૧૭,”જ્યાં ન પહોંચે રવિ ત્યાં પહોંચે કવિ” – અલ્પા શાહ

વૈશ્વિક કવિતાના ભાવવિશ્વમાં એક સફર…

નમસ્કાર મિત્રો,

આજે નવા મહિનાનો એટલે કે May મહિનાનો પ્રથમ ગુરુવાર. “જ્યાં ન પહોંચે રવિ ત્યાં પહોંચે કવિ” લેખમાળામાં નવો મહિનો એટલે એક નવો વિષય. આ મહિનો એટલે કે month of May is a very special month for me. Many years ago, this very month I was blessed with the most precious blessing of my life.  વળી અહીં USAમાં મે મહિનાના બીજા રવિવારે Mother’s Day પણ ઉજવાય છે.

માં – આ શબ્દ બોલતાંજ આપણા મુખમાં સમગ્ર બ્રહ્માંડ સમાઇ ગયું હોય તેવો અનુભવ થાય છે. જગતની દરેકે દરેક ભાષામાં જનનીના નિસ્વાર્થ પ્રેમ વિષે અઢળખ લખાયું છે અને જન્મદાત્રીના સ્નેહ અને સમર્પણને ઉજવવા તો આ જન્મારો પણ ઓછો પડે એટલે એક દિવસ એટલે કે  તો પર્યાપ્ત નથીજ. “જ્યાં ન પહોંચે રવિ ત્યાં પહોંચે કવિ” એ લેખમાળા અંતર્ગત આ મહિને માં અને માતૃત્વ  વિષય પરની જુદી જુદી ભાષાની કવિતાઓ અને તેમનો ભાવાનુવાદ જાણીશું અને માણીશું.

આ વિષયની શરૂઆત આપણે  Maya Angelou રચિત Mother, A Cradle to Hold Me અર્થાત “માંના ખોળે…” થી કરીશું જેનો ભાવાનુવાદ કરવાનો નમ્ર પ્રયાસ કરેલ છે. આ રચનાની મૂળ અંગ્રેજી કવિતા તમે અહીં વાંચી શકશો. https://www.familyfriendpoems.com/poem/mother-a-cradle-to-hold-me-by-maya-angelou

માં,એક સનાતન સત્ય છે આ સોનાનું
મારે કાજ થયું સર્જન તારું,અંશ તારો જ હું
મધુર ટહુકે તારા ચહેકે છે આ વિશ્વ મારું
તારા પાલવની છાયામાં,શીતળતા પામું હું
તારી ભીની સુવાસથી આ શ્વાસ મારા ભરું
સર્જન તારું થયું કાજ મારે,અંશ તારો જ હું

માં, શૈશવ મારુ વીત્યું તારો ખોળો ખૂંદી
તારા જગતના કેન્દ્રમાં રહ્યો હું ફક્ત હું
પણ મારા વિશ્વની ક્ષિતિજની સીમાઓ
તારા સુધી જ સીમિત રહી,એટલું જાણું હું
ફરતું રહ્યું કાળનું ચક્ર લગાતાર નિરંતર
શૈશવ છોડીને પહોંચ્યો આગલે પડાવે હું
માં, તું ગઈ મને છોડીને અને આવી પાછી
તારા ખોળા બહારના જગમાં પ્રવેશ્યો હું
તારી આ આવન-જાવનની ઘટમાળ સંગે
ધીમે ધીમે દુનિયાને ઓળખવા લાગ્યો હું

માં, તને લાગે છે કે માત્ર તું મને જાણતી
પણ, તારી રગેરગથી પરિચિત રહ્યો હું
જાણું છું તને રહેતી સતત ચિંતા મારી
પણ તારી સતત પરવાહ કરતો રહ્યો હું
તારા ચહેરાના એકેએક સળ અને સ્મિતથી
મારી સ્મૃતિનો ખજાનો સજાવતો ગયો હું
તારા વદનનો શણગાર કે ગીતનો રણકાર
હૈયાના ગોખલે મારા સંઘરતો ગયો હું
તારા હેતાળ સ્પર્શ તણા આશીર્વાદે
નિરંતર સક્ષમ અને સમૃદ્ધ થતો ગયો હું
તું ખોલતી ખુશીઓની આખી પટારી
આનંદ અને ઉમંગનાં ઘૂંટડા પીતો ગયો હું

માં, કિશોરાવસ્થાના એ અલ્લડ દિવસોમાં
તારું દિલ ક્યારેક દુખાવનાર બન્યો હતો હું
દિવસો ગયા વીતતા અને વીતી ગયા વર્ષો
હવે સમજાય છે કેવો તદ્દન ખોટો હતો હું

માં, સમજણના દ્વાર મારા ખુલી ગયા હવે
અને સમજાયું કે નથી જાણતો કશું જ હું
મારી સર્વે ખામીઓ અને કમીઓ સાથે
તારા હૈયાનો ધબકાર બની ધબકું છું હું
વંદુ છું તારા સ્નેહ, સમર્પણ અને પ્રેમને
માં, જન્મોજનમનો તારો ઋણી રહીશ હું

©અલ્પા શાહ

આ લાંબી પણ ખુબજ ભાવપૂર્ણ કવિતામાં કવિયત્રીએ એક પુખ્ત વયના સંતાનની લાગણીઓને વાચા આપી છે. જયારે આ સંતાન પોતાના અત્યાર સુધીના જીવન પર નજર માંડે છે અને પોતાના જીવનના બદલાતા જતા તબક્કાઓ સાથે પણ માતાનો પ્રેમ કેવો અચલ અને અખંડ રહે છે તેનો તે અહેસાસ કરે છે એ અહેસાસ શબ્દો દ્વારા આ કવિતામાં પ્રગટ થયો છે. મૂળ કવિતાના અંગ્રેજી શબ્દો તમે વાંચો ત્યારે એક સહજ પારદર્શકતા પ્રતીત થાય છે. માંના નિર્મળ નિસ્વાર્થ પ્રેમની જેમજ  કોઈ પણ આવરણ કે આડંબર વિનાના શબ્દોથી આ રચના રચાઈ છે અને મેં પણ એવાજ સરળ શબ્દો દ્વારા એ ભાવ ગુજરાતીમાં પ્રગટ કરવાનો પ્રયત્ન કરેલ છે. The moment a child is born, mother is also born. As the child passes different stages – of being infant, toddler, tween, teen, young adult, and finally busy professional adult – the mother also passes different stages of motherhood. The way mother is being viewed in the eyes of the child also changes with each of these phases. It starts from “You are the best” to “You are so cool” to “you don’t know anything” to” You won’t understand.” to “You were so right mom”.  With all these phases of child’s life, mother’s love remains constant and unchanged and those are the sentiments that got beautifully conveyed in this poem by Maya Angelou.

 Maya Angelou was born in St. Louis, Missouri She was an acclaimed American poet, storyteller, activist, and autobiographer. Angelou had a broad career as a singer, dancer, actress, composer, and Hollywood’s first female black director, but she became most famous as a writer, editor, essayist, playwright, and poet. Angelou’s most famous work, “I Know Why the Caged Bird Sings“, deals with early years of her life.

એક સંતાનની નજરે માતૃત્વના જુદા જુદા તબક્કાઓને આવરી લેતી આ કવિતા જયારે મેં પહેલી વાર વાંચી ત્યારે મને ખુબ સ્પર્શી ગઈ. આ સમગ્ર વિશ્વમાં એક માંનો બાળક પ્રત્યેનોજ પ્રેમ કે માં-બાળકનો જ  એક એવો સબંધ છે જે કોઇ પણ જાતની અપેક્ષાઓથી પર છે. માતૃત્વતો કુદરતે સ્ત્રીને આપેલી એક બક્ષિસ છે. એક બહુ સરસ લખાણ મારા વાંચવામાં આવ્યું હતું.. “As mothers, we are on the journey of building great cathedrals requiring dedication and lifelong commitment. We may not be able to see the finished building, but one day the world will marvel, not only at what we have built, but at the beauty that has been added to the world”. માં તરીકે ઈશ્વરે સ્ત્રીને એક ખુબ અગત્યની જવાબદારી સોંપી છે. આપણે સૌ જાણીએ છીએ તેમ આ જગતને, આ પેઢીને આગળ ધપાવનાર એક માં જ છે.માં થકી એક જીવનું સર્જન તો થાય જ છે પણ એ જીવ જયારે પૃથ્વી પર જન્મે પછી એ છોડનું કાળજીપૂર્વક જતન કરી, તેને યોગ્ય સંસ્કાર અને શિક્ષણ આપીને આ વિશ્વમાટે લાયક બનાવવો એ પણ એક માંની જ વણકહી અને વણબોલી જવાબદારી બની રહે છે. And when the child sets out his/her foot in the world and start making positive impact on this world, that will be the proudest moment for the mother. She can just be in awe marveling at the cathedral she has built…

Mother’s Day is right around the corner. જગતની સર્વ માતાઓના ચરણોમાં વંદન સાથે આજે હું મારી કલમને વિરામ આપું છું. આજનો આ લેખ મારી મમ્મી કે જે સદેહે મારી સાથે નથી પણ મારા દરેક ધબકાર સાથે ધબકે જે તેના ચરણોમાં અર્પણ કરું છું એજ આશા સાથે કે she is also smiling proudly and admiring that  the cathedral she has built is also making this world a slightly better place to be!!

આવતા અઠવાડિયે આજ વિષય પરની એક બીજી  કવિતા સાથે ફરી મળીશું.તમારા માર્ગદર્શન અને અભિપ્રાયોની અપેક્ષા સાથે…. 

– અલ્પા શાહ

1 thought on “૧૭,”જ્યાં ન પહોંચે રવિ ત્યાં પહોંચે કવિ” – અલ્પા શાહ

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.