અજ્ઞાતવાસ-૨૦

યે એશટ્રે પૂરી ભર ગયી હૈ

પત્ર ખોલ્યો તો ભાઈએ લખ્યું હતું કે”,રુખીબાને ખબર પડી કે નકુલને અને હર્ષાને અમેરિકામાં ગારમેન્ટ ફેક્ટરી કરવી છે અને હર્ષાના ડિઝાઈન કરેલ ડ્રેસીસ અમેરિકામાં ધૂમ મચાવી રહ્યાં છે.ગારમેન્ટ ફેક્ટરી કરવા પૈસાની જરુર છે તો તેમણે કીધું,જયદેવ, આપણો અમદાવાદનો સરદાર પટેલ કોલોનીનો બંગલો વેચીને પૈસા મોકલી દો.”અને પત્રમાં ભાઈએ બંગલો વેચી પૈસા ટ્રાન્સફર કરી દીધાં હતાં તેની વિગત લખી હતી.મારી મોટી બહેન નીનાએ પણ ફેક્ટરીમાં થોડા પૈસા રોકવાની તૈયારી બતાવી.


મારાં આનંદનો પાર નહોતો.દસ હજાર સ્ક્વેરફૂટની જગ્યા રેન્ટ કરી.મશીનો,ફર્નિચર માણસો ફેક્ટરી માટે રાખી લીધાં.મિ. ટી હર્ષાની જૂની કંપનીના ડાયર અને પેટર્ન મેકર મિસ. ટ્રીશીયા અને બીજા પણ ચાર પાંચ માણસ જૂની ફેક્ટરીનાં અમારી સાથે જોડાયા.હર્ષા હેન્ડ પેઈન્ટની માસ્ટર હતી. ખૂબ સરસ ફ્લોઈ મટિરિયલ પર હર્ષાનાં અદ્ભૂત કલર મેચિંગ સાથેની પીંછીંઓ ફરતી અને તે મટિરિયલ ડ્રાય થઈ મશીનમાંથી બહાર આવતું, તો તે આંખે ઊડીને ભલભલા ડ્રેસને ચાર ચાંદ લગાવી દેતું. આર્ટ,કલા,કલરમેચિંગ અને કપડાં પર હેન્ડપેન્ટિંગની તેની કારીગરી અતુલનીય હતી.તે ઉત્તમ કલાકાર હતી પણ પૈસા કમાવવા કે બિઝનેસ ચલાવવા તે કાપડની ક્વોલિટી કે મશીનની ક્વોલિટીમાં જરા પણ સમાધાન કરવા તૈયાર ન થતી.

ફેક્ટરી બરોબર ગોઠવાઈ ગઈ હતી. બહેન અને ભાઈ પણ ફેક્ટરી અમેરિકા આવી જોઈ ગયાં અને ખૂબ ખુશ થયાં હતાં.અમેરિકાનાં છાપાંઓમાં,ટી.વી. પર હર્ષાના ડિઝાઈનર તરીકેનાં અને અમારી ગારમેન્ટ ફેક્ટરીનાં સમાચાર અને ફોટાઓ આવવા લાગ્યા.ડ્રેસીસનાં શરુઆતમાં નાના અને પછી તો ખૂબ મોટા નામી બ્રાન્ડ નેમ કંપનીઓમાંથી મોટા ઓર્ડર આવવા લાગ્યાં.હવે હર્ષાની જૂની કંપની અમારી કમ્પેટિટર ગઈ હતી.


કામ એટલું વધી ગયું હતું કે હું કોલેજમાં ખાલી બિઝનેસનાં જ અમુક ક્લાસ ભરવા જતો. મને તો એમ કે ભણીને પણ બિઝનેસ જ કરવાનો હોય તો અત્યારે જ બિઝનેસમાં ધ્યાન ન આપું?હું તો બિઝનેસ કરીને ખૂબ આગળ વધી ,મારી મહેચ્છા મુજબ મોટો બિઝનેસમેન મારાં સૌ સગાંસંબંધીની જેમ બનવાની કલ્પના કરતો હતો.એકવાર બિઝનેસ સેટ થઈ જાય એટલે રુખીબાને મળવા અને ટીનાનાં હજુ વિવાહ જ થયાં હતાં તેથી તે લગ્ન કરે તે પહેલાં ઇન્ડિયા જઈ તેને પણ ભગાડી,અમેરિકા લઈ આવવાનાં સપનાં હું જોવા લાગ્યો હતો.


ઓર્ડર અમને ખૂબ મોટાં મોટાં મળવા લાગ્યાં પરતું. જે મૂડી અમારી પાસે હતી તે ફેક્ટરીની જગ્યાનાં ભાડામાં તેમજ તે જગ્યામાં ઈન્ટિરિઅર પાર્ટિશન વોલ કરી ,હર્ષાની અને મારી ઓફિસ,ડાઈંગ રુમ,સ્ટીમ રુમ,મિની શો રુમ,સીવવાનાં મશીનો જેવા અનેક જુદા જુદા રુમ બનાવવામાં,મશીનોનાં ડાઉન પેમેન્ટ કરવામાં ,ફર્નિચર અને કાપડની ખરીદી અને ડ્રેસ માટે જોઈતી નાની નાની વસ્તુઓમાં વપરાઈ ગયાં. હવે દર મહિને માણસોનો પગાર અને વર્કીગ કેપિટલની તૂટ ખૂબ પડવા લાગી.”એક કપડાંનો લોટ વેચાઈ ગયો હોય,એક બનવામાં હોય અને ત્રીજા લોટ માટે ખરીદી ચાલુ કરીએ તો જ રોટેશન ચાલુ રહે અને તમે સરળતાથી ધંધો કરી શકો.નહીંતો ધંધો આગળ ચલાવી ન શકાય “- આ વાત અમારા નજીકનાં સગાં ,ભારતવિજય મિલનાં માલિક દિનેશભાઈ ,ફેક્ટરીનાં વખાણ સાંભળી અમારી ગારમેન્ટ ફેક્ટરી જોવા આવ્યા ત્યારે તેમણે મને સમજાવી હતી.ફેક્ટરી તેમને ખૂબ ગમી પણ મને સમજાવ્યું હતું કે તું ફેક્ટરી અત્યારે જ બંધ કરી દે અને ફેક્ટરી વેચી નાંખ ,તો તને કોઈ લેનાર મળી જશે.પછી તો દેવું ,બેંકોનાં વ્યાજ વધી જશે અને તું તકલીફમાં મુકાઈશ.પણ મેં માન્યું નહીં.મેં વિચાર્યું આટલું સાહસ કર્યું છે તો કોઈક રસ્તો નીકળી જ જશે.

હર્ષાને તો ડિઝાઈનીંગ અને પ્રોડક્શન સિવાય માલ વેચવા કે બિઝનેસમાં કંઈ જ ખબર ન હતી.હું ડ્રેસની કિંમંત થોડી ઘટે તેના માટે કપડું સહેજ ઓછી ક્વોલિટીનું લેવાનું કહું તો પણ તે માનતી નહીં.ફેક્ટરી ચલાવવાની,બધાં જ માણસોને પગાર,કાપડનાં,તેમજ ભાડાનાં પૈસા આપવા ,બીજા નાના મોટા અનેક hidden ખર્ચાઓ સંભાળવા અને માલ વેચવાની બધીજ જવાબદારી મારી હતી.એક દિવસ ઈન્ડિયા ભાઈ સાથે વાત કરતાં ,હું ચિંતામાં છું તે જાણતાં ફોન રુખીબાએ લીધો. તે મારા એટલાં નજીક હતાં કે મારો જરા ઢીલો અવાજ સાંભળી મને ખૂબ ધીરજ રાખવા સમજાવવા લાગ્યાં.પરતું બીજે દિવસે ભાઈનો ફોન આવ્યો કે રુખીબા રાત્રે જ હાર્ટએટેકથી ઊંઘમાં જ ગુજરી ગયાં.રુખીબાનાં સમાચાર સાંભળી હું સાવ તૂટી ગયો હતો. 

મારી જિંદગી બનાવવા હું તેમને છોડીને આટલે દૂર આવ્યો અને તેમણે તો તેમની આખી જિંદગી જાણે મારા માટે જ ખર્ચી નાંખી હતી.અમદાવાદનો બંગલો વેચીને પૈસા પણ અમને આપી દીધાં અને મારી ચિંતા કરતાંજ મૃત્યુને ભેટ્યા.તેમની સાથે વિતાવેલી એક એક પળ મારાં આંખમાંથી અશ્રુધારા બનીને વહી રહી હતી. તેમની સાથે ગુજારેલ સમય જ જાણે હવે મારાં જીવનનો સહારો હતો.હું એકલો એકલો બબડતો હતો,”બા,મને તું આમ એકલો મૂકીને કોના સહારે છોડી ચાલી ગઈ???મારી ખ્વાહીશો તો પૂરી થશે પણ તારા વગર મારી જિંદગી અધૂરી થઈ ગઈ.બા તારી રુહને મેં માત્ર જોઈ નથી ,હંમેશા મારામાં ઓળઘોળ થતી મહેસુસ કરી છે. તારી કહેલી વાતો હજી મારાં કાનમાં ગુંજે છે.તારી કમી મને બહુ સતાવે છે તું મને હવે ક્યારેય જોવા નહીં મળે બા!હવે મારા સપનાંનો દરિયો જાણે સાવ સુકાઈ ગયો ….

મારા મિત્રોના ફોન રુખીબાનાં સમાચાર સાંભળી આવ્યા. વ્યોમાનો ફોન પણ આવ્યો અને બીજા આઘાત જનક સમાચાર તેણે આપ્યા કે “ટીનાનાં લગ્ન થઈ ગયાં હતાં અને તે પરણીને ન્યુજર્સી ગઈ હતી.”
ફેક્ટરીનું ટેન્શન અને મારા અંગત ખાસ લોકોનાં સમાચારથી હું મારી અંદર કોઈક અકથ્ય વેદનાથી ભિંસાઈ રહ્યો હતો.રુખીબાનાં મને આત્મવિશ્વાસ આપતાં છેલ્લાં સંવાદો મારા કાનમાં પડઘાઈ હિંમત આપી રહ્યાં હતાં.અને હું વિચારોનાં વંટોળમાં …..હવે ફેક્ટરી ચાલશે એટલે હું સેટલ થઈ જઈશ એટલે ટીનાને મારી સાથે અહીં લઈ આવીશ …..પણ પણ…..Man proposes but God disposes’ મારાં બધાં સપનાં ચૂરચૂર થઈ ગયા.હું પણ ગુલઝારની પેલી પંક્તિઓને યાદ કરતો બેઠો હતો..
..


જગહ નહીં હૈ ઔર ડાયરી મેં યે એશટ્રે પૂરી ભર ગયી હૈ
ભરી હુયી હૈ જલે -બુઝે અધ કહે ખયાલોં કી રાખો-બૂ સે
ખયાલ પૂરી તરહ સે જો કે જલે નહીં થે
મસલ દિયા યા દબા દિયા થા,બુઝે નહીં વો
કુછ ઉનકે ટુર્રે પડે હુએ હૈં
બસ એક-દો કશ હી લે કે કુછ મિસરે રહ ગએ થે
કુછ ઐસી નજ્મેં ,જો તોડકર ફેંક દીં થીં ઈસમેં ,ધુઆઁ ન નિકલે
કુછ ઐસે અશઆર જો મેરે બ્રાન્ડ કે નહીં થે
વો એક હી કશમેં ખાંસકર એશ ટ્રે મેં ઘિસકર બુઝા દિએ થે
ઈસ એશ ટ્રે મેં બ્લેડ સે કાટી રાત કી નબ્જ સે ટપકતે સિયાહ કતરે બુઝે હુએ હૈં
છિલે હુએ ચાંદ કી તરાશેં
જો રાત ભર છીલ છીલ કર ફેંકતા રહા હૂઁ
ગઢી હુઈ પેન્સિલોંકે છિલકે
ખયાલ કી શિદતોં સે જો ટૂટતી રહી હૈં
ઈસ એશ ટ્રે મેં હૈં તીલિયાઁ કુછ કટે હુએ નામોં,નંબરો કી
જલાઈ થી ચંદ નજ્મેં જિનસે ધુઆઁ અભી તક દિયાસલાઈ સે ઝડ રહા હૈ
ઉલટ પુલટ કે તમામ સફ્હોં મેં ઝાંકતા હૂં
કહીં કોઈ તુર્રા નજ્મ કા બચ ગયા હો તો ઉસકા કશ લગા લૂં
તલબ લગી હૈ ,તલબ લગી હૈ

યે એશટ્રે પૂરી ભર ગયી હૈ….

સૌજન્ય – ગુલઝાર સાહેબ

Nazam Written & Recited by Gulzar Sahab

જિગીષા દિલીપ
2nd June 2021

1 thought on “અજ્ઞાતવાસ-૨૦

  1. સાચી વાત છે જિગિષા.
    Man proposes but God disposes.
    નકુલના વિદેશાગમનથી માંડીને આજ સુધીની તમામ ઘટનાઓ એના માટે જેટલી અનપેક્ષિત હતી એટલી જ વાચકો માટે પણ અણધારી રહી.
    ટીનાના લગ્નની શરણાઈઓ વાગશે એવો અંદેશો તો હતો જ પણ રુખીબાની વિદાય અણધારી રહી.
    જીવ્યાં ત્યાં સુધી નકુલ પર મનથી ઓવારતાં રહ્યાં અને મૃત્યુ સમયે ધનથી..

    Man proposes but God disposes.

    Liked by 1 person

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.