About Darshana V. Nadkarni, Ph.D.

Recruitment for Biotech & Medical Device companies Training & Consulting in Diversity and Inclusion

દ્રષ્ટિકોણ 41: ધર્મ, સાહિત્ય, શાંતિ નો સંદેશ 1- ઝોરાસ્ટ્રીઅન અને યહૂદી ધર્મો – દર્શના

મારા, દર્શના વારિયા નાડકર્ણી તરફથી તમોને શાલોમ (યહૂદી અભિવાદન અનુસાર “શાંતિ ભર્યા વંદન”). આવતા શનિવારે વાત કરીશું જૈન ધર્મ ઉપર અને તે પછી શીખ ધર્મ, તે પછી ખ્રિસ્તી ધર્મ, અને તે પછી ઇસ્લામ અને તે પછી હિન્દૂ ધર્મ ઉપર વાત થશે.
ભારતીય ઉપખંડ વિશ્વના ચાર મોટા ધર્મોનું જન્મસ્થળ છે; હિન્દુ ધર્મ, બૌદ્ધ ધર્મ, જૈન ધર્મ અને શીખ ધર્મ. ૨૦૧૧ ની વસ્તી ગણતરી મુજબ, ભારતની લગભગ 80 પ્રતિશત વસ્તી હિંદુ ધર્મનું પાલન કરે છે, 14 પ્રતિશત આસપાસ લોકો ઇસ્લામનું પાલન કરે છે, 2.3 પ્રતિશત ખ્રિસ્તી ધર્મનું પાલન કરે છે, અને 1.7 પ્રતિશત શીખ ધર્મનું પાલન કરે છે. આશરે .36 પ્રતિશત લોકો જૈન ધર્મ નું પાલન કરે છે. અને લગભગ તેમના જેટલીજ સંખ્યામાં છે બુદ્ધિસ્ટ, ઝોરાસ્ટ્રીઅન અને યહૂદીઓ।. આપણા દેશની એ ખાસિયત છે કે ભારત એક ધર્મનિરપેક્ષ દેશ છે જે કોઈ એક ધર્મને પ્રમુખતા નથી આપતો। દરેક ભારતીય નાગરિક ને હક છે કે તે પોતાની જુદી અને વિવિધ ધાર્મિક માન્યતાઓ અને પદ્ધતિઓ દ્વારા ઈશ્વર, અલ્લાહ, પ્રભુ કે દેવી, દેવતાઓને પૂજી શકે.
બેઠક માં “ધર્મ અને સાહિત્ય” શીર્ષક ઉપર આપણે ચર્ચા કરેલી. એ તો ખુબ મોટો વિષય છે. અને આ શીર્ષકની પ્રમુખતા એ છે કે બધાજ ધર્મ માં કવિઓ અને સાહિત્યકારોની સર્જનાત્મક કૃતિઓના આધારે દરેક ધર્મ ને અનોખું સ્થાન પ્રાપ્ત થયું છે. કવિઓ અને સાહિત્યકારોએ તેમના પ્રેમ અને પુણ્યતાની ભાવનાથી ધર્મ ને તેમના શબ્દોમાં વણી લીધો છે. પણ મારુ કહેવું એ પણ છે કે તે સામે ધર્મ વિશેના લેખન થી સાહિત્ય પણ ખીલ્યું છે, ચમક્યું છે અને સાહિત્યનો પણ વિકાસ થયો છે. તેથી ધર્મ અને સાહિત્યનો અરસપરસ નો ગહેરો સબંધ રહ્યો છે.
આમ તો હું ભારત માં પૂજાતા બધા ધર્મ વિષે એકજ લેખ લખવાની હતી પણ ધીમે ધીમે લેખ મોટો થઇ ગયો અને એક લેખ માં બધા ધર્મો ને આવરી શકાય તેમ નથી. તેથી દરેક ઉપર જુદા જુદા લેખ મુકીશ। સૌથી પહેલા ઝોરાસ્ટ્રીઅન અને યહૂદી નો ઉલ્લેખ પછી જૈન ધર્મ, પછી શીખ ધર્મ, તે પછી ખ્રિસ્તી ધર્મ, પછી ઇસ્લામ ધર્મ અને છેલ્લે હિન્દૂ ધર્મ ઉપરના લેખ મુકીશ। ધર્મ અને તેના સાહિત્ય વિષે થોડી ચર્ચા ઉપરાંત દરેક ધર્મ માં શાંતિ વિષે ના ઉપદેશ ને કઈ રીતે આવરી લેવામાં આવ્યો છે તે વિષે પણ થોડી વાત કરીશ।
ઝોરાસ્ટ્રીઅન ધર્મ: દુનિયા નો પ્રાચીન ધર્મ છે. ઈરાન માંથી બહાર આવેલ આ ધર્મ માં માનનારાઓ ઝોરાસ્ટ્ર અથવા જરથોસ્ત અને (Wise Lord) અહુરા મઝદા ને પૂજે છે. એકિશ્વરવાદી આ ધર્મ અનુસાર સ્વર્ગ અને નરક, ખોટા કર્મો અને સારા કર્મો વચ્ચે નો તફાવત, અને મૃત્યુ બાદ નો ચુકાદો એવા સંદેશાઓ બીજા ત્યાર બાદ આવતા ધર્મોએ અપનાવ્યા છે. સાહિત્યની વાત કરીએ તો તેના મુખ્ય સંદેશાઓ અવેસ્તા કરીને ચોપડીમાં નોંધ કરવામાં આવેલ છે અને તેમાં કાવ્યો નો સમાવેશ થાય છે. આ ધર્મ ના મૂકી સંદેશ અનુસાર વ્યકિને જીવન નું ખાસ ધ્યેય એ હોવું જોઈએ કે તે શાણપણ વિઝડમ) કેળવે અને દુનિયા માં આનંદ અને ખુશી ફેલાવે.
ઝોરાસ્ટ્રીઅન પરંપરાગત સાહિત્ય ઘણું વિશાળ છે અને તેમાં 75 કૃતિઓ નો સમાવેશ થાય છે અને તેમાં ધર્મ ના કાયદાઓ ઉપરાંત તે યુગ ની માન્યતાઓ અને રિવાજો અને જ્યોતિષવિદ્યા ઉપર ચર્ચા કરવામાં આવેલ છે. હવે આ શાસ્ત્રો વંચાતા નથી પરંતુ એ જમાના માં ધર્મ ને સમજવા અને સમજાવવા માટે લેખન અને વાંચન નો ઉપયોગ થતા તે રીતે લેખન અને વાંચન નો ખુબ પ્રચાર આ રીતે થયો.
તમે સાંભળેલી વાત હશે પણ આ નાની વાર્તા ફરી કહું છું. તે પ્રમાણે ઝોરાસ્ટ્રીઅન ધર્મ માં માનનારા પારસીઓ ઈરાન માં થઇ રહેલ ધાર્મિક દમન થી બચવા ગુજરાત ના કિનારે ઉતાર્યા અને રાજા જાડી રાણા પાસે આશરો માંગ્યો. રાજાએ જવાબ માં દૂધ થી ભરેલ પ્યાલા સાથે સંદેશ મોકલ્યો કે આમારું રાષ્ટ્ર અમારી પ્રજા થી ભરેલું છે અને તેમાં બિલકુલ તમારે માટે જગા નથી. પારસીઓએ તે પ્યાલા માં સાકર ભેળવીને આ સંદેશ સાથે પ્યાલો પાછો મોકલ્યો કે જેમ સાકર દૂધ માં ભળીને દૂધ નો સ્વાદ વધારે છે તેમજ અમે પણ તમારી પ્રજા જોડે ભળીને તમારી સંસ્કૃતિ ને ચમકાવશું। રાજા ખુશ થઇ ગયા અને તેમણે પારસીઓને આશરો આપ્યો.
યહૂદી ધર્મ: યહૂદી ધર્મ એક પ્રાચીન એકિશ્વરવાદી ધર્મ છે. આ ધર્મ નું સાહિત્ય તોરાહ અને બાઇબલ ના ઓલ્ડ ટેસ્ટામેન્ટ માં સમાયેલ છે. યહૂદી ધર્મ ના સંદેશ અનુસાર માણસો ને ઈશ્વર ના સ્વરૂપ માં બનાવવામાં આવ્યા છે અને માણસો પૃથ્વી ની લય અને પર્યાવરણ ની જટિલ વિવિધતા જોડે સંકળાયેલા છે. યહૂદી ધર્મ અનુસાર પૃથ્વી અને પર્યાવરણ ઈશ્વરે બનાવેલ છે અને માણસોએ પર્યાવરણ નો આદર કરીને રહેવું જોઈએ. પર્યાવરણ ને આદર કરવાનો એક માર્ગ સબાથ છે. તે અનુસાર, અઠવાઈડયા માં એક દિવસ બને તેટલા ઓછા સાધનોનો ઉપયોગ કરવો, ચાલી શકાય ત્યાં ગાડી નો ઉપયોગ કરવો નહિ, ઠંડુ ખવાય ત્યાં ગરમ કરવું નહિ, અને કામ ની બદલે તે દિવસ ઈશ્વર પૂજા અને ચિંતન માં વિતાવવો.
યહૂદી ધર્મ માં સારા કર્મો ઉપર ખુબ મહત્વ આપવામાં આવ્યું છે. અહીં નીચે યહૂદી ધર્મ ના થોડા વાક્યો અનુવાદ કરીને મુકેલ છે.
“વિચારવા ઉપર બહુ મહત્વ નથી. ખાસ મહત્વ એ છે કે તમે કોણ છો અને શું બનવા માગો છો”.
“Gam zu l’tova. – આ પણ સારા માટે જ છે.”
“L’fum tzara aagra – પ્રયત્ન પ્રમાણે જ પુરસ્કાર મળશે।”
“આજ કરતા કાલે તમે વધુ સારી વ્યક્તિ નથી બનવાના, તો કાલ ની તમારે જરૂર જ શી છે?”
“L’Chaim!” – આ જિંદગી ની હર એક પળ ને ઉજવતું પરંપરાગત યહૂદી કહેવત ઉપર”ફિડલર ઓન ધ રૂફ” કરીને એક પ્રખ્યાત ચલચિત્ર માં આખું ગીત ગવાયેલ છે. “જિંદગી હંમેશા તમે ઈચ્છો તેમ જતી નથી પણ ગમે ત્યારે થોડો વિરામ લઈને, થોભીને જિંદગીની ખુશી ને માણી લ્યો કેમ કે આ પળ ફરી પાછી નહિ આવે”.

આવતા શનિવારે જૈન ધર્મ ઉપર થોડી વાતો કરીશું.

દ્રષ્ટિકોણ 40: નાણાકીય સ્વતંત્રતા અને સમજણ – દર્શના 

નમસ્તે મિત્રો। શનિવારે પ્રકાશિત થતી દ્રષ્ટિકોણ કોલમ ઉપર હું, દર્શના વારિયા નાડકર્ણી તમોને આવકારું છું. ઓક્ટોબર ની 12 તારીખે રાષ્ટ્રીય બચત દિવસ ઉજવાય છે. આજે આપણે બચત વિષે તો નહિ પરંતુ નાણાકીય સમજણ અને નાણાકીય સ્વતંત્રતા ઉપર થોડી વાત કરીએ। આપણે ભારતીય લોકોને બચત શીખવાની કદાચ એટલી જરૂર નથી પણ ખાસ કરીને સ્ત્રીઓને નાણાકીય સમજણ કેળવવાની જરૂર છે.
આ એક સ્ત્રીઓને લાગુ પડતી વાત છે કે ક્યારેક આપણે નાણાકીય વાતોમાં બિલકુલ રસ ધરાવતા નથી અને તે વિશેની બધી જવાબદારી આપણા પતિને સોંપી દઈએ છીએ. મારી પોતાની જ વાત કરું તો અમારા લગ્ન માં થી છુટા થતા સૌથો મોટો ભય મને નાણાકીય જવાબદારી ઉપાડવાનો હતો. હું કમાતી તો હતી જ. પરંતુ મારી કમાણી ના ચેક આવે તો મારા પતિના હાથ માં સોંપી દવ. મારે કામ માટે સફર કરવાની આવે ત્યારે તેને કહી દવ કે મારે બહારગામ જવાનું છે તો મને પૈસા જોશે અને તે લાવી આપે. હું બધુજ કામ કરતી સિવાય કે પૈસા ને સમજવાનું। એટલે સુધી કે હું ક્યારેય એટીમ માં પણ જતી નહિ અને મને પાસ્વર્ડ પણ યાદ હતો નહિ. મને એક જાત નો ભય હતો કે પૈસા સંભાળતા મને આવડશે જ નહિ અને મારા પતિએ વારંવાર મને સંભળાવેલ પણ ખરું કે આ બાબત સમજવાની તારી શક્તિ નથી. 
પરંતુ નાણાકીય જવાબદારી સમજવાની દરેક વ્યક્તિને જરર હોય છે. પતિ બધું સારી રીતે સંભાળતા હોય છતાં પણ જીવન નો ક્યારેય ભરોસો નથી અને થોડી સમજદારી તો દરેકે કેળવવી જ જોઈએ।  
પણ આ એટલો મોટો વિષય છે કે અહીં એક નિબંધ માં તે વિષે જાણકારી આપી શકાય નહિ તેમજ હું આ બાબત માં નિષ્ણાત નથી પણ કામચલાઉ થોડી સમજણ મેં કેળવી છે. હું થોડુંઘણું અહીં શેર કરીશ અને તે પછી આશા રાખું કે તમે પણ થોડી ઘણી તમારી સમજણ વિષે શેર કરો (ખાસ કરીને પુરુષ ભાઈઓ) તો આપણે બધાને થોડું શીખવા મળે. 
1) સૌ પ્રથમ કપટથી સાવધ રહેવું – આપણે નાણાકીય દેખરેખ સાંભળતા હોઈએ ત્યારે સૌ પ્રથમ કૌભાંડકારો થી સાવધ રહેવું તેથી પૈસા ગુમાવવાનો વખત ન આવે. તે માટે — ક્યારેય કોઈને ફોન ઉપર સોશ્યિલ સેક્યુરીટી નંબર અને બીજી નાણાકીય માહિતી આપતા પહેલા ખુબ વિચાર કરવો। શંકા જેવું લાગે તો તરતજ હેલ્પલાઇન માં ફોન કરી શકાય છે. 
2) નિષ્ણાતોની સલાહ લઇ શકાય છે – મારી બાબત માં મને નાણાકીય જવાબદારી સંભાળવામાં સૌથી વધુ સફળતા નિષ્ણાતોની સલાહ દ્વારા મળી છે. છુટા થવાનો નિર્ણય માત્ર કર્યો હતો ત્યારે મારી દોસ્તી એક નાણાકીય નિષ્ણાત બહેન સાથે થઇ. અને વર્ષો બાદ પણ અમારી દોસ્તી ગાઢ છે અને તે જોબ બદલે તો હું મારો પોર્ટફોલિયો તેની સાથે તેની નવી બેન્ક માં લઇ જાવ છું. તે શાંતિથી મને બધુજ સમજાવે છે અને લાંબી દ્રષ્ટિ થી સંભાળવાની વ્યૂહરચના વડે બધું સંભાળે છે. તેમજ મારા ટેક્સ કરનાર ભાઈ પણ તે રીતેજ મારુ કામ કરે છે. અને એક સહેલી જે મારી રીયલ એસ્ટેટ એજેન્ટ પણ છે તેની સાથે પણ મારી ગાઢ મૈત્રી છે અને મને તેની સલાહ માં પૂરો વિશ્વાસ છે. તો આપણને સારી સમજણ ન હોય તો સારા નિષ્ણાત ની સાથે સબંધ કેળવવાથી ઘણી મદદ થઇ શકે છે. 
3) વિલ બનાવવું જરૂરી છે – તાજેતરમાં એક વિલ બનાવનાર એટર્ની જોડે અનાયાસે મારુ મળવાનું થયું। તેણે  મારુ વીલ બનાવવાનું કામ કર્યું તેમાંથી મને ઘણું શીખવા મળ્યું। વીલ બનાવવું શા માટે જરૂરી છે? કેમકે તેના વગર જો કોઈ મૃત્યુ પામે તો આપણી ઈચ્છા પ્રમાણે નહિ પરંતુ તે સ્ટેટ ના કાયદા પ્રમાણે મિલકત ની વહેંચણી થાય. તે માટે વારસદારોને પ્રોબેટ પ્રક્રિયા નો સામનો કરવો પડે અને તે માટે સમય અને પૈસાનો વ્યર્થ બગાડ થાય. જો વીલ પ્રમાણે કુટુંબ ના સભ્યો અથવા ચેરિટી માં મિલકત વહેંચવામાં આવે તો એસ્ટેટ ટેક્સ માં પણ ઘટાડો થઇ શકે. 
4) પોતના જીવન માટે પૈસાની વ્યવસ્થા રાખવી – જૂની પરંપરા મુજબ અને બાળકો પ્રત્યે લાગણી વડે ખેંચાઈને માં-બાપ ઘણી વાર બાળકો ના નામ ઉપર બધી મિલકત મૂકી દ્યે છે. તેમાં એક પરિસ્થિતિ બાગબાન જેવી સર્જાઈ શકે. પણ તેવું ન થાય તો પણ તે સૌથી ઉત્તમ માર્ગ નથી અને આ સમયમાં તે  વ્યવહારુ વ્યવસ્થા નથી. મૉટે ભાગે બાળકો તેમના સમય પ્રમાણે પ્રગતિ કરતાજ હોય છે. અને પોતાની મિલકત પોતે સુરક્ષિત રાખી અને માં-બાપ રહી શકે તો બાળકો માટે તેમને મોટી ઉમર માં સંભાળવાવાનો બોજો ઘટે છે, વધતો નથી. અને માં-બાપ અને બાળકો પૈસા ની જટિલતા માં ગૂંચવાઈ જવાની બદલે પ્રેમ ના બંધને રહી શકે છે. આજના જમાના માં લોકો માને છે કે આપણે આપણા પોતાના માટે જીવવાની વ્યવસ્થા કરીને કોઈના ઉપર બોજો બનવું નહિ. 
તમે કેળવેલી સમજણ અથવા તમારા અનુભવ અહીં શેર કરશો તો બધાને શીખવા મળશે અને તે માટે પહેલેથી જ તમારો આભાર।

દ્રષ્ટિકોણ 39: નાના આંતરડાનો રોગ અને નવી ટેક્નોલોજી – દર્શના

મિત્રો હું, દર્શના વારિયા નાડકર્ણી તમોને શબ્દોનુંસર્જન બ્લોગ ઉપર અને દ્રષ્ટિકોણ કોલમ ઉપર આવકારું છું.  આ પહેલા આપણે એક વાર રેર ડીઝીઝ એટલે દુર્લભ અને અનોખા રોગો વિષે વાત કરેલી http://bit.ly/2IvHJtZ . આજે તેવાજ એક રોગ અને નવી ટેક્નોલોજી ઉપર થોડી વાતો શેર કરું છું. 
નાના આંતરડા નો રોગ
આ રોગ વિષે અને નવી ટેક્નોલોજી વિષે માહિતી આપતા પહેલા ચાલો આપણે જાણીએ કે આપણે ખાઈએ તે ખોરાક નું કઈ રીતે પેટ માં પાચન થાય છે. 
પાચન ક્રિયા
સામાન્ય રીતે પાચનની શરૂઆત ખોરાક મોઢામાં પંહોચે છે ત્યારે જ થાય છે. ખોરાક ને ચાવવાની સાથે, મોઢામાંનું થુંક અને લાળ ખોરાકને તોડવાનું શરૂ કરે છે. તે આગળ વધતા, અને અન્નનળીમાંથી પસાર થતાં, ખોરાક સંકોચાય છે અને તે સંકોચન ખોરાકને પેટ તરફ આગળ ધપાવે છે. પેટમાં, ખોરાક વધુ તૂટી અને પ્રવાહી અથવા પેસ્ટ ના સ્વરૂપ માં બદલે છે અને ત્યાં એસિડ્સ અને એન્ઝાય્મ (ઉત્સેચકો) સાથે ભળી જાય છે. પેટ ધીમે ધીમે તે બધું નાના આંતરડામાં ઠાલવે છે. 
નાનું આંતરડું
આ ટ્યુબ આકારનું અંગ શરીર નું સૌથી લાબું અવ્યય છે.  તે પેટ અને મોટા આંતરડા વચ્ચે સ્થિત છે. નાના આંતરડાને પાચક તંત્રના વર્કહોર્સ તરીકે ગણવામાં આવે છે. તે 20 ફૂટ લાબું અંગ છે અને તેમાં ડ્યુઓડેનમ, જેજુનમ અને ઇલિયમ નામના ત્રણ ભાગ છે.
ડ્યુઓડેનમ એ નાના આંતરડા નો  પ્રથમ ભાગ છે જ્યાં સામાન્ય રીતે આયર્ન (લોહ)  અને અન્ય મિનરલ્સ (ખનિજો) શોષાય જાય છે.
જેજુનમ એ મધ્યમ વિભાગ છે જ્યાં કાર્બોહાઇડ્રેટ, પ્રોટીન, અને મોટાભાગના વિટામિન્સ શોષાય છે.
ઇલિયમ એ નાના આંતરડા નો નીચલો ભાગ છે જ્યાં (પિત્ત) એસિડ્સ અને વિટામિન બી 12 શોષાય અને શરીર માં ઉતરે છે.
નાના આંતરડામાંથી ખોરાક મોટા આંતરડામાં જાય છે. મોટું આંતરડું પુખ્ત વયના લોકોમાં લગભગ 5 ફુટ લાબું હોય છે અને ત્યાં પાણી અને બાકીના પોષક તત્વો નું શોષણ થાય છે. તે પછી પ્રવાહીમાંથી તે ઘન પદાર્થમાં બદલાય છે અને શરીર ને ન જોઈતી વસ્તુઓ કુદરતી રીતે બહાર નીકળી જાય છે. 
ટૂંકા આંતરડા નો રોગ 
ટૂંકા આંતરડા સિંડ્રોમ અથવા Small Intestine Syndrome (SBS) એ બહુ ખરાબ રોગ છે. નાના આંતરડા ની અપૂરતી લંબાઈ મુખ્યત્વે પોષક તત્વો નું શોષણ અને પાચન થવા દેતી નથી.  ક્યારેક રોગ અથવા ઈજા ને લીધે આંતરડું નાનું થાય છે અને ક્યારેક જન્મ થી આ રોગ લઈને બાળક જન્મે છે. 
માલએબ્સોર્પશન 
SBS વાળા લોકો ખોરાકમાંથી પૂરતા પ્રમાણમાં પાણી, વિટામિન, ખનિજો, પ્રોટીન, ચરબી, કેલરી અને અન્ય પોષક તત્ત્વોને ગ્રહણ કરી શકતા નથી. આ ખુબ ગંભીર વાત છે. તેઓને વારંવાર ઝાડા થાય છે, વજનમાં ઘટાડો અને આવશ્યક વિટામિન્સ અને ખનિજોના ન મળવાથી ખુબ શરીર માં નુકશાન થાય છે. 
રોગનો વ્યાપ
અમેરિકામાં દર વર્ષે આશરે 8 હજાર નવા કેસ થાય છે. પીડિયાટ્રિક દર્દી બાળકો 3 વર્ષની વયે પહોંચે તે પહેલા મૃત્યુ પામે છે. તેમનું ટૂંકું જીવન એક બેકપેક જોડે બંધાયેલ હોય છે અને તેમાંથી એક સોય દ્વારા બાળકોની નસ માં તેમને ન્યુટ્રિશન પંહોચાડવા માં આવે છે. આ રીતે પોષક તત્વો જઠર માર્ગને બાયપાસ કરીને સીધા લોહીના પ્રવાહમાં આપવામાં આવે છે. 
એક્લીપ્સ રીજેનેસિસ સોલ્યુશન
આ પહેલા ના દુર્લભ રોગો વિષે ના આર્ટિકલ માં મેં કહેલું કે જે કંપની આવા અનોખા રોગો ઉપર કામ કરી રહી હોય તેમના રસ્તા માંથી સરકાર અને FDA બધા વિઘ્નો દૂર કરી અને તેમનો રસ્તો સાફ કરી આપવા માંગે છે. ખાસ કરીને જો બાળકોને રાહત મળે તેવી ટેક્નોલોજી હોય તો તેવી કંપની નો રસ્તો થોડો આસાન બને છે. 
 એક્લીપ્સ રિજેનેસિસ કરીને કંપનીએ એક નવું સંશોધન કર્યું છે તેમાં શરીર ની કુદરતી તાકાત નો ઉપયોગ કરેલ છે. એક નાની નિટીનોઇલ કોઇલ નાના આંતરડામાં એક નળી દ્વારા દાખલ કરવામાં આવે છે. પછી તે આઘીપાછી ન થાય તે માટે તેટલા ભાગમાં નાના આંતરડાને બહારથી સુચર્સ લગાવીને સાંકડું કરવામાં આવે છે. આ કોઇલ 2 થી 3 અઠવાડિયા સુધી ત્યાં રહેવા દેવા માં આવે છે. તે દરમ્યાન કોઇલ ને ધીમે ધીમે લાંબી કરવામાં આવે છે. આ સમજવા માટે તમને એક ઉદાહરણ આપું। કોઈના દાંત સીધા કરવા માટે બ્રેસિસ લગાડવામાં આવે ત્યારે તે બ્રશીસ ધીમે ધીમે, દર અઠવાડિયાની વિઝિટ માં ડોક્ટર  ટાઈટ કરતા જાય છે અને ધીમે ધીમે તે પ્રમાણે દાંત ને જોઈએ તેવી દિશામાં ફેરવે છે. 
તેજ રીતે અહીં કોઇલ ધીમે ધીમે લાંબી કરતા, સાથે સાથે આંતરડું પણ ધીમે ધીમે લાબું થતું જાય છે.  મજાની વાત એ પણ છે કે આ 2-3 અઠવાડિયા દરમ્યાન પોશાક તત્વો પણ આંતરડામાંથી નિયમિત રીતે વહેતા રહે છે. લગભગ ત્રણ અઠવાડિયા ના અંતે સુચર્સ ઓગળી જાય છે અને કોઇલ ખોરાક સાથે વહેવા માંડે છે અને કુદરતી રીતે તે શરીર માંથી નીકળી જાય છે.  અત્યાર સુધી આ ભયજનક, દયાજનક, અને વિનાશકારક રોગ નું કોઈ સારું નિવારણ જ નહોતું. આ રોગ થી પીડાતા લોકોનું નાનું જીવન પણ ક્યારેક અતિશય પીડામાં ગુજરતું। અને તેમને જીવિત રાખવાનો વાર્ષિક  ખર્ચ ત્રણ લાખ ડોલર્સ થી ઉપર આવતો હતો. અને આ કેટલું સુંદર અને સરળ સોલ્યૂશન છે. શરીર ની પેશીઓ અને સ્નાયુઓ ને ધીમે ધીમે થોડી મદદ વડે અને બાકી તેમની કુદરતી તાકાત વડે લંબાવી અને આંતરડા ને લંબાવવાના। અત્યારે આ કંપનીએ ઉંદર અને ડુક્કર ઉપર પ્રયોગો કરેલ છે અને તેમાં તેમને સફળતા મળી છે. ધીમે ધીમે લંબાયેલ આંતરડામાં બધાજ પોષણો શોષણ કરવાની તાકાત છે અને તે પાછું સંકુચિત થતું નથી. અને વારંવાર  (થોડા થોડા મહિનાના અંતરે) થોડું થોડું લંબાવીને બહુજ નાના આંતરડાને જોઈતી લંબાઈ આપી શકાય છે. 
દુર્લભ રોગો ઉપર કામ કરનારાઓને FDA ખાસ રસ્તો સાફ કરી આપે છે તેથી આ કંપની માને છે કે તુરંત નાના બાળકો ના શરીર માં આ ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે। આપણે ઇચ્છીયે કે તેમને સફળતા મળે. 
તમને વિડિઓ માં આ ટેક્નોલોજી કેવી રીતે કામ કરે છે તે જોવું હોય તો આ લિંક ઉપર ક્લિક કરશો
http://eclipseregenesis.com/#the-team  

દ્રષ્ટિકોણ 38: વૈશ્વિક ગરમાવો (ગ્લોબલ વૉર્મિંગ) અને વ્યક્તિગત જવાબદારી – દર્શના

મિત્રો શનિવારે પ્રકાશિત થતી દ્રષ્ટિકોણ કોલમ ઉપર હું દર્શના વારિયા નાડકર્ણી તમોને આવકારું છું. આપણે આ પહેલા વેશ્વિક ગરમાવો દુનિયામાં વધી રહ્યો છે તે વિષે વાત કરેલી।  તો આજે આપણે પોતે તેને રોકવા અને તેની ગતિ ધીમી પાડવા માટે શું પગલાં લઇ શૈકે તે વિષે થોડી વાત કરીએ. 
વીજળી બલ્બ બદલો
એક નિયમિત લાઇટ બલ્બને જગ્યાએ કોમ્પેક્ટ ફ્લોરોસન્ટ લાઇટ લગાવવાથી વર્ષમાં 150 પાઉન્ડ કાર્બન ડાયોક્સાઇડની બચત થઇ શકે છે અને વીજળી ના બિલ માં પણ ઘટાડો થશે.
વાહન નો ઉપયોગ ઓછો કરો
વધુ ચાલવાથી આપણી તંદુરસ્તી માત્ર નથી વધતી પરંતુ એક માઈલ વાહન માં જવાની બદલે ચાલવાથી અથવા કારપૂલ કરવાથી દરેક માઇલ માટે એક પાઉન્ડ કાર્બન ડાયોક્સાઇડ ની બચત થાય છે.
વધુ રિસાયકલ કરો
આપણા ઘરના માત્ર અડધા કચરાને રિસાયક્લિંગ કરવાથી દર વર્ષે 2,400 પાઉન્ડ કાર્બન ડાયોક્સાઇડ બચાવી શકાય છે.
તમારા ટાયર તપાસો
આપણા ટાયરને યોગ્ય રીતે ફુલેલા રાખવાથી આપણા ગેસ માઇલેજને 3 ટકાથી વધુ વધારી શકાય છે. દર એક ગેલન ગેસોલીન ઓછું વાપરવાથી માત્ર પૈસાની બચત જ નથી થતી પણ તેનાથી 20 પાઉન્ડ કાર્બન ડાયોક્સાઇડ પર્યાવરણ ની બહાર રહે છે અને તે વૈશ્વિક ગરમાવાની ગતિને રોકે છે. 
નહાવામાં થોડું ઓછું ગરમ ​​પાણી વાપરો
ખાસ કરીને શિયાળાની ઠંડી માં તમને મારી જેમ ગરમ ગરમ પાણી થી નહાવું ગમતું હોય તો વિચારવા જેવું છે. થોડા ઓછા ગરમ ​​પાણી ના અને થોડા ટૂંકા સમય નહાવાથી અને કપડાને ગરમ ની બદલે ઠંડા પાણીમાં ધોવાથી દર વર્ષે એક માણસ 500 પાઉન્ડ થી વધુ કાર્બન ડાયોક્સાઇડ પર્યાવરણ માં જવાથી બચાવી શકે છે. 
ઘણા બધા પેકેજિંગવાળા ઉત્પાદનોને ટાળો
જો આપણે આપનો કચરો 10 ટકા ઘટાડી શકીએ તો 1,200 1,200 પાઉન્ડ કાર્બન ડાયોક્સાઇડ ને પર્યાવરણમાં જવાથી રોકી શકીએ. 
થર્મોસ્ટેટને સમયોજિત કરો
આપણા થર્મોસ્ટેટને શિયાળામાં માત્ર 2 ડિગ્રી ઉપર અને ઉનાળામાં માત્ર 2 ડિગ્રી નીચે ખસેડવાથી, દરેક ઘરમાં એક વર્ષમાં લગભગ 2000 પાઉન્ડ કાર્બન ડાયોક્સાઇડ બચાવી શકાય છે.
ઘરમાં ઇન્સુલેશન વધારો
આપણી દિવાલો અને એટિકમાં ઇન્સ્યુલેશન ઉમેરવાથી અને હવામાન પટ્ટાઓ (વેધર સ્ટ્રિપિંગ) લગાવવાથી ઘરને ગરમ અને ઠંડુ રાખવામાં વપરાતી ઉર્જા બચે છે અને વીજળીના ખર્ચ માં બચત ઉપરાંત પર્યાવરણ માં સારી અસર થાય છે.
એક વૃક્ષ વાવો
એક જ વૃક્ષ તેના જીવનકાળ દરમિયાન એક ટન કાર્બન ડાયોક્સાઇડ શોષણ કરી શકે છે.
ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણોને બંધ કરો
આપણા ટેલિવિઝન, ડીવીડી પ્લેયર, સ્ટીરિયો અને કમ્પ્યુટર નો જ્યારે આપણે ઉપયોગ ન કરતા હોઈએ ત્યારે તેને બંધ રાખવાથી વર્ષમાં હજારો પાઉન્ડ કાર્બન ડાયોક્સાઇડ બચી શકે છે.
શેક્સપીઅરે કહેલું કે પૃથ્વી પાસે સંગીત છે જો સાંભળનારા હોય તો. અને અત્યારે પૃથ્વી અને તેની નદીઓ, પર્વતમાળાઓ, હિમ શિખરો અને વૃક્ષો કરગરી રહ્યા છે, ઉદાસ સાદ છોડી રહ્યા છે અને હવે તે આપણા ઉપર છે કે આપણે બધા કૈક નાની જવાબદારી લઈને પૃથ્વીમાતાને મોટી ભેટ આપીએ. મિત્રો વધારે વાતો મળશે તમને શબ્દોનુંસર્જન બ્લોગ ઉપર અને મારા darshanavnadkarni.wordpress.com બ્લોગ ઉપર .

દ્રષ્ટિકોણ 37: હિમ નદી અને વૈશ્વિક ગરમાવો – દર્શના

શનિવારે પ્રકાશિત થતી દ્રષ્ટિકોણ કોલમ હું, દર્શના વારિયા નાડકર્ણી તમને આવકારું છું. આજે આપણે વૈશ્વિક ગરમાવો (ગ્લોબલ વૉર્મિંગ) અને હિમ નદી (ગ્લેશિયર) ઉપર થોડી વાત કરીએ.  તાજેતરમાં હું અલાસ્કાની સફર કરીને આવી અને ત્યાં સુંદર ગ્લેશિયર જોયા. ઘણા વર્ષો પહેલા હું હિમાલય માં પર્વત ચડાવ અભિયાન (માઉન્ટેઇન ક્લાઈમ્બીન્ગ એક્સપીડિશન) ઉપર ગયેલ ત્યારે અમે હિમ નદી ઉપર ચાલીને ગયેલા. તો આ હિમ નદી શું છે?..ઘણા સમયથી પડતો બરફ જયારે ઘટ્ટ થઇ જાય છે અને એક જ જગ્યા ઉપર રહે છે ત્યારે ધીમે ધીમે હિમ નદી બનવાની શરૂઆત થાય છે. પણ તે માત્ર એક જગ્યાએ પડતો બરફ નથી. બલ્કે હિમ નદી એક પાણી ની નદીની જેમ વહે છે અને આખરે હિમ તળાવ (ગ્લેશિયલ લેક) માં, નદીમાં અથવા દરિયામાં  જઈને ઠલવાય છે તેને ગ્લેશિયર તરીકે ઓળખાય છે. હાલ માં હિમનદીઓ વિશ્વના 10% જેટલા ક્ષેત્ર ઉપર છે. જોકે મૉટે ભાગે તેને આપણે જોઈ ના શકીએ કેમ કે પર્વતમાળાઓ વચ્ચે આવેલી હોય છે. 
 હિમ નદી અત્યંત ધીમી ગતિએ વહે છે તે છતાં તે વૈશ્વિક ગરમાવાના સંકેત અને તે વિશેની મહત્વની માહિતી આપે છે. વૈશ્વિક ગરમાવો વધવાને કારણે હિમ નદી પીછેહઠ કરે છે. તેનો મતલબ એ નથી કે તે વાસ્તવિકતામાં ઉંધી ગતિએ વહે છે પરંતુ નીચે વહેતો બરફ પીગળવા લાગે છે અને તેનું ઝડપથી પાણી થતું જાય છે. નવા સંશોધન પ્રમાણે હિમાલય ની હિમ નદીઓ ખુબ ઝડપથી અદ્રશ્ય થઇ રહી છે. નેપાળ અને ભૂતાન માં લગભગ ત્રણ ચતુર્થાંશ હિમનદી ના વિસ્તાર માં ઘટાડો થઇ ગયો છે. 
આ એકદમ ધીમી ગતિએ વહેતી હિમનદીઓ જે નીચે નદીઓમાં મળતી તે સદીઓ અને સદીઓ સુધી નીચે વસેલા ગામડાઓમાં પાણી પૂરું પાડતી. પરંતુ ઝડપથી ઓગળી રહેલ બરફ ને લીધે બે મહત્વની અસર થશે. એક તો, આ ઓગળી રહેલ હિમનદીઓ ને લીધે નીચે રહેલ નદીઓમાં અથવા હિમ તળાવ માં અને તેના આજુબાજુ વસતા ગામડાઓમાં પૂર આવાની શક્યતા વધી રહી છે. બીજું, ધીમે ધીમે વહેતી અને સદીઓ સુધી લોકોને પાણી પહોંચાડતી હિમનદીઓ બહુ ઝડપથી ઓગળી જશે તો ભવિષ્યમાં દુનિયા માં ઠેર ઠેર દુકાળ સર્જાવાની શક્યતા પણ વધી જશે.
હિમનદી ની પીછેહઠ ના ઘણા કારણો છે. પરંતુ અત્યાર સુધી બધી સુવિધા ન હોવાને કારણે હિમનદિની પુરી રીતે ઓળખ અને તેના સંશોધન માં કચાસ રહેલ। વૈજ્ઞાનિકો સેટેલાઇટ ને આધારે તે સંશોધન કરી રહ્યા હતા અને તેથી તે અભ્યાસ માં કચાસ રહેલ અને તેમાં અતિશયોક્તિ પણ થયેલ.  તે જ કારણો ટ્રમ્પ પણ પ્રસ્તુત કરે છે અને કહે છે કે આવું બનતું રહેશે અને તેમાં આપણે કઈ પણ મીનમેખ કરી શકે નહિ. પરંતુ હવે સચોટ સંશોધન કરવાની તાકાત માં વધારો થયો છે અને મોટા ભાગનો અભ્યાસ વૈજ્ઞાનિકો દૂર દૂર પર્વતમાળાઓ વચ્ચે વહેતી હિમ નદીઓ પાસે પહોંચીને ખુબ નજીકથી અને સુસંસ્ફુર્ત સાધનો અને ટેક્નોલોજી દ્વારા કરી રહ્યા છે.  દુનિયા ના મોટા ભાગના વૈજ્ઞાનિકો અને સંશોધન કર્તાઓ હવે સહેમત છે કે હિમ નદીની પીછેહઠ અને ઝડપથી બરફ પીગાળવામાં આપણી રહેણીકહેણી ઘણે અંશે જવાબદાર છે અને આપણે તેમાં ફેરફાર કરવો જોઈએ
બધા કારણો અહીં પ્રસ્તુત નહિ થઇ શકે.  પરંતુ વૈજ્ઞાનિકો ના મત અનુસાર છેલ્લા 200 વર્ષ દરમ્યાન વીજળી ઉત્પાદન અને ઇંધણ નો ઉપયોગ ખુબ વધી ગયો અને તેની પર્યાવરણમાં અસર વર્તાય છે.  ઉપરાંત માનવ પ્રવૃત્તિ ને લીધે વાતાવરણમાં કાર્બન ડાયોક્સાઇડની માત્રામાં 40 ટકાનો વધારો થયો છે, અને અન્ય વાયુઓ, જેમ કે મિથેન (કુદરતી ગેસ) પૃથ્વીની સપાટીથી ફેલાયેલી ગરમીને શોષી લે છે, અને આ તાપને લીધે પર્યાવરણમાં ગરમાવો વધતો જાય છે. ગ્રીન હાઉસ ગેસ તરીકે ઓળખાતી આ ગરમી-ફસાવતી વાયુઓ ને કારણે આબોહવામાં વધતું જતું ઉષ્ણતામાન આ ગ્લેશિયર ના પીછેહઠનું એક મુખ્ય કારણ છે. તે ઉપરાંત માણસની પ્રવૃત્તિ ના બીજા નાના મોટા કારણો પણ તે માટે જવાબદાર છે.  જેમ કે ભોજન માં વધતો જતો મીટ નો વપરાશ પણ પર્યાવરણ માટે હાનિકારક છે. 
આવતા અંકે આપણે પોતે ગ્લોબલ વોર્મિંગ (વિશ્વિક ગરમાવો) ને વધતો અટકાવવા માટે અને પર્યાવરણ ના રક્ષણ માટે શું કરી શકીએ તે વિષે થોડી વાતો કરીશું। પરંતુ આ અંકે થોડી ગ્લેશ્યર હિમ નદી ઉપર ની માહિતી પ્રસ્તુત કરી છે. અને બેક ફોટા મુકું છું. હિમ નદી નું દ્રશ્ય એટલું અદભુત અને ભવ્ય છે કે અમારી શિપ જયારે માર્જારી હિમ નદીની એકદમ સામે પહોંચી અને ત્યાં બે કલાક ઉભી રહી ત્યારે એક સમયે ડેક ઉપર લગભગ 60 થી 70 લોકો મુગ્ધ બનીને એ દ્રશ્ય ને નિહાળી રહ્યા હતા. એકદમ નીરવ શાંતિ થી. અને અચાનક ગાજવીજ ના ભડાકા સાથે હિમ નદી નો બરફ તૂટવાનો અવાજ આવ્યો અને બરફ તૂટીને દરિયામાં જવા લાગ્યો। અને એક સાથે આખી જનતા ના મુખ માંથી  ઓહ્હ્હ ના ઉદગાર સરી પડ્યા અને આંખ મટકયાં વગર અમે આ કુદરતની અદભુત છટાને નિહાળી રહ્યા. તો રહ્યો એક માત્ર સવાલ. શું આ પ્રકૃતિની બક્ષીશ અને સુંદરતાને બચાવવાની આપણી કોઈ જવાબદારી નથી? અને એક બીજો સવાલ. જો એ જવાબદારી આપણે બહુ ઓછી મહેનત થી નિભાવી શકીએ તો આપણે તેવી થોડી મહેનત કેમ ન કરીએ?
હેલન કેલરે એક વખત કહેલું – હું બધું કરી શકતી નથી; પરંતુ હું કંઈક કરી શકું છું; અને હું બધું કરી શકતી નથી એવા કારણસર હું જે કાંઈ કરી શકું તે કરવાનો ઇનકાર કરીશ નહીં.

દ્રષ્ટિકોણ 36: સમજદાર બંદૂક કાયદા – દર્શના

શનિવાર પ્રકાશિત થતી મારી (દર્શના વારિયા નાડકર્ણી ની) દ્રષ્ટિકોણ કોલમ ઉપર ગયા અઠવાડિયે આપણે બંદૂક વિષે વાત કરેલી। 
આજે ટેક્સાસ માં થયેલ ગોળીબાર માં 20 નિર્દોષ માણસો માર્યા ગયા. આજે નવો વિષય નથી પણ ફરીને ને વાચક મિત્રોને એ ભલામણ કરવા માંગુ છું કે મિત્રો પ્લીઝ બંધુક ના સમજદાર નવા કાયદા લાવવાની વાત ને આવતી ચૂંટણી માં આ ધ્યાન માં રાખીને મત આપવાનું વિચારશો। દરેક ગોળીબાર માં નિર્દોષ લોકો મારી જાય છે તે કોઈના ભાઈ, બહેન, માતા, પિતા, કે પુત્ર પુત્રીઓ હોય છે. ફક્ત 6 મિનિટ ની અંદર પોલીસે આ માણસને ઝડપી લીધો। અને છતાં પણ 6 મિનિટ ની અંદર આ ધૃણાથી ભરેલ માનવીએ 20 નિર્દોષ લોકોને મોત ને ઘાટ ઉતાર્યા। એનું કારણ એક જ છે કે અત્યંત કાતિલ ઓટોમેટિક રાઇફલ વપરાશમાં છે અને તે ટૂંક સમય માં એટલી ગોળીના રાઉન્ડ મારી શકે છે કે મોટી સંખ્યામાં લોકો મરી જાય છે. આ બંદૂક નો મુદ્દો મારા હૃદય ની નજીક નો મુદ્દો છે. હંમેશા મારા મનમાં ભય હોય છે કે મારા છોકરાઓ, મારા પ્રેમીજનો કે મારા મિત્રો તેવી ગોળીબાર માં ઝડપાય તો નહિ જાયને। ગીલરોય માં ગયા અઠવાડિયે શૂટિંગ થયું ત્યારે મારી બહેન અને બનેવી ગીલરોય તે ફેસ્ટિવલ માં જવા માટે ગીલરોય ગયા હતા. અમારા નસીબ અને મારી મમ્મીના પુણ્યને લીધે બચી ગયા. ફરીફરીને ખાસ વિનંતી કે આ ચૂંટણી સમયે આ મુદ્દો ધ્યાન માં રાખશો. તમે ટીવી ઉપર કદાચ જોયું હશે કે એક બહેન ના મોટી ઉમર ના મમ્મી અંદર હતા જયારે ગોળીબાર શરુ થયો. અને ઘણા કલાકો ગયા છતાં તેને તેની મમ્મી મળ્યા નથી અને તેનું હૈયાફાટ રુદન જોઈને આપણા દરેક ની આંખમાં પાણી ભરાઈ આવે. એક નાનું છોકરું ગુજરી ગયું।.. તો ચૂંટણી સમયે આ વાત ને કેમ ન યાદ રાખવી? આજના સમયને અનુકૂળ સમજદાર બંદૂક કાયદા લાવવાની જરૂર છે.
અને બીજી એ વાત ધ્યાન માં રાખવા જેવી છે કે ધર્મ ને નામે જયારે લોકો બીજાઓ ને મારે છે કે અત્યાચાર કરે છે તે માટે કોઈ પણ એક ધર્મ ને આપણે બદનામ કરી શકીએ નહિ. હિન્દૂ ધર્મ માં આખું મહાભારત નું યુદ્ધ ધર્મને નામે થઇ ગયું હતું અને પોતાના નિકટજનોની હત્યા બંને પક્ષ તરફથી થઇ, તેટલુંજ નહિ પણ અસત્ય અને કેટલાય ષડયંત્ર રચાયેલા। તેમજ ઇસ્લામ ધર્મને નામે આતંકવાદીઓએ ભય ફેલાવી રાખ્યો છે. તેમજ ક્રિશ્ચિઆનિટી ના નામે ક્રુસેડસ માં દુનિભરમાં કેટલાય યુદ્ધ રચાઈ ગયા હતા અને લોકોને બેરહેમીથી રહેંસી નાખવામાં આવેલા। એટલે એ વિચારવા જેવું છે કે આપણે આપણા ધર્મ ગૌરવ લેતા બીજા ને નીચા પાડીએ ત્યારે બાળકો ને શું શીખવા મળે છે. આપણે જાણીએ છીએ કે સાહિત્યમાં રસ લેતા લોકો માં તેવા પૂર્વગ્રહ ભાગ્યેજ જોવા મળે કેમકે વિવિધ વાંચન અને વિવિધ દ્રષ્ટિકોણ ના લીધે તેમના માં દરેક વિષયને જુદા એંગલ થી જોવાની આદત કેળવાયેલી હોય છે. પરંતુ કેટલીયેવાર આપણે વિચાર્યા વગર ધર્મ ની ખિલાફ પૂર્વગ્રહ ફેલાય તેવા ફોરવર્ડ આગળ મોકલીએ છીએ. તો તેને ત્યાંજ રોકવાની આપણી સાહિત્યપ્રેમીઓની ફરજ ખરી કે નહિ?
અને આ વાત અહીં ઉખેડવાનું કારણ એજ કે આજની ગોળીબાર કરનાર માણસ અને ગીલરોય માં ગોળીબાર કરનાર ઇમિગ્રેશન ની ખિલાફ છે અને પોતાની જાત નું વર્ચસ્વ અને બીજાની ખિલાફ પૂર્વગ્રહ ધરાવે છે અને બીજાને નીચા ગણે છે. પોલીસ તેને આંતરિક આતંકવાદીને નામે તપાસ કરવાના છે. આશા છે કે આપણે વિવિધ વાંચન, જુદા જુદા દ્રષ્ટિકોણ થી કેળવાયેલા સાહિત્યપ્રેમીઓ ક્યારેય કોઈ ધર્મને નીચા દેખાડતા ફોર્વર્ડસ ને આગળ ફેલાવશું નહિ અને આપણા વશમાં હોય ત્યારે વિવિધતા અને સમાવેશ (diversity & inclusion) ની સુવાસ આપણે ફેલાવતા રહીશું।
ઘણા કલાકો બાદ પણ કેટલાયને તેમના પ્રેમીજનો ના હજી ખબર મળ્યા નથી. આજની હત્યાના ભોગ બનેલાઓ ને આપણી પ્રાર્થના માં રાખીએ। ઈશ્વર તેમના આત્માને શાંતિ બક્ષે અને તેમના પ્રેમીજનોને શાંતિ મળે. ૐ શાંતિ।
 
  

દ્રષ્ટિકોણ 35: બંદૂક અને મત – દર્શના

મિત્રો તમને સર્વે ને હું, દર્શના વારિયા નાડકર્ણી, શનિવારે પ્રકાશિત થતી, બેઠક ની દ્રષ્ટિકોણ કોલમ અને ચેનલ ઉપર આવકારું છું. આ ચેનલ ઉપર જુદા વિષયો ઉપર આપણે વાત કરીએ છીએ.
આજ નું શીર્ષક છે બંદૂક અને મત
અમેરિકન પોલીસ અન્ય દેશોમાં તેમના સાથીદારો કરતાં અમેરિકા માં વધુ લોકોને ગોળી મારે છે અને દુનિયાના કોઈ પણ દેશ કરતા વધુ લોકો અમેરિકામાં પોલીસ ની ગોળી દ્વારા મોત ને ઘાટ ઉતરે છે. હમણાંજ એક ઘટના બની જેમાં સ્ત્રી પોલીસ ઓફિસર પોતાના ઘર ની જગ્યાએ કોઈ બીજાના ઘરે ભૂલ માં પહોંચી ગઈ અને ત્યાં કોઈ માણસ શાંતિથી ટીવી જોઈ રહ્યો હતો તેને આ લેડી પોલીસે મારી નાખ્યો કેમકે તેને લાગ્યું કે તે માણસ તે લેડી ના ઘરમાં છે. ખેર આ તો ભૂલ હતી, વગર વિચાર્યે ઉગ્ર પગલું લેવાની મોટી ભૂલ. પણ અહીંના પોલીસ બંદૂક તાકવા માટેજ તૈયાર થયા છે. અને તેનું કારણ? છૂટછાટ વાળા બંદૂક ના કાયદાને લીધે તેમને ઘણી વાર સશસ્ત્ર જનતા નો સામનો કરવો પડતો હોય છે.
તાજેતર માં બહાર પડેલ FBI અને The Economist ના ડેટા અનુસાર અમેરિકામાં ગયા વર્ષે પોલીસ ની ગોળી થી મરેલ ની સંખ્યા 458 છે. જયારે તેની સરખામણીમાં જાપાન અને બ્રિટન માં શૂન્ય 0 અને જર્મની માં 8 હતી. મોટા ભાગના 2000 ના વર્ષો દરમ્યાન અમેરિકા માં પોલીસ ની ગોળીથી મોત ને ઘાટ ઉતાર્યા હોય તેની સંખ્યા કેનેડા કરતા ત્રણ ગણી, ઇંગ્લેન્ડ કરતા ચાર ગણી અને જર્મની કરતા 10 ગણી વધારે હતી.
આનું કારણ શું છે? ઘણા નું માનવું છે કે અમેરિકા માં ખુબજ બંદુકો રોજિંદા વપરાશમાં હોવાને લીધે પોલીસ અને સામાન્ય નાગરિકો વચ્ચેના સંઘર્ષમાં બંદૂક નો વપરાશ વધારે છે. એક સંશોધન પ્રમાણે એમ પણ જાણવા મળ્યું કે 15 વર્ષના ગાળા દરમ્યાન, બંદૂક ના દર 10 ટકા વધુ વપરાશ થી, 10 પોલીસ પણ મોત ને ભેટે છે. એટલે કે બંદૂક નો વધુ વપરાશ માત્ર સામાન્ય જનતા માટે જ નહિ પણ પોલીસ માટે પણ ખુબજ હાનિકારક પુરવાર થયો છે.
અને છતાં પણ અત્યંત કરુણાજનક ઘટના તો ત્યારે બને છે જયારે બાળકો અને યુવાન વયના બંદૂકોનો શિકાર બને છે. તેમના માતા પિતા ના આક્રંદ ની કલ્પના કરવી મુશ્કેલ છે. લોકો શિકાર માટે અને પોતાના ઘરમાં સ્વરક્ષણ માટે બંદૂક રાખવાની ઈચ્છા ધરાવતા હોય છે. પરંતુ નાની વયના બાળકો કિલ્લા જેવા મકાન માં બેઠા નથી રહેતા. તેઓ તો બહાર નિશાળે, કોલેજમાં, થિયેટર માં, અને મ્યુઝિક કોન્સર્ટ માં હોય છે અને ત્યાં ઓટોમેટિક રાઇફલ જેવી બંદૂક નો શિકાર બને છે. જાતીય રક્ષણ માટે અથવા પશુના શિકાર માટે ઓટોમેટિક રાઇફલ ની જરૂર પણ નથી. તો તે શા માટે વપરાશમાં છે? મોટાઓ ખુદ ના શોખ અને ખુદ ના રક્ષણ માટે બંદૂક ઉપર કાબુ રાખવા નથી માંગતા અને બાળકો તેનો ભોગ બને છે.
એક મા તેના 4 વર્ષના બાળક ને સવારે ઉતાવળ માં નિશાળે છોડીને કામ ઉપર જાય અને તે પછી તેના બાળકને ક્યારેય જીવિત ન જુવે તો તેના દિલ માં શું વીતતું હોય તેની કલ્પના કરવી મુશ્કેલ છે. એક માના હૃદય અને તેના કલ્પાંત નો વિચાર કરીને, જયારે સેન્ડી હુક માં 20 બાળકો માર્યા ગયા ત્યારે મેં લખેલ અંગ્રેજી કાવ્યનો ભાવાનુવાદ કર્યો છે તે નીચે પ્રસ્તુત કરું છું.
Poem below….
તું જોઈશે જીવવા માટે

ઉતાવળ માં નિશાળે મુક્યો, મેં બથ પણ ન ભરી
તું મોડો ઉઠ્યો, સવારે ધીરો હતો, હું નારાજ હતી
એક માત્ર તક માંગુ છું તારી માફી માંગવા માટે

એક વાર તારી સુવાસ ને હૈયા માં ભરવી છે
એક વાર તારો હાથ ઝાલવાની અભરખી છે
એક તક.. તારી જોડે હૈયાફાટ વાતો કરવા માટે

તારું પ્રિય ભોજન બનાવી જમાડું તને
મારી ગોદમાં લઇ લોરી સંભળાવું તને
એક તક… ગલીપચી કરી બેફામ હસાવવા માટે

હું તારી મા છું, મને મૂકીને ક્યાં ચાલ્યો રાજા
મારા વગર તને કોણ સંભાળશે મારા વીરા
એક તક ગોતું છું, તને ચૂમી લેવા માટે

ચારે કોર વર્તાય તારી વસ્તી ને તારી મસ્તી
તારા વિના હું કોણ? નથી મારી કોઈ હસ્તી
પાછો ફર, મને તું જોઈશે જ જીવવા માટે

એક વિનંતી છે. ચૂંટણી આવે ત્યારે આ એક મુદ્દો ધ્યાન માં રાખીને મત આપશો, આપણા બધાના બાળકો માટે.
નમસ્તે મિત્રો.

 

દ્રષ્ટિકોણ 34 – હેન્રીએટ્ટા લેવિટ ની દ્રષ્ટિએ બ્રહ્માંડ – દર્શના

નમસ્તે મિત્રો. મારા, દર્શના વારિયા નાડકર્ણી અને બેઠક તરફથી તમારું સ્વાગત. આ ચેનલ ઉપર આપણે જુદા વિષયોને અથવા જુદા દ્રષ્ટિકોણ થી વિષયોને સમજવાનો અને જાણવાનો પ્રયત્ન કરીએ છીએ. આજે આપણે ખગોળ શાસ્ત્ર ઉપર થોડી વાત કરીએ. અને આજે આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસ નિમિતે એક એવી સ્ત્રી વિષે જાણીએ જેણે આપણા ભ્રહ્માંડ વિશેની નવી માહિતી શોધીને તેનું દ્રષ્ટિકોણ તો ફેરવી નાખ્યું પણ તે ઉપરાંત ભ્રહ્માંડ ને વિકસાવી પણ દીધું.
એક સમયે આ દેશમાં વિજ્ઞાન માત્ર પુરૂષોનું ક્ષેત્ર હતું. 1868 માં હેન્રીએટ્ટા સ્વાન લેવિટ નો જન્મ થયો. હેન્રીએટ્ટા ને જન્મથી જ વિજ્ઞાન નો શોખ હતો. માસાચુસેટ્સ માં જન્મેલી હેન્રીએટ્ટા એ શાળા પુરી કરીને ઓબેરલિન કોલેજ અને તે પછી રડકલીફ કોલેજ માં અભ્યાસ કર્યો. પછી દુનિયાની સફરે નીકળેલી હેન્રીએટ્ટા ના કાન માં કોઈ કારણસર બહેરાશ આવી. હાર્વર્ડની રડકલીફ કોલેજ માં ભણેલી હેન્રીએટ્ટા ને 1892 માં હાર્વર્ડ કોલેજ વેદશાળા માં ખગોળ વૈજ્ઞાનિક ની નોકરી મળી. તારાઓની દુનિયા સાથે હેન્રીએટ્ટા ની આત્મીયતા બંધાવા લાગી. એ જમાના માં કમ્પ્યુટર તો હતા નહિ. હેન્રીએટ્ટા ત્યાં માનવીય કમ્પ્યુટર નું કામ કરવા લાગી. તેને ગ્રહો અને તારાઓ નું અંતર માપવાનું ખુબ બારીકાઇવાળું ગણિત નું કામ આપવામાં આવ્યું. એ જમાના માં સ્ત્રીઓને કામ માટે કોઈ પ્રકારનું પ્રોત્સાહન તો મળતું જ નહિ બલ્કે અવરોધ જરૂર ઉભા કરવામાં આવતા. શરૂઆતમાં  હેન્રીએટ્ટા ને દિવસ ના 8 કલાક કામ કરવાના કોઈ પૈસા આપવામાં આવતા નહિ. પરંતુ થોડા મહિના કામ કર્યા બાદ તેને કલાક ના 30 પૈસા લેખે પગાર આપવામાં આવ્યો.
Image result for henrietta leavittહેન્રીએટ્ટા ને ટેલિસકોપ માંથી તારાઓને જોવાની તીવ્ર ઈચ્છા હતી પણ તે માટેની પરવાનગી હતી નહિ. ખંત અને મહેનત થી હેન્રીએટ્ટા પોતાનું કામ કરતી. તેને “variable stars” એટલે એવા તારા જેમની તેજસ્વીતા કાયમ બદલાતી રહે તેનો અભ્યાસ કરવાનું ખાસ કામ સોંપાયેલું। આ પ્રકારના “વેરિયેબલ સ્ટાર્સ” નો  વૈજ્ઞાનિકો ઘણા સમય થી અભ્યાસ કરી રહ્યા હતા. કોઈએ ક્યારેય એવી કલ્પના નહિ કરેલી કે એક સામાન્ય સ્ત્રી આવા તારાઓ વિષે ખુબ મહત્વની નવી શોધ કરશે. અને વળી હેન્રીએટ્ટા ને તો ટેલિસકોપ માં થી જોવાની પણ મનાઈ હતી. છબીઓ દ્વારા તારાનો અભ્યાસ કરતા કરતા હેન્રીએટ્ટા એ નિરીક્ષણ કર્યું કે આ તેજસ્વીતા બદલતા તારા નું અનોખું માળખું છે. બારીકાઈથી નિરીક્ષણ કરતી વખતે તેણે નોંધ્યું કે તેજસ્વી તારાઓ (સેફિડ્સ) લાંબા ગાળા માટે  જોવા મળે છે. હેન્રીએટ્ટા એ અનુમાન કર્યું કે બધા સેફિડ્સ દરેક છબીમાં પૃથ્વી થી લગભગ સમાન અંતરે હોવા જોઈએ એટલે તેમની આંતરિક તેજસ્વીતા નું અનુમાન કરી શકાય. તેણે તારાઓના mass, density, and surface brightness નો અભ્યાસ કરીને 1777  વેરિયેબલ સ્ટાર્સ ને ઓળખ્યા અને તેની શોધ કે વધુ તેજસ્વી તારા લાંબા ગાળા માટે હોય છે તેને વિજ્ઞાનિકોએ “period–luminosity relationship” or “Leavitt’s law” તરીકે નામ આપીને વધાવી. હેન્રીએટ્ટા એ નવી શોધ પછી તારાઓનો અભ્યાસ ચાલુ રાખ્યો. તે પછી તેને ટેલિસકોપ માં થી આકાશ નું નિરીક્ષણ કરવાની પરવાનગી મળી. હેન્રીએટ્ટા એ 299 પ્લેટ્સ નું 13 ટેલિસકોપ માં થી વિશ્લેષણ કર્યું અને તેના ઘણા પેપર્સ પ્રકાશિત થયા.
તે પછી એવા સેફિડ્સ બીજી આકાશગંગા (ગેલેક્સી), જેમ કે એન્ડ્રોમીડા, માં પણ જોવા મળ્યા અને તે બીજી આકાશગંગા ના પુરાવા તરીકે સાબિત થયા. તેથી એમ કહી શકાય કે હેન્રીએટ્ટા ની શૉધ ને કારણે બ્રહ્માંડ (universe) નું દ્રષ્ટિકોણ માત્ર બદલાયું જ નહિ પરંતુ વિસ્તરી ગયું. હેન્રીએટ્ટા ની શોધ ને લીધે એડવિન હબલે આપણી  આકાશગંગાને બ્રહ્માંડ ના મુખ્ય બિંદુ તરીકે સ્થાપિત કરેલું તેને હટાવી દીધું કેમકે હેન્રીએટ્ટા એ સાબિત કરી દીધું કે બ્રહ્માંડ ઘણું વધારે મોટું છે. તમે એડવિન હબલ નું જાણીતું નામ તો સાંભળ્યું જ હશે. 1990 માં તેમના નામનું હબલ ટેલિસકોપ પૃથ્વીની ભ્રમણકક્ષામાં ભમતું રાખવામાં આવેલ છે અને તેમાંથી આવતી છબીઓ થી વિજ્ઞાનીકો ઘણી માહિતી મેળવે છે. એડવિન હબલે બીજી આકાશગંગા ની શૉધ કરી તે માટે ઘણા માને છે કે તેમને નોબેલ પ્રાઈઝ મળવું જોઈતું હતું. પરંતુ એડવિન હબલ પોતે ઘણી વાર કહેતા કે હેન્રીએટ્ટા સ્વાન લેવિટ ને નોબેલ પ્રાઈઝ મળવું જોઈતું હતું કેમકે તેની શોધ વગર આગળ શોધ શક્ય જ નતી.
હેન્રીએટ્ટા સ્વાન લેવિટ ને કાને બહેરાશ હતી, તેણે લગ્ન નતા કર્યા અને પગાર ન મળવાને લીધે, અને પછી બહુજ કમ પગાર મળવાને લીધે, તે અત્યંત કરકસર થી રહેતી હતી. ઉપરાંત ટેલિસકોપ માં થી જોવાની પરવાનગી ન હતી  છતાંયે તેણે તેનું લક્ષ્ય તેના કામ ઉપર રાખીને નવી શોધ કરી. તે સાંભળી સકતી નહિ હોવાથી, આંખ ની ઇન્દ્રિયો વાપરીને કલાકો સુધી તેને તારાઓ જોવા ગમતા. તેના ઉપર પુસ્તક લખવામાં આવ્યું છે તેનું નામ છે “શાંત આકાશ”.
તો મિત્રો આજે આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસે હૅરિએટ્ટા જેવી સ્ત્રીઓને વધાવીએ કે જેમણે તેમની આવડત અને કુશળતા થી આપણા સર્વે નું દ્રષ્ટિકોણ વિસ્તાર્યું છે. વાચક મિત્રોને આજના દિવસ ની શુભેચ્છાઓ.

દ્રષ્ટિકોણ 33: પ્રોસ્ટેટ કેન્સર – ખર્ચ અસરકારક (cost effective) અને બિન આક્રમક (non invasive) રોગ વ્યવસ્થાપન – દર્શના

મિત્રો, દ્રષ્ટિકોણ કોલમ ઉપર બેઠકમાં તમારું સ્વાગત.  અહીં આપણે વિવિધ વિષયો ઉપર જાણકારી મેળવીએ છીએ.

અમુક સમયે અમુક રોગોથી આપણે ડરી જતા હોઈએ છીએ.  આજે એક સામાન્ય રીતે થતા રોગ વિષે વાત કરીએ. પુરુષોમાં થતું સામાન્ય કેન્સર, પ્રોસ્ટેટ કેન્સર ઉપર થોડી જાણકારી મેળવીએ. આ પુરુષો માં થતું સામાન્ય કેન્સર છે, પણ આ કેન્સર નું નિદાન આવે એટલે ડરી જવાની જરૂર નથી. મૉટે ભાગે માત્ર સાવચેતી અને નિયમિત જાળવણી થી આ રોગ ઉપર નજર રાખી અને સુખસભર જિંદગી જીવી શકાય છે. એક જમાનો એવો પણ હતો કે માતાજી અને અછબડા થી લોકો ભયભીત થઇ જતા હતા. અને તબીબી વિજ્ઞાન ની પ્રગતિ થી આપણે તેની ઉપર કાબુ મેળવી શક્યા। તેમજ પ્રોસ્ટેટ કેન્સર થી ડર્યા વગર માહિતી મેળવીને નવી દ્રષ્ટિ મેળવી જિંદગી જીવવાનું તદ્દન શક્ય છે.  અને તે માટે આ રોગ ઉપર ખર્ચ અસરકારક (cost effective) અને બિન આક્રમકઃ (non invasive) રીતે કાબુ મેળવી શકાય તે વ્યક્તિ માટે અને સમાજ માટે મહત્વનું છે. આશા છે કે દરેક વ્યક્તિ તે પ્રમાણે આ રોગ વિષે વિચારે અને તબીબી વિભાગ પણ તે જ રીતે આ રોગ ની ટ્રીટમેન્ટ ની શોધ માં રઈને તેની ઉપર કામ કરતા વૈજ્ઞાનિકો અને કંપની ની સહાય કરે.

સામાન્ય રીતે 60-65 વર્ષની ઉમર પછી આ કેન્સર થવાની શક્યતા વધે છે. વહેલું અને પહેલા તબક્કામાં શોધાય તો સાજા થવાની શક્યતા વધે છે. સામાન્ય લક્ષણો છે, પેશાબ કરવા અંગેની સમસ્યા, વારંવાર પેશાબ કરવાની જરૂરિયાત, પેશાબ કરતી વખતે દુખાવો અને પેશાબનો નબળો, કે અિનયિમત પ્રવાહ.  પરંતુ પ્રોસ્ટેટ ગ્રંથિ અંદર ના ભાગ માં રહેલી છે અને કેન્સરની શરૂઆત થાય ત્યારે કોઈ ખાસ લક્ષણો દેખાતા નથી. તેથી નિયમિત તપાસ ન કરાવતા હોય તેમાં મોટા ભાગના દર્દીઓને પ્રોસ્ટેટ કેન્સરના ત્રીજા કે ચોથા સ્ટેજ પર પહોંચી ગયા પછી જ ખબર પડતી હતી. પણ સમયસર નિદાન થાય તો આ કેન્સરથી 100 ટકા મુક્તિ મળી શકે છે.
અમેરિકામાં દર 9 પુરુષોમાં 1 ને આ કેન્સર થવાની શક્યતા છે અને 41 પુરુષો જેને કેન્સર થાય તેમાંથી 1 નું મ્ર્ત્યુ થાય છે. અમેરિકામાં, પુરુષોમાં, લંગ કેન્સર પછી આ બીજું અગ્રણી કેન્સર રહ્યું છે. આ કેન્સર નું નિદાન અને સંચાલન કરવામાં અમેરિકામાં વાર્ષિક ખર્ચ, 2020 સુધીમાં 16 બિલિયન ડોલર્સ સુધી પહોંચી જશે. 1994 માં FDA દ્વારા PSA બ્લડ ટેસ્ટ 60 વર્ષ પછીની ઉમર ના પુરુષો માટે નિયમિત ચકાસણી માટે મંજુર કરવામાં આવી. જો બ્લડ ટેસ્ટ માં ઊંચો નંબર આવે તો આગળ તપાસ માટે બાયોપ્સી કરવામાં આવે છે. આ બંને સમસ્યા વાળી ટેકનીક છે. અને PSA ટેસ્ટ એકદમ અસરકારક નથી. ક્યારેક કેન્સર ન હોવા છતાં ઇન્ફ્લેમેશન અથવા એન્લાર્જમેન્ટ ને લીધે ઊંચો નંબર આવી શકે છે અને ક્યારેક કેન્સર હોવા છતાં આ ટેસ્ટ માં તે વર્તાતું નથી. તેમજ બાયોપ્સી દુખવાજનક હોય છે અને ઘણીવાર એક થી વધુ બાયોપ્સી કરવી પડે છે અને ઘણી વાર બાયોપ્સી પછી તીવ્ર ઇન્ફેક્શન થાય છે અને તેની સારવાર કરવી પડે છે.
બાયોપ્સી માં કેન્સર જણાય તો કેન્સર ની સારવાર થાય છે. આ કેન્સર એકદમ ધીમે આગળ વધે છે અને અગ્રેસિવ સારવાર કરવાની જરૂર રહેતી નથી અને નિયમિત નજર રાખવાની જ જરૂર હોય છે. છતાં અમેરિકા માં ઘણીવાર તેની એગ્રેસીવ, જરૂર કરતા વધારે સારવાર થાય છે. તેના લીધે ઘણા પુરુષોની જિંદગીની ગુણવતા માં ઘટાડો થાય છે અને નપુસંકતા અને પેશાબ ની અસંતુલનતા જેવી સમસ્યા ઉભી થાય છે. અને સાથે સાથે સારવાર નો દર ઉપર જાય છે.  યુરોપ માં સામાન્ય રીતે PSA ટેસ્ટ અને બાયોપ્સી ની જગ્યાએ MRI મશીન વડે નિદાન થાય છે. પણ અમેરિકા માં તે હાલમાં શક્ય નથી. MRI મશીન મોટા ભાગે મોટી હોસ્પિટલ માં હોય છે. પણ અમેરિકા માં 55% યુરોલોજિસ્ટ પોતાની પ્રાઇવેટ પ્રેકટીસ કરતા હોય છે અને તેઓ હોસ્પિટલ સાથે સંકળાયેલ નથી હોતા અને તેઓ પાસે આવા મોટા MRI મશીન ઉપલબ્ધ હોતા નથી.   જો તેઓ નિયમિત રીતે દર્દીઓને હોસ્પિટલ માં નિદાન માટે મોકલે તો તેઓની આવક ઘટી જાય માટે તે શક્ય નથી.
Promaxo કરીને એક નવી કંપની એ સસ્તા ભાવ નું, નાનું MRI મશીન બહાર પાડવાનો નિર્ણય કર્યો છે. આ મશીન કદ માં નાનું અને ભાવ માં સસ્તું છે જેથી ડોક્ટરો તેમની ઓફિસ માં આ મશીન બેસાડી શકે. તેમનો દાવો છે કે તેમના હાઈ રેસોલ્યુશન MRI મશીન દ્વારા વધારે સચોટ નિદાન થઇ શકશે અને દર્દીઓને દુખાવજનક બાયોપ્સી નહિ કરાવવી પડે. તે ઉપરાંત તેમનો દાવો છે કે આ મશીન આગળની દેખભાળ, રૂટિન સર્વેલન્સ  અને સારવાર કરાવવી પડે તો સારવાર માં પણ ઉપયોગી બનશે. દર્દીઓને આ મશીન ખુબજ ઉપયોગી નિવડવા ઉપરાંત આ મશીન વપરાશમાં આવતા અત્યારે હેલ્થ કેર ઉપર આટલા બિલિયન ડોલર્સ નો ભાર આવી રહ્યો છે તે પણ સારા પ્રમાણ માં ઘટી જશે તેવો તેમનો દાવો છે.  આપણે ઇચ્છીયે કે તેઓની ટ્રાયલ જલ્દી પુરી થાય અને તેમને મંજૂરી મળે અને જલ્દી આવા મશીન પ્રોસ્ટેટ કેન્સર માટે ઉપલબ્ધ થાય.

ફરી કહેવા માંગુ છું કે આ પુરુષો માં થતું સામાન્ય કેન્સર છે, પણ આ કેન્સર નું નિદાન આવે એટલે ડરી જવાની જરૂર નથી. મૉટે ભાગે માત્ર સાવચેતી અને નિયમિત જાળવણી થી આ રોગ ઉપર નજર રાખી અને સુખસભર જિંદગી જીવી શકાય છે.  આ કેન્સર ને કાબુમાં લેવા માટે અગ્રેસિવ સારવાર કરવાની જરૂર નથી. અને માત્ર બ્લડ ટેસ્ટ ની બદલે MRI વડે નિદાન કરી શકાય તો સાચું નિદાન થવાની શક્યતા વધે છે અને આશા છે કે તે જલ્દી અમેરિકામાં ઉપલબ્ધ થશે. 

દ્રષ્ટિકોણ 32: દુર્લભ રોગ (rare diseases) – દર્શના

શનિવારે પ્રકાશિત થતી “દ્રષ્ટિકોણ” કોલમ ઉપર હું દર્શના વારિયા નાડકર્ણી તમને આવકારું છું.  આજે “રેર ડીઝીસ” “દુર્લભ રોગ” વિષે વાત કરીએ.  એવા ઘણા દુર્લભ રોગ છે જેને અનાથ રોગ પણ કહેવાય છે, કેમ કે તેના નિવારણ ઉપર ઘણા લોકો કામ કરતા હોતા નથી. દુનિયા માં 6000 થી ઉપર એવા દુર્લભ રોગ છે. કદી જોયા ન હોય એવા વિચિત્ર રોગ ધારણ કરનાર રોગીઓ પણ ક્યારેક વિચિત્ર લાગે અને તાકી તાકીને જોવાની આપણે ભારતીયોને ક્યારેક એવી ટેવ હોય છે. તો આશા છે કે આ બાબત માં થોડું જ્ઞાન મેળવી આપણે આવા રોગ ને અને રોગીઓને ધિક્કાર કે કુતુહલ થી નિહાળવાની બદલે અનુકંપા ની દ્રષ્ટિ થી જોશું.
કઈ પ્રકારના દુર્લભ રોગ હોય છે તેના વિષે થોડી વાત કરીએ.
* Proteus syndrome (પ્રોટિયસ સિન્ડ્રોમ): આ એવી પ્રકારનો રોગ છે કે તેમાં શરીરમાં રહેલી પેશીઓ (ટિશ્યૂઝ) વધ્યાજ કરે છે. દરેક ને તે જુદી રીતે અસર કરે છે. કોકના હાથ વધ્યા કરે, કોક નો એકજ હાથ વધ્યા કરે અને કોક ના પગ અથવા એકજ પગ વધ્યા કરે અને કોક નું માથું કે શરીર નું બીજું કોઈક અવ્યય વધ્યા કરે.
* Fibrodysplasia ossificans progressiva (FOP): (ફાઇબરોડિસપ્લેસિયા ઓસિફિકાન્સ પ્રોગ્રેસીવા) ટૂંક માં (FOP) એવો જ એક ભયાનક રોગ છે જે આખી દુનિયામાં લગભગ 2 મિલિયન લોકોને જ છે. તેમાં વ્યક્તિ પોતાના હાડકા ના પિંજરા માં કેદી બની જાય છે. આ રોગ માં હાડકા વિકસતા જાય છે અને વ્યક્તિના હાડપિંજર જોડે જોડાતા જાય છે. ધીમે ધીમે વિકસતા જતા હાડકાની અંદર માણસ ભીંસાતો જાય છે અને ધીમે ધીમે તેની પ્રવૃત્તિ રૂંધાતી જાય છે અને ભીંસાતી વ્યક્તિ પોતાના હાડકામાં રૂંધાઈને મોત ને ભેટે છે.  અમેરિકા માં હેન્રી ઇસ્ટલેક નામના બાળક ને આ રોગ હતો. તે 39 વર્ષે મૃત્યુ પામ્યો ત્યારે તે માત્ર તેની જીભ હલાવી શકતો હતો બાકી બહારના કોઈ પણ અવ્યય ને તે હલાવી શકતો ન હતો. આ રોગ વિષે નીચેના વિડિઓ માં જોઈ શકશો.
Image result for bubble boy, rare diseases* Severe combined immunodeficiency, SCID: (સિવિયર કમબાઇન્ડ ઈમ્યૂનોડેફિશિનઝિ અને ટૂંક માં સ્કીડ) T cells અને B cells ના genetic mutations ને લીધે થાય છે. આ રોગ હોય તે વ્યક્તિમાં કોઈ પણ જંતુઓનો સામનો કરવાની તાકાત હોતી નથી. આવા બાળકોને કોઈ પણ સહાય ન મળે તો તેઓ એક વર્ષ ની અંદર મૃત્યુ પામે છે. પરંતુ મેડિકલ પ્રગતિ ને લીધે હવે તેઓ બબલ ની અંદર રહીને ઉછરી શકે છે અને તેઓને બબલ બેબી તરીકે ઓળખાય છે. ડેવિડ વેટર નામનો છોકરો ઘણા વર્ષ આ રીતે જીવિત રહેલો. તે એવા બબલ ની અંદર જીવિત રહેલ કે તેને ક્યારેય કોઈ અડકી ન શકે અને તે બહારની વસ્તુઓને એકદમ સાફ કાર્ય વગર હાથ લગાવી ન શકે.
* Moebius Syndrome (મોબીયસ સિન્ડ્રોમ): આ રોગ હોય તે લોકો સ્મિત કરી શકતા નથી. તે લોકો ફ્રાઉન પણ નથી કરી શકતા અને આય બ્લિન્ક પણ નથી કરી શકતા. તેઓના ચહેરા ઉપર કોઈ પણ પ્રકારના હાવભાવ વર્તાઈ શકતા નથી.
*  water allergy or “aquagenic urticaria” : પાણી ની એલર્જી જન્મ થી નથી હોતી પણ યુવાવસ્થામાં ઉત્પન્ન થાય છે. મૉટે ભાગે એક મા બાળક ને જન્મ આપે તે પછી તેને ક્યારેક આ રોગ થાય છે. આજ સુધી માં માત્ર 30 કિસ્સા નોંધાયા છે. તાજેતરમાં ઇંગ્લેન્ડ માં 21 વર્ષની યુવતીને તે રોગ થયો અને ત્યાર બાદ તે બિલકુલ પાણી પી સકતી નથી અને અઠવાડિયામાં એક વાર 10 સેકેન્ડ માં નાહી લ્યે છે નહિ તો તેને આખા શરીરે ખુબ બળતરા અને રાશ થાય છે. તે માત્ર ડાઈટ કોક પી શકે છે.
* Guillain-Barre syndrome (ગીયાનબારે સિન્ડ્રોમ): આ રોગ અચાનક જ શરીરમાં આવે છે.  શરીર ની ઇમ્યુન સિસ્ટમ જે બહાર ના રોગી જંતુઓનો સામનો કરે છે તે સિસ્ટમ આ રોગ માં પોતાના શરીર નો સામનો કરવા માંડે છે. એકદમ જલ્દી ફેલાતા આ રોગ માં વ્યક્તિ પેરાલાઇસ પણ થઇ શકે છે. આ રોગ થી વ્યક્તિને બોલવા, ચાલવા, ખાવા, પીવા, બાથરૂમ જવામાં અડવડતા થાય છે. જેવી ઝડપ થી આ રોગ આવે છે અને ફેલાઈ છે તેવીજ ઝડપ થી ક્યારેક આ રોગ ચાલ્યો જાય છે અને ક્યા કારણ થી આ રોગ આવે છે તેની મેડિકલ વિભાગ માં પુરી જાણકારી નથી. મારા બે મિત્રોને આ રોગ થયેલો અને બંને હવે સારું સ્વાસ્થ્ય ધરાવે છે.  
તો આ દુર્લભ રોગ દિવસ શા માટે છે અને આજે આપણે શા માટે તેના વિષે વાત કરી રહ્યા છીએ?
દુનિયા માં આવા 6000 જેટલા રોગ છે. અમેરિકામાં 2 લાખ થી ઓછા લોકોને આવા રોગ થાય છે. તેથી ભાગ્યેજ કોઈ કંપની કે વૈજ્ઞાનિક તેનું નિવારણ શોધવા માટે કામ કરતા. કેમ કે આવા રોગો આટલા દુર્લભ હોય તો તેઓ તેના નિવારણ ઉપર વર્ષો કામ કરે અને તેની કયોર શોધે તે પછી તેમાં તેમને શું વળતર મળે? અને તેવીજ રીતે આવા દુર્લભ રોગો નો સામનો કરનાર વ્યક્તિ પણ ખુબ એકલતા અનુભવે છે અને તેમને મિસ ડાયગ્નોસિસ અને લોકોના પૂર્વગ્રહ નો સામનો કરવો પડે છે. પણ હવે આવા દુર્લભ રોગોને સમજવા માં ઘણી પ્રગતિ થઇ રહી છે. દુર્લભ રોગ દિવસ નો હેતુ લોકોમાં, સમાજમાં, મેડિકલ વિભાગોમાં અને નીતિ વિભાગોમાં તેના વિષે જાણકારી અને સમજણ વધારવા માટે નો છે. તેમજ હવે જેમને આવા દુર્લભ રોગ હોય તેઓના જૂથ બન્યા છે અને તેઓ એકબીજા જોડે નવી શોધ થાય તેની આપ લે કરે છે.
નવા માર્ગદર્શન અનુસાર FDA પણ દુર્લભ રોગો (જેના બે લાખ થી ઓછા કિસ્સા અમેરિકામાં નોંધાયા હોય), જેના ઉપર વૈજ્ઞાનિકો કામ કરી રહ્યા હોય તેઓના માર્ગ માંથી વિઘ્નો હટાવી અને તેમને દરેક રીતે અનુકૂળતા મળે તે માટે સહાય કરી રહ્યા છે. હવે આવા રોગ ના નિવારણ ઉપર ઘણા વૈજ્ઞાનિકો અને નાની નાની  કંપની હવે કામ કરી રહી છે.
ભારત માં ઉછરતા મને ખ્યાલ આવ્યો નહિ કે જુદા દેખાતા લોકોને તાકી તાકી ને જોવાની કેવી આદત આપણા ભારતીઓમાં હોય છે. પણ દર વર્ષે હું મારી દીકરી ને લઈને ભારત જતી અને તે હંમેશ મને કહેતી કે — મમ્મી અહીં બધા હંમેશા આપણી સામે તાકી તાકીને કેમ  જોવે છે? મારી દીકરી ના પહેરવેશ અને વાતો પરથી તુરંત બધા સમજી જતા કે આ વિદેશ થી આવેલ લાગે છે. અને એક થોડું પણ જુદું માણસ દેખાય તો લોકો ટગર ટગર જોવા લાગે. હવે તે બાબતમાં હું પણ સંવેદનશીલ થઇ ગઈ છું. બે વર્ષ પહેલા હું એકલી દિલ્લી થી અમૃતસર જવા નીકળી. ટ્રેન માં હું મારી ચોપડી વાંચતી હતી. અચાનક મેં ઉપર જોયું તો આજુ બાજુ બેઠેલા ચાર પુરુષો મારી સામે તાકી ને જોઈ રહ્યા હતા. આ રીતે વ્યક્તિને આપણે સંકોચ અનુભવતા કરી દઈએ છીએ.  તો આવી જાણકારી મેળવીને આશા છે કે આપણે કોઈને તાકી ને જોવા ની બદલે તેમની જોડે મૈત્રીભાવ કેળવી શકીએ. 
નીચેના વિડિઓ માં દસ બીજા દુર્લભ રોગ વિષે જાણકારી મેળવી શકશો.
https://www.youtube.com/watch?v=SsGA_u1ihNs
www.darshanavnadkarni.wordpress.com , Darshana Varia Nadkarni. Rare diseases, દ્રષ્ટિકોણ, દુર્લભ રોગ, perspective,