હેલીના માણસ – 13 | આર્ટ ઓફ ગિવીંગ

નમસ્કાર મિત્રો, કેલિફોર્નિયાની બેઠક એટલે વિકસો અને વિકસાવો. હું રશ્મિ જાગીરદાર બેઠકના કલા અને સાહિત્યના આ મંચ પર આપ સૌનું અભિવાદન કરું છું. ‘હેલીના માણસ’ આ શ્રેણીનો ભાગ -13 એની 12મી ગઝલ અને રસાસ્વાદ. 

આલેખન અને પ્રસ્તુતિ – રશ્મિ જાગીરદાર.  સંકલન – પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા.

 

ગઝલ :

જેટલી ફૂલોમાં રંગત છે, બધી તમને મળે,

ફૂલની માફક મહેકતી જિંદગી તમને મળે!

યાદ જ્યારે પણ તમે આવ્યાં, દુવા માગી છે મેં,

જે મારી કિસ્મતમાં છે એ પણ ખુશી તમને મળે!

રીતે મોસમ તમારું ધ્યાન રાખે દર વખત,

ક્યાંય પણ કૂંપળ ફૂટે ને તાજગી તમને મળે!

મેં તમારા માટે એવી પણ કરી છત પર જગ્યા,

ચાંદ મારી પાસે આવે ચાંદની તમને મળે

આપણે બંને પરસ્પર એવી ઇચ્છા રાખીએ,

દીવો મારા ઘરમાં સળગે રોશની તમને મળે!

જો તમારા પર ખુદાની મહેરબાની હોય તો,

એક ક્ષણ માગો અને આખી સદી તમને મળે!

એની સખીઓ જીદ કરે છે કે અમે પણ આવશું.

જો તમે ઇચ્છો ખલીલ એ એકલી તમને મળે!

– ખલીલ ધનતેજવી

 

રસાસ્વાદ:

પ્રાર્થના કરવી, એ એક ઉમદા કાર્ય છે. ઘણું ઉમદા! કોઈને દુવા આપવી એ પણ એટલું જ ઉમદા! આમાં તો બન્ને પક્ષે લાભ જ હોય છે. જેને માટે પ્રાર્થના કરીએ કે દુવા આપીએ તે તો પામે જ છે પણ ખુદ આપણે પણ જાણે ન્યાલ થઈ જઈએ છીએ! કશુંક આપ્યાનો આનંદ આપણા જહેનમાં ફેલાઈ જાય છે. જે અદ્ભુત હોય છે. આ ગઝલમાં ખલીલ સાહેબ ‘તમને મળે’ એ રદિફ લઈને કંઈ ને કંઈ આપવાનો ઇરાદો દર્શાવે છે. જેને માટે દુવાઓ કરવામાં આવે છે તે તો સાવ અજાણ્યાં છે, સખીઓના વૃંદથી ઘેરાયેલાં છે. સખીઓ તેમનો સાથ છોડે એમ પણ નથી. બસ, હવે માત્ર ઈચ્છા કરી શકાય કે, તે એકલાં મળે. પરંતુ એવી ઈચ્છા તો બન્ને પક્ષે રાખવામાં આવે ત્યારે વાત બને ને? દીવો એક ઘેર બળે ને તેનું અજવાળું બન્નેને મળે, એવું તો ક્યાંથી બને? એને માટે તો એક જ ઘેર કે એક જ સ્થળે બન્નેનું હોવું જરૂરી બને. એ શક્ય કરવાનું કવિના હાથમાં તો છે જ નહીં. હા, એવી દુવા ચોક્કસ કરી શકાય. અને હા, એક બીજી વાત, કોઈને આપણી વસ્તુ કે ધન આપવાનું હોય તો કેવું આપવું? કેટલું આપવું? જેવા પ્રશ્નો ચોક્કસ ઉદ્ભવે. કારણ કંઈ પણ આપવા માટે તે વસ્તુ પહેલાં આપણી પાસે તો હોવી જોઈએ અને તે પણ પ્રચૂર માત્રામાં, તો જ કોઈને આપવાનુ વિચારાય. પણ દુવા તો મન મુકીને અપાય, એમાં ક્યાં કંઈ લેવા જવાનું છે? એમાં વળી ઓછું શું આપવું? એટલે તો કવિ કહે છે, 

જેટલી ફૂલોમાં રંગત છે, બધી તમને મળે,

ફૂલની માફક મહેકતી જિંદગી તમને મળે!

ફૂલોમાં રહેલી સઘળી રંગત તમને મળે અને તમારી જિંદગી પણ ફૂલોની જેમ જ મહેકી રહે. જિંદગીમાં કોઈ તકલીફ ન રહે માત્ર ખુશીથી જીવન મહેક્યા કરે! આનાથી પણ આગળ વધીને કવિ એટલે સુધી કહી દે છે કે, મારા ભાગ્યમાં રહેલી ખુશી પણ તમને મળે! આ તો એક જાતનું બલિદાન થયું! માત્ર પોતાની જ હોય તે વસ્તુ આમ સરેઆમ દઈ દેવાનો વિચાર જ કેટલો બધો ઉમદા! તો વળી આ શેર, સ્વજનની કેટલી હદે કાળજી રાખવાની વાત કહી જાય છે. જોઈએ. 

એ રીતે મોસમ તમારું ધ્યાન રાખે દર વખત,

ક્યાંય પણ કૂંપળ ફૂટે ને તાજગી તમને મળે!

પોતે તો હરપળ સાથે ન હોય એટલે ધ્યાન ન રખાય પણ બદલાતી ઋતુ તો પ્રિય પાત્રની આસપાસ જ હોય, એણે કેવું ધ્યાન રાખવાનું? કે, ક્યાંય પણ કુંપળ ફૂટે ને હવામાં તાજગી ફેલાય એ સઘળી તમને મળે! વાહ, જુઓ તો ખરા! કેવી નિસ્બત! ભગવાનની એવી મહેરબાની થાય કે, તમે એક પળ માંગો ને આખી સદી તમને મળે. છત પર ચાંદ મારી પાસે ભલે આવે પણ ચાંદની તમને મળે! એ રીતે તમારી જગ્યા મારી આજુબાજુમાં જ ક્યાંક રહે અને તમે એ ચાંદનીથી વંચિત ના રહો! દિલમાંથી સતત વહેતું વ્હાલ આમ સતત પ્રિય સ્વજનનાં સુખ અને સલામતીની દુવા કરતું જ રહે છે. 

મિત્રો, આ ગઝલમાં ખલીલ સાહેબ આપણને ‘આર્ટ ઓફ ગિવીંગ’ આપવાની કળાની સમજ આપીને તેમાં મળતી ખુશીની વાતો લઈને આવ્યા છે. આપ સૌને તે માણવાની મજા ચોક્કસ આવી હશે. ફરીથી આવી જ મજેદાર ગઝલ લઈને મળીશું આવતા અંકે, ત્યાં સુધી આપ સૌ સ્વસ્થ રહો, મસ્ત રહો, ખુશ રહો! 

નમસ્કાર. 

રશ્મિ જાગીરદાર

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.