ગીતબિતાન (“Garden of songs”) গীতবিতান –૨૩: અલ્પા શાહ

રબીન્દ્રસંગીતમાં છલકાતી મેઘધનુષી સંવેદનાઓનું આચમન…

નમસ્કાર મિત્રો, થોડા સમયના વિરામ બાદ, “ગીતબિતાન” શ્રેણીમાં ફરી એકવાર આપ સૌનું ભાવભર્યું સ્વાગત છે. રબીન્દ્રસંગીત દ્વારા માનવ મનની મેઘધનુષી સંવેદનાઓનીસફર આગળ વધારતા, ચાલો આજે હવે એક નવા વિભાગ (પારજોય)માં રહેલી રચનાઓને જાણીએ અને માણીએ 

ગુરુદેવ માટે પરમાત્મા અને પ્રકૃતિ તેમના જીવનચાલક બળ એટલેકે driving force હતા. જે રીતે કવિવર પરમાત્મા સાથે સતત સામીપ્ય અનુભવતા તે રીતે પ્રકૃતિના સાંનિધ્યમાં મહત્તમ સમય પસાર કરવાનું પસંદ કરતા. અને કદાચ એટલેજ કવિવરે પ્રકૃતિના સાંનિધ્યમાં રહીને અને પ્રકૃતિને કેન્દ્રમાં રાખીને અનેકાનેક રચનાઓનું સર્જન કર્યું છે અને તેમને સ્વયઁ આ રચનાઓને “પ્રકૃતિ” પારજોયમાં વર્ગીકૃત કરી છે. હવે પછીની લેખમાળામાં આપણે આ પ્રકૃતિ વિભાગમાં રહેલી રચનાઓને જાણીશું અને માણીશું. 

પ્રકૃતિ વિભાગમાં 283 રચનાઓનો સમાવેશ થાય છે. આ વિભાગને ગુરુદેવે પોતે સાત પેટા વિભાગમાં વિભાજીત કર્યો છે. આપણા વર્ષ ચક્ર દરમિયાન જે છ મુખ્ય ઋતુઓ તે દરેક ઋતુમાં પ્રકૃતિના અલગ અલગ રૂપને ગુરુદેવે શબ્દો દ્વારા કંડાર્યું છે. એટલે પ્રકૃતિ વિભાગને છ પેટા વિભાગ – ગ્રીષ્મ, વર્ષા, શરદ, હેમંત, શીત, વસંત- માં વિભાજીત કરેલ છે અને સાતમા પેટા વિભાગમાં પ્રકીર્ણ રચનાઓ ને વર્ગીકૃત કરવામાં આવેલ છે. હાલ શરદ ઋતુ ચાલી રહી છે. શ્રાદ્ધ પક્ષની સમાપ્તિ ઢૂંકડી છે અને નવરાત્રિ એટલેકે મા જગદંબાના આગમનની અને સ્વાગતની જોરશોરથી તૈયારીઓ થઇ રહી છે. શ્રાદ્ધ પક્ષનો છેલ્લો દિવસ એટલે કે સર્વપિતૃ અમાવસ્યાને બંગાળમાં મહાલય અમાવસ્યા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ દિવસે દુર્ગા પૂજાનો આરંભ થાય છે અને શૈલ પુત્રી મા દુર્ગાનું આગમન થાય છે. આ દિવસે મા દુર્ગાની પ્રતિમાઓ ના નેત્રોનું સર્જન કરવામાં આવે છે એટલેકે નેત્રોને ખોલવામાં આવે છે. માં ના આગમનને વધાવતી એક ખૂબ સુંદર રચનાને આજે આપણે જાણીશું અને માણીશું. 1908માંરચાયેલી આ રચનાનું શીર્ષક છે আমার  নয়ন-ভুলানো এলে (Amar Nayan Bhulano Ele) જેનું ભાવાનુવાદિત શીર્ષક છે “આગમન…  ”. જેનુંસ્વરાંકન કવિવરે છાયાવંત રાગ અને બાઉલ ઢાળ માં કર્યું છે અને તેને દાદરા તાલદ્વારા તાલબદ્ધ કરેલ છે. મેં આ રચનાનો ગુજરાતીમાં પદ્ય સ્વરૂપે ભાવાનુવાદ કરવાનો નમ્ર પ્રયત્ન કર્યો છે તે દ્વારા આપણે આ રચનામાં રહેલી સંવેદનાઓમાં ભીંજાવાનો પ્રયત્ન કરીશું. 

ખુબ સરળ ભાષામાં રચાયેલી આ રચનામાં મા દુર્ગાના આગમન પહેલા અંતરમાં ઉઠતી ઉત્કંઠા અને અભિલાષાનું શાબ્દિક ચિત્ર કવિવરે વહેતું મૂક્યું છે. શક્તિને આવકારવા ગુરુદેવના શબ્દો ભક્તિ બનીને આ રચનામાં વહ્યા છે. જગત જનની, મહિષાસુર મર્દિનીના આગમન ટાણે મા જગદંબા સર્વેને અન્યાયનો સામે લડી લેવાની શક્તિ આપે તેવી પ્રાર્થના સાથે જ મારી કલમને વિરામ આપું. આશા રાખું છું કે તમે પણ આ ગીતમાંરજુ થતી સંવેદનોની સરવાણીમાં ભીંજાયા  હશો. તમારા માર્ગદર્શન અને પ્રતિભાવોની અપેક્ષા સહ, 

    અલ્પા શાહ 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.