૨૬ – વાર્તા અલકમલકની – રાજુલ કૌશિક

  ‘સમય ફંટાયો’-

શાહની જ્યારે સરોવર કિનારે પહોંચી ત્યારે દૂર દૂર આસમાનમાં લાલિમા રેલાવા માંડી હતી. શરીર પર ઓઢેલી ચાદર અને હાથમાં પકડેલી માળા બાજુમાં મૂકીને, શ્રી રામ શ્રી રામના જાપ સાથે પાણીમાં ડૂબકી મારીને આચમની ભરી એણે સૂર્ય દેવતાને અપર્ણ કરીને નમસ્કાર કર્યા..

કાશ્મીરની પહાડીઓ પરના બરફમાંથી ઓગળીને નીચે વહી આવેલું ચિનાબનું પાણી આજે પણ એવું બર્ફીલું હતું. પહાડો પરથી નીચે પત્થર પર અફળાતાં પાણીનો એકધારો અવાજ, દૂર સુધી પથરાયેલી રેતી, બધું પહેલાં જેવું હતું પણ કોણ જાણે આજે શાહનીને અહીં સમજાય એવા અજબ જેવા સૂનકારનો અનુભવ થતો હતો. શાહનીએ બહાર આવીને કપડાં પહેર્યાં. દૂર દૂર સુધી કોઈ નજરે આવતું નહોતું પણ રેતીમાં અસંખ્ય પગલાં દેખાતાં હતાં. શાહની સહેમી ગઈ.

આજની સુંદર સવાર શાહનીને જરા જુદી, થોડી ભયાવહ લાગી. પચાસ વર્ષથી અહીં આવતી. પચાસ વર્ષનો સમયગાળો કંઈ નાનો કહેવાય. જ્યારે શાહજી પરણીને આવી ત્યારથી વાતાવરણથી પરિચિત હતી. પણ અત્યારે તો શાહજી નથી કે નથી શાહજીનો દીકરો. શાહજીની મોટી કોઠીમાં સાવ એકલી રહી ગઈ હતી.

એણે એકલતાના વિચારોને સમેટીને શ્રી રામના જાપ સાથે એણે પાછા ઘર તરફ ચાલવા માંડ્યું.  રસ્તામાં આવતા બાજરાના ખેતરો, ટન ટન ઘંટડીઓ રણકાવતા બળદો, લીપેલાં આંગણાંઓમાથી ઊંચે જતી ધૂમ્રસેર, બધું યથાવત હતું પણ કોણ જાણે કેમ શાહનીને આજે કશું સ્પશતું નહોતું પણ હા, વચ્ચે આવતી, માઈલો સુધી નજર કરે ત્યાં સુધી લહેરાતી એના ખેતરની ફસલ જોઈને મોહથી થોડી પીગળી. બધું શાહજીએ આપેલી અમાનત હતી. દૂર દૂર સુધી ફેલાયેલી જમીન, કૂવાઓ, કૂવાના પાણીથી સીંચેલી જમીનમાં સોનાની જેમ ઊગી નીકળેલી મહેનત બધું એનું હતું.

હવેલી સુધી પહોંચતા રસ્તામાં આવતું શેરાનું ઘર પણ આજે અજાણ્યું લાગ્યું. શેરો જેની પર એને પોતાના દીકરા જેવું મમત્વ હતું. શેરાની પત્ની હસૈનાને પુત્રવધૂ સમાન ચાહી હતી. શાહની કોને વધુ પ્રેમ કરે છે એના માટે શેરા અને હસૈના લડતાં ત્યારે બંનેને વહાલથી સમજાવતી. પુત્ર અને પુત્રવધૂને એક સમાન દરજ્જો આપવામાં જરાય ઊણી ઉતરી નહોતી. શેરો હતો જેને શાહજી વઢતા અને તેમ છતાં હવેલીના ખૂણામાં પડ્યો રહેતો. શાહજી ઊંઘી જાય એ પછી શાહની રાત્રે કટોરો ભરીને દૂધ પીવડાવીને જંપતી.

અને આજે આ શેરો શાહનીની હત્યા કરીને હવેલીમાં સચવાયેલું સોનુ, જર, જવેરાત લૂંટી લેવા તત્પર હતો એની શાહનીને ક્યાં ખબર હતી?

શેરાની જેમ બેગૂ પટવારી, થાણેદાર દાઉદ ખાં, મુલ્લા ઈસ્માઈલ, સૌને એણે અનહદ પ્રેમ આપ્યો હતો. મુલ્લાની માંગ પર મસ્જીદ બનાવવા રૂપિયા આપ્યાં હતાં.

ગામ, ગામની દરેક વ્યક્તિ પ્રત્યે એનો મમતાભર્યા સંબંધને છોડીને જવાનો દિવસ આવી ગયો હતો.

સમય બદલાયો હતો. સંજોગો બદલાયા હતા. આજ સુધી જે પોતાના હતાં એમનાથી વિખૂટા પડવાની ઘડીઓ આવી ગઈ હતી.

જબલપુરમાં આગ લગાડવાની હતી, લાગી ચૂકી હતીજબલપુરમાં નહીં ઠેર ઠેર આગ લાગી ચૂકી હતી અહીં સુધી તો માત્ર જબલપુરની આગના ધૂમાડા પહોંચતા હતા. દૂર દૂર જબલપુરમાં લાગેલી આગનો ધૂમાડો જાણે શાહીનની આંખોને નહીં અંતરાત્માનેય દઝાડી રહ્યો હતો.

આગ માત્ર ઈંટ ચૂના કે પત્થરથી બનેલા મકાનોને લાગેલી આગ નહોતી. સૌ જાણતાં હતાં આગ તો માણસના મનમાં ફેલાયેલા વેરઝેરની આગ હતી.

અહીં માત્ર જમીનનું વિભાજન નહોતું, લોકોના ઝમીરનું વિભાજન થયું હતું. આજ સુધી જે અંતકરણથી એકબીજા સાથે જોડાયેલા હતાં સૌ એમના વચ્ચે વધતાં જતાં જાતીભેદના અંતરની આગથી લપેટાયાં હતાં.

શેરો કહેતો હતો કે જેમને અહીંથી જવાનું છે એમને લેવા ટ્રકો આવી ગઈ છે. એનો અર્થ શાહીનને પણ જવાની ઘડી આવી ગઈ હતી. હવે શાહીનને અહીં આ ગામ, આ હવેલીથી દૂર ક્યાંક ખોડાયેલા કેમ્પમાં જવું પડશે.

સાંભળીને શાહીનના પગમાંથી ચેતન ઓસરી ગયું. એના ઘરની દહેલીજ સુધી માંડ પહોંચી. પહોંચતાની સાથે ત્યાં ઢગલો થઈને બેસી પડી. એને થયું કે દહેલીજ ઓળંગીને હવેલીને મન ભરીને જોઈ લે પણ ઉંબર ઓળંગીને અંદર જવા એના પગ ઉપડ્યાં.

અંદર જઈ શકી કે એના બહાર જવા પગ ઉપડ્યા.

હવેલી, ગામ, ખેતરો, એમાં લહેરાતો સોના જેવો પાક, શાહજીએ ઊભી કરેલી શાખ, વધુ અહીં મૂકીને શાહીનને જવું પડશે.

ટ્રકો ભરાઈ રહી હતી. અક્કડથી ભરેલો દાઉદ જમાદાર શાહીનને લેવા આવી પહોંચ્યો પણ સાવ નિર્જીવ પૂતળા જેવી શાહીનને જોઈને ત્યાં ખોડાઈ ગયો. અરે! દાઉદ ખાં, જે એની પર આજે અકડ જમાવતો હતો દાઉદની દુલ્હનને તો એણે સોનાના કર્ણફૂલ આપ્યાં હતાં. શાહીનને આમ નિસ્તેજ બેઠેલી જોઈને એની અકડ ઓછી થઈ. જરાક અમસ્તા હળવા અવાજે એણે શાહીનને બોલાવી.

શાહીન, કશું સાથે બાંધીને લઈ જવું હોય તોસોના ચાંદી જેવું કંઈક..”

સોનું ચાંદી તો બચ્ચા, તમારા લોકો માટે છે. મારું અસલી સોનું તો જમીનમાં પથરાયેલું છે. શું લઈ જઉં?”

કંઈક નગદ, તું સાવ એકલી છું શાહની. તારી પાસે કંઈક હશે કામમાં આવશે. હવે આગળનો સમય બહુ ખરાબ છે.”

નહીં બચ્ચા, આનાથી સારો કે ખરાબ સમય જોવા હું જીવવાની છું ખરી? અહીંની નગદ પણ અહીં રહેશે. તમારા સૌ માટે.”

અને શાહીનની આંખોમાં આંસુના પૂર ઉમટે પહેલાં એણે જાતને સંભાળી લીધી. એના ડગમગ થતાં પગને એણે સંભાળી લીધાં. સૌ એના અન્ન પર આધારિત હતાં અહીં રાણી બનીને આવી હતી અને એવી શાનથી અહીંથી જશે. એણે દુપટ્ટાથી એની આંખો સાફ કરી અને મક્કમ ચાલે આગળ વધી.

ટ્રકો ભરાવા માંડી હતી. શાહીન ટ્રકમાં ચઢાવવા દાઉદ જમાદારનો હાથ લંબાયો. પકડવાના બદલે શાહીને પૂર્વજોની શાન સમી એની હવેલી સામે હાથ જોડ્યા.

શાહીન, આશીર્વાદ તો આપતી જા. તારા આશીર્વાદ ક્યારેય વિફળ નથી જતાં.” મુલ્લા ઈસ્માઈલે  શાહીનને જતાં જતાંય કંઈક આપવાનું કહ્યું. આજ સુધી આપતી આવી હતી. પાછળ બધું મૂકીને ખાલી હાથ જતાં જતાં એણે કશુંક તો આપતા જવાનું હતું.

ખુદા સૌને સલામત રાખે. ખુદા સૌને ખુશ રાખે.” એણે સાચા દિલથી દુઆ આપી. સૌની આંખમાં પાણી હતાં. શેરા, દાઉદ ખાં, જમાદાર, પટવારી, સૌ બચ્ચાંબૂઢાં શાહીનની ટ્રક પાછળ ચાલતાં હતાં.

શાહીનને સમજાતું નહોતું કે ટ્રક ચાલી રહી છે કે ખુદ. એની નજર સામે હવેલી, ઊંચી બેઠક, હવેલીના મોટા દરવાજા અને બારીવાળા ખંડ, બધું તરવરતું હતું.

જમીન સાથે શાહીનના અન્નજળ પૂરા થઈ ગયા હતાં.

રાત્રે શાહીન કેમ્પની જમીન પર પડી વિચારતી હતી. રાજ બદલાઈ ગયું, સમય બદલાઈ ગયો, સિક્કા બદલાઈ ગયા.

આસપાસના હર્યાભર્યા ખેતરોવાળા ગામોમાં લોહીની નદીઓ વહી રહી હતી.

કૃષ્ણા સોબતીની વાર્તા- सिक्का बदल गया- પર આધારિત ભાવાનુવાદ

Rajul Kaushik
http://www.rajul54.wordpress.com

2 thoughts on “ ૨૬ – વાર્તા અલકમલકની – રાજુલ કૌશિક

  1. Absolutely amazing depiction of a woman who gave away her heart away ..when compelled to leave by same people who were her intimate neighbours. Very nice description of nature around .

    Liked by 1 person

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.