હેલીના માણસ – 18 | અશ્રુની ભાષા | રશ્મિ જાગીરદાર

નમસ્કાર મિત્રો, કેલિફોર્નિયાની બેઠક એટલે વિકસો અને વિકસાવો. હું રશ્મિ જાગીરદાર બેઠકના કલા અને સાહિત્યના આ મંચ પર આપ સૌનું અભિવાદન કરું છું. ‘હેલીના માણસ’ આ શ્રેણીનો ભાગ – 18 એની 17મી ગઝલ અને રસાસ્વાદ. 

આલેખન અને પ્રસ્તુતિ – રશ્મિ જાગીરદાર.  સંકલન – પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા

 

ગઝલ

 

ભીંજવું પાંપણની ભીનાશે તને,

મારામાં વરસાદ દેખાશે તને.

 

આ રીતે પણ ક્યાંક ચુમાશે તને,

હોઠ પર મૂકી કોઈ ગાશે તને.

 

હું જ ધરતી પર તને લાવી શકીશ,

મેં જ બેસાડ્યો છે આકાશે તને.

 

તારો શત્રુ હું નહીં પણ તું જ છે,

આજ નૈ તો કાલ સમજાશે તને.

 

મારા હૈયામાં કરી જો ડોકિયું,

ત્યાં અણીશુદ્ધ તું જ દેખાશે તને.

 

અશ્રુઓ શું શું લખે છે આંખમાં,

વાંચજે ધીમેથી વંચાશે તને.

 

તું ખલીલ, આ વર્ષે યાદીમાં નથી,

આવતા વરસે વિચારાશે તને.

– ખલીલ ધનતેજવી

 

રસાસ્વાદ –

ઈશ્વર સાથેનો વાર્તાલાપ રચાયો હોય તેવી રચના કરવામાં આવે ત્યારે તે એક નવી ઉંચાઈને પામે છે. રચનાકાર તો તેમાં તન્મય થઈ જ જાય પણ વાંચનાર પણ જાણે પ્રભુ સાથે એકાકાર થઈ જાય છે. ભગવાન ક્યાં રહે છે તેની જાણ તો કોઈને નથી. પણ સામાન્યરીતે ઘણા ધર્મોનાં તેનું સ્થાન આસમાનમાં માનવામાં આવે છે. જો કે, એની પણ ખાત્રી તો છે જ નહીં ને! એટલે કવિ કહે છે કે, હે ઈશ્વર તને આકાશમાં તો અમે, તારા ભક્તોએ જ બેસાડ્યો છે. અમારી તકલીફો દુર કરવા તને અહીં પૃથ્વી પર પણ અમે જ પાછો લાવીશું. એ કામ અમે કરી શકીશું કારણ કે, તારી પ્રાર્થનામાં તલ્લીન થયેલું અમારું દિલ, આર્દ્ર બનીને આંખોમાંથી આંસુ રૂપે વહેશે ત્યારે અનાયાસ જ વરસાદની જળસેર સાથે જોડાઈ જશે અને એ સંધાણ જ તારા સુધી પહોંચવાનો માર્ગ બનશે. પાંપણની એ ભીનાશ ત્યારે તારા સુધી પહોંચશે અને તને પણ ભીંજવશે. આંખોમાંથી વહેતા અશ્રુઓ અમારા દિલની વાતો લઈને આવશે જે તને સ્પસ્ટ રીતે વંચાશે. જરૂર છે તો તારે એ આંસુની ભાષાને ઉકેલીને વાંચવાની. 

હું જ ધરતી પર તને લાવી શકીશ,

મેં જ બેસાડ્યો છે આકાશે તને.

અમારા હોઠ તારાં ગીતો ગાઈને કૃતકૃત્ય બનશે. સાથે જ તારાં ગીતો દ્વારા અમારા હોઠ પણ તારા સ્પર્શને પામીને કૃતકૃત્ય બનશે. તારી ભક્તિથી અભિભૂત થયેલાં અમારા પવિત્ર હૈયામાં બીજું કંઈ જ નહીં હોય માત્ર  તું જ અને તું જ હોઈશ. 

એટલું તો ચોક્કસ છે કે, આપણે ભલે ગમે તેને શત્રુ માનીએ. આપણી તકલીફો માટે ભલે બીજા કોઈને કારણભૂત માનીએ. ઘણી વાર તો આપણે ભગવાનને દોષ દેતા હોઈએ છીએ. હે, ભગવાન! તેં મારી સાથે આવું કેમ કર્યું? મેં શું ખોટું કર્યું છે? તું મને શાની સજા કરે છે એ તો કહે. કેટલીક વાર તો એટલે સુધી બોલી નાખીએ કે, તું તે ભગવાન છે કે દુશ્મન? ત્યારે ભગવાન એટલું કહેશે, તારો શત્રુ તો તું જ છે, હું નહીં. તને પણ એ વહેલું મોડું જરૂર સમજાશે. આ શેરમાં કવિ કહે છે, 

તારો શત્રુ હું નહીં પણ તું જ છે,

આજ નૈ તો કાલ સમજાશે તને.

આંખમાં અવારનવાર આવતાં રહેતાં આંસુ ભલે વહેતાં હોય આંખોમાંથી જ અને દેખાવમાં પણ સરખાં જ હોય પરંતુ દરેક આંસુ વહેતા વહેતા આંખમાં એની દાસ્તાન લખતાં હોય છે. ક્યારેક એ વાતો વેદનાની હોય, ક્યારેક ખુશીની. ક્યારેક આશ્ચર્યની હોય તો ક્યારેક વ્હાલની! ધ્યાનથી નિરિક્ષણ કરીએ તો અશ્રુની આ ભાષા આપણને સમજાતી હોય છે. 

અશ્રુઓ શું શું લખે છે આંખમાં,

વાંચજે ધીમેથી વંચાશે તને.

ભગવાન જેવો અકળ છે એવું અને એટલું જ અકળ છે ભાવિ. અને એમાં ય જીવનમાં ઘટતા બનાવો આપણી ધારણાં પ્રમાણે ક્યાં થતાં હોય છે? ન માંગ્યે દોડતું આવે અરે! પ્રારબ્ધ તો ઘેલું! બધું જ અનિશ્ચિત! ઘણીવાર તો લાગે કે, આપણે પ્રેક્ષક બનીને જ આપણાં જીવનને બસ જોયા કરવાનું છે! ખલીલ સાહેબ આ શેરમાં મૃત્યુ વિશે કહે છે કે, એ છે તો નિશ્ચિત આવવાનું જ, પણ ક્યારે? 

તું ખલીલ, આ વર્ષે યાદીમાં નથી,

આવતા વરસે વિચારાશે તને.

આપણે જાણે બીતાં બીતાં એના આગમનની રાહ જોવાની અને જો બચી જઈએ તો આભાર સાથે વિચારવાનું કે, આ વર્ષે આપણે યાદીમાં નથી. કદાચ આવતા વર્ષે આપણો નંબર હોય!

મિત્રો, મૃત્યુને પણ મહેમાન ગણીને એનાં આગમન વિશે બેફિકરાઈથી વિચારવાનો સંદેશ આપતી આ ગઝલ આપને જરૂર ગમી હશે. ફરીથી આવી જ દમદાર ગઝલ લઈને મળીશું આવતા અંકે. ત્યાં સુધી આપ સૌ સ્વસ્થ રહો, મસ્ત રહો, ખુશ રહો. નમસ્કાર. 

રશ્મિ જાગીરદાર 

 

રસાસ્વાદનું વાચિક્મ :

1 thought on “હેલીના માણસ – 18 | અશ્રુની ભાષા | રશ્મિ જાગીરદાર

  1. ઘણી વાર તો આપણે ભગવાનને દોષ દેતા હોઈએ છીએ. હે, ભગવાન! તેં મારી સાથે આવું કેમ કર્યું? મેં શું ખોટું કર્યું છે? તું મને શાની સજા કરે છે એ તો કહે. કેટલીક વાર તો એટલે સુધી બોલી નાખીએ કે, તું તે ભગવાન છે કે દુશ્મન?

    મને વેદના હોય છે ભગવાન પર દોષ ઢોળી દઈએ છે તે મનની દુર્બળતા.. સરસ અભિવ્યક્તિ🙏👌

    Liked by 1 person

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.