હેલીના માણસ – 34 | અંતવિહીન લાલસા | રશ્મિ જાગીરદાર

નમસ્કાર મિત્રો, કેલિફોર્નિયાની બેઠક એટલે વિકસો અને વિકસાવો. હું રશ્મિ જાગીરદાર બેઠકના કલા અને સાહિત્યના આ મંચ પર આપ સૌનું અભિવાદન કરું છું. ‘હેલીના માણસ’ આ શ્રેણીનો ભાગ-34 ‘અંતવિહીન લાલસા’ એની 33મી ગઝલ અને રસાસ્વાદ. 

આલેખન અને પ્રસ્તુતિ – રશ્મિ જાગીરદાર.  સંકલન – પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા

ગઝલ

આકાશ પર ભલેને નજર હોવી જોઈએ, 

રસ્તાની ધૂળનીય કદર હોવી જોઈએ!

તોપોની પણ કલમ તો ખુશામત કરે નહીં, 

તારી કલમ તો યાર નીડર હોવી જોઈએ! 

સાચા હ્રદયની ભાવના પહોંચે ખુદા સુધી, 

ટૂંકી દુવામાં લાંબી અસર હોવી જોઈએ! 

ઊભા છે ચાંદ કેટલા લાંબી કતારમાં, 

એ વાતની તને ય ખબર હોવી જોઈએ! 

હું ના કહું, દુવામાં મને યાદ રાખજે, 

માની દુવાય માંગ્યા વગર હોવી જોઈએ! 

મૃત્યુ પછી ય લાલસા ઓછી થતી નથી, 

આવી નહીં ને આવી, કબર હોવી જોઈએ! 

આશા ઉપર આ જિંદગી આખી નભી ગઈ, 

આશા ખલીલ સૌની અમર હોવી જોઈએ! 

– ખલીલ ધનતેજવી 

રસાસ્વાદ –

માનવી પ્રગતિ કરતો રહે તે સ્વાભાવિક છે. વધુ ને વધુ પ્રગતિ માટે તે પ્રયત્નશીલ હોય તેમાં ય કશું ખોટું તો નથી જ. પરંતુ આ માર્ગે પહોંચવામાં અને આગળ વધતા રહેવામાં એક નહીં, અનેક જણનો ફાળો હોઈ શકે. આ સૌ આરંભ સમયના સાથીઓને  ભુલાય નહીં, તે યાદ રાખવું પડે. નજર ભલે ઉપર આકાશને નિહાળતી રહે પણ પગ નીચેની ધુળની પણ કદર કરવી જોઈએ આખરે ઉભા રહેવાની જગ્યા તો ત્યાં નીચે જ હોવાની ને? 

આકાશ પર ભલેને નજર હોવી જોઈએ, 

રસ્તાની ધૂળનીય કદર હોવી જોઈએ!

લેખક કે કવિ જ્યારે લખવા બેસે ત્યારે જે યોગ્ય લાગે અને સમાજ માટે ઉપયોગી હોય તેવું લખવાનું પસંદ કરે. ઘણીવાર આવાં લખાણનો વિરોધ પણ થાય. આઝાદી પહેલાના સમયમાં તો સ્વાધિનતાની વાત લખવી તે ગુનો ગણાતો અને લેખક દોષી. અને ગુનેગારોને સજા ફટકારવી તો સામાન્ય વાત ગણાય. આવા સંજોગોમાં કાચા પોચા માણસો તો ડરના માર્યા લખવાની આવડત

હોવા છતાં લખવાનું  છોડી દે કે, પછી એવું જ લેખન કરે જે વાંધાજનક ન હોય. પણ ખરેખર તો કલમને કોઈનો ડર ન હોવો જોઈએ. તોપનો પણ નહીં ને સત્તાનો પણ નહીં ટુંકમાં મૃત્યુનો પણ નહીં! લખાણ કોઈને ખુશ કરવા કે ખુશામત કરવા લખવું  પડે તે ન ચાલે, એ તો ગુલામી થઈ. 

તોપોની પણ કલમ તો ખુશામત કરે નહીં, 

તારી કલમ તો યાર નીડર હોવી જોઈએ! 

પ્રાર્થના કરવાથી આપણને ઓછામાં ઓછા બે લાભ થાય. એક તો પ્રાર્થના કરવા બેસીએ ત્યારે એકાગ્રતાથી ભગવાનમાં ચિત્ત લાગે તેવો પ્રયાસ રહે, તેનાથી શાંતિની અનુભૂતિ થાય. અને બીજું જો ભગવાન આપણી પ્રાર્થના સાંભળે તો આપણું એ કામ પણ થઈ જાય. પરંતુ એને માટે  સાચા હ્રદયની ભાવના હોવી જોઈએ તો ઓછા શબ્દોમાં કરેલી પ્રાર્થના પણ પ્રભુ સુધી પહોંચે. એમાં ય જો પ્રાર્થના અન્ય કોઈ માટે હોય તો અસર પણ જલ્દી થાય. 

સાચા હ્રદયની ભાવના પહોંચે ખુદા સુધી, 

ટૂંકી દુવામાં લાંબી અસર હોવી જોઈએ! 

કોઈ સુંદર યુવતી પ્રેમીને દાદ ન આપતી હોય તો એ પણ ક્યાં સુધી ચાલે? બનશે તેટલી વિનંતી કરશે, મનાવશે, હક જતાવશે. શક્ય તેટલી રીતો અજમાવી જોશે પણ તેમ છતાં અક્કડ રહે તો છેવટે તે કહી દેવા મજબુર થશે કે, તારા જેવા અનેક કતારમાં છે. તું નહીં ઓર સહી. એવી જ રીતે કોઈ જવાબદારી સંભાળવાની હોય તેને માટે એક જણ ના પાડે તો કામ અટકી ન પડે બીજાની નિમણૂક થઈ જ જાય. અને જેની પાસે એટલી ખબર કે સમજ ના હોય તો પછી પરિણામ ભોગવે. 

ઊભા છે ચાંદ કેટલા લાંબી કતારમાં, 

એ વાતની તને ય ખબર હોવી જોઈએ! 

માતા જ્યારે પણ પ્રાર્થના કરતી હશે તેમાં સૌથી પહેલું નામ સંતાનોનું જ હોવાનું. સૌથી પહેલી દુવા બાળક માટે જ માંગશે. વગર માગ્યે મળતી દુવા તો માતાની જ. અને છતાં  ઘણીવાર આપણે માને કહીએ કે, આજે મારી પરીક્ષા છે તું પ્રાર્થના કરજે મારું પેપર સારું જાય. જીવનમાં લાલસા જેટલી રાખીએ તેટલો તેમાં વધારો થતો જાય. એક વસ્તુ મળે એટલે બીજીની લાલસા, પછી ત્રીજીની અને એમ લીસ્ટ લાંબુ થતું જ જાય તે છેક અંતવિહીન બની રહે. ઘણાં પોતાના  જીવતાં જીવતચર્યા કરાવતાં હોય છે. ખલીલ સાહેબ તો એમ પણ કહી દે છે કે, માણસની લાલસા એટલી હદે હોય કે, મૃત્યુ પછી મારી કબર કરાવો તે આ પ્રકારની હોવી જોઈએ તે પણ નક્કી કરી લે! 

મૃત્યુ પછી ય લાલસા ઓછી થતી નથી, 

આવી નહીં ને આવી, કબર હોવી જોઈએ! 

અહીં એક જાણીતી પંક્તિ યાદ આવે છે. ‘લાખો નિરાશામાં એક અમર આશા છુપાઈ છે.’ આપણું જીવન આશાઓની આંગળી પકડીને જ આગળ વધતું હોય છે. બધી આશાઓ પૂર્ણ થાય જ એવું  પણ નથી હોતું. પણ પછી તરત બીજી એક આશા જન્મ લઈ લે અને જીવવા માટેનું કારણ બની જાય. જીવનમાં આશા ન હોય તો જીવન ઝેર બની જાય. 

આશા ઉપર આ જિંદગી આખી નભી ગઈ, 

આશા ખલીલ સૌની અમર હોવી જોઈએ! 

ખરેખર  જીવનપ્રવાહ અસ્ખલિત વહે તેને માટે  આશાનું  એક નાનામાં નાનું કિરણ પણ બસ થઈ રહે. અને હકીકત તો એ છે કે. આ ફાની દુનિયામાં દરેક વસ્તુ  નાશવંત છે. પણ આશા અમર છે. મિત્રો છે ને? બિલકુલ હકારાત્મક અભિગમ! અને એ જ જિંદગીને જીવવાનું બળ આપે છે. કેટલી સુંદર વાત! આવી જ મઝાની બીજી ગઝલ સાથે મળીશું આવતા એપીસોડમાં ત્યાં સુધી આપ સૌ સ્વસ્થ રહો, મસ્ત રહો, ખુશ રહો. નમસ્કાર. 

– રશ્મિ જાગીરદાર 

1 thought on “હેલીના માણસ – 34 | અંતવિહીન લાલસા | રશ્મિ જાગીરદાર

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.