એક સિક્કો બે બાજુ : 28) ગુરુ અને ઢોંગી ગુરુ !


હમણાં જ આપણે ગુરુ મહિમા સમજાવતા એક તહેવાર ગુરુ પૂર્ણિમાની ઉજવણી કરી .. આપણે બધાંએ ;
“ગુરુર બ્રહ્મા ગુરુર વિષ્ણુ ગુરુર દેવો મહેશ્વરાઃ” એમ ગાઈને ગુરુને ભગવાન સમાન ગણાવ્યા .
ગુરુ બિન કૌન બતાયે રાહ – કોઈએ કહ્યું , તો કોઈએ ,’ ગુરુ બિન ઔષધિ કૌન પિલાયે? એમ જ્ઞાન સાથે જીવનમાં સ્વસ્થ જીવન જીવાડનાર ગુરુને પણ યાદ કર્યા . કોઈએ ગાયું, “ ગુરુજીના નામની રે માળા છે ડોકમાં !” એમ અમુક ગુરુના નામની કંઠી પ્હેર્યાનું ગૌરવ પણ ગાયું ..
સાચે જ ગુરુ વિના આ સંસાર સાગર તરવો કઠિન છે . આપણે કહીએ છીએ .
પ્રશ્ન થાય છે કે શું ખરેખર ગુરુ વિના જ્ઞાન પામવું અશક્ય છે ? શું ગુરુ વિના સ્વસ્થ સુંદર જીવન શક્ય જ નથી ?
એ માટે આપણા વેદો અને પુરાણો તરફ નજર કરીએ .
હા ; વાત તો સાચી છે : જુઓ ને કૃષ્ણ – સુદામાને જ્ઞાન આપનાર સાંદિપની ઋષિ ની વાત તો આપણને ખબર જ છે .
એ જ રીતે મર્યાદા પુરુષ રામ -લક્ષમણના ગુરુ વિશ્વામિત્ર યાદ આવે .
તો મહર્ષિ કર્ણ ને વિદ્યા જ્ઞાન આપનાર પરશુરામ અને અર્જુન અને એકલવ્યના ગુરુ દ્રોણાચાર્ય એમને પણ યાદ કરીએ ..
પણ , એકલવ્ય અને અર્જુનના ગુરુ એક જ હોવા છતાં બંને પ્રત્યેનો ગુરુ દ્રોણચાર્યનો વ્યવહાર શું એક સરખો હતો ખરો ?
એકલવ્ય ભીલ કોમનો છોકરો હોવાથી દ્રોણે વિદ્યા આપવાનો ઇન્કાર કર્યો હતો ; અને એકલવ્યે ગુરુ દ્રોણનું પૂતળું બનાવ્યું હતું અને પોતે સ્વયં જાતે વિદ્યા શીખ્યો હતો ..
ને તેમ છતાં નિષ્ઠુર દ્રોણે એની પાસેથી ગુરુ દક્ષિણમાં શું માંગી લીધું ?
અંગુઠો !
એકલવ્ય પાસેથી એના જમણા હાથનો અંગુઠો ગુરુ દ્રોણાચાર્યે ગુરુ દક્ષિણમાં માંગી લીધો !!
કારણ એ હતું કે એમને પોતાના શિષ્ય અર્જુન પર અતિશય પ્રેમ હતો અને એ શ્રેષ્ટ ધનુર્ધારી બને એમ તેઓ ઇચ્છતા હતા . બસ , એ જ કારણથી એકલવ્યનો અંગુઠો કાપી નંખાવ્યો જેથી એ એટલો સારો ધનુર્ધારી બની શકે નહીં !
આ દર્શાવે છે કે ગુરુઓ પણ માણસ જ છે અને સ્વાર્થી હોઈ શકે છે !!
એ જ રીતે શિવ ભક્ત પરશુરામની વાત કરીએ ..
ક્ષત્રિયોના કટ્ટર દુશ્મન પરશુરામે પૃથ્વીને નક્ષત્રિય બનાવવાની નેમ રાખી હતી . ત્યારે કર્ણ જ્ઞાન પ્રાપ્તિ માટે ઠેર ઠેર ભટકતો હતો . એ ગુરુ દ્રોણાચાર્ય પાસે ગયો . તો એને સૂત પુત્ર હોવાથી દ્રોણે વિદ્યા આપવાનો દ્રોણે ઇન્કાર કર્યો ; એટલે કર્ણ પોતે એક બ્રાહ્મણ બનીને પરશુરામ પાસે ગયો . એણે વિદ્યા પ્રાપ્ત કરી . પણ , એક ભમરો કર્ણના પગ પર આવીને બેઠો અને ડંખ મારવા લાગ્યો .. ગુરુ પરશુરામનું મસ્તક પોતાના ખોળામાં હોવાથી , અને ગુરુની ઊંઘમાં ખલેલ ના પડે એવા દિવ્ય ભાવથી કર્ણ ત્યાં – એ જ સ્થિતિમાં સ્થિર બેસી રહ્યો .. અને ડંખને કારણે પગમાંથી વહેતુ લોહી ગુરુ પરશુરામને અડક્યું અને એ ઊંઘમાંથી જાગી ગયા . એમને શંકા પડી કે કોઈ બ્રાહ્મણનો દીકરો આટલો મજબૂત મનોબળનો હોઈ શકે જ નહીં ! અને પરિણામ શું આવ્યું ?
કર્ણને શ્રાપ મળ્યો ! કર્ણની ગુરુભક્તિથી પ્રભાવિત થઈને ,એના દ્રઢ મનોબળને કારણે પરશુરામે એને આશીર્વાદ આપવા જોઈતા હતા પણ શ્રાપ આપ્યો !
તો આ અને આવા અન્ય પ્રસંગો શું બતાવે છે ?
ગુરુ બિન જ્ઞાન કે ગુરુ બિન ઔષધિઓ મેળવવી શક્ય છે , અને જરૂરી પણ છે ..
આમ જુઓ તો ગાંધીજીએ કોઈનેય ગુરુ કર્યા નહોતા ! એમને મન હતું શ્રીમદ રાજચંદ્ર માટે , એમને અહોભાવ હતો ટોલ્સ્ટોય અને ટાગોર માટે , પણ એ એમના ગુરુ નહોતા !
એક કાવ્યમાં લખ્યું છે તેમ :
અમને કંઠી પહેરવાનું નહીં ફાવે ; અમે મુક્ત મન વિહારી લોક !અમે એક પંથના પંથી નહીં અમે ગુગલ ફમ્ફોળતાં લોક !
હા , ગુરુ મહિમાની આ બીજી બાજુ છે .
ગુરુઓ પોતાના વાક ચાતુર્યથી ભોળી પ્રજાને છેતરે છે એવા અનેક દ્રષ્ટાંતો દરેક યુગમાં જોવા મળે છે ..
સાચો ગુરુ પોતાના વિદ્યાર્થી માટે પોતાનું સર્વસ્વ તયાગી દે , પોતાના વિદ્યાર્થીને આગળ લાવવા જીવનનો સર્વ નિચોડ રેડી દે એ તો ઉત્તમ ભાવના છે , પણ એવું કાયમ બનતું નથી ..
સાંપ્રત સમાજમાં એનાથી વિરિદ્ધ દાખલાઓ અનેકે જોવા મળે છે ..
ચાલો , ફરી એક વાર આજના સમાજમાં ગુરુનું સ્થાન શું છે તે વિચારીએ .
તમારે કોઈ વિષયમાં સંશોધન કરવું છે ? તમારે કોઈ મહત્વના વિષય પર પી એચ ડી કરવું છે ? તો સાચો , વિદ્વાન શિક્ષક હોવો જરૂરી છે . એ તમને યોગ્ય દિશામાં માર્ગદર્શન આપશે .
પણ , ધારો કે એ શિક્ષક પોતે જ એ વિષયનો પૂરો જાણકાર નથી ! તો એ તમને દિશા ક્યાંથી સુઝાડશે ?
અથવા તો , એ કહેવાતો વિદ્વાન ગુરુ માત્ર વાચાળ છે , અંદરથી લંપટ કે લોલુપ છે – તો તમે શું કરશો ?
જવાબ એક જ છે – એને વહેલી તકે છોડી દો!
આજના જમાનામાં પાંખડી ગુરુઓની ખોટ નથી .
ધર્મને નામે અધર્મ કરનારા ઢોંગી બાબાઓથી આપણો સમાજ ઉભરાય છે !
તમે પૂછશો : “ પણ આવા ઢોંગી ધુતારા ગુરુઓને પ્રોત્સાહન કોણ આપે છે ?”
“ આપણે ! આપણે જ આ કહેવાતા સાધુ સંતોને ગુરુ બનાવીએ છીએ , એમને પોષીએ છીએ અને એમને સમાજમાં મજબૂત બનાવીએ છીએ !
હમણાં થોડા સમય પહેલાં જે ઢોંગી બાબાની વાત બહાર આવી હતી તે – કહેવાતા ‘સંત રામપાલ’ ની વાત યાદ કરો .
રાજસ્થાન , ઉત્તર પ્રદેશ ,માધ્ય પ્રદેશ અને પંજાબ સાથે મૂળ હરિયાણાનો આ ઢોંગી લાખ્ખો નહીં કરોડોની મિલ્કત ભેગી કરીને આશ્રમો સ્થાપીને એશ આરામ કરતો હતો .. ૪૨ વખત એ એની સામેના ખૂન કેસમાંથી છૂટી ગયો ! એને પકડવો એટલો સહેલો નહોતો ; એનો પ્રતિકાર કરતા છ જણ મરાયા ત્યાર પછી એ હાથમાં આવ્યો !! એના વાક્ચાતુર્યથી ભોળી પ્રજા અંજાઈ ગઈ હતી ; અને એનું કારણ શું ?
એ આ અભણ ગરીબ પ્રજાને પરલોકમાં સુખ આપવાની વાત કરતો હતો ! લોકોને મફતમાં ભોજન મળે અને ભજન કરવાનું સ્થાન મળે એટલે ભયો ભયો !
પણ દેશના અન્ય પ્રદેશોની વાત છોડીને , માત્ર ગુજરાતી પ્રજાનું કુખ્યાત નામ આસારામ બાપુની વાત કરું :
જયારે પણ દેશમાં જવાનું થાય ત્યારે અમદાવાદ ગાંધીનગર રસ્તે આસારામ બાપુનો આશ્રમ આવે . ત્યાં કાયમ કોઈ સપ્તાહ કે કોઈ ઉત્સવ ચાલતા જ હોય .
લોકોને આત્માના સુખની વાતો કરતો, પરલોક સુધારવાનું જ્ઞાન આપતો ,ભક્તોને પોતાના ભાવવાહી શબ્દોથી ભક્તિમય જીવનની વાતોમાં ભોળવતો આ આસારામ અને એનો દીકરો સેક્સ કૌભાંડમાં આખરે પકડાયા .
પોતાની કહેવાતી દીકરી જેવી સગીર વયનીછોકરી ઉપર બળાત્કાર કેસમાં આખરે એનો ભાંડો ફૂટ્યો . પરંતુ એ પહેલાં કેટલાય બાળકોના બલિ ચઢાવ્યાની વાતો બહાર આવી છે .. જે કોઈ સહેજ પણ માથું ઊંચું કરે અને એના કાળા કરતુકો વિષે બોલવા પ્રયત્ન કરે તો તેનો સદાય માટે નિકાલ થઇ જાય !
“આસારામ માટે આવા ખૂન કરનારાઓ કોણ છે ?” તમે પૂછશો .
“એ પણ બ્રેઈન વોશ થયેલ આસારામ પાછળ ગાંડો બનેલો સમાજ જ છે !
નહીં તો , સમગ્ર વિશ્વભરમાં ૫૦૦ જેટલા આશ્રમો શું એમ ને એમ બંધાઈ જાય ?

અહીં ઉગતા કવિ શ્રી મકરન્દભાઈનું કાવ્ય યાદ આવે :
આ ઢોંગી ધુતારાઓ
હવા ખાવા આશ્રમો બાંધે , ને ભક્તોને હવાઈ કિલ્લા બાંધી આપે .
પછી ફેફસામાં પહોંચતી હવા મસ્તકમાં પહોંચવા માંડે ;
પછી પોતે હવામાં રહે , ને પવનપાવડી પહેરીને પરદેશ ફરવા નીકળે ..
ને હવા ભરેલ અધ્યાત્મનો ફુગ્ગો વિદેશના ભક્તોને ય પકડાવી દે !
હવાની દિશા બદલાય ને દશા એ બદલાય .
ને હવા સાથે વાતો કરે , ને ઉત્તરો પણ હવામાં જ આપે !
ને બસ બધું આમ જ ચાલ્યા કરે પછી બીજા આશ્રમમાં આ ફુગ્ગો પહોંચાડે !…
આ જાતના કાવ્યો વાંચીને ક્યારેક દુઃખ થાય કે આપણી લાગણીઓ , આપણી આશા આકાંક્ષાઓ સાથે ભયન્કર રમત રમનારા આ ઢોંગી ગુરુઓથી ચેતતા રહેવાનું કોણ શીખવાડશે ?
સાચા ગુરુઓ તો પોતાના જીવન જોખમે પણ સત્ય સમાજ સમક્ષ લઇ આવે ! સોક્રેટિસ એવા ગુરુ હતા જેમના શિષ્ય હતા પ્લેટો . અને પ્લેટોના શિષ્ય બન્યા એરિસ્ટોટલ ! એ સૌ મહાન પ્રતિભાઓ માટે કહી શકાય કે,
‘ ગુરુ ગોવિંદ દોનું ખડે કિસકો લાગુ પાય? બલિહારી ગુરુ આપકી કે ગોવિંદ દિયો બતાય !’
બસ , અહીં એક જ વાત દોહરાવવાનું મન થાય છે કે આ કોરોના વાઇરસ જેવા કાતિલ ઢોંગી વાઇરસ પણ હવામાં છે જ . સમજણનો માસ્ક અને ભાવનાઓની દુરી રાખીને એવા ઢોંગી ધૂતારાઓથી દૂર જ રહેવું !
અસ્તુ !

4 thoughts on “એક સિક્કો બે બાજુ : 28) ગુરુ અને ઢોંગી ગુરુ !

  1. 🙏તમારી વાત સાચી છે અંતરતમાં નો અવાજ સાંભળો સાચો ગુરૂ તેછે

    Liked by 1 person

  2. I agree with your thoughts on Guru, there are dhongi and there are real. It is up to us to do the analysis before accepting anyone as Guru. If we are very smart and good face reader about finding good one, then why is there a need for a Guru? The concept of Guru will wear out soon when we have Internet, knowledge bigger than an ocean.

    Liked by 1 person

  3. Thank you Bhartbhai and thanks Naliniben .. As more and more people searching on Googal for the right info, we CAN live without Guru., Finding a right Guru is not easy at all . And that’s why I don’t have any one Guru . Yes , I like Swami Sachchidanand of Dantali .. but , my search – or -zest for true guru is still continues .. Thanks Smitaben ( her comment is still in waiting ) 🙏

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.