અજ્ઞાતવાસ -૨૩

મારો સપનાંનો મહેલ કડડડ ભૂસ થઈ ગયો.

પોસ્ટ ખોલીને વાંચી તો હું સાવ હતાશ થઈ ગયો.અમેરિકન લોકો તમાચો મારે તો પણ પહેલાં પંપાળે. તેમાં લખ્યું હતું કે હર્ષાનું ડિઝાઈનીંગ,કલર મેચીંગ,ફેબ્રીક બધું અદ્ભૂત છે પણ કસ્ટમરને ડ્રેસનું ફિટીંગ આવતું નથી. આટલા મોંઘો ડ્રેસ ખરીદે અને ફિટીંગ ન આવે તો અમે કેવીરીતે તમારા ડ્રેસ ખરીદી શકીએ? માફ કરજો,પણ અમે બધો માલ આ સાથે પાછો મોકલીએ છીએ.થોડો સમય એમજ બેસી રહ્યો,પછી હિંમત એકઠી કરી મેં જ મને કહ્યું ‘ એય જિંદગી ! તું મારે માટે દરેક પગલે નવો જ પડાવ લઈને આવે છે અને તેને મારે નવી ચેલેન્જ સમજી સ્વીકારી મારી જાતને વધુ મજબૂત કરી તેમાંથી બહાર આવવાનું છે.”


અમારી પેટર્નમેકર ખરે વખતે નોકરી છોડીને ચાલી ગઈ ,તેનું આ પરિણામ હતું. જીવનમાં આપણી સાથે કામ કરનાર દરેક વ્યક્તિનું કેટલું મહત્વ હોય છે,તે મને પસ્તાવા સાથે તે દિવસે સમજાયું. હું અને હર્ષા એકબીજાનો વાંક કાઢતાં રહ્યાં.મેં હર્ષાને કહ્યું ,”તેં પેટર્નમેકર સાથે શાંતિથી વાત કરી હોત તો આવું ન થાત! “હર્ષાએ પણ મને કહ્યું,” તું જાણતો જ હતો કે પેર્ટનમેકર વગર તકલીફ થશે જ ,તો તું એને ગમેતેમ કરીને પાછી કેમ ન લઈ આવ્યો ?કે બીજી વધુ હોંશિયાર પેર્ટનમેકર તે એડવર્ટાઈઝ આપીને કેમ હાયર ન કરી?”અમે બંને એકબીજા પર દોષારોપણ કરતાં રહ્યાં,પણ હવે જે થયું ,તે ન થયું તો થવાનું નહોતું. હવે શું રસ્તો કરવો તે હું વિચારતો હતો.


ત્યાં જ રમણભાઈને બધો માલ પાછો આવ્યાની ખબર પડી એટલે એમણે એમના વકીલ સાથે વાત કરી.તેમના
વકીલની સલાહ મુજબ તેમણે મને કંપનીનાં એમના ભાગનાં શેર લઈ લેવા કહ્યું અને સાથે તેમ પણ સમજાવ્યું કે હું તને પછી જરુર મદદ કરીશ.તેમણે Wellsfargo માં રોકેલા એક લાખ ડોલર પણ આ મોટા ઓર્ડરોમાં વપરાઈ ગયાં હતાં.તેમની પાસે મોટેલોનાં મોટા ધંધા હતા અને તેમણે અને તેમની સાથેનાં મોટેલનાં બીજા ભાગીદારોએ તો મને ખરેખર મદદ કરવા જ પૈસા રોક્યા હતાં તેમ સમજી મેં ઈમાનદારી પૂર્વક રમણભાઈનાં,બીજા ભાગીદારોનાં અને મારી બંને બહેનોનાં બધાં શેર ખરીદી લીધાં. એક શેર એક ડોલરનો હતો પ્રિમિયમ ૩૯ ડોલર તો ઊડી જ જાય,તેવી જ રીતે ,કેરલે ગોઠવણ કરી હતી. બધાંનાં શેર હું ખરીદી લઉં ,તે વાત કેરલને જરા પણ ગમી નહીં.મેં કેરલને કહ્યું ,”અમારી હિન્દુ સંસ્કૃતિમાં બહેનોને સાચવવાની જવાબદારી હંમેશા ભાઈઓની જ હોય,અને જેમણે મને ધંધામાં મદદ કરવા આટલા પૈસા રોક્યા હોય તેને મારે ઈમાનદાર તો રહેવું જ પડે ને!એ તને નહીં સમજાય!!”

હવે ફેક્ટરી ચાલે તો પણ તે કમાણી,દેવા આટલા વધી ગયા હોવાથી ભરપાઈ થાય તેમ નહતી.ફેક્ટરી બંધ કર્યા સિવાય કોઈ જ રસ્તો નહોતો. અમેરિકાનાં કાયદા પ્રમાણે ચેપ્ટર – ૧૩ મુજબ નાદારી નોંધાવી હાથ ઊંચા થાય ,અને ચેપ્ટર -૧૧ મુજબ reorganization કરાય.ચેપ્ટર ૧૧ મુજબ હું ભવિષ્યમાં કંઈ પૈસા કમાઉ તો લેણદારોને થોડા થોડા કરી પૈસા પાછા આપું. નાદારીમાં તો હાથ ઊંચા જ કરી દેવાના.


હવે તે જ સમયે મારી આશાને ઢંઢોળતી એક વાત બની.મારા ફેક્ટરીના કોરીઅન ફેબ્રિક સપ્લાયર પાસે ઇસ્ટમેન કોડાકની ફિલ્મનાં રોલની એજન્સી કોરીયા ખાતે હતી. તેની પાસે પોલિએસ્ટર યાર્નની પણ એજન્સી હતી.તે કોરીઅન મારો ખૂબ સારો મિત્ર હતો. તે મને પોલીઅસ્ટર યાર્ન હું ભારતમાં બધી માધવલાલ માસાની અને બીજી મિલોમાં સપ્લાય કરું તો તે આપવા તૈયાર હતો. ભાઈ બધી મિલોનાં પરચેઝ ઓફીસર અને માધવલાલમાસાને વાત કરી આવ્યા. મેં સેમ્પલ પણ મોકલી દીધાં. મિલોવાળા ઈસ્ટમેન કોડાકનો માલ લેવા તૈયાર જ હતા. એટલે હું ખૂબ ખુશ થઈ ગયો કે હવે જો આ ગોઠવાશે તો હું લેણદારોને ભવિષ્યમાં પૈસા પાછા આપી શકીશ.


પણ ત્યાં ફરી એકવાર મને નસીબે ઉપરથી નીચે પછાડ્યો.બસ …..એજ વખતે ધીરુભાઈ અંબાણીએ ઈન્દિરાજી સાથે મળીને ઈમ્પોર્ટ પોલીસીનો કાયદો બદલાવી નાંખ્યો. તેમના પાતાળગંગાનાં પ્લાન્ટમાં આ પોલિએસ્ટર યાર્ન બનતું તે જ બધી મિલોને લેવું પડે એટલે તેમણે ઈમ્પોર્ટ પોલીસી જ બદલાવી નાંખી અને જાણે મારાં મોંમાંથી કોળિયો ઝુંટવાઈ ગયો.મારો સપનાનો મહેલ ફરી કડડડ ભૂસ થઈ ગયો!

ફેક્ટરી મેં બંધ કરી દીધી.ન્યુયોર્કનાં ઈન્વેસ્ટમેન્ટ બેંકર કાર્લ પનેરોએ પણ થોડી હિંમત બંધાવી કે “તેમના વકીલ આવશે અને કાર્યવાહી થશે પણ લાંબા ગાળે તે લોકો તને કંઈ કરી નહીં શકે. “સાથે તેઓ મારામાંથી ઘણાં પૈસા કમાયા પણ હતાં તેમ પણ કહ્યું જે મને દાઝ્યા પર મલમ જેવું લાગ્યું.મેં શેર રમણભાઈનાં લઈ લીધાં એટલે તેમના મોટા ધંધામાં કોઈ મારા તરફથી તકલીફ ન આવી.એ મોટી જવાબદારીમાંથી બચી ગયાં. Wellsfargo માં ગેરંટી રમણભાઈ અને તેમનાં મિત્રોએ આપી હતી.તે સિવાય કોઈપણ સરકારી તપાસમાંથી તેઓ બચી ગયાં.હવે અમેરિકન ગવર્મેન્ટનાં દેવાનો સૌથી મોટો પ્રોબ્લેમ હતો જે ચેપ્ટર ૧૩ કે ચેપ્ટર ૧૧ -કોઈપણ કાયદા હેઠળ મારે દર બે મહિને કોર્ટમાં હાજર થઈ હું જે કમાતો હોય તેમાંથી ગવર્મેન્ટને થોડા થોડા પૈસા આપવા પડે અને મારી ક્રેડીટ હીસ્ટ્રીમાં પણ આ બધું નોંધાએલ જ હોય.અમેરિકા મને એટલે ગમે છે કે એક વખત નાદાર થયેલ આદમી પણ હિંમત રાખે તો પાછો ઊભો થઈ શકે છે.

હવે મારો કેસ કોર્ટમાં ગયો. મશીનોનાં,ફર્નિચરનાં,સોયદોરાવાળા એવા નાના બીજા ઘણાં લોકોના પૈસા બાકી હતાં. એ લોકોએ પણ કેસ કર્યા હતા. કોર્ટમાં જજ બહુ જ સારો હતો. તેણે મને પૂછ્યું કે આટલી નાની ઉંમરમાં આટલું બધું દેવું કેવીરીતે થઈ ગયું? તું કેવીરીતે ભરીશ? અને નાદારી નોંધાવીશ તો પછી તું આગળ જીવનમાં કામ કેવીરીતે કરીશ? એ વખતે મારે મારા કોરીઅન મિત્ર સાથે પોલીએસ્ટર યાર્નની વાત ચાલતી હતી એટલે મેં જજને કહ્યું ,”હું આવું કંઈ પણ કામ કરીને બધાંને ધીમે ધીમે પૈસા આપવા માંગું જ છું.”જજે મારી વાત સાંભળી મારા પર સહાનુભૂતિ દાખવી ,સૌ લેણીયાતોને પૂછ્યું તમે બધાંએ આ નાના છોકરાને આટલા બધાં પૈસા આપ્યા કઈરીતે? ત્યારે બધાંએ કહ્યું,” અમે પૈસા તેના બધાં પાર્ટનરો અને તેની બે ખમતીધર બહેનો પણ સાથે હતી તે જોઈને આપ્યા છે. જજે બતાવ્યું કે,”લીગલી જૂઓ એ બધાં તો શેર નકુલને વેચીને કંપનીમાંથી નીકળી ગયાં છે.” હવે લેણદારો ભોંઠા પડી ગયા.


મારો જીવનનો ખરાબ સમય શરુ થઈ ગયો હતો. હર્ષા નવી જોબ લઈ ન્યુયોર્ક જતી રહી હતી. હું થોડો સમય નીનાને ત્યાં રહ્યો પણ આખો દિવસ લેણીયાતોનાં ફોન આવતા હોવાથી હું ખૂબ સંકોચ અનુભવતો હતો. હું મારા એક મિત્ર સાથે નાના એપાર્ટમેન્ટમાં રહેવા જતો રહ્યો. મેં હવે ઓડ જોબ કરવાની શરુ કરી દીધી. મેં Good humor icecreamની ટ્રક ચલાવીને ice-cream વેચવાનું શરુ કર્યું.મારો બેઝીક ખર્ચ અને ગવર્મેન્ટને દર બે મહિને આપવાના પૈસા નીકળે તેમ હું કામ કરવા લાગ્યો.


તેમાં જ એક સવારે ફોનની રીંગ વાગી, મેં ફોન ઉપાડ્યો,” હા કોણ ?” હર્ષા? બોલ? શું થયું? બોલ બહેન? કેમ રડે છે આટલું બધું? શું થયું?અને હું એક નવી પછડાટનાં ભણકારાં સાંભળવાં મારી જાતને હિંમત આપી રહ્યો હતો…..

જિગીષા દિલીપ

2 thoughts on “અજ્ઞાતવાસ -૨૩

  1. જાણે અભિમન્યુના સાત અભેદ કોઠા જેવા ચક્રમાં નકુલ પ્રવેશી રહ્યો હોય એવું લાગે છે. એક કોઠો ભેદે ત્યાં બીજો …બીજામાંની નીકળે ત્યાં ત્રીજો..
    આશા રાખીએ કે નકુલ આ કોઠાઓ પાર કરીને જીત મેળવે.

    Like

  2. The reality of life :
    અમારી પેટર્નમેકર ખરે વખતે નોકરી છોડીને ચાલી ગઈ ,તેનું આ પરિણામ હતું. જીવનમાં આપણી સાથે કામ કરનાર દરેક વ્યક્તિનું કેટલું મહત્વ હોય છે,તે મને પસ્તાવા સાથે તે દિવસે સમજાયું. Nice message . Interesting story .. waiting for the next chapter !

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.