હેલીના માણસ – 33 | જિંદગી મદારી છે | રશ્મિ જાગીરદાર

નમસ્કાર મિત્રો, કેલિફોર્નિયાની બેઠક એટલે વિકસો અને વિકસાવો. હું રશ્મિ જાગીરદાર બેઠકના કલા અને સાહિત્યના આ મંચ પર આપ સૌનું અભિવાદન કરું છું. ‘હેલીના માણસ’ આ શ્રેણીનો ભાગ-33 ‘જિંદગી મદારી છે’ એની 32મી ગઝલ અને રસાસ્વાદ. 

આલેખન અને પ્રસ્તુતિ – રશ્મિ જાગીરદાર.  સંકલન – પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા

 

ગઝલ –

ઓસરીના દીવા પર આપને ખુમારી છે,

મેં ય વાવાઝોડાની આરતી ઉતારી છે.

 

સાવ ખાલી હાથે પણ આલીશાન જીવ્યો છું

મેં સતત ગઝલ માફક, જિંદગી મઠારી છે.

 

શાણપણ કહે છે કે દિલ તો સાવ પાગલ છે

દિલ કહે છે, બુધ્ધિ તો બેશરમ ભિખારી છે

 

જંગલોના સન્નાટા ક્યાં મને ગણાવે તું?

મેં નગરના કરફ્યુમાં જિંદગી ગુજારી છે

 

એ ગુંલાટો ખવડાવે, નાચ પણ નચાવી દે

જિંદગી નથી ઓછી, જિંદગી મદારી છે.

– ખલીલ ધનતેજવી 

 

રસાસ્વાદ –

અમુક વ્યક્તિઓની વાત સાંભળીએ તો વિચારમાં પડી જઈએ. એણે પોતે કરેલા કામની કે પછી ઘરનાં બાળકોની પ્રગતિની વાતો એવી રીતે કરે કે જાણે દુનિયામાં બીજું કોઈ તો આવું મહાન કામ કરી જ ના શકે. આવી વૃત્તિની પાછળ અજ્ઞાનતા કારણરૂપ હોય છે. બહાર નીકળીને બધાને મળે, જાણકારી મેળવે તો તેને ખ્યાલ આવે જ કે, પોતે જેને મહાન કાર્ય માને છે તે તો સામાન્ય છે. કેટલાય જણ કરી ચૂક્યા છે એટલું જ નહીં એનાથી મોટાં પણ કેટલાંય કામો લોકો કરી લેતાં હોય છે. અહીં આપણને કૂપમંડુકતા યાદ આવી જાય. પોતાની દુનિયાની બહાર પણ એક દુનિયા છે. તે ના સમજે તેના જેવી અજ્ઞાનતા બીજી કઈ હોઈ શકે! એ વાત આ એક જ શેરમાં કેટલી સરસ રીતે કહેવાઈ છે તે જુઓ. 

ઓસરીના દીવા પર આપને ખુમારી છે,

મેં ય વાવાઝોડાની આરતી ઉતારી છે.

ખલીલ સાહેબ કહે છે કે, બહાર વાવાઝોડું છે ને એની સામે ઓસરીમાં રાખેલો દીવો પ્રગટેલા રહ્યો એમાં શું? આથી મોટા વાવાઝોડાંનો સામનો મેં કરેલો છે. જિંદગી કેવી રહેશે તેનો આધાર ઘરની પરિસ્થિતિ પર હોય છે? કે પછી આપણી પાસે કેટલું ધન છે, કેટલી સમૃધ્ધિ છે તેની પર? કે પછી દુનિયામાં આપણું સ્ટેટસ કેટલું ઉંચું છે તેના પર? અને ધારો કે આ બધું જ આપણી પાસે હોય તો? તો શું જિંદગી શાનદાર જાય એમ? ના બિલકુલ નહી. એનાથી ઉલટું શાનો શોકત ના હોય મોભો ના હોય, ધન વૈભવ ના હોય, સામાન્ય સ્થિતિ હોય છતાં જિંદગી આલીશાન રીતે જીવી શકાય. ખલીલ સાહેબની ગઝલો શબ્દોની પાલખીથી, ગમ્ય અર્થોના આભૂષણોથી તેમજ કાફિયા અને રદિફની કમાલ પસંદગી અને ગોઠવણીથી સજ્જ હોય છે. તેઓ કહે છે કે, જિંદગીને પણ મેં ગઝલની જેમ શણગારી છે. 

સાવ ખાલી હાથે પણ આલીશાન જીવ્યો છું

મેં સતત ગઝલ માફક, જિંદગી મઠારી છે.

કેટલીયે વાર આપણી સમક્ષ એવી ઘડી આવીને ઉભી રહે છે કે, આપણે અસમંજસમાં પડી જઈએ. શું કરવું તેની મથામણ કરતાં જ રહીએ અને માર્ગ જડે જ નહીં. આવા સંજોગોમાં મન અને મગજ વચ્ચે એક સ્પર્ધા યોજાય છે. મન કંઈ જુદું કહે ને મગજ દર વખતે મનની વાતને રદિયો આપી દે. દિલ કે મન પણ મગજની દલીલને રદિયો આપે! હવે આવામાં કયો નિર્ણય લેવો તે નક્કી થાય જ નહીં. ઉદાહરણ જોઈએ તો, ક્યારેક આપણું બાળક અનુચિત માંગણી કરીને જીદ કરે છે. આપણને ખબર હોય કે, એ તેને માટે નુકશાનકારક છે. એટલે બુધ્ધિ તે માંગણી નકારશે પણ બાળક પ્રત્યેના પ્રેમને લીધે મન તેને ખુશ કરવાનું વિચારશે. આ સમયે આપણું ડહાપણ આપણી મદદે આવે છે. તે આપણને સમજાવે છે કે, ભાઈ, દિલ તો પાગલ છે અને બુધ્ધિ બેશરમ! તું વિવેકબુદ્ધિ વાપરજે. 

શાણપણ કહે છે કે દિલ તો સાવ પાગલ છે

દિલ કહે છે, બુધ્ધિ તો બેશરમ ભિખારી છે

આપણને ખબર છે કે, જરૂર પડે ત્યારે કરફ્યુ લાદવામાં આવે છે. આવા માહોલમાં રસ્તા સાવ ખાલી હોય. ન કોઈ વાહન, ન કોઈ માણસ. ચારેબાજુ ડરામણી શાંતિ અને નિર્જનતા! આવા એકાંત અને ડરામણા માહોલમાં રહેવાની આદત જેને હોય તેને જંગલના સન્નાટાની બીક હોય? આવું જ તકલીફોનું છે. જિંદગીમાં આગળ એટલી બધી તકલીફો વચ્ચે જીવીને જેઓ સ્થિરતા પામ્યા હોય એની સામે ફરી એકાદ મુશ્કેલી આવીને ઊભી રહે તો એ અડગ રહીને સંભાળી લેશે. આવી તો કેટલીયે કરામતો કરીને જિંદગી આપણને એટલી હદે વ્યસ્ત રાખે છે કે, આપણે બસ દિવસ અને રાતની રમતમાં અટવાઈ જઈએ છીએ. ખબર જ નથી પડતી દરેક દિવસ અને રાત ક્યારે આપણને બાળકમાંથી યુવાન અને પછી વૃધ્ધ બનાવી દે છે! જેમ મદારી માંકડાને નચાવે તેમ જિંદગી પણ આપણને નચાવે છે. 

એ ગુંલાટો ખવડાવે, નાચ પણ નચાવી દે

જિંદગી નથી ઓછી, જિંદગી મદારી છે.

મિત્રો, ખરેખર લાગે છે ને કે, જિંદગી પોતે જ મદારીનો રોલ ભજવે છે અને એની મરજી મુજબ આપણને નચાવે છે? જિંદગીને તમે મદારી તરીકે ક્યારેય નહીં કલ્પી હોય ખરું ને? આવાં અનેક કલ્પનો યુક્ત ગઝલ લઈને ફરી મળીશું આવતા એપીસોડમાં ત્યાં સુધી આપ સૌ સ્વસ્થ રહો, મસ્ત રહો, ખુશ રહો. નમસ્કાર. 

રશ્મિ જાગીરદાર



Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.