વિસ્તૃતિ…૩૧-જયશ્રી પટેલ,

98DCBC6E-4FF2-4BDC-8D03-2A9A2D5E3679

વિસ્તૃતિ…૩૧

        જયશ્રી પટેલ,

મે વાંચેલી વિષ્ણુ પ્રભાકરજીની આવારા મસીહાામાંથી થોડી શરદબાબુના જીવનની વાતો અહીં આપ સર્વે સમક્ષ સંક્ષેપમાં ગુજરાતીમાં રજૂ કરું છું.

       કોલેજ કાળની વાત છે પ્રથમ જ વર્ષ હતો વિજ્ઞાનની પરીક્ષા હતી શરદે પોતાના મિત્રોને કહી દીધું આજ રાત્રે હું નહીં આવી શકું બહાર ,ન હું તમને સમજાવી શકીશ, જે પૂછવું હોય તે કાલે સવારે આવજો બધાં મિત્રો ચાલ્યા ગયાં શરદ ઓરડામાં બધાં જ બારી બારણાં બંધ કરી બેસી ગયાં.બીજે દિવસે સવારે પણ ઓરડામાં લેમ્પ ચાલુ હતો અને શરદ એકાગ્રતાથી વાંચી રહ્યાં હતાં .મિત્રો આવ્યાં તો ગુસ્સો કર્યો અને કહ્યું કે ના પાડી હતી તો 

કેમ આવ્યાં? મિત્રોએ કહ્યું કે એ તો કાલ રાતની વાત છે, અત્યારે તો સવાર પડી અને શરદે ખરેખર બારી ખોલી તો સૂર્યનારાયણનાં દર્શન થયાં. 

        શરદે પરીક્ષા આપી પેપર જોઈ સાહેબને શંકા ગઈ કે શરદે  પુસ્તકમાંથી જ ઉતાર્યું છે ,જેથી તેને બીજું પેપર આપ્યું અને તેણે બધાં જ પ્રશ્નોનો સીધા મૌખિક ઉત્તર આપ્યાં. સાહેબ આશ્ચર્યચકિત થઈ જોતા રહ્યાં. તેમની સ્મરણશક્તિ ખૂબ જ અદભૂત હતી. તેમણે ખૂબ જ પ્રસિદ્ધિ કોલેજમાં મેળવી લીધી હતી. 

        સમય જતા રાજુ નામના મિત્રના પરિચયમાં આવ્યાં અને તેની સાથે મોજ મસ્તી, થિયેટર ,ગાના બજાનામાં રાત વીતી જતી અને તે પછી અભ્યાસ કરતાં, પણ ધીરે-ધીરે અભ્યાસ ઓછો થતો ગયો અને તેમનું સ્થાન પણ લોકોની નજરમાં ઉતરતું ગયું .આ વાત આપણે શરદ બાબુના દેવદાસમાં જોઈ છે. જે એમને પોતાના જીવનમાંથી  જ લીધી હતી .આ જોઈ તેમની માતા દુઃખી થતી રહી અને અચાનક મૃત્યુ પણ પામી. પવિત્ર સતી જેવી માએ બાળકોનું ખૂબ લાલન પાલન  કર્યું હતું અને શરદ પાસે તેની ખૂબ જ આશા હતી . તેમણે તેમના પતિ પાસે કોઈ આશા નથી રાખી. પતિ સાથે બોલચાલ થઈ જતી. નિરાશામાં જ નિરાશ થઈ  ઘણીવાર શરદને કહેતી કે બેટા શરારત કર ,પણ સાથે અભ્યાસમાં મન લગાવી ભણ . જેથી એક દિવસ તું નામ કમાય શકે .તે અચાનક જ વૃદ્ધ થઈ ગઈ હોય તેવું શરદને લાગતું હતું. શરદબાબુ જાણતાં અજાણતાં તેમને દુઃખ પહોંચાડી ચૂક્યાં હતા. આખરે એક અસંતોષ સાથે તેમનું મૃત્યુ થયું હતું. 

        શરદબાબુનું સારું ને સરસ સાહિત્ય એ માના પ્રેમ પ્રવાહમાં રચાયું અને તે અલૌકિક છે .જે આજે પણ વાંચતા વાંચક ચોધાર આંસુએ રડે છે. એમના ચરિત્રને આપણે દેવદાસમાં જોઈ ગયા. દેવદાસનું પાત્ર અને તેનો કરુણાંત ખરેખર વાચક વર્ગને હચમચાવી ગયો હતો. એકવાર જ્યારે માએ તાર્કેશ્વર જઈ તેના લાંબા વાળ ચઢાવવાની બાધા માની હતી ,ત્યારે શરદ તે વાળ કપાવવાની કલ્પનાથી ધ્રુજી ગયાં હતાં ને ના કહી દીધી હતી. તો માએ પોતાના વાળ કાપી અને મોકલવાની વાત કરી હતી. શરદ આ વાતથી અવાક જ રહી ગયાં હતાં.    

       શરદને બે ભાઈ બે બહેનો હતી. માતા એક બહેનની પ્રસુતિ વખતે મૃત્યુ પામી હતી .પિતા મોતીલાલ પત્ની વગર તૂટી ગયા, સાસરેથી દૂર રહેવા ચાલ્યા ગયા હતા . ત્યારે દેવદાસમાં શરદબાબુએ લખ્યું હતું કે મામાના ઘરથી દૂર રહેવું મને અસંભવિત લાગતું હતું. પિતા મોતીલાલ કમાવા માટે અક્ષમ હતા તેથી શરદ હંમેશા કહેતા માનાં ગયા પછી મારો સંસાર મારી રુચિ બદલાઈ ગયા હતા . જો મા વધુ જીવ્યા હોત તો હું કંઈક જુદું જ જીવન જીવતો હોત . તેમના જીવનની ઘણી છાય શરદ  સાહિત્ય પર પડી છે .એ આપણે તેમની વાર્તાઓમાં માણી છે. 

         આમ શરદ માને ખૂબ જ પ્રેમ કરતા હતા. માના ગયા પછી તેમણે ઘર છોડ્યું હતું અને ખૂબ ભ્રમણ પણ કર્યું હતું .તે ભ્રમણની વાતો તેમની નવલકથાઓમાં આપણે આપણી સમક્ષ આપણે ચરિતાર્થ થતી જોઈ છે .

       તેમની વાર્તાઓ વાંચતા જ સર્વેને એટલે જ જાણે કે લાગે છે કે આપણી સમક્ષ આપણાં જીવનને માણી રહ્યાં હોય તેવું આપણે અનુભવીએ છે.

        મિત્રો,આવતા અંકમાં ફરી કઈ શરદબાબુ વિશે નવીન જાણવાનો પ્રયાસ કરીશું.

અસ્તુ,

જયશ્રી પટેલ

૨૫/૯/૨૨

   


1 thought on “વિસ્તૃતિ…૩૧-જયશ્રી પટેલ,

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.