એક સિક્કો બે બાજુ : 24) એક પ્રાર્થના બે રીત !


આ કોરોના સમયમાં સ્થગિત થયેલ જન જીવન હવે ફરીથી શરૂ થઇ જશે . વડીલ વર્ગ જેની કાગ ડોળે રાહ જોઈ રહ્યો છે તે છે આપણાં મંદિરો ! શનિ રવિ સિનિયર મિત્રોથી જીવંત રહેતાં મંદિરો હવે ફરીથી ધમધમી ઉઠશે ! સિનિયર મિત્રોને જીવન બક્ષતાં મંદિરો- એમાં બિરાજતી મૂર્તિઓ પણ હવે સૌની આવન જાવનથી ભક્તોનાં ધરાવેલ ફળ ફૂલ નૈવેદ્યથી જીવન્ત લાગશે ! ને તેમાંયે ભક્તિ રસની પરાકાષ્ઠા આવે રવિવારે !
મને યાદ આવે છે રવિવારની સાંજ ! ધાંધલ ધમાલ અને ઘોંઘાટ ગર્દી!
જો કે , સાચું કહું ? જો આ બધું ના હોય , ને મંદિરો બધાં શાંત હોય , બધું જ વ્યવસ્થિત હોય , બહાર બુટ ચંપલ બધાં લાઈન બદ્ધ ગોઠવેલાં હોય , બાથરૂમમો બધી ચોખ્ખી અને સુઘડ હોય , ચારે તરફ અને માત્ર શાંતિ જ -નિરવ શાંતિ જ હોય, બધાં હાથમાં માળા લઈને બંધ આંખે ભક્તિ કરતાં હોય તો આપણને પણ કૈક અજુગતું લાગે , ખરું ને ?
આપણે ત્યાં મંદિરો અનેક તબક્કે કામ કરે છે :
દેશમાં તો જરા બપોર ઢળે એટલે વડીલ વૃદ્ધ સમુદાય ઘરમાંથી નીકળીને મંદિર તરફ પ્રયાણ કરે . ત્યાં ઓટલે બેસે . નાનાં છોકરાંઓ પણ દાદા દાદી સાથે આંગળીએ વળગેલાં હોય ; એ સૌ ત્યાં દોડાદોડી ને પકડાપકડી કે સંતાકૂકડી ને છેવટે ઝગડાઝગડી કરે !
આ આપણું પ્રાર્થના સ્થળ ! ભગવાનને ભજવાનું સ્થળ સાથે બેબીસિટીંગ અને સોસ્યલ પ્લેટફોર્મ પણ થઇ જાય .
ને અહીં , પરદેશમાં તો એ સમય મેરેજ બ્યુરો , બિઝનેસ પ્રમોશન , જોબ સર્ચ વગેરેનું માધ્યમ પણ બને !
મંદિરમાં મહારાજને જે બોલવું હોય તે બોલે , આપણે તો જે કરવું હોય તે જ કરવાનું .
કોઈ ફૂલની માળા ( ભગવાન માટે જ, હોં ) બનાવતું હોય તો કોઈ નવી થયેલ ઓળખાણને સાચવવા એમનો ફોન નંબર ટપકાવતું હોય ; તો કોઈ ફોનના મેસેજ ચેક કરતું હોય !
ને પછી , આવે ભજન અને આરતી ટાણું ! બાળકોને તો આરતીનો ઘોંઘાટ બહુ ગમે ; એ સમયે બધાં જગ્યા પરથી ઊભાં થાય એટલે એ લોકોને ત્યાં જ સંતાકૂકડી ને થપ્પો રમવાની મઝા પડે ! જો કે , આપણાં ભગવાન પણ બધાં આપણાં જેવાં જ છે હોં! કાનુડાના તોફાનોની વાર્તાઓ અને વ્યાખ્યાનોથી તો આપણાં મંદિરોની કેટલીયે સભા જીવંત બની હશે !
પણ ,
દરેક સિક્કાને બીજી બાજુ હોય છે જ . એ રીતે , ભક્તિ ભાવ પ્રગટ કરવાની બીજી રીત – જોયેલી , તે વર્ષો પહેલાંના મારા અનુભવો અહીં યાદ આવે છે !
ત્યારે અમે આ દેશમાં હજુ નવાં જ આવેલાં. અમારાં ઘરની સામે એક સરસ મઝાનું ભવ્ય ચર્ચ હતું . નામ હતું સેન્ટ જ્હોન બાસ્કો ચર્ચ .દર રવિવારે લોકો ત્યાં સુંદર કપડાં પહેરીને પ્રાર્થના કરવા જાય . કાંઈક કુતુહલ અને નવું જાણવાની જીજ્ઞાશાથી અમેં પણ ત્યાં જવાનું શરુ કર્યું .. અંદરથી તો આ ચર્ચ ઘણું જ વિશાળ લાગ્યું . એની સ્ટેઇન ગ્લાસ વિન્ડો – રંગ બે રંગી કાચની દીવાલોમાંથી સૂર્ય કિરણો ચળાઈને અલૌકિક ભાવ ઉત્પન્ન કરતા હતા .. ક્યારેક બહાર સ્નો વર્ષા હોય , ત્યારે તો જાણે સદેહે કૈલાસ પર્વતમાં શિવજીની અનુભૂતિ થાય તેમ લાગે ! અને અદભુત શાંત વાતાવરણમાં સૌ હાથમાં રોઝરી ( માળા ) લઇ પ્રાર્થના કરે !
હું પણ આંખ બંધ કરીને ૐ નમઃ શિવાય ના જાપ જપું !
મેસ ( ચર્ચની સભા ) શરૂ થવાને વાર હોય ત્યારે ચર્ચમાં જો પચાસ માણસ પોતપોતાની જગ્યાએ બેસીને માળા કરતાં હોય તો પણ ગજબની શાંતિનો અનુભવ થાય !
મંદિરમાં જેમ બાલ સંસ્કાર વર્ગ હોય તેમ ત્યાં પણ બાળ વર્ગ હતા જેમાં અમારાં બાલમંદિરની ઉંમરનાં બંને બાળકો જાય.
જો કે ત્યાં ય દોડાદોડી કરવાની મનાઈ . ચર્ચમાં મોટેથી બોલાય નહીં . વાતો કરવા બહાર જવાનું . જેમ તેમ બેસાય નહીં . જેવાં તેવાં કપડાં પહેરીને ત્યાં અવાય નહીં . આ તો ભગવાનને મળવા જઈએ છીએ – ભગવાનના લાડકા પુત્ર જીસસ અને એમની માતા મેરીને ભલામણ કરવાની છે કે ભગવાન સુધી અમારો આ સંદેશો પહોંચાડજો . ત્યાં વ્યવસ્થિત રીતે જ જવાય ને ?
અને આપણે ત્યાં ભજનો ગવાય તેમ અહીં પણ ગાસ્પલ ગવાય . મારુ પ્રિય ગીત , મને આજે પણ યાદ છે :
He got the whole world in his hands ;
He got the itty bitty baby in his hands …

પ્રભુ ! એના હાથમાં આ સકલ વિશ્વ છે !
ને સાથે પિયાનો ઉપર મ્યુઝિક પણ હોય , પણ આ બધું જ સૌમ્ય , સુંદર અને સરસ લાગે ! મધુરું ભાસે ! જાણે કે કોઈ અગમ્ય શક્તિ સાથે તાદાત્મ્ય થતું હોય તેવી અનુભૂતિ થાય !
ને આપણે ત્યાં ?
આપણે ત્યાં ય સાક્ષાત્કાર થાય – મેં આગળ જણાવ્યું ને એમ – જયારે આરતી વેળાએ ઢોલ વાગે… બધાં મગ્ન બની ભાવ વિભોર થઇ નાચવા લાગે !આપણા ભગવાનને કદાચ આવું ગમતું હશે ; પણ બાળકોને તો બસ મઝા જ પડે !
ને આપણે ત્યાં આરતી પછી ચરણામૃત ને પ્રસાદ હોય , તેમ ચર્ચમાં કમ્યુનિયન નો વારો આવે !
પ્રિસ્ટ એક ડીશમાંથી બધાંને ક્રેકર કે બ્રેડ અને પ્યાલીમાં દ્રાક્ષનો જ્યુસ કે વાઈન ( દારૂ ) આપે .
જો કે આ કમ્યુનિયન મને ખુંચે , કારણ કે પ્રિસ્ટ કહે કે આ તોડેલી બ્રેડ એ જીસનું શરીર અને વાઈન એ એમનું લોહી છે .. પૂરું સમજ્યા વિના એક વખત મેં પેલો બ્રેડનો ટુકડો મારા મોઢામાં મુક્યો ; ને પ્રિસ્ટે એ શબ્દો ઉચ્ચાર્યા ! ને એ ટુકડો ગળામાં જ અટવાઈ ગયો !! આપણે તો શાકાહારી છીએ ! મેં વિચાર્યું .
પછી એક વખત પ્રિસ્ટએ મને બાઇબલ ક્લાસમાં સમજાવ્યું કે જિસસે મૃત્યુ પહેલાની છેલ્લી રાત્રીએ એમના અનુયાયીઓ સાથે ભોજન લીધું ત્યારે શાંત્વના આપતા કહ્યું હતું કે તમે દુઃખ ના કરશો ; હું તમારી સાથે જ છું એમ સમજજો . આ બ્રેડ એ હું છું અને આ પીણું જે છે તે મારું લોહી છે એમ સમજ જો !
આપણો હિન્દૂ ધર્મ સનાતન ધર્મ છે . એમાં માત્ર કોઈ એક વ્યક્તિનું તત્વજ્ઞાન નથી , એ તો અનેક જ્ઞાની જનોના અનુભવ નિચોડનો અર્ક છે .
ઊંચા પહાડોની ઊંડી ગુફાઓમાં જઈને શાંતિથી સમાધિ લગાડનાર સંતો પણ અહીં છે અને ઢોલ ના નાદે પ્રભુ ખોજનાર સામાન્ય જન પણ અહીં છે ! સત્યની શોધમાં લોહીનું પાણી કરનાર સાધુઓ પણ છે અને બકરીના લોહીથી દેવી રીઝવનાર સમાજ પણ અહીં છે !
મંદિર હોય કે મસ્જિદ હોય કે ચર્ચ હોય ; કે જૈનોના અપસરા કે પારસીઓની અગિયારી ; માનવી માત્ર પોતાનાથી ઉપર કોઈ શક્તિ છે તેને સ્વીકારે છે , તેને પૂજે છે , તેની પાસે યાચના કરે છે . દરેકની રીત જુદી હોય છે , રિવાજ જુદા હોય છે , પણ અંતે તો એ શ્રદ્ધાથી કરેલી પ્રાર્થના જ છે !
પ્રાર્થના શબ્દમાં પ્ર- એટલે મૂળ , અને અર્થ એટલે ધન . ધનનો અર્થ થાય પૈસો , સંપત્તિ , ધાન્ય- અનાજ . વગેરે .
તમે શાકાહારી હો કે માંસાહારી : તમે આસ્તિક હો કે નાસ્તિક , તમે તમારી જાતને બહુ ભણેલ , જ્ઞાની સમજો છો કે અભણ – ગમાર : પ્રત્યેક વ્યક્તિની પ્રાર્થનાની રીત જુદી હોઈ શકે , પણ આખરે તો પામર માનવીની એક પરમ શક્તિ પ્રત્યેની પ્રેમથી કે ભયથી કરેલી એક અરજ એટલે પ્રાર્થના !

5 thoughts on “એક સિક્કો બે બાજુ : 24) એક પ્રાર્થના બે રીત !

  1. તમારી વાત સાચી છે માર્ગ અનેક પણ પરમ ને પામવા ની ભાવના એજ પ્રાર્થના સાચી વાત છે

    Liked by 1 person

  2. Yes ! Many ways and styles to do prayers .. but the end result is the same : prayer to God ! Thanks Naliniben🙏

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.