાત ઉડાવી દીધી.મારાં બધાં મિત્રો આવ્યાં અમે બધાં સાથે ડીનર ટેબલ પર ગોઠવાયા.ટીના મારી સામેની ખુરશી પર બેઠી હતી.હું મિત્રો સાથે વાતો અને મસ્તી મજાક કરવામાં મશગૂલ હતો.અહીંનું સિઝલર ખૂબ વખણાતું.દસ જણનાં ડ્રીંકથી ડેસર્ટ ખાવા-પીવામાં ૩થી ૪ કલાક જતાં રહ્યાં.પણ ટીના તો સાવ શાંત હતી.તેની સામે હું જ્યારે વાંકી નજરે જોઉં તો તે મને જ જોયા કરતી હતી.તેણે સીઝલરના પરાણે એક બે બાઈટ ખાધાં હશે.બિયરનાં,જમવાનાનાં ,ડેઝર્ટનાં બધાં પૈસા દસે લોકોનાં મેં જ આપ્યા.મારું ખીસ્સ્સું તો ભારે જ હતું.ટીનાએ મારો ફોન નંબર લઈ લીધો.છેલ્લે જતાં મેં તેને પૂછ્યું”કેમ કંઈ ખાધું નહીં ?ન ભાવ્યું તને?તો એણે કીધું” કુલ,મને તો તું ભાવી ગયો!” હું કંઈ સમજ્યો નહીં.તે તો સમીર સાથે જતી રહી.હું વિચારતો રહ્યો અને ઘેર જઈને મિરરમાં જોવા લાગ્યો કે ‘હું cool લાગું છું!’ત્યાં તો મને ટ્યુબલાઈટ થઈ ,ઓહો !આણે તો પહેલીવાર મળતાં જ મારું વ્હાલભર્યું ખાસ નામ પણ રાખી લીધું? ‘કુલ’મને તો આવો વિચાર જ નહોતો આવ્યો!પણ હવે રાત્રે સૂતાં સૂતાં હું ટીનાનાં વિચારોથી અનોખો રોમાંચ અનુભવવા લાગ્યો.રીશેલ્યુ,ટીના,ન ધારેલા પૈસા અને ટીનએજની માદકતા,હું તો સપનાનાં સ્વર્ગનો આનંદ હાજરાહજૂર માણી રહ્યો હતો.
હવે ટીના સાથે અવારનવાર ફોન પર વાત થતી હતી. અમે ક્યારેક કલાકો સુધી ફોન પર પ્રેમાલાપ કરતા.હું મિત્રો અને ટીના સાથે ક્યારેક કોપર ચીમની કે તાજની શામિયાનાંમાં ડીનર કરવા જતાં ,તો ક્યારેક રવિવારે સવારે બધાંને હું બ્રન્ચ કરવા પણ જુહુ બીચની રેસ્ટોરન્ટમાં લઈ જતો.હું અને ટીના એકલા પણ અવારનવાર મળતા.
હવે મને તાજ હોટલનો મેનેજર તેના વેઈટરો સલામ મારતા થઈ ગયાં હતા.ટીના,વ્યોમા,નિરેન,કેતન અમે બધાં મારાં ઘોડાની કમાણીનાં પૈસે કોલેજમાં અને સાંજે પાર્ટીઓ કરતાં.તાજની શામિયાનાં ર૪ કલાક ખુલ્લી રહેતી રેસ્ટોરન્ટમાં બીયર,વ્હીસ્કી અને ચીકનની મિજબાનીઓ ઉડાવતા.મારી ૧૮મી વર્ષગાંઠનાં અઠવાડિયા પહેલાં હું એક મોટી રેસ જીત્યો.મેં મોટી પાર્ટી ગોઠવવાનું નક્કી કર્યુ. મેં તાજમાં ગ્રાન્ડ ડીનર અને રેડિયો ક્લબની નજીકનાં ડીસ્કોથેકમાં ડાન્સ પાર્ટી રાખી. હું મારા બધાં મિત્રોને પાર્ટી પહેલાં બાબુ જગજીવનદાસ સ્ટોરમાં લઈ ગયો,બધાં માટે રેમન્ડસનાં પેન્ટપીસ અને સફેદ સેલ્ફમાં ફ્લોરોસન્ટ પ્રિન્ટનાં શર્ટપીસ ,લેસર લાઇટમાં ચમકે તેવા પણ લીધાં.અમે સુપરસ્ટાર અમિતાભ બચ્ચનની જેમ કચીન્સમાં ૩૬ ની મોરીનાં બેલબોટમ અને શર્ટ સિવડાવ્યા.ડીસ્કો પાર્ટી માટે ક્રાફર માર્કેટની એકજ દુકાનમાં મળતાં Levies નાં જિન્સ ખરીદ્યાં.બધાં ડીનર કરી ડીસ્કો પાર્ટી માટે તૈયાર થઈ ગયાં.ટીના,વ્યોમા,નરેન અને બીજા અનેક મિત્રોએ ભેગા થઈ ડીનર અને ડીસ્કોમાં ખૂબ મઝા કરી.ડીસ્કોથેકમાં જ્યારે ”આજ કલ તેરે મેરે પ્યારકે ચર્ચે હર જબાન પર ….સબકો માલુમ હૈ ઔર સબકો ખબર હો ગઈ હૈ”ગીત સાંભળતાં જ હું ટીનાને હાથ પકડીને ડાન્સ ફ્લોર પર લઈ ગયો.મેં અને ટીનાએ મિત્રોની તાળીઓ અને સીટીઓ સાથેની બૂમાબૂમ વચ્ચે ખૂબ ડાન્સ કર્યો.કદાચ આ મારાં જીવનની સૌથી રોમાંચક બર્થડે પાર્ટી હતી.
મારાં પપ્પા-મમ્મી તેમની જિંદગીમાં એટલા બધાં વ્યસ્ત હતાં કે તેમને મારી આ કોઈ વાતની ખબર જ નહોતી.બહેનને તો મને ડોક્ટર બનાવવો હતો. તેના માટે મને બહેને ચાર ટ્યુશન સર ઘેર આવે તેવા રાખી આપ્યા.મેથ્સ,કેમેસ્ટ્રી,બાયોલોજી,ઈગ્લીંશ અને યોગાનાં સર પણ ખરા .પરતું મનેતો રેસમાં એટલા પૈસા મળતા હતાં કે ભણવું જરૂરી જ નહોતું લાગતું.અરે !મેં તો ચારે ટીચરને પણ ભણાવવાને બદલે તેમનાં પૈસા ડબલ કરી આપીને રેસનાં રવાડે ચડાવી દીધાં.હું ટીચરોને રેસની બધી વાત કરતો કે જૂઓ ,આ રેસમાં મેં આટલા પૈસા લગાડ્યા છે. જો મને ખબર પડે છે કે આ જ ઘોડો જીતશે અને મારો કહેલ ઘોડો દરેક વખત જીતેલ બતાડતો.દસ રેસ સાચી પડતી જોઈ ,એ લોકો પણ તેમનાં પૈસા મને આપવા લાગ્યા અને હું તેમને પૈસા ડબલ કરી આપતો ગયો.પરીક્ષાનાં સમયમાં ટીચરોએ પૈસા આપી પેપરો જ લઈ આવી મને ભણ્યા વગર પાસ પણ કરાવી દીધો.મને પરીક્ષામાં ખોટી રીતે પાસ થઈ જવાનો આનંદ પણ હતો જ.
ટીનએજનાં એ ઉન્માદભર્યા ,જાણે સ્વર્ગમાં વિહરતાં હોય તેવા દિવસો યાદ કરતાં આજે આ પણ રોમાંચ અનુભવાય છે.કદાચ મારાં જીવનનાં એ જ સૌથી સારા દિવસો હતાં- મારો પહેલો પ્રેમ-રીશેલ્યુ,રેસકોર્સ અને ટીના મને બધું મળી ગયું હતું.હું આસમાનમાં ઊડી રહ્યો હતો.
હવે મને દુનિયા મારી મુઠ્ઠીમાં લાગતી હતી.
જિગીષા દિલીપ

૨-અજ્ઞાતવાસ-જિગીષા દિલીપ

મારો રેસકોર્સ પ્રવેશ
એ સમય હતો ૧૯૭૩નો,મેં S.S.C.મેટ્રીકની પરિક્ષા આપી હતી. મેટ્રીકની પરિક્ષા પછીનું લાંબું ત્રણ મહિનાનું વેકેશન હતું.હું શરીરે સાવ દૂબળો અને કમર પતલી છોકરી જેવી ,ઊંચાઈ ૫.૧૦“ઈંચ ,અને ખાવામાં સાવ નબળો અને રુખીબાએ બગાડેલો.હું ખૂબ પાતળો હતો ,એટલે મારું શરીર સોષ્ઠવ જરા મજબૂત થાય માટે ગ્રાન્ટ રોડ પર આવેલ ,ઈરાનીનાં જીમમાં વહેલી સવારે મને કસરત કરવા મોકલવાનું મમ્મી-પપ્પાએ નક્કી કર્યુ. હું મમ્મીને બહેન કહેતો હતો.બહેને કીધું ,’નકુલ કાલે સવારે તારે પાંચ વાગે ઈરાનીને ત્યાં જીમમાં પહોંચી જવાનું છે.હું તને ૪.૩૦ વાગે ઉઠાડી દઈશ.મેં મિસ્ટર હિંદ ,જીમનાં માલિક સાથે વાત કરી લીધી છે.’બહેનની ઇચ્છાથી મેં પરાણે જીમમાં જવાનું ચાલુ કર્યું.
સ્વભાવે આળસુ મને મિસ્ટર હિંદનાં જીમમાં જરાપણ મઝા ન આવે.ઈરાનીને ત્યાં જીમમાં ચાર પાંચ કૂતરા અને પાંચ છ પાળેલી બિલાડીઓ હતી.તેની પી અને છી ની વાસ મારાં નાકમાં ભરાઈ જતી.મિસ્ટર હિંદ ,અખાડાનાં માલિક,શરીરે દારાસિંગ જેવા અને ૭૦ થી ૮૦ કીલો વજન રમત રમતમાં ઉપાડી કસરત કરતા. હું પાંચ,દસ કિલો વજન પણ માંડ માંડ ઊંચકી શકતો.મારી સાથે કસરત કરતાં છ સાત રુષ્ટપુષ્ટ કસાયેલા શરીરવાળા ઈરાની છોકરાઓ મને જોઈને મારી ઠઠ્ઠા મશ્કરી કરતા. મિ.હિન્દ મને કહેતા ”દીકરા,તારું કંઈ નહીં થાય! ચીકન ખા,અંડા ખા,મટન ખા ,યે દાલભાત સે તેરા કુછ નહીં હોનેવાલા સમઝા.” જે મને ગમતું નહી.મને કસરતમાં જરાય રસ પડતો નહીં ,એમાં વહેલી સવારે બસ મળતી નહીં અને ચાલીને જવું પડતું તે વધારાનું.મેં બહેનને ના પાડી કે મને જીમમાં મઝા નથી આવતી ,પણ બહેને મારું કંઈ સાંભળ્યું નહીં અને કીધું “કસરત તો શરીર બનાવવા કરવી જ પડશે.”
હું રોજ મારાં સૂરજ -કિરણ એપાર્ટમેન્ટ બ્રીચકેન્ડીથી નીકળી તારદેવ થઈ હાજીઅલી ચાલતો વહેલી સવારે નીકળતો, ત્યારે ભાયખલ્લાનાં તબેલામાં રહેતાં ઘોડા સવારે લાઈન સર તારદેવ થઈને જ હાજી અલી થઈ રેસકોર્સ ચાલતા જતાં.એ જમાનામાં રેસકોર્સ પર તબેલા હતાં નહીં.એટલે રેસનાં ઘોડાનાં તબેલા ભાયખલ્લા રાખવામાં આવતાં. મને રેસ માટે તૈયાર કરેલા રુષ્ટપુષ્ટ, સાફસુથરા, પાણીદાર ઘોડા બહુજ આકર્ષતા.ઘોડા સાથે જાણે મારે જનમ જનમનો નાતો હતો.એક દિવસ જીમ જવાને બદલે હું ઘોડાની પાછળ પાછળ તેમને ફોલો કરતો તેમની સાથે વાતો કરતો તારદેવથી રેસકોર્સ ચાલતો ચાલતો જતો હતો. મને ઘોડાની બોડીલેંગ્વેજ પરથી તેમની બધી વાત સમજાઈ જતી.હું ઘોડા સાથે ચાલતો અને તેને પંપાળી, તેના કાનમાં કંઈ કહેતો. આમ ઘોડા સાથે વાતચીત કરતો જોઈ રસ્તે પસાર થતાં લોકો મારી પર હસતા.
મહાલક્ષ્મી વટાવીને જ્યાં આગળ વધ્યો ,ત્યાં બે છોકરીઓ પોતાના ફ્લેટમાંથી નીકળી.એક જરાક શામળી ,વાંકડીયા વાળ વાળી પણ ચુલબુલી હતી.બીજી ગોરી,લાંબી છોકરી ખૂબ દેખાવડી હતી.તેણે લાંબાં કાળા વાળ પોનીટેઈલની જેમ બાંધેલા હતા,તેણે ટ્રેક સૂટનાં નેવીબ્લુ કલરનાં પેન્ટ પર રેડ અને બ્લુ રંગનું સ્લીવલેસ ટોપ પહેર્યું હતું.વહેલી સવારનાં મેકઅપ વગરનો પણ તેનો ગૌર ચહેરો એકદમ આકર્ષક લાગતો હતો.તેણે મને ઘોડાનાં કાનમાં વાત કરતો જોઈને મારી મશ્કરી કરતાં ,આંખ ઉલાળી ,કોણી મારતા તેની ફ્રેન્ડને કીધું,”જો,પેલો,ભોપો.” અને બંને મારી સામે જોઈને જોરજોરથી હસવા લાગ્યાં..મેં બ્લુ ટ્રેકપેન્ટવાળી છોકરીને ઉપરથી નીચે સુધી કરડાકી ભરી નજરે જોઈ.સહેજ આગળ ચાલીને મેં પાછળ ફરી જોયું અને જ્યાં મારી નજર તેની તરફ ફરી મળી એટલે ફરી તે બોલી,’ભોપો.’હું અંદરથી તો ખૂબ ચિડાયો પણ મારી ઘોડા સાથેની વાતમાં મને વધુ રસ હતો એટલે હું તેના તરફથી નજર ફેરવી ઘોડા સાથે આગળ આગળ ચાલવા લાગ્યો.જો કે મને તેમની હસવાની ખીખયાટી થોડી સંભળાઈ એટલે મેં પાછા વળીને જોયું એટલે ફરી પેલીએ મને ચિડાવતાં કીધું,’ભોપો’. હવે હું નજર ફેરવી સીધે સીધો ચાલવા લાગ્યો.
ઘોડાઓ રેસકોર્સનાં પાછળનાં ગેલોપ રેસ્ટોરન્ટનાં રસ્તે અંદર જવા લાગ્યા.હું તો હજુ તેમની પાછળ પાછળ ચાલતો ચાલતો થોડીથોડી વારે તેમનાં કાનમાં કંઈ કહેતો રહેતો હતો.ઘોડાઓ હવે રેસકોર્સ પહેલા આવતાં નાના ટ્રેકમાં દાખલ થઈ ગયા.આ ઘોડાઓને ટ્રેઈનીંગ આપે તે પહેલાનો વોર્મઅપ કરવાનો ટ્રેક હતો.
હું પણ પાછળ પાછળ અંદર જવા લાગ્યો ત્યાં પઠાણ ચોકીદારે ડંડો અડાડી કહ્યું”અબે એય કીધર જા રહે હો?રુક જા! ઈધર.”હું ત્યાં જ અટકી ગયો.એક મોટા વડનાં ઝાડ નીચે બેઠો.ટ્રેઈનર નાના નાના ઘોડાને જમણી અને ડાબી બાજુ વળવાનું શીખવતા અને રેસ માટે જરુરી ટ્રેનીંગ આપતા હતા.હું એકીટશે ઘોડાઓને જોઈ રહેતો.માલિશ કરેલા, ચળકતી ,તગતગતી કાળી અને બ્રાઉન કલરની ચામડીવાળા અને સરસ રીતે કાપેલી કેશવાળી વાળા ઘોડા શાનદાર લાગતાં હતાં.હું એમને જોતો જ રહેતો.તેમને જોવામાં મારાં એક બે કલાક ક્યાં પસાર થઈ જતાં તેની ખબર જ ન પડતી.છેલ્લો અડધો કલાક હું પણ જાણે ઘોડાઓને કસરત કરતાં જોઈ વોર્મ અપ થઈ જતો અને રેસકોર્સનાં ટ્રેક પર દોડીને રાઉન્ડ મારતો.ટ્રેકસુટ પરસેવાવાળો જોઈને ,બહેન રોજ ખુશ થતી અને રુખીબાને કહેતી ‘ આટલી સરસ હાઈટ છે અને શરીર ભરાશે પછી જો મારો દિકરો કેટલો હેન્ડસમ લાગશે!
રેસટ્રેક પર દોડવાથી મારું શરીર સૌષ્ઠવ પણ સારું થતું જતું હતું.હવે તો આ મારેા રોજનો કાર્યક્રમ થઈ ગયો હતો.તારદેવથી ઘોડાઓની પાછળ પાછળ તેમની સાથે વાતો કરતાં રેસકોર્સ સુધી આવવું અને વડ નીચે બેસીને ઘોડાઓને જોઈ રહેવું,તેમાં મને કોણ જાણે શું યે આનંદ મળતો!!મેં રોજ જીમ જવાના બદલે રેસકોર્સ જવાનું ,મારું જૂઠાણું ચાલુ જ રાખ્યું હતું ,કારણ મને ઘોડાઓને જોવા ,તેમની બોડી લેગ્વેંજ સમજવી -બધાંમાં ખૂબ મઝા પડતી.તેમના ટ્રેઈનર ઘોડા સાથે જે રીતે વાત કરતાં ,તેમજ એક ટ્રેઈનર બીજા ટ્રેઈનર સાથે જે વાત ઘોડા અંગે કરતાં તે હું ધ્યાનથી સાંભળતો.
” આજ અસ્ટેરીયા નહીં જીતેગા,આજ ઉસકા મુડ દેખો!”
“ આજ યે ક્લાસીમેં એનર્જી બહોત દિખતી હૈ દેખો!”
આ બધું મને ઘોડાજ્ઞાનની જાણકારીમાં વધારો કરી રહ્યું હતું.હું ઘોડાઓને વધારે ને વધારે સમજતો થઈ ગયો હતો અને ઘોડાની બોડીલેંગ્વેંજ પણ મને વધુને વધુ સમજાવા લાગી હતી.આમ તો હું બધાંજ ઘોડાને પ્રેમ કરતો પણ એક કાળો ઘોડો મને ખૂબ ગમતો.તેની કાળી ચકચકતી ચામડી અને તેના કપાળમાં મોટો ડાયમન્ડ જેવા આકારનો સફેદ ટીકો હતો.તે મને ખૂબ રૂપાળો અને શાનદાર લાગતો હતો.તેનું નામ તેના માલિકે રીશેલ્યુ રાખેલ,થ્રી મસ્કેટીયર્સમાં ઘોડાનું નામ હતું તે જ.તે રીશેલ્યુ પણ મને ખૂબ પ્રેમ કરતો.મને પાંચ ફૂટ દૂરથી જ જોતાં તેની હણહણાટી ચાલુ થઈ જાય અને મારી નજીક આવે પછી તો ત્યાં જ ઊભો રહી જાય.ખસે જ નહીંને.ઘોડાનાં (Syces )કેરટેકર મારી પર અને રીશેલ્યુ બંને પર ચિડાય.રીશેલ્યુ મારી નજીક આવતાં જ તેના કાન સરવા કરી દેતો અને મને મળવા ઉત્સુક હેાય તેમ પગ પણ ઊંચાનીચા કરતો …
અમારી વચ્ચે ગયા જન્મનો કોઈ તંતું બંધાએલ હશે કે શું?
એક દિવસ રેસકોર્સ પર બહુ મોટી ચહલપહલ ચાલતી હતી.આજે ભારતની મોટી રેસ રમાવાની હતી.
મારો એક ગર્ભશ્રીમંત દોસ્ત નરેન દેસાઈ હતો.તેના પપ્પા રેસકોર્સનાં મેમ્બર હતા. વેકેશનનાં અમારા અંગ્રેજીનાં ક્લાસમાંથી પાછા આવતાં તે દિવસે નરેને મને કીધું, ‘ચાલ આજે મારી ગાડીમાં તને ઘેર ઉતારી દઉં.’અમે બંને ગાડીમાં વાત કરતાં હતા રેસની.નરેને કીધું “આજે હું રેસકોર્સ જવાનો છું.”
મેં કીધું ,’હું તો રોજ જાઉં છું,આજે બહુ મોટી રેસ છે.’મેં નરેનને બધી વાત કરી કે મને ઘોડા બહુ ગમેછે અને મને તેની ભાષા પણ સમજાય છે ,તેની બોડી લેંગવેજને હું બરાબર સમજી શકું છું.નરેન મારો ખાસ મિત્ર હતો.તેણે મને પૂછ્યું “નકુલ,તારે આજની રેસમાં આવવું છે?”
મેં તો ખૂબ ખુશ થઈને હા પાડી.મેં ઘેર જઈ રુખીબાને કીધું ‘ બા મારે આજે મારા મિત્રની ભાઈની લગ્નની પાર્ટીમાં જવાનું છે.મને થોડો નાસ્તો જ આપી દો,મારે જમવું નથી અને બહેનને કહી દેજો કે હું પાર્ટીમાં ગયો છું મને આવતા મોડું થશે.’હું તો રેસકોર્સમાં જવા સુટબુટ ,ટાઈ સાથે પહેરી તૈયાર થઈ ગયો. નરેન અને તેના પપ્પા મને લેવા આવી ગયા.ગાડીનું હોર્ન સાંભળતાં જાણે મારું મન કોઈ અણજાણ ખુશીથી નાચી રહ્યું હતું.અમે ત્રણે જણ રેસકોર્સ પહોંચી ગયા.
ને આમ ….રેસકોર્સ અને …ઘોડા ….મારાં જીવનમાં પ્રવેશ્યાં.
-જિગીષા દિલીપ

મિત્રો આ સાથે નવલકથાની ઓડિયો બુક મૂકી છે માણજો. 

૧-અજ્ઞાતવાસ-જિગીષા દિલીપ

 તેં કેમ મારી સાથે જ આવું કર્યું?
                હાજીઅલીનાં પથ્થર પર બેસીને,ફીણ ફીણ થઈ રહેલ દરિયાને જોતો હું ,કિનારા પર અથડાતાં દરેક મોજાં સાથે જીવનનાં પસાર થયેલ એક એક વર્ષને જોઈ રહ્યો હતો.દૂર ક્ષિતિજ પર ઝાંખો ઝાંખો દેખાતો ચંદ્ર ,સૂર્યની આગમનની લાલાશમાં પીગળી રહેલી ચાંદનીથી નિસ્તેજ થઈ વિદાય લઈ રહ્યો હતો.આકાશને મળવા ઉત્સુક દરિયાનાં મોજા ,હાર સ્વીકારવા પણ ક્યાં તૈયાર હતા? ?મોજાં બમણાં જોરથી કિનારાને અથડાતાં હતાં.ઘૂઘવાટા સાથે ખારા પાણીની છાલકો ઉડાડતો દરિયો જાણે આકાશને પામવાની એક અધૂરી આશ સાથે હૈયાફાટ રુદન કરતો હતો.ખારા આંસુ સારતો દરિયો પાછો ફરીથી ડબલ જોરથી આકાશને આંબવા મથી રહ્યો હોય તેમ મને લાગતું હતું.આબેહૂબ મારાં વિચારોનું પ્રતિબિંબ દરિયામાં જોતો હું કલાકો સુધી વિચાર કરતો દરિયાને જોઈ રહ્યો હતો.હું આપઘાત કરવાને વિચારે ભરતીનાં સમુદ્રને રાતભર જોતો રહ્યો હતો.વિચારોનાં ઘમસાણથી ફાટફાટ થતું માથું બે હાથથી દબાવી ત્યાં જ મેં જરાક લંબાવ્યું , અને ત્યાંજ એક ઝોકું આવી ગયું. 
        એક જોરદાર મોજાની છાલકમાં ઊડેલ પાણીથી આંખ ખુલી ત્યારે તો વહેલી સવાર થઈ ગઈ હતી. વિરાટ આકાશમાં રંગોળી પૂરતાં વહેલી સવારમાં હારબંધ ઊડતાં પક્ષીઓને જોતા હું મનોમન વિચારતો રહ્યો  “આ પક્ષીઓને પણ તેમનાં જેવા કેટલાંય બીજા પક્ષીઓનો સાથ છે અને હું  આ આખા જગતમાં સાવ એકલો! હંમેશા મારે મારી સાથે જ વાત કરવાની ?  મારા અંદર અજ્ઞાતવાસમાં રહેલ નકુલ સાથે… મને સમજાતું નહોતું કે કયા અને કોના ભરોસે હું આ જીવન હું જીવી રહ્યો છું ?    
Each day I live, I want to be
A day to give,
the best of me I  am only one, but not alone
My finest day is yet unknown
I broke my heart for every gain To  taste the sweet,
I face the pain
I rise and fall, yet through it all
This much remains, I want one moment in time
When I‘m more than thought I could be
When all of my dreams, are a heartbeat away
And the answers are all up to me
Give me one moment in time when I’m racing with destiny
Then in that one moment of time, l will feel, I will feel eternity 
I’ve lived to be the very best, I want it all, no time for less
 
     આપઘાત કરવાનો વિચાર જીવનમાં કેટલીયે વાર આવ્યો છે. અને આજે તો મન મક્કમ કરીને દરિયામાં કૂદી જ પડવાનો વિચાર હતો. ..પણ….દરવખતની જેમ આ વખતે પણ મારા દાદી રુખીબાના સીંચેલ સંસ્કાર, ભગવાન પરનાં વિશ્વાસે અને મરણની છેલ્લી ઘડીની બીકે મને આપઘાત કરતાં રોકી દીધો. જગતનાં સૌ લોકો પર વિશ્વાસ મૂકવાની મારી આદત જ મને માર ખવડાવતી હતી! 
બધી બાબતે હિંમતવાળો હું આપઘાત કરવા જતાં કેમ પાછો પડું છું.??? 
જીવનમાં નીરસતા સિવાય ક્યાં કંઈ બચ્યું છે .?
છતાં આપઘાત કરવા માટેની હિંમત મને ઓછી કેમ પડે છે?.. કેમ?    
મારો અંદરના એક વિશ્વાસે મને સફળતાની આશા આપી,અને મને આપઘાત કરતા રોક્યો… 
છેલ્લી એકવાર પ્રયત્ન કરી જોઉં,જીવનની બાજી રમવાનો….  
કદાચ આ વખતનો મારો પ્લાન સફળ થઈ જાય તો!  
અને મેં  જિંદગીને એક છેલ્લો ચાન્સ આપ્યો…….
       દરેક વખતે આપઘાત કરવાનો વિચાર આવે અને જાણે રુખીબાની કરેલ એક એક વાત મારી પર હાવી થઈ જતી.મારી અંદર આત્મવિશ્વાસ તો  ઠાંસીઠાંસીને ભર્યો હતો એમણે…પણ તકદીરને કોણ બદલી શકે?
       રુખીબાનું અદ્ભૂત વ્યક્તિત્વ યાદ આવતાં જ આંખમાં ભીનાશ અને ગળામાં ડુમો બાઝી ગયો.
’My World Best Dadi’,રુખીબાને યાદ કરતાં જ આંસુ સાથે તેમની સાથે ગાળેલાં એ સોનેરી દિવસો યાદ આવી ગયાં. ખાલી મારી દાદી જ નહીં! દુનિયાની મને સૌથી વધુ વહાલ કરતી વ્યક્તિ…
         હું સ્કુલેથી આવુંને,એટલે મારાં માટે કેસર ,બદામ ,પિસ્તા વાળું દૂધ,મસાલાપુરી,ચેવડો તો ક્યારેક પોટેટો ચીપ્સ તૈયાર જ હોય.હું કેટકેટલું પજવતો તેમને! મને આ દૂધ નહીં જોઈએ,તો મણીબહેનને કહે”મણીબહેન,બાબાભાઈ માટે ચોકલેટનું દૂધ બનાવી લાવો અને હા સાથે પેલા એનાં મામા અમદાવાદથી ગાંઠિયા લાવ્યા છે તે આપો. તે એને ભાવશે”અને હું ચોકલેટવાળુ દૂધ ને ગાંઠિયા હોંશે હોશેં ખાઈ લેતો.રુખીબા આખો દિવસ મારું ,મમ્મી,પપ્પા અને ઘરમાં આવતાં જતાં મહેમાનોનું  બધાનું ધ્યાન અને કાળજી રાખે !એજ એમનું જીવન.નકુલ શું ખાશે? શશીને શું ગમશે? જયદેવ ક્યારે આવશે? મણીબહેન ,ચોવીસ કલાક અમારી સેવામાં હાજર જ હોય. સવારે ઊઠીને રુખીબા મણીબહેનને કહેતા “પહેલાં ગાજરનો જ્યુસ શશીને મારી મમ્મી  આપી દો,પછી જ બીજું કામ કરો અને આજે જયદેવને મારા પિતાને,નાટકની પ્રેક્ટીસ છે ,મોડો આવશે તો ખાવાનું ઠેકાણું નહીં પડે,મેથીનાં ઢેબરાં કરી રાખો એટલે ન ખાય તો નાસ્તામાં પણ ચાલે’ બસ !
તેમને મન તો અમારી કુંટુંબસેવા એ જ ભગવાનની સેવા! મેં કેટ કેટલાંય આનંદના દિવસો દાદી સાથે વિતાવ્યા હતાં!
        મારા વ્હાલા દાદી ,બધાંને કહેતાં “તમને ખબર છે ? નકુલ પહેલો શબ્દ ઘોડો બોલતાં શીખ્યો હતો” મારી માસી અમદાવાદથી,હણહણાટી જેવો અવાજ કરે તેવો ,રમકડાંનો ઘોડો લાવી હતી .મને એ ઘોડો બહુજ ગમતો હતો.તેને જોઈને હું એટલો ખુશ થતો અને તેને હાથમાં લઈને જ સૂઈ જતો.ઘોડો મને બહુ ગમતો હતો,એટલેજ મારા પિતાએ મારું નામ પણ નકુલ રાખ્યું હતું.પણ મને કે ઘરનાં કોઈને પણ ક્યાં ખબર હતી કે મારે ઘોડા સાથે આખી જિંદગી સુધી ગાઢ સંબંધ રહેવાનો છે! મારાં જીવનમાં ખલબલી અને ક્યારેક શાંતિ પણ તેનાથી જ મળવાની છે.રેસકોર્સ અને ઘોડા,એ એક જ તો હતાં કે જેને લીધે હું મારી જિંદગી જીવી શક્યો.એ જ મારો આનંદ અને એ જ મને ટકાવી રાખનાર આધાર.
       ઊગતાં સૂરજને જોતાં જોતાં હું હાજીઅલીની મસ્જિદની વહેલી સવારની પોકારાએલ અઝાન સાથે ઈશ્વરને ફરિયાદ કરી રહ્યો હતો.મારા ક્યા ગુનાની સજા રૂપે તે મને આવું એકલવાયું જીવન આપ્યું છે?.
“ભગવાન! તેં કેમ મારી સાથે જ આવું કર્યું”?
 
-જિગીષા દિલીપ


૫૦ -કબીરા

કબીરા લખતાં લખતાં


કબીરની લેખમાળા લખવાનું પ્રજ્ઞાબહેને મને કીધું, ત્યારે હું કબીર વિશે પ૦ આર્ટિકલ કેવીરીતે લખીશ તે અંગે દ્વિધામાં હતી અને બીજું એ પણ હતું કે લગભગ જાણીતાં અને વિદ્વાન બધાંજ સાહિત્યકારોએ કબીર વિશે લખ્યું છે તેથી મને એમ પણ હતું કે આ વિદ્વાનોને મૂકી કોઈ મને કેમ વાંચશે?પણ સાચું કહું આપણે કોઈ કામ બીજાને ગમે તે માટે કેમ કરીએ છીએ ?આપણા આનંદનું શું?તે વાત કબીરને લખતાં,જાણતાંઅને સમજતાં સમજાઈ ગઈ.

કબીરને લખતાં હું જે પામી છું તેના માટે નિશબ્દ છું. કબીરને લખવા માટેઅને ગહેરાઈથી સમજવાની શોધે મને અનોખા આનંદની ભેટ આપી છે.જીવનનાં સત્યને હું સમજી શકી છું.કેટલું આચરીશ તેના માટે પ્રભુકૃપા જ જોઈએ.પ્રયત્ન જરુર કરીશ.કબીરરસ,કબીરવિચારધારા એ એક રોજબરોજનાં વ્યવહાર અને વ્યવસાયીક જીવનને જીવતાં જીવતાં જ સાચી રીતે જીવવાનો રાહ છે.કબીરે જીવનનાં ગહન રહસ્યોને તેનાં બે લીટીનાં પદમાં એવી સુંદર રીતે સમજાવી દીધાં છે કે તેને વાગોળીને તમે સાચા માર્ગે સહજતાથી ચાલી શકો. કબીરબીજક વાંચીને જાણે તમને એકસાથે ગીતા,વેદ અને ઉપનિષદોનો નિચોડ મળી જાય.કબીરની રહસ્યમયવાણી ન સમજાતાં ક્યારેક અચંબિત થઈ દ્વિધા અનુભવતી,પછીકેટલાય વિદ્વાનોને વાંચતી.વિદ્વાનોને વાંચતાં વાંચતાં તેમની રહસ્યવાદી વાણી સમજાવા લાગી. નિર્ગુણ હતા ,છતાં સગુણ ભક્તિ કરતાં ભક્ત કરતાં વધુ ભગવાનમાં શ્રધ્ધા હતી.એટલે જ તે કહે છે:‘કીડી કે પાંવ નેપુર બાજે તે ભી મેરા સાહેબ સુનતા હૈં’  
આમ કહી આપણને પણ પરમશક્તિમાં પૂર્ણ શ્રધ્ધા રાખવાનું સૂચવે છે.
કબીર જેવા મરમી જ્યારે સહજમાર્ગે ચાલવાનું કહે છે ત્યારે એક જ વાત કહે છે તેવું મને સમજાયું:

‘તમારી કુશળતા ગણાતી કુટિલતાને છોડી દઈ ,જે હૈયે ઊગે તે હોઠે લાવો,અને હોઠે લાવો તે હાથપગ હલાવી આચરી બતાવો.પરમ આનંદ અને સત્યને પામવાનો એ ટૂંકામાં ટૂંકો રસ્તો છે.જેના આચરણમાં આવી સીધી વાટ છે તેનો કાન કોઈ ઝાલી શકતું નથી.મને કબીરની આ વાત એટલી ગમી:
લેણાં -દેણાં સોહરા,
જે દિલ સાંચો હોઈ,
ઉસ ચંગે દીવાન મૈં,
પ્લાન ન પકડે કોઈ.

જેની લેણદેણ સીધી સરળ ,જેના દિલમાં સચ્ચાઈ તેને ઈશ્વરની કચેરીમાં કોઈ રોકી ટોકી શકતું નથી.દુનિયાનાં કારભારમાં ઉપરછલ્લી રીતે ભલે ગમે તેટલી અંધાધૂંધી દેખાતી હોય પણ એવી એક અદ્રશ્ય સત્તા છે જે તલાતલનાં અને રજેરજનાં લેખાં લે છે.જેનું ચિત્ત નિર્મળ,જેની ચાલ નિષ્પાપ તે પાવકજ્વાળા વચ્ચે પણ મહાસુખ માણી શકે છે.ચિત્તને નિર્મળ રાખવા પર કબીરે ખૂબ ભાર મૂક્યો છે.ચિત્તની નિર્મળતા,સ્થિરતા ,પ્રામાણિક જીવનના પાયા વિના ટકતી નથી.કબીરે તેમાં પ્રભુપરાયણતા ને ઉમેરી આ સ્થિરતાને રસમય કરી આપી છે.ચિત્તને નિર્મળ કરતાં કરતાં તે એવું નિર્લેપ બની જાય છે કે ઇન્દ્રિયોના તમામ વહેવારોમાં ખેલવા છતાં તે ખરડાતું નથી.કબીર બીજી વાત મનની સ્વવશતા કરે છે સરહની આ વાણી કબીરની સ્વવશતાની વાતને સરળતાથી સમજાવે છે:
દેખહુ સુનહુ પઈસહુ સ્વાદઉ,સુંઘઉ ભ્રમહુ બઈઠહુ ઉઠ્ઠહુ,
આલમાલ વ્યવહારે પેલ્લહુ,
મન છાડિ એકાકાર ન ચલ્લહુ.

દેખતાં,સાંભળતાં,પેસતાં,સ્વાદલેતાં,સૂંઘતાં,ચાલતાં,બેસતાં,ઊઠતાં આડીતેડી વાતો કરતાં મનને તેની સાથે વહી જવા દેવું નહીં.વિષયો સાથે એકાકાર થવા દેવું નહીં.સર્વે કર્મો સાથે ચિત્તને પરોવવાં છતાં તે ક્યાંય ચીકણું બની ચોંટી ન રહે તેની કાળજી રાખવી.કબીર કહે છે.હસતાં,ખેલતાં,ગાતાં જે મનને ભંગ થવા દેતા નથી અને વૃત્તિઓને કાબૂમાં રાખે છે તે સદાય પરમ શિવની સાથે છે.આમ કહી કબીર આપણને સહજ સમાધિ અનુભવવાનું શીખવે છે.અને ગાય છે: 
‘સંતો સહજ સમાધિ ભલી,
જહાં જહાં જાઉં સોઈ પરિકરમા,
જો કુછ કરું સો સેવાજબ સોઉં તબ કરું દંડવત,
પૂજું ઔર ન દેવા.’

આમ કબીરે વ્યવહારમાં રહીને જીવન જીવવાની અદ્ભૂત શીખ આપી.શબનમજીનાં ઘૂંટાએલા બુલંદ ભક્તિની ભીનાશ સાથેનાં કબીરનાં પદો મને રોજ હથોડા મારી પરમની નજીક જવા પ્રેરતો હતો.

‘મતકર માયા કો અહંકાર,મતકર કાયા કો અભિમાન,કાયા ગારસે કાચી;કાયા ગારસે કાચી ,જેને ઓસ રા મોતી,ઝપતા પવનકા લગ જાએ,કાયા ધૂલ હો જાસી…..’

માનવ માનવ વચ્ચે રહેલ કૃત્રિમ ભેદ મિટાવીને ,જાતિપાંતિની દિવાલ તોડીને ,બાહ્યાંડબરની જાળને તોડીને,નશ્વર શરીરથી ઈશ્વરનાં અમૃતરસનું પાન કરી જે આત્માથી પરમાત્માનું દર્શન કરી શકે છે તે નર્કને મોક્ષમાં બદલી શકે છે.તે વાત સમજાવી દીધી છે.કબીરે ભારતીય સંસ્કૃતિનાં સિધ્ધાંતને અનુસરી દરેકમાં સમત્વભાવ રાખી સંતોષધન ગળે લગાડવાની વાત શીખવી છે.

કબીરે આ બધી વસ્તુ ખાલી શીખ આપીને નહીં પણ પોતે બોલ્યા તેવીરીતે જ જીવી બતાવ્યું છે.આખું જીવન તેમણે કાશીમાં વિતાવ્યું. લોકવાયકા પ્રમાણે કાશીમાં મરે તે સ્વર્ગે સિધાવે અને મગહરમાં મરે તે બીજા જન્મે ગધેડો થઈ જન્મે.પોતાનાં જીવાએલ જીવન પર અને પરમ પર તેમને એટલો વિશ્વાસ હતો કે કબીરે પાછલી જિંદગી મગહરમાં વિતાવી ત્યાં જ મૃત્યુ પામ્યા.જે હિન્દુ હોઈને પણ હિન્દુ નહોતા અને મુસલમાન હોઈને મુસલમાન નહોતા ,આવા કબીરનું જીવન જેવું મૃત્યુ પણ રહસ્યમય રહ્યું.જે બધાંને પોતાના માનતા હતા એને બધાં પણ પોતાનાં માનતા હતા.હિન્દુઓ તેમને અગ્નિદાહ દેવા માંગતાં હતાં અને મુસ્લિમ તેમની કબર બનાવવાં માંગતાં હતા.જ્યારે તેમનાં મૃતદેહ પરથી કપડું ઉઠાવ્યું તો નીચે ફૂલોનો ઢગલો હતો જે હિંદુ -મુસ્લિમોએ અડધો અડધો વહેંચી લીધો.આમ તેમણે મરતા મરતા પણ ખોટી વાતોનું સમર્થન ન કરવા શીખવ્યું,બધાં ધર્મ એક જ પરમ પાસે લઈ જાય છે તેવો માનવતાનો ધર્મ પણ શીખવી ગયું.
આમ કબીરને અને તેની માન્યતાઓને મોટા મોટા વિદ્વાનો અને જ્ઞાનીઓ નતમસ્તક થઈ સ્વીકારે છે .હું પણ આ લેખમાળા થકી જીવન,જન્મ,મૃત્યુ અંગેનાં અનેક સત્યોને જાણી શકી છું .પ્રભુને એક જ પ્રાર્થના છે કે આ સત્યોને શેષ જીવનમાં હંમેશ જીવવા પ્રયત્ન કરું અને જ્યારે પણ તેમાંથી વિચલિત થઉં ત્યારે કબીર મારી સમક્ષ આવી મને સાચા રાહે વાળે તે જ પ્રાર્થના.મારા સૌ વાચકોનો અને પ્રતિભાવકોનો હ્રદયપૂર્વક આભાર માનું છું.પ્રજ્ઞાબહેનનો પણ કબીર જ લખ તેવા આગ્રહ માટે ખૂબ ખૂબ આભાર.મારી કબીર સાથેની મુસાફરી મારાં જીવનની યાદગાર યાત્રા રહી છે.


જિગીષા પટેલ

૪૯ -કબીરા

કેમ કબીર???

કબીર …..કબીર….કબીર…

આજે મારી આ શ્રેણી અંતનાં કિનારે આવી ને ઊભી છે, ત્યારે આનંદ કરતાં વધુ હું કોઈ દુ:ખની કસક અનુભવી રહી છું.કબીરને ,તેનાં વિચારોને ,નહીં વિચારી ,હું હવે કંઈ બીજુ વિચારી,બીજુ કંઈ લખીશ અને હું કબીર અને કબીરવાણી,કબીર ભજનોથી દૂર જતી રહીશ…..એક વર્ષ સુધી કબીર સાથે રહી કબીરનાં વિચારોને જીવવા પ્રયત્નશીલ બનવા માત્રથી હું કોઈ અલૌકિક આનંદનાં સ્પંદનોથી સ્પંદિત થતી હતી.કબીરની શ્રેણીનું સમાપન કરતાં એક ખાલીપો અનુભવી રહી છું.કબીર મને કેમ ગમે છે તેનાં અનેક કારણો છે.

કબીરે મને મારા જીવનને આનંદમય બનાવવા ,મારા આતમની ચિનગારીને ચકમક બની પ્રગટાવવા સતત કોશિશ કરી છે.મને મારી ભીતર જોવાનો પ્રયત્ન કરતાં શીખવ્યું.શબનમ વિરમનીજી ,ફરીદ અયાઝજી,કુમાર ગાંધર્વજી,મુખ્તાર અલીજી,પ્રહ્લાદ ટિપનયાજી ,ગુરુમા અને આવા અનેક લોકોનાં કબીરનાં દોહા,ભજન ,સાખીને સાંભળી કેટલાય કલાકો તેમાં મગ્ન બની અનોખો આનંદ પામી છું ,જેનું વર્ણન શબ્દોમાં અશક્ય છે.આધ્યાત્મ મને ગમે એટલે કેટલાય ગુરુઓ પાસે ધ્યાન શીખવા ગઈ છું પણ શબનમજી કે ફરીદજી કે ગાંધર્વજીનાં કબીર ભજનોને આદ્રતાથી ગવાએલ સાંભળું ત્યારે મેં જે અનુભવ કર્યો તે મારા વાચકો સાથે વહેંચવાનો આજે વિચાર છે.

શબનમજી સાથે રોજનો નાતો રહ્યો પણ “સકલ હંસમેં રામ વિરાજે,રામ બિના કોઈ ધામ નહીં રે” સાંભળું ને દરેક વ્યક્તિમાં રામ જોવા પ્રયત્નશીલ બનું અને ગીત સાંભળતાં ક્ષણિક આનંદની અવધિમાં ડૂબી જાઉં.

પંડિત કુમાર ગાંધર્વજીનું “કોઈ સુનતા હૈ “સાંભળું ત્યારે ખરેખર કોઈ સાંભળે છે તેવા અનુભવ સાથે થોડી ક્ષણો ધ્યાનસ્થ અવસ્થા અનુભવાય.

ફરીદજીને સાંભળું ત્યારે કબીર એ ભાષામાં કે શબ્દમાં શોધવાની વસ્તુ નથી કબીર તો એક concept છે તે સમજાઈ જાય અને કબીર મારો પોતાનો છે એવી ફરીદજી જેવી possessiveness પણ તેમનાં માટે આવી જાય અને હું મગ્ન થઈ જાઉં છું કબીરવિચારધારામાં.તેમની એક મુસ્લિમ કવ્વાલની ગવાએલ અદ્ભૂત કવ્વાલીમાં….તેમને ગાતાં સાંભળતાં આંખોમાં આંસું સાથે ભાવુકતાથી ગવાએલ”ઓ કન્હૈયા યાદ હૈ કુછ ભી હમારી? અરે જરા બોલો કન્હૈયા,મેરે કાન્હુ !કહુ ક્યા તેરે ભૂલનેકે વારી” સાંભળુંને મારી આંખો છલકાઈ જાય અને હિન્દુ-મુસ્લિમ,નાત-જાતનાં સર્વે ભેદ ભૂલાઈ જાય!

આનંદમૂર્તિ ગુરુમાને તેમનાં ભાવવાહી અવાજમાં “ધીરે ધીરે ગાડી હાંકો,જરા હલ્કે ગાડી હાંકો મેરે રામ ગાડીવાલે”સાંભળું ત્યારે કબીરનો અવાજ મને કહેતો સંભળાય છે કે વિશ્વભરનાં સૌ માણસો પોતપોતાની દોડમાં એકબીજાને હરાવવા કોશિશ કરતાં ભાગી રહ્યાં હતાં.અને કોરોનાનો એવો સમય આવી ગયો કે નાનામોટાં સૌને ઘરમાં બેસવું પડ્યું. બધાંની દોડને મહાશકિતએ સ્ટેચ્યુ કહી થંભાવી દીધા.એટલે કબીર જીવનમાં સૌ સાથે સમતા,પ્રેમભાવ રાખી ધીરજ ધરી આગળ વધવાનું કહે છે.કોઈની સાથે કોઈ સ્પર્ધામાં ઉતારવાની જરુર નથી,તું જેવો છે તેવો તારી જાતને તો સ્વીકાર ,એવું કબીર કહેતા હોય તેમ લાગે છે.અને જીવનની રફતારને સમજ સાથે ધીરી પાડવા કોશિશ કરું છું.

કબીર કાફેનાં નવયુવાનોને કબીરનાં દોહા ગાતાં સાંભળું “,


“ક્યા લેકે આયા જગતમેં ક્યા લે કે જાયેગાદો દિનકી જિંદગી,દો દિનકા મેલા”

ત્યારે આજનાં નવયુવાનોમાં આધ્યાત્મિકતા અને જીવનનાં સત્ય પ્રત્યેની સભાનતા જોઈ અચંબિત થઈ જાઉંછું.અને મૃત્યુની સત્યતાને સમજવા કોશિશ કરુંછું.

સંતની ઓળખ આપતા ઓશો કહે છે સંત એ નથી કે જે તમને સમજાવે કે તમે હીન્દુ છો કે મુસ્લિમ છો કે ઈસાઈ છો પણ અસલી સંત તો એ છે કે જે તમને બરોબર સમજાવે કે તમે સૌથી પહેલા એક ઇન્સાન છો.કબીરે સંત તરીકે તેજ સૌને સમજાવ્યું અને સંત કબીરને શત શત નમન કરવાનું મન થઈ જાય.

કબીરની ફકીરી,સમાજ અને કુટુંબની વચ્ચે રહીને વ્યવસાય કરતાં કરતાં તેમણે સાધેલું પરમ સાથેનું અનુસંધાન જોઈને યાદ આવે:
“નહીં કોઈ ચિંતા કે નહીં કોઈ ફિકર,નહીં કોઈ ખીણ કે નહીં કોઈ શિખર.
મારો ખુદ : એ ખુદાનું ખમીર કે હું તો મારે ફરતો ફકીર”

અને ફિકરને ફાકી કરીને પી જવાની ફકીરી શીખવતો કબીર મને ભીતર જોતાં અને ચિંતા વગર આનંદમય જીવન જીવતાં શીખવે છે.

મધ્યકાલીન યુગમાં અનેક સંતો થઈ ગયા પણ કબીરે ચારેબાજુ ચાલતાં જાતિ-પાતિનાં વાડા અને અંધશ્રદ્ધા નો વિરોધ કરવા સમાજ,દેશ કે દુનિયાથી ડર્યા વગર પોતાને જે સાચું લાગ્યું તે સત્ય પૂરા આત્મવિશ્વાસ સાથે પ્રગટ કર્યું.કબીરની આ વાત મને કબીરને સાચાં અર્થમાં ક્રાંતિકારી અને સમાજસુધારક સંત ગણાવવા યોગ્ય લાગે છે. તેમજ મને પણ પોતાની વાત સાચી હોય તો કોઈનો ડર નહીં રાખવાનું જાણે કબીર મારાં કાનમાં કહેતા હોય તેવું અનુભવાય છે.

કબીરબીજક દ્વારા તત્ત્વજ્ઞાનનાં પાઠ કબીરે મને પઢાવ્યા.મૌનનો મહિમા શીખવી પોતાની મસ્તીમાં મસ્તમૌલા બનતા શીખવ્યું. પ્રેમનો અનોખો મહિમા સમજાવી પોતાની જાતને પ્રેમ કરતાં અને આજનો આનંદ લઈ જીવતા શીખવ્યું.
આમ કબીરનાં આ લેખોનું આલેખન કરતાં જીવનનાં અણમોલ સત્યને પામી છું.અને અનોખા આનંદનો અનુભવ કર્યો છે.આ શ્રેણીને વાંચી જે વાચકોએ પ્રતિભાવ આપ્યા છે તેમનો આભાર અને પ્રજ્ઞાબહેને મને કબીર લખવાનું કહી કબીરની મને ઓળખ કરાવી તે બદલ તેમનો પણ અંત:કરણ પૂર્વક આભાર.

જિગીષા પટેલ

,