એક સિક્કો બે બાજુ :વાડી રે વાડી ! શું કહો છો દલા તરવાડી ?


નાનપણમાં – એટલેકે બાલમંદિરમાં અમે બાળકોએ એક નાટક કર્યું હતું : વાડી રે ભાઈ વાડી !
શું કહો છો દલા તરવાડી?
રીંગણાં લઉં કે બે ચાર ?
અરે ભાઈ , એમાં પૂછવાનું શું હોય ? લઇ લો ને દશ બાર !
હા , એ તો નાટક હતું ; વાડીના માલિકને પૂછ્યાં વિના રીંગણાં લેનારા દલા તરવાડી ની વાત હતી .
છાના માંના રીંગણાં લેવાની એમને ટેવ પડી ગઈ હતી !
હા , એ પોતે જ કહે છે તેમ ; “ કોઈની વાડી માંથી એમ માલિકને પૂછ્યાં વિના રીંગણાં લેવાય નહીં , એટલે વાડીને જ પૂછી ને પછી પોતે રીંગણાં લેવા જોઈએ . એટલે પોતે વાડીને પૂછીને રીંગણાં લેતા , પણ તોયે પછી તો એમને શિક્ષા થઇ !
બસ , એવી એક સાચુકલી વાત હમણાં અહીં બની ગઈ !
પણ , આપણે જાણીએ છીએ તેવા પરિણામથી સાવ જુદા જ અંત વાળી!
સિક્કાને બે બાજુ હોય છે , તો આ વાડી અને દલા તરવાડી ની વાર્તાને ય બીજી બાજુ હોઈ શકે , એનો તો મને ખ્યાલ જ નહોતો !
તો વાત માંડીને જ કહું ને ?
અમેરિકામાં ઉનાળાની મઝા જ કાંઈ ઓર હોય છે ; નિશાળોમાં રજા પડવા માંડે અને લોકો વેકેશન લેવાની તજવીજમાં હોય, પણ સુંદર હવામાનને લીધે લોક પ્રિય થયેલ કેલિફોર્નિયામાં તો ઉનાળો એટલે એક વધારાનો લાભ !
સુંદર અવનવાં ફળફળાદિ લગભગ વસંત ઋતુથી શરૂ થઇ જાય . અને ઉનાળામાં ઘણા બધાં ફળોની નવી ફસલ તૈયાર થાય ! એટલે લણણીની મઝા સૌથી વધુ અનેરી હોય ! માઈલોના માઈલો સુધી ફળ ફળાદીના ખેતરો અને વાડીઓ જોઈને દિલ ખુશ થઇ જાય !
એવી જ રીતે સૌનાં ઘરોની બહાર પણ અનેક પ્રકારનાં ફળ ફૂલ શાકભાજી થાય ..
આવી જ રીતે હમણાં અમારાં નેબરહૂડ બ્લોગમાં એક શાક ભાજી વિષયક ચર્ચાએ મારુ ધ્યાન ખેંચ્યું :
આમ તો અહીં સૌનાં ઘરની બહાર આગળ – પાછળ ફ્રૂટ્સ ટ્રી- ફળનાં વૃક્ષો હોય છે .પિચ, પેર, એવોકાડો અને સફરજન સાથે અંજીર અને બેરી – જુદા જુદા પ્રકારની બોર જેવી બેરી અને લગભગ દરેક ઘરમાં લીંબુ અને ઓરેન્જનાં એક બે ઝાડ હોય જ ! શાક ભાજી અને અમુક ઔષધિઓ – ફુદીનો , તુલસી – કે તુલસી જેવા દેખાતાં બેસિલના છોડ ઘરના પાછળના ભાગમાં નાનકડાં કૂંડાઓમાં કે ક્યારો કરીને વાવ્યાં હોય ! અને વાલોળ પાપડી જેવા શાકભાજીના વેલા ઘરની પાછળ વ્યવસ્થિત રીતે બાંધ્યા હોય! લટાર મારવા નીકળીએ અને જયારે એક એક વૃક્ષ ઉપર ચાલીસ પચાસ ઓરેન્જ – કે દાડમ કે જામફળ લાગેલા જોઈએ એટલે એ જોઈને જ જાણે કે દિલ ખુશ થઇ જાય !
પણ નેબરહૂડના બ્લોગ પર કોઈએ ચર્ચા માટે પ્રશ્ન મુક્યો હતો :
પ્રશ્ન હતો : “અમારાં ઘરનાં આંગણામાં અમે ઓરેન્જનાં બે નાનાં નાનાં ઝાડ વાવ્યા છે , ને કોઈ અજાણ બહેન આજ કાલ આવીને અમારાં ઝાડ પરથી અને કેટલીક નીચે પડેલી ઓરેન્જ- નારંગીઓ લઈ જાય છે.
અમારો પ્રશ્ન છે : તમે આને શું કહેશો ? અને અમારે એમની સાથે કેવું વર્તન કરવું જોઈએ ?
સ્વાભાવિક રીતે જ મારું મંતવ્ય હતું – જે કદાચ ઘણાં વાચક મિત્રોનું પણ હશે : “ આવી રીતે મકાન માલિકને પૂછ્યાં વિના કોઈના આંગણામાંથી , કોઈના ઝાડ પરથી ફ્રૂટ્સ લઇ શકાય નહીં . આંગણામાં , નીચે પડેલ ફળ પણ લઇ શકાય નહીં , એ ચોરી કરી કહેવાય ! સીધી ને સરળ વાત છે – એ બહેન રોજ આ રીતે પારકાના ઘર આંગણેથી ફળ લઇ આવતી હતી , કોઈની એ મંજૂરી લીધા વિના ! આ અણહક્કનાં, ચોરીનાં ફળ કહેવાય .”
પણ , મારાં આશ્ચર્ય વચ્ચે ઘણાએ સિક્કાઇ બીજી બાજુનો અભ્યાસ કરવાની તસ્દી લીધી હતી !!
એટલે ઘણાં બ્લોગર્સનો સામો પ્રશ્ન હતો : ઘરની બહાર , આંગણામાં વાવેલ વૃક્ષો ઉપરનાં લોભામણાં ફળ ગમે તેને લેવા લલચાવે ! વળી આટલી બધી ઓરેન્જ તમે ખાઈ શકો છો ખરાં? જો પુષ્કળ ફાલ ઉતરતો હોય તો કોઈ ફ્રૂટ્સ લે તેમાં તમને શો વાંધો ?
કોઈએ કાયદાની દ્રષ્ટિએ વિશ્લેષણ કર્યું હતું : ઝાડ ઉપરથી પડેલ ફ્રૂટ્સ અમુક જગ્યાએ હોય – આંગણાની બહાર હોય તો એના ઉપર સાર્વજનિક અધિકાર કહેવાય. એમણે કોમેન્ટ બોક્સમાં લખ્યું , તો કોઈએ લખ્યું; “ જો તમારી પાસે ખુબ ફળ હોય અને બીજા પાસે એ ના હોય તો એ ફ્રૂટ બીજાને વહેંચીને ખાવાં જોઈએ ! આ પાડોશી ધર્મ છે !
સાવ નજીવી વાત ,પણ સૌની વિચાર સરણી અલગ અલગ !
સોક્રેટીસે આ આખા પ્રશ્નને નીતિ અને ધર્મ અર્થાત માનવતાના તત્વ સાથે ચર્ચ્યો છે . “ યુથીફ્રો” માં સોક્રેટીસે પૂછ્યું છે કે દેવ દેવીઓ સારા લોકોને , ભલા , માણસાઈવાળા લોકોને શા માટે ચાહે છે ? કારણકે એ લોકો ભલાં છે એટલે ?
કે એ લોકોને દેવ દેવીઓ ચાહે છે અને પ્રેમ કરે છે એટલે એ લોકોમાં માણસાઈ અને ભલમનસાઈ છે ?
પ્રશ્ન ફરીથી વાંચો .
આ પ્રશ્નનો ઉત્તર આપણે આપી શકીએ કે નહીં પણ , અમારા પાડોશીઓના એ બ્લોગમાંના જવાબો વાંચીને મને સાનંદ
આશ્ચર્ય જનક અનુભૂતિ થઇ !
એક જણે લખ્યું હતું કે જે સ્ત્રી ફ્રૂટ્સ લઇ જતી હતી એને જરૂરિયાત હશે , કદાચ એને કોઈ માનસિક – એકલતા કે વિષાદ જેવી લાગણીઓ પણ હોઈ શકે ! દુઃખી કે ડિસ્ટર્બ પણ હોઈ શકે ! આ કોરોના સમયમાં એની પરિસ્થિતિ આર્થિક રીતે ખરાબ હોઈ શકે , નહીં તો સામાન્ય સંજોગોમાં કોઈ કોઇનાં ઘર બહારથી એમ ફળ શા માટે લે ? એક જાણે તો એટલી હદે લખ્યું કે ,’ મને એ બેનનું સરનામું આપો તો હું એને મારાં ઘરનાં ફ્રૂટ્સ આપીશ ! કોઈએ એના માટે સોસ્યલ સર્વિસિસનો સંપર્ક કરવા સૂચવ્યું હતું તો કોઈએ મનોચિકિત્સક માટે સૂચન કર્યું હતું !!
આવું હકારાત્મક વલણ મેં કદાચ કલ્પ્યું નહોતું .
દલા તરવાડી અને વશરામ શેઠની વાર્તામાં તો રીંગણાં લઉં કે બે ચાર ? એમ દલા તરવાડીજી પૂછે છે અને પછી પોતે જ વાડી બની ને જવાબ આપે છે ..
અને ત્યાર પછી આવે છે વશરામ શેઠ – વાડીનો માલિક; એ દલા તરવાડીને કુવામાં ડૂબકીઓ ખવડાવે છે :
કુવા રે ભાઈ કુવા !
શું કહો છો વશરામ ફુવા !
આમને ડુબીકો ખવડાવી શું બેચાર ? અરે , ભાઈ ખવડાવો દશ બાર !
હં ! દલા તરવાડીને કદાચ આમ અણ હક્કના રીંગણાં લેવા પાછળ માનસિક બિમારીનું કારણ હોઈ શકે ? હું આવું કાંઈ વિચારું છું ત્યાં સિક્કો જ પોતાની બીજી બાજુથી બોલી ઉઠ્યો ; “ કોઈના ઘરના આંગણામાંથી ફળ ઉપાડવા એ , અને વાડીમાંથી શાક ચોરવું એ બે અલગ વાત છે !”
સિક્કો જ બોલ્યો એટલે મારે હવે મૌન રહેવું જ ઉચિત છે !

2 thoughts on “એક સિક્કો બે બાજુ :વાડી રે વાડી ! શું કહો છો દલા તરવાડી ?

    • Thanks ! I wish everyone was generous as you are! Sometimes people do not want strangers to come near their houses for security reasons .. Webdont know who to trust in this world! Thanks Pravinaben !

      Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.