૧૪- વાર્તા અલકમલકની- રાજુલ કૌશિક

હ્યુમર એટલે કે વિનોદ, જેમાં હાસ્ય પ્રેરિત વાત કહેવાઈ હોય.

સટાયર એટલે કે ઉપહાસ, જેમાં હસતા હસતા વિચારતાં કરી દે .

માર્ક ટ્વેઇન કહે છે, “ ભૂખથી મરતા કૂતરાને રોટલીનો ટુકડો ખવડાવશો તો એ તમને કરડશે નહીં, હરિશંકર પરસાઈ કહે છે,’ કૂતરા અને માનવીમાં આ જ મૂળ ફરક છે.”

હરિશંકર પરસાઈની વાર્તાઓમાં ભારોભાર આવા ઉપહાસ જોવા મળે છે. તો આવો આજે માણીએ એમની એક આવી એક વાર્તા.

*****ચાંદ પર ઈન્સ્પેક્ટર માતાદીન*****

વૈજ્ઞાનિકોનું કહેવું છે કે ચંદ્ર પર જીવન શક્ય નથી.

જ્યારે સીનિયર પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટર માતાદીન (ડિપાર્ટમેન્ટના એમ.ડી.સાહેબ) વૈજ્ઞાનિકોની આ વાતને નકારે છે. એમના માનવા મુજબ ચંદ્ર પર આપણાં જેવી જ આબાદી છે. માતાદીને પોતાની માન્યતાના આધારે વિજ્ઞાનને કેટલીય વાર ખોટું સાબિત કર્યું હતું એ તો પોલીસ ડિપાર્ટ્મેન્ટેય સ્વીકારી લીધું છે. માતાદીનનું માનવું હતું કે વૈજ્ઞાનિકોએ પૂરતું સંશોધન જ ક્યાં કર્યું છે? એમણે તો ચંદ્રની ઉજળી બાજુ જોઈને નક્કી કરી લીધું કે ત્યાં જીવન નથી પણ હું તો અંધારી બાજુ જોઈને આવ્યો છું જ્યાં માનવ જીવન છે. આ વાત પણ પોલીસ ડિપાર્ટ્મેન્ટે સ્વીકારવી જ રહી કારણકે માતાદીન તો અંધારી આલમના ખાસ જાણકાર હતા.

ખરી રસપ્રદ વાત હવે શરૂ થાય છે. અખબારોમાં, ટી.વી. પર સતત સમાચાર આવતા હતાં કે, માતાદીનને ભારત તરફથી આપણી સંસ્કૃતિના આદાનપ્રદાન માટે ચંદ્ર પર મોકલવમાં આવી રહ્યા છે.

ચંદ્ર પરની સરકારનું માનવું હતું કે ત્યાંની સંસ્કૃતિ અને સભ્યતા માટે બે મત નથી પણ એમની પોલીસ ખાસ કાર્યક્ષમ નથી. એમની પોલીસ અપરાધીઓને પકડવા અને સજા અપાવવામાં સફળ નથી એટલે પૃથ્વીલોકના રામરાજમાંથી એવા કોઈ પોલીસ ઓફિસરને મોકલે જે ચંદ્રની પોલીસોને તૈયાર કરે. સ્વાભાવિક છે કે માતાદીનથી વધીને કાર્યદક્ષ બીજા કયા ઓફિસર હોઈ શકે? ચંદ્રલોક પરથી એમને ખાસ આમંત્રણ પાઠવવામાં આવ્યું.

આમ તો ગૃહમંત્રીના કહેવા પ્રમાણે કોઈ આ.જી.ને પણ મોકલી શકાય, પણ સચીવનું કહેવું હતું કે ચંદ્રલોક તો એક નાનકડો, નજીવો ઉપગ્રહ છે તો પ્રોટોકૉલ મુજબ આઈ.જી.ના બદલે હજારો મામલાના સફળ ઈન્વેસ્ટિગેટિંગ ઓફિસર માતાદીનને જ મોકલવા જોઈએ. માતાદીનને લેવા પૃથ્વી પર યાન મોકલવાનો સંદેશો મોકલવામાં આવ્યો અને લો, અંતરિક્ષમાં પૃથ્વીનો જયજયકાર કરવા માતાદીનને લેવા યાન આવી ગયું.

પૂરા ઠાઠથી માતાદીને પોતાની સવારી ઉપાડવાની તૈયારી કરી લીધી. નીકળતા પહેલાં પૂરતી ચોકસાઈ કરવા યાનના ચાલક પાસે ડ્રાઇવિંગ લાઇસંસ છે કે, યાનમાં બત્તી બરાબર છે કે નહીં એ પૂછી લીધું. બધું બરાબર હતું નહીંતર અંતરિક્ષ જતાં જ એને ચલાન પકડાવી દેવાનીય માતાદીને તૈયારી રાખી હતી.

જેવું વાયુમંડળમાંથી યાન બહાર નીકળ્યું કે એમણે ચાલકને પૂછી લીધું, “અબે ઓય, હોર્ન કેમ મારતો નથી?”

ચાલકે નમ્રતાથી જવાબ આપ્યો, “અહીં એવી ક્યાં જરૂર છે, આસપાસ લાખો માઈલ સુધી કશું છે જ નહીં સાહેબ.”

પણ માતાદીને ચાલકને ઠપકાર્યો,

“નિયમ એટલે નિયમ, હોર્ન તો મારવાનો જ.”

ચાલકે લમણે હાથ ઠોક્યો અને પછી તો અંતરિક્ષની પૂરી સફર દરમ્યાન હોર્ન મારતો યાન ચંદ્રલોક સુધી લઈ આવ્યો. અંતરિક્ષના અડ્ડા પર માતાદીનના સ્વાગતમાં પોલીસ અધિકારીઓ હાજર હતા. માતાદીન પૂરા દમામભેર ઉતર્યા અને ત્યાં ઊભેલા અધિકારીઓના ખભા પર અછડતી નજર નાખી. કોઈનાય ખભા પર બિલ્લા કે સ્ટાર નહોતા કે ન તો કોઈએ માતાદીનને એડી ઠોકીને સલામી આપી. આવું કેવું? માતાદિનને આશ્ચર્ય થયું. ચંદ્રલોકની પોલીસમાં શિસ્ત જેવું કંઈ છે કે નહીં?

તેમ છતાં ઉદાર દિલના માતાદીને મન મનાવ્યું કે એ ક્યાં અહીં પોલીસ ઓફિસરની હેસિયત આવ્યો છે, એ તો અહીં સલાહકાર બનીને આવ્યો છે.

ચંદ્રલોકમાં માતાદીનને એક સરસ બંગલામાં ઉતારો આપવામાં આવ્યો. એક દિવસ આરામ ફરમાવીને માતાદીન કામે લાગ્યા. ચંદ્રલોકની પોલીસની કામગીરી અંગે પૂરી જાણકારી લીધી. એમને એક વાતની નવાઈ લાગી કે પૃથ્વીલોકના રામરાજની અહીં ક્યાંય હનુમાનજીનુ મંદિર જ નથી. હનુમાન! એ વળી કોણ? ચંદ્રલોકના આઈ.જી માટે તો હનુમાન નામ સાવ અજાણ્યું હતું.

“અરે! હનુમાનજીને નથી ઓળખતા? અમારે તો દરેક કર્તવ્યપરાયણ પોલીસવાળા હનુમાનજીના દર્શન કરીને જ કામે ચઢે. હનુમાનાજી સુગ્રીવની સ્પેશલ બ્રાન્ચમાં હતા, માતા સીતાની ભાળ એમણે જ કાઢી અને દફા ૩૬૨ને અનુસાર રાવણને સજા પણ કરાવી. રાવણની આખી પ્રોપર્ટીને આગ લગાડી દીધી. તરત દાન મહા પુણ્ય.  કેસનો ઉકેલ લાવવા કોર્ટમાં જવાની ઝંઝટના બદલે દરેક પોલીસ અધિકારીને એટલી સત્તા હોવી જોઈએ કે એ અપરાધીને પકડીને સજા કરી શકે. જો કે અમારા રામરાજમાં હજુ એટલું શક્ય બન્યું નથી. પણ રામજી એમના કામથી ખુશ થઈને અયોધ્યા લઈ આવ્યા અને ડ્યુટી ઓફિસર તરીકે નિમણૂંક કરી દીધી. હનુમાનજી અમારા આરાધ્ય દેવ છે. હું એમનો ફોટો લઈ આવ્યો છું, એના પરથી મૂર્તિઓ બનાવડાવીને દરેક પોલીસથાણામાં સ્થાપના કરાવી દો.”

થોડા દિવસોમાં ચંદ્રલોકની દરેક પોલીસ લાઈનમાં હનુમાનજીની મૂર્તિ સ્થાપિત થઈ ગઈ.

હવે ચંદ્રલોકની પોલીસની ઢીલી કામગીરી માટે જવાબદાર એવું બીજુ કારણ પણ માતાદીને શોધી કાઢ્યું. અહીંની પોલીસને પૂરતો પગાર આપવામાં આવે છે તો એ લોકોને કામ કરવાનો ઉત્સાહ કેવી રીતે ટકે? પૃથ્વીલોક કરતાં ચંદ્રલોકમાં સિપાહી, થાણેદારને પાંચ ઘણો વધુ પગાર આપવામાં આવતો. જો પુરતો પગાર મળી રહેતો હોય તો એમને અપરાધીને શોધવામાં શું રસ પડે?

માતાદીનની સૂચના અનુસાર તાબડતોબ પગાર ઘટાડી દેવામાં આવ્યો અને પરિણામે ચંદ્રલોકના પોલીસની કાર્યવાહીમાં ક્રાંતિકારી પરિવર્તન જોવા મળ્યું. આજ સુધી ઊંઘતી પોલીસ એકદમ સ્ફૂર્તિવાન બની ગઈ. અપરાધીઓને શોધવા એમની નજર સતેજ બની. આજ સુધી નોંધાયા ન હોય એટલા કેસ રજીસ્ટર થવા માંડ્યા. અંધારી આલમના અપરાધીઓમાં ગભરાટ છવાઈ ગયો. આવી ક્રાંતિથી પોલીસ મંત્રી અભિભૂત થઈ ગયા, આ નોંધપાત્ર ઘટના એમની સમજણ બહારની હતી.

“અરે ભાઈ, પગાર ઓછો આપશો તો એમનો ગુજારો કરવાનું મુશ્કેલ બનશે, પરિવારનું પોષણ, ઠાઠ-માઠ મેન્ટેઈન નહીં થાય, તો એ બધા માટે બીજે નજર દોડાવવી પડશે ને? અમારા રામરાજની જેમ સ્વચ્છ અને સક્ષમ પ્રશાસન કરવું છે કે નહીં?”

ચંદ્રલોકમાં તો ચારેકોર રાજીપો છવાઈ ગયો. ઓછા પગારની ચૂકવણીના લીધે સરકાર ફાયદામાં અને ઓછા પગારમાં પણ પોલીસ એકદમ સક્ષમતાથી કાર્યરત.. પોલીસ ચારેકોરથી શોધી શોધીને અપરાધીઓને પકડવાના કામમાં લાગી ગઈ.

“વાહ, ગુરુ તમે અહીં આવ્યા ના હોત તો આ શક્ય ના બન્યું હોત.” પોલીસ મંત્રીએ માતાદીનનો આભાર માન્યો. પોતાના વિજય પર પોરસાઈને માતાદીનની છાતી તો ફૂલીને ૫૬ ઈંચની બની ગઈ.

હવે કોઈ અઘરો કેસ આવે તો એના પર કેવી રીતે કામ કરવું એ શીખવાડવાનું હતું.

અને એ પણ સમય આવીને ઊભો રહ્યો. અંદરોઅંદરની મારામારીમાં એક વ્યક્તિ ઘાયલ થઈ. કોઈ ભલા માણસે એને હોસ્પિટલ સુધી પહોંચાડી.

ચંદ્રલોકમાં આજ સુધી સીધા હત્યારાને શોધવાની સિસ્ટમ હતી. માતાદીનની થીયરી મુજબ પહેલાં પુરાવા શોધવાના અને પછી કાતિલને શોધવાનો. પૂરાવાના આધારે જેણે ઘાયલને હોસ્પિટલ પહોંચાડ્યો એને પકડવામાં આવ્યો કારણકે એના કપડાં પર લોહીના ડાઘ હતાં.

માતાદીને એની ઉલટ તપાસ આદરી,

“તું ઝગડાની જગ્યાએ ગયો’તો જ કેમ?”

“અરે, હું ઝગડાની જગ્યાએ ગયો જ નહોતો, ઝગડો મારા મકાનની સામે થયો હતો, ભઈસાબ.” પેલો કરગરી પડ્યો.

“મકાન તો ગમે ત્યાં હોય પણ તારે ત્યાં જવાની જરૂર ક્યાં હતી?” માતાદીને સખતાઈ આદરી. એમની કાર્યવાહીથી ચંદ્રલોકની પોલીસ પ્રભાવિત થઈ ગઈ.

હવે જરૂર પડે તપાસપંચની પણ અહીં એની તો જરૂર નહોતી, માતાદીન એકલા જ એકે હજારા જેવા હતા. એમણે ઇન્વેસ્ટિગેશનના સિદ્ધાંત સમજાવવા માંડ્યા.

“પહેલો સવાલ એ છે કે માણસ મર્યો એ હકિકત છે, કોઈએ માર્યો એ પણ નક્કી છે, જે કાતિલ છે એને સજા થવી જરૂરી છે, સજા કોને થવી જોઈએ એ સવાલ મહત્વનો નથી, મહત્વનું એ છે કે અપરાધ કોના પર સાબિત થવો. કોઈકને તો સજા થવી જ જોઈએ, મારવાવાળાને કે બેકસૂરને, એ વિચારવાનું છે, મનુષ્ય સૌ એક સરખા છે, દરેકમાં પરમાત્માનો અંશ છે તો ભેદભાવ કરવાવાળા આપણે કોણ?”

“બીજો સવાલ એ છે કે અપરાધ કોની પર સાબિત થવો જોઈએ. એમાં બે વાત મહત્વની, એક તો એ કે એ માણસ પોલીસને રસ્તામાં નડે છે? બીજું એ કે એને સજા અપાવવામાં ઉપરના લોકો ખુશ થશે?”

આહાહા, શું અદ્ભૂત થીયરી છે, માતાદીનની!

ચંદ્રલોકની પોલીસ તો આશ્ચર્યચકિત .આવી થીયરી પણ હોઈ શકે એવી તો એમને કલ્પના સુદ્ધા ક્યાંથી હોય?

હવે?

હવે માતાદીન કઈ અને કેવી થીયરી પ્રમાણે કામ કરશે એની આતુરતા ચંદ્રલોકની પોલીસને જાગી.

પણ એમ કંઈ તરત આતુરતાનો અંત આવે ખરો?

ક્રમશઃ

વાચક મિત્રો, ચંદ્રલોકની પોલીસની જેમ આપ સૌનેય માતાદીનની થીયરી જાણવાની આતુરતા જાગી હશે પણ આપણેય એ અદભૂત થીયરી સમજવા વધારે નહીં એક સપ્તાહ જેટલી રાહ તો જોવી રહી..

*********

“અનુભવની અનુભૂતિ” -કુમુદબેન પરીખ-પ્રકરણ -૫

      

                     સીડીનું પગથિયું  5

 

 “જ્યાં જ્યાં નજર મારી ઠરે યાદો ભરી છે આપની”  એવી રીતેજ જીવનના સોપાનના  પગથીયા ચડતાં ચડતાં કેટકેટલી યાદો જોયેલી, અનુભવેલી, સંઘરેલી હોય છે. ડગલેને પગલે સારા અને નરસા અનુભવ થતાં જ હોય છે એવા અનુભવો આપણને પશુ-પક્ષી માણસો, ગ્રંથો, કથાવાર્તા માંથી મળતા જ રહે છે.
પ્રેમની પરિભાષા અજબ છે. પશુ પક્ષી પણ તેમના બાળકોને પ્રેમ કરે છે. એમની અપેક્ષા તો એટલી જ હોય છે કે તેમને સ્વતંત્ર થતાં શીખવે. એવી જ એક સત્ય ઘટના મારા શબ્દોમાં વર્ણવીસ.
 અમારા ઘરની પૂજા રૂમ ની બારી ના ખૂણામાં એક ચકી અને ચકા એ ખૂબ જ મહેનત કરી સરસ મજાનો માળો બનાવ્યો. બારી પર ચારે બાજુ ઘાસ પડેલું જોઈ એક મિનિટ તો મને માળો તોડી નાખવાનું   મન થયું પણ માળા માં ત્રણ ઈંડા જોતાં જ મેં વિચાર માંડી વાળ્યો.
 સેવા કરતા પહેલા રોજ માળા માં પડેલા ઈંડાને જોવાની મને ટેવ પડી ગઈ. એક દિવસ ઈંડા તોડીને ત્રણ નાના બચ્ચાંઓને  જોતા જ હું મલકાઈ ઉઠી. કેટલા સુંદર કેટલા કોમળ ચી  ચી ના  અવાજની મધુરતા અને ચકી એની  આજુબાજુ ઉડ્યા કરતી જોવા મળી. ચકી ઉડતી ખાવાનું લઇ આવી બચ્ચા ના મ્હોમાં  મુક્તી.  આ જોતાં જ મને લાગ્યું કે માનો પ્રેમ  પક્ષીઓમાં પણ  કેટલો બધો છે. થોડા દિવસોમાં બચ્ચા મોટા થતા ગયા હવે ચકી એ એમને ઉડતા શીખવાડવા માંડ્યું. માળા ની આજુબાજુ પાંખો ફફડાવીને ઉડવાનું શીખવાડવા લાગી બે ત્રણ અઠવાડિયામાં માળામાંથી ચકી અને બચ્ચા અદ્રશ્ય થઈ ગયા.ચકી એ બચ્ચાઓને સ્વતંત્ર બનતા શીખવ્યું. કોઈપણ અપેક્ષા રાખ્યા વગર જીવતા શીખવ્યું. 
 
બીજો એક પ્રસંગ યાદ આવે છે કુતરા અને માણસની વચ્ચેના પ્રેમ ની કહાની. નાનપણથી જ મને કુતરા પ્રત્યે નફરત ઇન્ડિયામાં પોળોમાં કુતરાઓ ભસતા  દોડતા અને ઘણીવાર કરડતા  પણ જોયેલા એટલે જ્યારે પણ અજાણી પોળમાં  જાઉ  ત્યારે કુતરાને  જોતાં જ મને ડર લાગતો.
 અમારી પોળમાં એક આંધળો કુતરો  મારી નાની  બેન એની ખુબજ કાળજી રાખતી. ત્યારે ઘરના અમે બધા જ તેના પર ગુસ્સે થતા.ત્યારે એ કહેતી કે એને  દેખાતું નથી. બીજા કૂતરા એનું  ખાવાનું  પણ પડાવી લે છે. એની કોણ કાળજી રાખે?  ત્યારે મને સમજાતું નહીં કે આવા ગંદા કુતરા  માટે એને કેમ પ્રેમ  આવતો હશે?
 વરસો વીતતા  ગયા હું અમેરિકા આવી.  લગ્ન પહેલા જ્હોન અને  સુઝીના ત્યાં  રહેવાનું નક્કી થયું.  ઘરમાં પ્રવેશતા જ કુતરા ને જોઈને મારા પેટમાં તેલ રેડાયું. ઓ ભગવાન આ કૂતરો તો ઘરમાં જ્યાં ફરું ત્યાં પાછળ પાછળ જ આવ્યા કરે છે મારી રૂમમાં નજીક આવે એટલે એને કાઢી  મુક્તી. તો એ બારણા આગળ મારી સામે જોઈને બેસી રહેતો  જાણે મને કહેતો હોય કે મારે તારી સાથે મિત્રતા  કરવી છે. કુતરા સાથેની મિત્રતા તો મારા માટે અસંભવ હતી.
 બીજી બાજુ સુઝીતો કુતરા માટે  વહાલનો દરિયો વહાવતી.  એને નવડાવવું, રમાડવું, ખવડાવવું  એના મ્હોં પર  કિસ પણ કરતી. મને તો આ બધું જોઈને લાગતું કે આ કોઈ નહીં અને કુતરા પાછળ પ્રેમ દીવાની કેમ છે? એનો પતિ તો મને ક્હેતોકે બેસ્ટ મીટ સૂઝી કૂતરાને ખવડાવે પછી મારો નંબર.  હું સમજી શકતી નહોતી સુઝીનો કુતરા પ્રત્યેનો પ્રેમ.
મારા લગ્ન થઈ ગયા અમે તો સૂઝી ના ત્યાંથી એક બેડરૂમના એપાર્ટમેન્ટમાં રહેવા જતા રહ્યા. થોડા  ટાઇમમાં સુઝીનો અમારા પર  ફોન આવ્યો તેઓ  એક વીક માટે  બહારગામ જવાના છે.મારા કૂતરાનું  બેબીસીટિંગ તું કરીશ?  હું તેને કેવીરીતે ના પાડું?  જેને મને પ્રેમથી એના ઘરે રાખેલી.એટલે ના મને પણ મ્હેં  હા કહી.
  ડોગની આખા દિવસની  દિનચર્યા સુઝીએ મને સમજાવી દીધી.  હું મારી જવાબદારી નિભાવતી હતી. પણ સુઝીની જેમ  એને પ્રેમ આપી શકતી નહોતી. અબોલું  પ્રાણી  સમજીશકતું હતુંકે  મને એના માટે કોઈ પ્રેમ ભાવના નથી. એક સવારે મારાથી  બારણું ખુલ્લું રહી ગયું. અને સુઝીનો કૂતરો પિકોલો ઘરમાંથી ભાગી ગયો. અમે ખુબજ શોધવાના પ્રયત્નો કર્યા પણ ના મલ્યો.
 મનેતો બીક હતીકે જ્હોન અને સુઝીને હું શુ જવાબ દઈશ?  પિકોલોતો એને એના જાનથી પણ વ્હાલો હતો. જાણે પોતાનું બાળક.  ફફડતા હ્રદયે હું સુઝીના આવવાની રાહ જોઈ રહી હતી. 
એરપોર્ટ પરથી સીધાજ સૂઝી અને જ્હોન પિકોલોને લેવા આવ્યા. રડતા રડતા મ્હેં દુઃખદ સમાચાર આપ્યા. સાંભરતાજ બન્નેની આંખમાં આવેલા આંસુ   હું જોઈ શકી. દુઃખના દાવાનળમાં ડૂબતા હું જોઈ શકતી હતી.
 મને એક પણ ઠપકાનો અથવા   બેજવાબદારીના શબ્દો સંભળાવ્યા નહીં.  દુઃખી હૃદયે એટલું જ કહ્યું કદાચ તેમને  શોધતો તેમનો  કુતરો ઘરે ગયો હશે. પણ આશા ઠગારી નીવડી. વલોવાઈ ગયેલા હૃદયે પણ  એમની  મને  માફ કરવાની  મહાનતા ને હું ભૂલી નથી.
 અબોલા પ્રાણીના  પ્રેમને તો હું  ત્યારેજ  સમજી જ્યારે મારી દીકરી  મને પૂછ્યા વગર ડોગ લઈ આવી. એને એનું નામ ડકોટા  રાખ્યું .
ત્યારે તો હું ખૂબ જ ગુસ્સે અને નારાજ થયેલી ઘણી ઘણી શરતો  મેં મૂકેલી. ડકોટા મને સહેજ  પણ  ગમે નહીં. નજીક આવે તો પણ ધુત્કારીને  ને કાઢી મૂકતી  અબોલુ  પ્રાણી સમજી ગયું.  ધીરે ધીરે તે મારા પગ આગળ બેસવા લાગી. મારી નજર ના હોય ત્યારે પગ ઉપર કિસ પણ કરી લેતી. મને અડકીને તેનો પ્રેમ વ્યક્ત કરતી. હું તેને પ્રેમ કરૂ  તેવા અવિરત પ્રયત્નો એને  ચાલુ રાખ્યા. બહાર ગામ થી આવું ત્યારે પૂંછડી પટપટાવતી આખા ઘરમાં દોડમ દોડ કરી મને આવકારવાનો આનંદ વ્યક્ત કરતી. આમ હું ક્યારે એના પ્રેમમાં પડી ગઈ તે ખબર પણ ના પડી.
ત્યારે મને સમજાયું કે સુઝીનો ડોગ પ્રત્યેનો નો  પ્રેમ નિરપેક્ષ  અને નિસ્વાર્થ ભરેલો હતો. અબોલા પ્રાણીનો નિસ્વાર્થ પ્રેમ મનુષ્ય ને ખુબખુબ શીખવે છે.આપણે તો કોઈ ના માટે કાઈ કર્યું હોયતો થૅન્ક્યુની તો  આશા રાખીએ.   અમારી ડકોટાતો  આ દુનિયામાં હવે  નથી પણ એના સંસ્મરણો યાદ કરતાં અમે થાકતા નથી. વફાદારીના લેસન ડોગ પાસેથી શીખવા મલે છે. જેનું ખાય તેને કોઈ દિવસ દગો દેતો નથી.
બીજું લેસન ચકીની વાર્તામાંથી સમજાયું. મનુષ્ર્ય અને ચકલીની  સરખામણી.  ચકલીએ ખુબજ મહેનત કરી બચ્ચાને પ્રોટેક્ટ કરવા સુંદર માળો બનાવ્યો. એમના મ્હોમાં અન્નના દાણા શોધી શોધીને પ્રેમથી જમાડ્યા. જિંદગીમાં સ્વતંત્ર જીવવાના લેસન પણ શીખવાડ્યા.  કોઈ પણ અપેક્ષા વગર બચ્ચાંઓને એમની જિંદગી જીવવાનો હક્ક આપી દીધો. મનુષ્ર્ય બાળકોને બધીજ સુવિધા આપે છે. પણ એ આશા અને અપેક્ષાથી મુક્ત નથી રહી શકતો. 

 
                                         

HopeScope Stories Behind White Coat – 14 Maulik Nagar “Vichar”

તત્પર જીવ
સદાય નિખાલસ
વિચાર શૂન્ય

‘હેલ્લો મે’મ…’
‘ગુડ મોર્નિંગ મે’મ…’
‘કેમ છો? મેડમ!’
‘જો આ પેલા જ ડૉક્ટર છે જેમનાં કારણે જ પપ્પાને નવું જીવન મળ્યું છે….’
ડૉ. પિંકી રોજ સવારે હોસ્પિટલના ઇમર્જન્સી ડિપાર્ટમેન્ટમાં જેવી પ્રવેશે ને ત્યાંના સિત્તેર ફૂટના કોરીડોરમાં ચાલતાં જ આવાં સત્તર જાતનાં ગ્રીટિંગ્સ અને કોમ્પ્લીમેન્ટ એને સાંભળવા મળે.
ડૉ. પિંકીનું વ્યક્તિત્વ જ એવું કે એમને જોતાંની સાથે જ દર્દી અડધો સાજો થઇ જાય. પિંકીની નિખાલસતાથી તો પોઝિટિવ એનર્જીના ફુવારા ઊડે.
જેટલો સાજ શણગાર એ પહેરવેશમાં રાખે એટલી જ સજાવટ એમની બોલીમાં પણ હતી. શબ્દો ચખાતા હોત તો નક્કી ડાયાબિટીસ થઇ જાય.
ડૉ. પિંકીની ડ્યૂટી હંમેશા સવારે નવ વાગ્યાંથી ચાલુ થતી. સાચે જ પોતાની સાથે સવાર લઈને ફરતાં હોય તેવી તાજગી એમની હાજરીમાં અનુભવાય.
મળતાવડા સ્વભાવની સાથે હંમેશા લોકોને મદદ કરવામાં તત્પર રહેવું એવી ડૉ. પિંકીની છાપ હતી. ડૉ. પિંકીના સર એને સેવાભાવી આત્મા કહીને જ બોલાવતા હતા.
બસ, પિંકીની એક જ કમજોરી હતી “ચા”.
રાબેતા મુજબ દર્દીઓ તપાસ્યા પછી જુનિયર ડૉક્ટર કૃપા સાથે ચોથે માળ આવેલી કેન્ટીનમાં ગઈ.
‘પિંકીદીદી, હમણાંથી તમે મેકઅપ કરવાનું ઓછું કરી દીધું છે છતાંય દિવસે દિવસે તમારી ચમક વધતી જાય છે.’ બટકબોલી કૃપાએ ચાની ચુસ્કી મારતા પિંકીની ઠેકડી ઉડાડી.
‘જો કૃપલી એવું કંઈ નથી, અમે તો એકબીજાને વર્ષોથી ઓળખીએ છીએ, નથીંગ ન્યુ ફોર અસ’ બંનેની નજર પિંકીના રણકતા ફોન પર પડી.
‘યસ સર, ઓકે સર, કમીંગ સર’
‘ચલ..ચલ..જલ્દી..સર ઑફિસમાં બોલાવે છે. બધાં જ સ્ટાફની ઇમર્જન્સી મીટિંગ બોલાવી છે.’

‘ગુડ આફ્ટરનૂન ડૉક્ટર્સ. હમણાં જ આરોગ્ય વિભાગ તરફથી ઈમેલ દ્વારા આરોગ્ય મંત્રીનો આદેશ આવ્યો છે કે આપણે જરૂરી ઈન્જેક્શન્સ અને દવાઓનો સ્ટોક પૂરતો કરી લેવો જોઈએ.’
વેસ્ટર્ન સંગીતનું ક્વાયર ગાય એમ બધાંના મોઢામાંથી એક જ પ્રશ્ન નીકળ્યો, ‘બટ વ્હાય!!!’
‘ઈમેલમાં વિગતમાં લખ્યું છે કે વિશ્વમાં મહામારી ફેલાવે તેવો કોરોના નામનો ચેપી રોગ ફાટી નીકળેલ છે. આ કોરોનાએ ભારતમાં પણ પગ પેસારો કરી દીધો છે અને ગમે ત્યારે આપણા કેન્દ્રીય આરોગ્ય વિભાગ દ્વારા આખા ભારતમાં લોકડાઉન થવાની સંભાવના છે.’
વળી પાછું બધાંએ એકી સાથે સુર પૂરાવ્યો, ‘ઓહ, ઈટ સિમ્સ લાઈક અ પેન્ડેમિક.’
કુતૂહલ સાથે બધાં જ ડૉક્ટર્સ અને સપોર્ટ સ્ટાફ બહાર નીકળ્યો.

આરોગ્ય વિભાગની આગાહી અને ડર સાચો પડ્યો. જોત જોતામાં દિવસ દિવસ ના રહ્યો, રાત રાત ના રહી. બસ બધે આ મહામારીની જ ચર્ચા હતી.
આ પારદર્શક વાયરસે પોતાનો રંગ બતાડવાનો ચાલુ કર્યો અને કહેરની લહેર લહેરાવાની ચાલુ થઈ ગઈ. માણસ માણસથી દૂર ભાગવા લાગ્યો, પણ બધા જ ડૉક્ટર્સ અને મેડિકલ સ્ટાફ પોતાની ફરજ બજાવવા અડીખમ ઊભા રહ્યાં.
‘બેટા, આ બધું ક્યારે થાળે પડશે?’ પિંકીની મમ્મીની આંખમાં એક પ્રશ્ન અને ચિંતા બંને ચોખ્ખા તરી આવતાં હતાં.
‘થઇ જશે બધું મમ્મી, નહીં હોય તો સાદાઈથી કરી લઈશું. તું ચિંતા ના કર.’
ચિરાગ અને એનાં પરિવારવાળા પણ સમજુ છે.’ પિંકીના વર્તનમાં પરિપક્વતા ભારોભાર છલકાતી હતી. એનું કારણ એનાં પપ્પા હતાં.
પપ્પાની હાજરી નહીં પરંતુ ગેરહાજરી.
પિંકી બાવીસ વર્ષની હતી ત્યારે જ એનાં પપ્પા ગુજરી ગયાં હતાં.
‘મને તારા લગ્નપ્રસંગની સાથે સાથે તારી પણ ચિંતા થાય છે. તું જો તો ખરા, આ રોગ કેવો કાળ બનીને બધાને ભરખી જાય છે.
‘તારે તો આખો દિવસ આ વાયરસની નદીમાં જ તણાવાનું હોય છે ને!!’
‘હા મમ્મી ચિંતા ના કર, અમે બધાં ડૉક્ટર્સ અમારું ધ્યાન રાખીયે જ છીએ.
અમને પણ આ સમયે સમાજની સેવા કરવાનો અવસર મળ્યો છે.’
‘ચલ મારે નીકળવું પડશે. તું તારું ધ્યાન રાખજે. શાક કે દૂધ લેવાં ક્યાંય બહાર નીકળીશ નહીં. મેં ઓનલાઇન ઑર્ડર કરી દીધા છે.’
જેમ જેમ હોસ્પિટલ નજીક આવતી ગઈ તેમ તેમ સૂમસામ દેખાતા રસ્તામાં થોડી થોડી ભીડ દેખાવા લાગી અને હોસ્પિટલની આસપાસ એમ્બ્યુલન્સ અને ચંદ્ર પરથી હમણાં જ આવેલા અવકાશયાત્રીઓ જેવાં દેખાતા, પીપીઈ કીટ પહેરેલા મેડિકલ સ્ટાફ નજરે પડવાના ચાલુ થઇ ગયાં.
‘ચાલ ચિરાગ, ટોક ટુ યુ લેટર, બી સેફ, ક્યાંય બહાર ના જતો, વર્ક ઓનલાઇન.’ હોસ્પિટલ પહોંચતા જ પિંકીએ આજુબાજુ જોઈ ફોનના માઇક પર કિસ કરી અને ચિરાગે પણ મધુવંતી રાગના લહેકામાં ‘ટેક કેર, આઈ વિલ મિસ યુ’ કહી ફોન મૂક્યો.
હોસ્પિટલ પહોંચતા જ પિંકીમાં ડૉક્ટર પિંકીની આત્મા આવી ગઈ અને પાછી મન મૂકીને બધાની ડ્યુટીએ લાગી ગઈ.
શહેરમાં જ નહીં આખા દેશમાં સ્થિતિ વણસવા લાગી હતી. દવાનો પુરવઠો, ઇંજેક્શન, હોસ્પિટલમાં બેડ વગેરે ખૂટવા લાગ્યા હતા. પરંતુ ડૉક્ટર અને નર્સિંગ સ્ટાફની ધીરજ અને હિંમત અકબંધ હતા.
જયારે પણ કોઈ દર્દી કે દર્દીના સગાવ્હાલાને હોસ્પિટલમાં જગ્યા નથી, એવું “ના” પાડવાનું આવતું ત્યારે હોસ્પિટલના કર્મચારીઓની આંખોમાં પાણી આવી જતાં.
દર કલાકે, આરોગ્ય વિભાગ, સરકાર, હોસ્પિટલ મેનેજમેન્ટ દ્વારા નિયમો, નિર્ણયો અને પ્રોટોકૉલ બદલાતા હતાં.
સાપોલિયાની જેમ સમય સડસડાટ સરકવા લાગ્યો.
દેશ દુનિયામાં રોગની સ્થિતિ પણ ગાંડા બનેલા વાંદરાની જેમ ક્યારેક શાંત થતી તો ક્યારેક ઉથલો મારતી.
આ દરમ્યાન સેંથીમાં સિંદૂર થકી પિંકીના મેકઅપમાં ઉમેરો થયો.
વર્ક ફ્રોમ હોમ કરતાં સોફ્ટવેર એન્જિનિઅર ચિરાગની કોમ્પ્યુટર પર સડસડાટ ફરતી આંગળીઓનો ભાર પણ વેડિંગ રિંગે વધારી દીધો.

પિંકીની જવાબદારીઓ વધવા લાગી પરંતુ જે આખા સમાજ, હોસ્પિટલ, હોસ્પિટલના સ્ટાફ વિગેરેને બખૂબી નિભાવી શકે એને માટે આ ષટ્કોણીયું પરિવાર સાચવવામાં કોઈ મોટી વાત ન હતી.
પ્રેમાળ સ્વભાવ તો પિંકીની તાસીર જ હતી એટલે સ્વાભાવિક છે કે સુગંધી સોનાનું સૌંદર્ય એ જાળવી જ શકે.
નવી નવી ગૃહસ્થી અને પેશન્ટોની લાંબી કતારોમાં વ્યસ્ત પિંકીએ બે-ત્રણ દિવસથી કૃપાને જોઈ જ ન હતી. આ વિચારને હજી પૂર્ણવિરામ લાગે એ પહેલાં જ પિંકીનો ફોન રણક્યો. જાણે કે ટેલીપથીએ જ ટેલિફોન કર્યો હોય.

‘પિંકીદીદી, આઈ નીડ યોર અર્જન્ટ હેલ્પ, મારા ફિયોન્સેનો ભાઈ કોવીડ પોઝિટિવ છે. સીન્સ ફોર ડેયઝ, આપણી હોસ્પિટલથી માંડીને બીજી ઘણી બધી હોસ્પિટલમાં તપાસ કરાવી. ક્યાંય પણ બેડ અવેલેબલ નથી. પ્લીઝ કંઈક કરો, એની તબિયત ખૂબ બગડતી જાય છે. ઑક્સિજન પણ ઓછું થઇ ગયું છે. સમયસર ટ્રીટમેન્ટ નહીં મળે તો હી વૉન્ટ સર્વાઇવ’
‘તું ચિંતા ના કર કૃપા, લેટ મી ટ્રાય ટુ અરેન્જ.’ પિંકીએ ફોન મૂક્યો અને કૉંટેક્ટ લિસ્ટમાંથી એક પછી એક ફોન ચાલુ કરી દીધા. બધી જ જગ્યાએથી દિલગીરી ભર્યો પ્રતિસાદ મળ્યો.
ઘણી મહેનત કર્યા પછી નાનકડી એક થોડી હોપ જાગી. હોસ્પિટલના સ્ટાફ દ્વારા જ જાણવા મળ્યું કે આપણા એક પેશન્ટને એકાદ કલાક પછી ડિસ્ચાર્જ સ્કેડયુલ કરેલ છે, તો તેમનો બેડ આપણે બુક કરાવી શકીશું.’
પિંકીને હાશકારો થયો એણે તરત જ કૃપાને ફોન લગાવ્યો.
‘કૃપા, ડોન્ટ વરી, તારા દિયરને અહીંયા આપણી હોસ્પિટલમાં જ લેતી આવ, એકાદ કલાક પછી એમને બેડ મળી જશે ત્યાં સુધી એમનું ઑક્સિજન અને પલ્સ ચેક કરતી રહેજે…..’
‘ઓકે દી…….’
ઘણી બધી સૂચનાઓ હજી આપવી હતી પણ ત્યાં પાછળ વેઇટિંગમાં ચિરાગનો કોલ આવતો હતો.
‘આઈ વીલ કૉલ યુ બેક ઈન ટુ મિનિટ્સ કૃપા.’
કૃપાનો ફોન મૂક્યો અને ઝડપભેર ચિરાગને ફોન લગાવ્યો.
“આઈ મિસ યુ” કહેવા જ ફોન આવ્યો હશે. ઘરના બધાંને ચેપ ના લાગે એટલે પિંકી છેલ્લા એક અઠવાડિયાથી હોસ્પિટલની બાજુમાં જ આવેલ સ્ટાફ ક્વાટર્સમાં રહેતી હતી.
સામે છેડે રિંગ વાગી, ફોન ઉપડ્યો, કોઈ ફૂંકો મારતો હોય એવું લાગ્યું, પિંકીના કાનમાં બુચકારાઓએ મધ રેડી દીધું.
‘બસ બસ ચિરાગ, હું કંટ્રોલ નહીં કરી શકું અને ત્યાં ભાગીને આવી જઈશ.’
એકાદ સેકન્ડ પછી ચિરાગનો અવાજ સંભળાયો.’ પિંકી આઈ કાન્ટ બ્રી…….ધ…..’
‘ઓહ નો..’ પિંકીએ તુરંત જ ચિરાગના પપ્પાને ફોન કર્યો.
પપ્પાએ ચિરાગના રૂમમાં જઈને જોયું તો ચિરાગ ભાનમાં તો હતો પણ શ્વાસ ના લેવાના કારણે હાંફતો હતો.
પિંકીએ તરત જ એમ્બ્યુલન્સની વ્યવસ્થા કરી દીધી.
પોતે પણ ગાડી લઇને પળવારમાં જ ઘરે પહોંચી ગઈ.
ચાલુ ગાડીએ જ ચિક્કાર ભરેલી હોસ્પિટલોમાં ફોન પર ફોન કરવા માંડી. ક્યાંકથી કોઈક વેન્ટિલેટર સપોર્ટ કે ઑક્સિજન મળી જાય.
ઘરે પહોંચ્યા બાદ પિંકીએ આધારકાર્ડ લેવાં માટે ડ્રોઅર ખોલ્યું તો પાંચ દિવસ પહેલાનો ચિરાગનો પોઝિટિવ રિપોર્ટ હાથમાં આવ્યો.
બીજે ક્યાંય પણ સમય બગાડ્યા કરતા એમ્બ્યુલન્સને સીધી સરકારી હોસ્પિટલ પહોંચી જવા જણાવ્યું.
પિંકી પોતે પણ બીજી ગાડીમાં એમ્બ્યુલન્સની પાછળ પાછળ રવાના થઇ.
હજી પણ એણે બીજી કોઈ પણ ખાનગી હોસ્પિટલમાં જગ્યા મળે એ માટે પ્રયત્નો ચાલુ જ રાખ્યા હતા.
હવે લગભગ સરકારી હોસ્પિટલ પહોંચવા જ આવ્યાં હતાં. સરકારી હોસ્પિટલની નજીક પહોંચવા માટે વીસ પચ્ચીસ એમ્બ્યુલન્સની વેઇટિંગની લાઈન જોઈ પિંકીના તો મોતિયાં જ મરી ગયાં. હંમેશા દરેકની સેવામાં અડીખમ ઊભી રહેતી આ કોરોના વૉરિયર આજે કોઈક એના પતિ માટે સેવા કરે એની પ્રાર્થના કરતી હતી.
એક જ સાથે ફોનમાં બે મેસેજ રણક્યાં. એક એમ્બ્યુલન્સમાંથી નર્સિંગ સ્ટાફનો હતો.
’મેડમ, આઈ એમ સૉરી, ચિરાગસર ઇસ નો મોર.’
અને બીજો કૃપાનો હતો, ‘થૅન્ક્સ ફોર ધ અરેન્જમેન્ટ દી’…..હી ઇસ સર્વાઇવ્ડ.’


Hopescope “Stories Behind White Coat”

Maulik Nagar “Vichar”

સ્પંદન-13


નવલ વર્ષે નવ પ્રભાત! લઇ આશ નવલી આવ તું,
વેદનાના કારમા ગત કાળ છોડી આવ તું.
પાંદડી પળને ખીલી આનંદની રમ્ય પળ તું,
મેઘધનુષી સ્વપ્ન સંગે ભાવિને સજાવ તું.
કાળ કાચબો, કાળ સસલું, કાળ છો અકળ ભલે,
અકળમાંથી સકળને પામું, એ સૂઝને આપ તું.
યાચના નહીં, માગણી નહીં, હ્રુદય શુદ્ધિ પ્રાર્થું હું,
પરદુઃખે પામું પીડા, સંવેદના એ આપ તું.
સહવસન નહિ, સહજીવન છે ચાહના મારી સદા,
સ્નેહની મીઠી સરવાણી ખળખળ ફરી વહાવ તું.

કાલ અને આજ…તારાઓનું વિશ્વ વિદાય લે છે… એક નવું પ્રભાત ઉગી રહ્યું છે…નવું પ્રભાત એટલે જ નવી આશા, નવા અરમાનો અને નવી દ્રષ્ટિ. ગઈ કાલનો સૂર્ય કદાચ આહ સાથે અસ્ત થયો હતો, પણ આજનો સૂર્ય નવી રાહ સાથે આકાશમાં પગલાં પાડી રહ્યો છે. આ પગલાં સાથે જ ભારતના જુદા જુદા પ્રદેશોમાં કંઇક નવીન, કંઇક અનોખું થવાની આશા સાથે નવું વર્ષ આગમન માટે થનગની રહ્યું છે. પાનખર હવે એક ભૂતકાળ બની ગઈ છે…વસંતના આગમનની કૂંપળોએ પાંદડી બનીને સ્વપ્નોની સૃષ્ટિના મેઘધનુષના  રંગો પતંગિયાંને હવાલે કરી દીધા છે. કુદરતી ગાન હવે મધમાખીના ગુંજારવ સાથે ધીમું પડ્યું છે. નવા વર્ષનું આગમન માનવ હૃદયને પ્રફુલ્લિત કરતું આવી પહોંચ્યું છે. ગુડી પડવો કહી મહારાષ્ટ્રમાં ઉજવાય, સંવત્સર પડવા તરીકે કોંકણમાં, તામિલનાડુમાં પુથંડુ , વિશુ તરીકે કેરળમાં ઉજવાય; કર્ણાટક, આંધ્ર કે તેલંગાણામાં ઉગાદી તરીકે, આસામમાં બોહાગ બિહુ, પંજાબમાં વૈશાખી, બંગાળમાં પોઇલા બૈશાખી, કાશ્મીરમાં નવરેહ તરીકે તો મણિપુરમાં સાજીબુ નોંગમપાંબા કાઇરોબા તરીકે, ઓરિસ્સામાં ચૈત્યપરબ ઉજવાય તો સિંધીઓનું નવું વર્ષ ચેટીચાંદ….નામ રૂપ જૂજવાં …પણ ભારતનો આત્મા કહો કે ભારતીય મનનો ઉલ્લાસ કહો, દરેક હૈયામાં એક જ એહસાસ છે…એક જ આશ છે…એક જ પ્યાસ છે…એક પ્રાર્થના છે…હે પ્રભુ આ નવા વર્ષના નવીન રાહ પર અમારા સ્નેહની સરવાણી વહે…ખળખળ….પળપળ ..સર્વનું મંગલ થાય…શુભ થાય…શુભેચ્છાઓનું વહેણ વહે..નવ વર્ષના આગમનની શુભેચ્છાનો સંદેશ.


માનવ ઇતિહાસના પર્ણો ખુલવાની રાહ જોઈ રહયાં છે. કંઈ કેટલીયે કથાઓ પ્રગટ થવાની તૈયારી સાથે સમયની ધાર પર તૈયાર થઈ ઊભી છે. બસ એક પલકારની જ વાર છે. આ પલકારનું પ્રાગટ્ય એટલે જ નવા વર્ષનો દિવસ. માનવીનું ભવિષ્ય સમયાંતરે નિતનવા સ્વરૂપે ઉભરતું રહ્યું છે. ક્યારેક ગુફામાં રહેતો માનવી આજે અવકાશ તરફ જવાની તૈયારી કરી રહ્યો છે. ચંદ્ર હોય કે મંગળ કદાચ માનવજાતના ભવિષ્યમાં થોડાં કદમ જ દૂર છે. ભવિષ્ય ભલે અજ્ઞાત લાગે પણ જેને હૈયે હામ છે, આંખોમાં સ્વપ્નો છે અને દિલમાં અરમાન છે, તેવા માનવી માટે અશક્યમાંથી શક્યતા તરફ જવાનું પહેલું કદમ એટલે જ નવું વર્ષ. જ્યારે નીલ આર્મસ્ટ્રોંગે ચંદ્ર પર પહેલું કદમ માંડ્યું ત્યારે તે પણ અશક્ય જ લાગતું હતું ને? અશક્યતા અને શક્યતા એટલે જ શૂન્ય અને એક વચ્ચેનો – નવસર્જનનો સંબંધ. આ નવસર્જનનો પડદો ઉંચકાય છે નવા વર્ષના પ્રથમ દિવસે. એક એ અનંત તરફ જવાનું દ્વાર છે. નવા વર્ષના પ્રથમ દિવસે ભવિષ્ય તરફનું આ દ્વાર ખુલે છે. ઉત્સાહથી થનગનતા માનવની ભવિષ્યની દોટ તરફનું આ પહેલું કદમ જાણે કે બાળકની પા પા પગલી. બાળકની પા પા પગલી એટલે જ રોમાંચ. તેમાં આત્મશક્તિનું દર્શન છે તો પ્રથમતાનો રોમાંચ પણ છે. જીવનમાં પ્રથમતાનો રોમાંચ અનેરો હોય છે. યાદ છે પ્રથમનો રોમાંચ? પ્રથમ વરસાદ, શાળાનો પ્રથમ દિન, પ્રથમ મિત્ર, પ્રથમ પ્રેમ, પ્રથમ નોકરી, પ્રથમ હવાઈ મુસાફરી, પ્રથમ વિદેશ પ્રવાસ…પ્રથમ એ ઉત્સાહથી ઉભરાય છે. તેમાં નાવિન્ય પણ છે અને દૃષ્ટિ પણ.


ચૈત્રી શુકલ પ્રતિપદાનો આ દિવસ  વિશિષ્ટ એ રીતે છે કે બ્રહ્મપુરાણ અનુસાર આ દિવસે બ્રહ્માજીએ સમય અને વિશ્વનું સર્જન કરેલું. બ્રહ્માજી નવસર્જનના પ્રણેતા છે. નવું વર્ષ એ નવસર્જનની પ્રથમ પળ. પ્રથમ પળ એટલે જ મનમાં ઉત્સાહ, આનંદનો ફૂવારો તો તનમાં જોમ અને જોશ, કંઇક નવીન રાહને પામવા હૈયે હામ સાથે જ ભવિષ્ય તરફ ઉઠતા કદમ.

નવસર્જન એટલે શું? માનવજીવનમાં નવસર્જન એટલે કલ્પના અને પ્રયત્નોને સફળતાની પ્રાપ્તિ સુધી લઈ જવાની પ્રક્રિયા. સ્વપ્નો અને કલ્પનાની સવારી જીવનકથાને કેવો વળાંક આપી શકે તેની વાત કરતાં જ યાદ આવે એક સુંદર વાસ્તવિક જીવનકથા. હજુ ગઈ સદીની જ વાત….તે એક બેઘર કલાકાર હતો. તેને crazy mouse ના મોટા સપના હતા, જે કોઈને ગમતા ન હતા. તેણે ડિઝનીલેન્ડનું સર્જન કર્યું. જી હા, આ વાત છે વૉલ્ટ ડિઝની અને તેના સર્જનની. તેનું કુટુંબ એટલું ગરીબ હતું કે તે રોજના 1300 છાપાં વેચતો. આ બધા પૈસા તેના પિતા લઈ લેતા. તેના ભાઈઓ થાકીને ભાગી ગયા. જીવનની બધીજ મુશ્કેલીઓ, વિઘ્નોએ તેને વધુ મજબૂત બનાવ્યો. તેની 19 વર્ષની ઉંમરે તેણે પોતાના જીવનના સ્વપ્ન એવી એક એનિમેશન કંપનીની સ્થાપના કરી. પણ એક પણ કાર્ટૂન વેચવામાં નિષ્ફળ ગયો. એની કંપનીએ દેવાળું ફૂંકયું. ચાલતા શીખવું હોય તો પડીને જ ચાલતા શિખાય. હવે એક જૂના ગેરેજમાં તેણે એનિમેશન સ્ટુડિયો બનાવ્યો. પછીના પાંચ વર્ષ કોઈ કમાણી વગર જ પસાર થયા. છેવટે તેની એક ટૂંકી ફિલ્મ સફળ થઈ. પણ તેણે પોતાના જ પાત્રોના કોપિરાઇટનો હક ગુમાવ્યો. તે ભાંગી પડ્યો. તેને રહેવા માટે કોઈ જગ્યા ન હતી અને ખાવા માટે પણ સાંસા હતા. જો તમે કોઈ વસ્તુમાં માનતા હોય તો સંપૂર્ણ શ્રદ્ધા સાથે આગળ વધો. હવે તેણે એક નવા પાત્ર સાથે શરૂઆત કરી. પણ પ્રેક્ષકોને એ પણ પસંદ ન પડ્યું, છતાં તેણે બીજી ફિલ્મ બનાવી. તો એ માટે કોઈ વિતરક ન મળ્યો. છેવટે, તેના ત્રીજા પ્રયત્નમાં તેને સફળતા મળી. તેનું પાત્ર ‘મિકી માઉસ’ ખૂબ પસંદગી પામ્યું. “If you can dream it, you can do it.” તેથી તેણે પૂરી લંબાઇની એનિમેટેડ ફિલ્મ બનાવી. બધાએ તેને કહ્યું કે તે સફળ નહીં થાય. એમાં ત્રણ વર્ષ નીકળી ગયા, તેની પાસે પૈસા ખૂટી પડ્યા. તેને પોતાનું ઘર ગીરવે મૂકવું પડ્યું. ત્યાર પછી તેની ફિલ્મ ‘snowwhite & seven dwarfs’ ખૂબ સફળ બની અને અઢળક કમાણી કરાવી વૉલ્ટ ડીઝનીને 22 એકેડેમી એવાર્ડ મળ્યા અને 59 વાર નોમિનેટ થયા જે આજ દિન સુધી એક રેકોર્ડ છે. માટે એમ કહી શકાય કે નવસર્જન માટે જરૂરી છે સ્વપ્ન, ધીરજ, મહેનત અને હિમ્મત. આપણે પણ પાનખરની નિરાશાને ખંખેરી નવાં પર્ણોને પલ્લવિત કરીએ..

સૌને નવ વર્ષની શુભેચ્છાઓ….
वसंतस्यागमे चैत्रे
वृक्षाणां नवपल्लवाः |         
तथैव नववर्षेऽस्मिन्
नूतनं यश आप्नुहि ||

રીટા જાની
16/04/2021

૧૪ “જ્યાં ન પહોંચે રવિ ત્યાં પહોંચે કવિ” – અલ્પા શાહ

વૈશ્વિક કવિતાના ભાવવિશ્વમાં એક સફર…

નમસ્કાર મિત્રો,

એપ્રિલનો વાસંતી મહિનો એની મઝધારે પહોંચી ગયો છે. અહીંયા USAમાં તો હવે પુષ્પો અને પ્રકૃતિ જાણે મહોરી ઉઠવાની તૈયારીમાં હોય તેવું લાગે છે. ઝાડ અને છોડવાઓ ધીમે ધીમે પર્ણ અને પુષ્પોથી ઘેરાવા લાગ્યા છે. આ તો થઇ પ્રકૃતિના વાસંતી નવપલ્લવિત થવાની વાત… પણ મનમાં મ્હોરતી વસંત નું શું? મનમાં ખીલતી વસંત માત્ર મહિનાઓને આબદ્ધ ન હોય. આજે “જ્યાં ન પહોંચે રવિ ત્યાં પહોંચે કવિ” લેખમાળા અંતર્ગત, આ મનમાં મ્હોરતી વસંતને મહેકાવતી એક સુંદર બંગાળી રચનાને આપણે જાણીશું અને માણીશું. જેનું શીર્ષક છે একটুকু ছোঁয়া লাগে  અર્થાત “A Tender Touch” એટલેકે  “એ નાજુક સ્પર્શ…”. આ નાજુક રચનાના રચયિતા અને સ્વરકાર કવિવર શ્રી રવીન્દ્રનાથ ટાગોર છે. તમે તેની મૂળ બંગાળી રજુઆત અને અંગ્રેજીમાં અનુવાદ અહીં આ લિંક પર વાંચી શકશો. https://geetabitan.com/lyrics/rs-e/ektuku-chhnoa-laage-english-translation.html

કવિવરની આ રચનામાં તેમના વ્યક્તિત્વના એક જુદાજ પાસાની છાંટ જોવા મળે છે. હૈયાની ભીનાશ અને લાગણીઓની લીલાશને છતી કરતી આ રચનામાં, કવિવર એક પ્રેમી હૃદયની ઉર્મિઓને શબ્દો દ્વારા વહાવે છે. રચનાની શરૂઆતમાં કવિ આલેખે છે કે પ્રિયજનનો એક મૃદુ લાગણી ભર્યો બે ઘડીનો સ્પર્શ અને થોડા સ્નેહ નીતરતા અગંત શબ્દોજ કોઈના પણ હૃદયમાં વસંત ખીલવી જવા પર્યાપ્ત છે. આગળ વધતા કવિ લખે છે કે  પ્રકૃતિમાં ખીલતા પુષ્પોની માદક સુગંધ મહી,પ્રિયજનની ક્ષણિક હાજરી માત્ર અને માત્ર પ્રિયજનના રંગે રંગાઈ જવા પ્રયાપ્ત છે. અને છેલ્લે કવિ કહે છે કે પ્રિયપાત્રના  પ્રેમમાં એટલી  શક્તિ રહેલી છે કે તેનો ક્ષણિક ફકીરી સહવાસ પણ ભીતરના સપના જીવંત કરી મૂકે છે પછી ભલેને પછી એ સાથ છૂટી જાય પણ હૃદયમાં ઉઠતા સ્પંદનો અનંત કાળ સુધી થરકતા જ રહે છે ….

કવિવરની આ રચના ભાવનાત્મક દ્રષ્ટિએ અને સ્વરાંકનની દ્રષ્ટિએ રવીન્દ્રસંગીતની એક ઉત્તમ રચનાઓમાંની એક છે.આ કાવ્યના શબ્દે શબ્દમાંથી ઋજુતા ફૂટે છે. પ્રિયજન પ્રત્યેના હૃદયના સૌથી અંદરના ખૂણે ગોપિત ભાવો આ રચનામાં શાબ્દિક રીતે રજુ થયા છે. આ રચનામાં રહેલા ભાવપુષ્પો માત્ર વિજાતીય પ્રેમી-પ્રેમિકાના સબંધ પૂરતા મર્યાદિત નથી. કોઈ પણ સંબંધમાં એક મૃદુ લાગણી ભર્યો બે ઘડીનો સ્પર્શ અને થોડા સ્નેહ નીતરતા અગંત શબ્દોની આપ-લે હૃદયમાં વસંત ખીલવી જવા પર્યાપ્ત બની રહે છે. કહેવાય છે કે “Nothing is so healing as human touch”. આપણા ટેરવામાં પરમાત્માએ પ્રચંડ શક્તિ મુકેલી છે. એક સ્નેહભર્યો સ્પર્શ ક્યારેક કોઈકના જીવનની ગતિ અને દિશા બદલી શકે છે. મનોવિજ્ઞાન પણ આ વાતની વૈજ્ઞાનિક સાબિતી પૂરી પાડે છે. જોકે અત્યારે તો આપણે સૌ એક કપરા કાળમાં થી પસાર થઇ રહ્યા છીએ જેમાં આ સ્પર્શરૂપી મલમ પર પ્રતિબંધ લાગેલો છે… પણ માત્ર સ્પર્શ જ શા માટે? લાગણી ભર્યા બે શબ્દો કે એક નિર્દોષ સ્મિત કે પછી પારદર્શકતા થી કરેલી પ્રસંશાના પણ કોઈકના જીવનની પાનખરને વસંતમાં બદલી શકે છે. પછી ભલેને આજુબાજુની જે મોસમ હોય!  As Leo Buscaglia says, too often we underestimate the power of a touch, a smile, a kind word, a listening ear, an honest compliment, or the smallest act of caring, all of which have the potential to turn a life around. અને અત્યારની પરિસ્તિથીમાં તો આ ખુબ ખુબ જરૂરી બની રહે છે. ભલે રૂબરૂમાં તો હાલ શક્ય ના બને પણ ફોન દ્વારા સૌ સાથે જોડાયેલા રહી જ શકીએ છીએ…We have restrictions on touching other people, but there are no restrictions on keeping in touch… શું ખબર આપણો એક phone call કોઈકના મન હૃદયને વાસંતી વાયરાનો અનુભવ કરાવી જાય …

તો ચાલો આજે આ રચનાને એક મીઠ્ઠા અને ઋજુ ગીત તરીકે માણતા માણતા મારી કલમને વિરામ આપું છું.આવતા અઠવાડિયે એક બીજી વાસંતી કવિતા સાથે ફરી મળીશું.તમારા માર્ગદર્શન અને અભિપ્રાયોની અપેક્ષા સાથે…. 

– અલ્પા શાહ

અજ્ઞાતવાસ -૧૩

હિરેન માધવલાલ


ટીનાનાં હીટલર સ્વભાવનાં પપ્પા જ્યારે પાર્કમાં ચાલવા ગયાં ,ત્યાં ટીના સાથે દીલ્હી ગયેલ વ્યોમા સિવાયની ટીનાની બહેનપણીનાં પપ્પા મળી ગયાં અને તેમણે કહ્યું”,છોકરાઓ બહુ મઝા કરીને આવ્યાં નહીં?” અને તેમની સાથેની વાતમાં ટીનાનાં પપ્પાને ખબર પડી ગઈ કે બધાં બે દિવસ પહેલાં આવી ગયાં છે. પોતે ત્યાં કંઈજ બોલ્યા નહીં અને ગુસ્સામાં ત્યાંથી ઘેર પાછા આવ્યા. તે ઘરમાં પ્રવેશ્યાં ત્યારે તેમણે ટીનાની મમ્મીની વાતચીત પણ બહેન સાથેની સાંભળી લીધી હતી.
તેમણે ટીનાની મમ્મીને ગુસ્સા ભરેલ અવાજે ઘાંટો પાડીને કહી દીધું,” ટીનાને તો આપણાં છ ગામનાં પટેલનાં વેપારીનાં છોકરા સાથે જ પરણાવવાની છે.કોઈ નાટક કરતા એક્ટરનાં ત્યાં નહીં સમજી!ખબરદાર મને પૂછ્યા વગર રૂમમાંથી બહાર જવા દીધી તેને તો! ટીનાએ રડારોળ અને કેટલીય ભૂખ હડતાલ કરી પણ તેની તેના પથ્થર દિલ પિતા પર કંઈ અસર થઈ જ નહીં.


પરિસ્થિતિ મારા ધાર્યા કરતાં સાવ બદલાઈ ગઈ અને મારાં અમેરિકા જવાનાં છેલ્લા દિવસોમાં ટીનાને મળવાનું તો ઠીક પણ વાત કરવાનું પણ બંધ થઈ ગયું તેનાથી હું ખૂબ નિરાશ અને દુઃખી દુ:ખી થઈ ગયો હતો.મેં ટીનાનાં પપ્પાને એક બે વાર વાત કરવા ફોન કર્યો પણ તે કોઈરીતે વાત કરવા તૈયાર જ નહોતા.મને શું કરવું તેની કંઈ જ સમજ નહોતી પડતી. મનને શાંતિ મેળવવા એક દિવસ રેસકોર્સ પર જઈ બેઠો. તપાસ કરતાં જાણ્યું રીશેલ્યુ હજુ પાછો આવ્યો નહોતો.મારાં દિલની સાવ નજીકનાં રીશેલ્યુ અને ટીનાને મળ્યા વગર વાત કર્યા વગર છોડીને મારે અમેરિકા જવાનું હતું. જે મારાં માટે ખૂબ મુશ્કેલ હતું.


હું ઉદાસ થઈને ફરતો હતો અને એક દિવસ લિફ્ટમાંથી નીચે ઉતરતાં અમારી ઉપર રહેતાં પડિયા સાહેબ મળ્યાં. તેમને પ્લમ્બીંગનાં સ્પેરપાર્ટનો ધંધો હતો અને ભાઈખલ્લામાં તેમનું મોટું વેરહાઉસ હતું.એમને ખબર પડી કે હું અમેરિકા જઉં છું અને એમને એક્સપોર્ટનો બિઝનેસ કરવામાં રસ હતો તેવી તેમની વાતમાંથી ખબર પડી. મને પણ પેલા એક્સપોર્ટ માટે સેમ્પલ લીધાં હતાં,તેનાં ઓર્ડર અહીંથી કોઈ માલ મોકલે તેવી વ્યક્તિની જરુર હતી.ભાઈને પણ આ ધંધાની વાતમાં રસ પડ્યો.વિદ્યાનગરની કાકાની ફેક્ટરીના એક્સપોર્ટ ઓફીસર મિસ્ટર વેંકટરામનનો પણ સંપર્ક કર્યો.પડિયા સાહેબ,વેંકટરામન સર અને મેં મળી ‘દેશ વિદેશ એક્સપોર્ટ ‘ નામની કંપની કરી.જેથી હું અમેરિકા જઈ ભણવા સાથે ધંધો પણ કરી શકું.

આમ તો ભાઈ અને બહેનનાં નજીકનાં અને દૂરનાં બધાંજ સગાં ભાઈબહેન અને કઝીન્સ – કોઈ તેલની કે કાપડની મિલવાળા કે કાચની,કેમિકલ કે ટેક્ક્ષટાઈલની ફેક્ટરીવાળા.પણ મારી નજીક જ રહેતા બહેનનાં કઝીન સીસ્ટર ભારતનાં પહેલા દસ ઈન્ડસ્ટ્રીયાલીસ્ટમાંનાં એક.તેમને કાપડની ચાર પાંચ મિલ,કેમિકલની મોટી મોટી ભારતની નામી ઈન્ડસ્ટ્રીઓ અને એક્સપોર્ટનું પણ બહુ મોટું કામ.ભાઈ પાસે પણ તેમની જ એક બે એજન્સી પાર્ટનર શીપમાં ખરી,જેમાંથી જ અમારો ઘરખર્ચ નીકળતો.મેં એક્સપોર્ટની કંપની કરી એટલે ભાઈને થયું કે હિરેન માધવલાલ માસા જોડે નકુલની ધંધાકીય ઓળખ કરાવું તો ભવિષ્યમાં કામમાં આવે.એટલે માસીને કહી અમે માસાને મળવાનું નક્કી કર્યું.મારે અમેરિકા પણ જવાનું હતું એટલે અમને સૌને જમવા નિમંત્ર્યા.

પીનામાસી બહેનની કઝીન , પણ બહેન સાથે તેમને ખૂબ બનતું.ખૂબ દેખાવડા,પ્રભાવશાળી ,હંમેશા ડીઝાઈનર સાડી અને મોટા સોલીટેર હીરાથી લદાએલ દાગીના સાથે મોટી ગાડી અને ડ્રાઈવર સાથે તે અમારા ઘેર આવતાં. બહારથી ભપકો ભારે ,દુનિયા સમઝે,આ તો ભારતનાં પહેલી હરોળનાં કરોડપતિની પત્ની પણ તે હંમેશા અમારે ઘેર આવે ત્યારે બહેન પાસે ખાનગીમાં મન હલકું કરવા છાનામાનાં રડતાં મેં કેટલીય વાર જોયેલા. હું નાનો મને કંઈ સમજાતું નહીં અને બહેન કંઈ કહેતી નહીં.તેમનાં ત્યાં પાર્ટિમાં ભાઈ અને બહેન જ જતાં અને હું રુખીબા પાસે જ રહેતો.
તે દિવસે હિરેન માધવલાલની મોટી લાંબી ગાડી શેર્વોલેટ અમને તેમના ઘેર જમવા જવા માટે લેવા આવી.હું તો ગાડીને અંદર બેસીને જ ખુશ થઈ ગયો.અલ્ટ્રામાઉન્ટ રોડ પર ચાર માળનો ભવ્ય બંગલો.ડ્રાઈવરે પોર્ચમાં બારણું ખોલ્યું.અમે માધવલાલ હાઉસમાં પ્રવેશ્યા. હિરેન માધવલાલનાં ચાર ભાઈઓનાં ચાર માળ.હિરેનમાસા સૌથી નાના, સૌથી ઉપરના માળપર હિરેનમાસા રહે. લિફ્ટમાં પ્રવેશી બટન દબાવ્યું તો લીફ્ટ પહેલાં માળ પર જ અટકી ગઈ. ઉતરીને પાછા આવ્યા તો ખબર પડી કે દરેક માળની આગવી લીફ્ટ છે તે તેમનાં માળ પર તેમનાં ઘરમાં જ ખુલે.અમે બીજી લિફ્ટમાં બેસી ચોથે માળ પર ગયા
.

લગભગ ૨૫૦૦૦ સ્ક્વેર ફૂટનું વિશાળ સ્વીમીંગપુલ,મોટો ટેરેસ ગાડર્ન,ભવ્ય પીક્ચરનાં સેટ જેવું અદ્ભૂત ઈન્ટીરીયર.હું તો આભો બનીને બધું જોતો જ રહ્યો.અમે અંદર ગયા એટલે એક સરસ બેન્ચ પર બેસાડી સફેદ યુનિફોર્મ અને ટોપીવાળા માણસોએ અમારા બુટ કાઢ્યા. બીજા માણસે ગુલાબજળવાળા સુગંધીત પાણીથી અમારાં પગ ધોયા.ત્રીજાએ આવીને અત્તરનો છંટકાવ કર્યો.ત્યાં તો એક બાંધણીનો ફેંટો બાંધેલ કાકા અમને પ્રેમથી આવકારી દિવાનખાનામાં લઈ ગયાં.ભવ્ય કટગ્લાસનાં શેન્ડેલીયર્સ,વડીલોનાં પેઈન્ટીંગ,શ્રીનાથજીની પીછવાઈઓ,હું તો કોઈ રાજમહેલમાં ધૂસી ગયો હોય તેવું લાગ્યું.ત્યાં તો પીનામાસી ઠસ્સ્સાદાર પરિવેશમાં ,મોટો ચાવીઓના સોનાનાં ઝૂડાને સાડીમાં ખોસતાં અમને પ્રેમથી આવકારવા આવ્યા.માધવલાલ પરિવારની પરંપંરા મુજબ ભાઈ અને બહેન એમનાં વડીલ હોવાથી પગે લાગ્યાં.હું પણ માસીને પગે લાગ્યો.માસીએ મને ભેટીને ખૂબ આશિર્વાદ આપ્યા.

અમે બેઠાં એટલે ફેન્સી ઈમ્પોર્ટેડ ગ્લાસમાં કલીંગર,કીવી,ચેરી,પાઈનેપલ,લીચી,શેરડીનો રસ-જુદાજુદા દસ કલર કલરનાં જ્યુસ ,ચાંદીની ટ્રેમાં શેકેલા ખારા ડ્રાઈફ્રુટ અને ભાતભાતનાં બાઈટીંગ્સ આવ્યાં.હું તો શાહી ઠાઠમાઠ જોઈ જ રહ્યો હતો

થોડીવાર બેઠાં પછી,માસીએ કહ્યું,’પહેલાં જમી લઈએ.’ પછી શાંતિથી બેસીએ.ઘરતો એટલું મોટું હતું કે ખોવાઈ જવાય. એક વિશાળ ડાઈનીંગ રુમમાં મોટાં કોઈ જુદીજ મેટલમાંથી બનેલ ટેબલ પર જમવા બેસાડ્યાં.ત્યાં તો સિલ્કનાં ઝભ્ભામાં હિરેનમાસા આવ્યા,ભાઈએ મારી ઓળખાણ કરાવી હું પગે લાગ્યો.માસાએ મને ,ભાઈને બહેનને ખૂબ સન્માનથી આવકાર્યા. હું તો ડાઈનીંગ ટેબલ ઉપર લગાવેલ શેન્ડેલીયર અને ટેબલનાં ટોપને ધારીને જોતો હતો. માસી એ મને પૂછયું,”આ ટેબલનું ટોપ તને ગમી ગયું નહીં?” મેં ‘હા કહી’ એટલે માસીએ પૂછ્યું,’ તને મોંઘામાં મોંઘી કઈ ધાતુ ખબર છે.?’ મેં કહ્યું’ ગોલ્ડ,સિલ્વર અને પ્લેટીનમ,’ તો માસીએ કહ્યું’, આ પેલોડીયમનાં સ્લેબમાંથી બનાવેલ ટેબલ છે. પ્લેટીનમ અને ગોલ્ડ કરતાં પણ મોંઘી ધાતું.’ ચાંદીની થાળીવાડકીઓ અને સોનાની ચમચીઓ સાથે ડાઈનીંગ ટેબલ પર માસીએ સોનાની ધંટડી વગાડી એટલે દસ ટોપીવાળા સફેદ વસ્ત્રોમાં અનેક વાનગીઓ પીરસવાં આવી ગયાં.“ભાઈ ‘શીરો,રસગુલ્લા,ગુલાબજાંબું,કેસર જલેબી,ખીર,દૂધપાક,શ્રીખંડ,કેરીનો રસ- શું લેશો?”કચોરી,સમોસા,ઢોકળાં,ખાંડવી,બટાટાવડા,ભજિયા તેમજ પુરી,રોટલી,રોટલો,પરોઠું,થેપલું વિગેરે બત્રીસ જાતનાં પકવાન અન્નકૂટની જેમ પીરસાયાં.મેં તો આવું ઘરમાં કોઈ દિવસ જોયેલ નહીં એટલે બધું જોઈને જ ધરાઈ ગયો.જમીને શાહી મુખવાસ અને પાન આવ્યાં તો માસાએ કહ્યું,”જયદેવભાઈ તમે અને નકુલ મારી સાથે આવો મારી લાઇબ્રેરીમાં બેસીએ.”માસી બહેનને તેમનાં બેડરુમ પાસેનાં ફેમિલીરુમમાં લઈ ગયાં.

અમે હિરેનમાસા સાથે લાઇબ્રેરીમાં ગયાં તો તેમણે કોઈ બટન દબાવ્યું એટલે ચોપડીની રેંક ખસીને બાર ખુલ્યો.બારમાંતો અનેક એટ્રેક્ટીવ બોટલોમાં દુનિયા ભરનો મોંધામાં મોંઘો દારુ હતો.તેમણે ગોલ્ડ પ્લેટેડ ત્રણ ગ્લાસ લીધાં.ભાઈને પૂછ્યું “,નકુલ લેશે?” “ભાઈ કહે ,હા,ચાખશે?” મેં મારા જીવનમાં બીયર સિવાય ખાસ કંઈ પીધેલું નહીં. હિરેનમાસાએ તો ત્રણ ગ્લાસમાં Louis Xlll Remy Martin Cognac કાઢ્યો.માસાએ તો દીવાસળીની પેટી સળગાવી ગ્લાસમાં જરા ભડકો કર્યો અને તેને ટક કરતા એક જ ધુંટમાં ગટગટાવી ગયાં. ભાઈ તો ,એક સાવ નાનો સીપ લઈને બેસી રહ્યા હતાં.આવો કોનિયાક મને ક્યારેય ચાખવા નહીં મળે એટલેજ ભાઈએ માસાને મને જરા ચાખવા જેટલો આપવાનું કહ્યું હતું.મેં પણ માસાની કોપી કરતાં ગ્લાસ તેમની જેમજ ટંક કરીને ગટગટાવી દીધો.માસાએ તો બીજા એક બે પેગ લગાવ્યા. ભાઈતો એક બે સીપ લઈને બેસીને વાતો કરતા હતાં.મેં તો માસા સાથે બીજો પેગ પણ પીધો.


હવે જે થયું તે જોઈને મને થયું કે હું સપનું જોઉં છું કે સત્ય???? માસાએ ત્રણેક પેગ લગાવ્યા અને પછી બારનું એક બટન દબાવ્યું…..બાર આખો ખસી ગયો. બારણું ખુલ્યું અને ત્યાં પલંગ પર સ્લીવલેસ બ્લાઉઝ અને સિફોનની ચંપાઈ કલરની સાડીમાં,સુડોળ બદન,કાજળ ભરેલી સુંદર આંખો,હોઠપર તેમનાં સૌદર્યને ચાર ચાંદ લગાવતો તલ અને લોભામણી મુસ્કાન સાથે,દેશભરની જાણીતી સ્વરૂપવાન ,એક્ટ્રેસ નંદિની બેઠી હતી.
તેને મેં પીક્ચરમાં અને પોસ્ટરોમાંજ જોયા હતાં..માસાનાં ઘરમાં નંદિની!,આટલી મોટી,આટલી સુંદર એક્ટ્રેસ!!હું તો આભો બનીને જોતો જ રહ્યો!!!!!!


જિગીષા દિલીપ

એક સિક્કો – બે બાજુ :13) આ મેં સિક્કો ઉછાળ્યો ; હવેતારે શું કરવું છે!

“ શું કરવું તે અમને સમજાતું નહોતું ! દિલ કહેતું હતું કે કોરોનમાં સપડાયેલ મા નો મોં મેળાપ કરવા જવું જરૂરી છે ; અને દિમાગ દલિલ કરતું હતું કે આવી કપરી પરિસ્થિતિમાં સાહસ કરવું એ મુર્ખામી છે ! મગજ કામ કરતું નહોતું ; હું સખત ગભરાઈ ગયો હતો અને ભયંકર ટેનશનમાં હતો ! છેવટે એ નિર્ણય ભગવાન પર છોડવાનું વિચાર્યું !” અમારા એક મિત્ર અમને પોતાની અંગત વાત કહેતા હતા;
“ હવે ભગવાનને પૂછ્યું ; પણ એ બોલે તો યે કેવી રીતે બોલે ? શું આકાશવાણી થાય અને મને કહે કે જા, બેટા, જા , તેરી માઁ કો મિલને જા ; તુમ્હારા કુછ નહીં બિગાડેગા ઓર તુમ્હારા ભલા હોગા ?” અમારા એ મિત્ર રમૂજથી અમને વાત કહેતા હતા .
“ પણ પછી શું થયું ? કોણે તમને રસ્તો સુઝાડ્યો ?” મેં અધિરાઈથી પૂછ્યું .
“ ભગવાને !” મિત્રે કહ્યું ; “ મેં સિક્કો ઉછાળવાનું નક્કી કર્યું : હેડ આવે તો જવાનું . ને ટેઈલ પડે તો જવાનું નહીં !”
“ઓહ ! અને એટલે તમે ગયા , અને તમારી બા સાથે અંતિમ મેળાપ પણ થયો , બરાબરને ?” મેં અધિરાઈથી કહ્યું . એ ઘણી મુશ્કેલીઓ વચ્ચે પણ ભારત ગયા હતા અને બાને મળી શક્યા હતા , અને ત્યાર બાદ બાની વિદાય બાદ તેમનાં અંતિમ સંસ્કાર પણ કરીને પોતે પાછા આવી શક્યા હતા – મુશ્કેલીઓનો સામનો કરતાં કરતાં , માં પ્રત્યેની પોતાની ફરજ અદા કર્યાનો સંતોષ અને ગર્વ બંને દેખાતાં હતાં. માંડ માંડ હેમખેમ પાછા આવ્યાનો સંતોષ એમના ચહેરા પર સ્પષ્ટ વ્યક્ત થતો હતો . હા , માઁ ને ગુમાવ્યાનો અફસોસ પણ હતો જ . થોડું બોલ્યા ત્યાં એમનું ગળું ભરાઈ આવ્યું . અવાજ પણ ગળગળો થઇ ગયો .
‘હું કાયમ ભગવાનને પ્રાર્થના કરું કે હે ભગવાન , જયારે હું આ પૃથ્વી પર આવ્યો ત્યારે મારાં પહેલા શ્વાસ વેળાએ મારી મા મારી સાથે જ હાજર હતી ; જયારે એ છેલ્લા શ્વાસ લે ત્યારે મને પણ અચૂક મારી મા ની પાસે હાજર રાખજે , ભગવાન ! “
પણ જે મુશ્કેલીઓનો સામનો કરીને , પોતે ત્યાં પહોંચી શક્યા અને પાછા એવી જ મુશ્કેલીઓમાંથી માર્ગ કરતા પાછા આવી શક્યાનો આનંદ હતો તે આનંદ પણ અવર્ણનીય હતો !
મને વર્ષો પહેલાં જોયેલ હિન્દી ફિલ્મ “ શોલે “ યાદ આવી ગઈ !
અમિતાભ બચ્ચન અને ધર્મેન્દ્ર વચ્ચે કોઈ પણ નિર્ણય લેવાનો આવે ત્યારે અમિતાભ સિક્કો ઉછાળીને નિર્ણય લે છે. એટલી હદે , કે જયારે એક જણાને ડાકુઓ સામે લડવાનું છે અને બીજાએ સલામત જગ્યાએ ભાગી જવાનું હોય છે ત્યારે અમિતાભ સિક્કો ઉછાળે છે અને સિક્કાની સવળી બાજુએ હેડ – માથું – આવતા પોતે દુશમ્નો સામે લડવા રોકાય છે અને મિત્રને સલામત સ્થળે ભાગી જવા મોકલે છે !
ફિલ્મમાં આ સમગ્ર દ્રશ્ય એટલું તો ચોટદાર છે કે માત્ર એ દ્રશ્ય જોવા માટે પણ આપણને ફરી ફરીને એ ફિલ્મ જોવાનું મન થાય ( અને આ લેખ લખતાં પહેલાં અમે પણ એ જ કર્યું હતું !)
હા , જયારે કોઈ નિર્ણય લેવો કહું અઘરો હોય , જયારે બુદ્ધિ કામ ના કરે ત્યારે આપણે શસ્ત્ર હેઠાં મૂકીને નિર્ણય ભગવાન ઉપર છોડીએ છીએ : હે ભગવાન ! હવે તું કહે તેમ કરવા હું તૈયાર છું ! આવું પગલું લઉં? કે ના લઉં ?
જયારે કોઈ પરિસ્થિતેના પરિણામને બે શક્યતાઓ હોય – જયારે સારું , કે સાચું વિચારવાની શક્તિ ના હોય ત્યારે આમ સિક્કો ઉછાળી પરિસ્થિતિને ભગવાન ઉપર – કે નસિબ ઉપર છોડવા સિક્કો ઉછાળીએ છીએ , અને નિર્ણય લઈએ છીએ ! ‘ હવે હારું કે જીતું, તું જ મને તારજે ! ‘ એવો છૂપો ભાવ – એવી અરજ આ સિક્કો ઉછાળવાની પ્રક્રિયામાં છુપાયેલ છે .
પણ વાચક મિત્રો ! તમને યાદ હશે જ કે શોલે ફિલ્મમાં સિક્કો ઉછાળવા છતાંયે એ નિર્ણય ખરેખર ભગવાન ઉપર છોડવામાં આવ્યો નથી ! અમિતાભ ‘ જય’ નામનું પાત્ર ફિલ્મમાં એ નિર્ણય પોતાના હાથમાં જ રાખે છે અને ધર્મેન્દ્ર ‘વીરુ’ પાસે ભગવાનની મરજી છે તેમ કહીને પોતાનું ધાર્યું કરાવે છે ; અને એની ખબર આપણને – અને વીરુને પણ – અંતમાં પડે છે જયારે પેલો સિક્કો વીરુના હાથમાં આવે છે , એ સિક્કો જેની બંને બાજુએ હેડ -માથાનું જ ચિત્ર છાપેલું હતું !
કેવી અંચાઈ! કેવી મોટી બાજી અમિતાભ – જય – રમે છે !અને આપણે – એટલે કે વીરુ , કાંઈ કરી શકતાં નથી , કારણકે દુશમનોનો સામનો કરતાં કરતાં જયે પોતાનો પ્રાણ આપી દિધો હતો ….
‘સિક્કો ઉછાળીને નિર્ણય કરીએ’ એમ કહેવા પાછળ આપણી ભગવાનમાં શ્રદ્ધા સ્થાપિત કરીએ છીએ .. પણ , એ નિર્ણય અતિ મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાં જ લેવો જોઈએ . હા , રમત ગમતમાં કઈ પાર્ટી પહેલો દાવ લેશે , કે કઈ ટિમ ફિલ્ડિંગ ભરશે , કે કોના હાથમાં બોલ રહેશે વગેરે વગેરે નિર્ણય માટે સિક્કો ઉછાળવાનું વલણ બરાબર છે .
અમારા પેલા મિત્રને મેં આશ્ચર્યથી પૂછ્યું ; “ શું તમે આવડો મોટો નિર્ણય – કોરોના હોવા છતાં મારે દેશમાં જવું છે અને અંતિમ શ્વાસ લેતી માઁ ને મળવું છે – એવો રિસ્કી રસ્તો સિક્કો ઉછાળીને કર્યો ?” મેં પૂછ્યું ; “ તમને ખબર છે કે એ મુસાફરીમાં ક્યાંક તમને કોરોના થઇ ગયો હોત તો ? રસ્તામાં તમને ક્યાંક રોક્યા હોત અને ફરજીયાત બે અઠવાડિયા બાંધી રાખ્યા હોત , કોરન્ટીન કરવા રોકી રાખ્યા હોત તો ? માત્ર સિક્કાએ હેડ કે ટેઈલ બતાવ્યા એટલે જ તમે નક્કી કર્યું કે હવે સાહસ કરવા દે ?” મારી શંકાનું સમાધાન થતું નહોતું !
“ ના , સાવ એવું નહોતું .” મિત્ર બોલ્યા; “ મારે જવું હતું , ને મારે જવું જ હતું ! પણ , સિક્કો એક જાતનું બહાનું હતું – મારે મારાં કુટુંબનાં અન્ય સભ્યોને પણ સમજાવવાનાં હતાં. હેડ પડશે તો જઈશ – ટેઈલ હશે તો મુલતવી રાખીશ , બસ?- મેં એ સૌને કહ્યું હતું .. મારાં સદભાગ્યે સિક્કો ઉછાળ્યો અને હેડ આવ્યું ,પણ ટેઈલ હોત તો પણ મેં જવાનું નક્કી જ કરેલું .. એમણે કહ્યું !
જો કે એક વખત બનાવ બની ગયા પછી આપણે શું કર્યું હોત તે વિચારવું કેટલું સાચું છે , તે કોણ કહી શકે ? આવી જ રીતે દીકરાને ઘેર પુત્ર જન્મ થતાં , પ્રથમ પૌત્રનું મોં જોવા બોસ્ટનથી ન્યુયોર્ક ગયેલ અને કોરોનમાં જાન ગુમાવનાર મિત્ર વિષે હવે તેનો અફસોસ કરતાં મિત્રપત્ની ને પૂછી જુઓ ! આ લખું છું ત્યારે અમારાં મિત્ર પોતાના નાના ભાઈના કોરોનમાં ગુજરી જવાના સમાચાર આપે છે ,કહ્યું ; ‘ અમારી બેનને ત્યાં વિવાહ પ્રસંગે બધાં ભેગાં થયેલ ; જવું કે ના જવું એમ વિચારતાં લાગ્યું કે થોડી વાર જવામાં કાંઈ વાંધો નથી . માસ્ક પહેરીશું વગેરે વગેરે .. અને ઘણા બધાં ને કોરોના થયો તેમાંથી આ ભાઈ ગુજરી ગયો ..
દરેક સિક્કાની બે બાજુ હોય છે ; પણ જયારે પરિસ્થિતિ અંતિમ ચરમ સીમાએ પહોંચે છે ત્યારે એની બીજી બાજુ તપાસવા વ્યક્તિમાં શ્વાસ ખૂટે ત્યારે સિક્કાને કોઈ બાજુ જ હોતી નથી – કારણ કે સિક્કો જ રહેતો નથી !
( ઉપર જણાવેલ ત્રણે ત્રણ પ્રસંગ સત્ય ઘટના ઉપરથી લીધા છે )

૧૩-વાર્તા અલકમલકની-રાજુલ કૌશિક

મનનો માણીગર

૧૨- વાર્તા અલકમલકની – ‘મનનો માણીગર’ના અનુસંધાનમાં આગળ વાંચો ભાગ -૨

જીવનસાથી તરીકે સુધા મોતીની પસંદગી નહોતી એ વાત સુધા માટે સ્વીકારવી અઘરી હતી. એના મનમાં સતત મોતીના વિચારો છવાયેલા રહે છે. ક્યારેક એવું બને કે કોઈ વ્યક્તિ સતત જેના વિશે વિચાર્યા કરે એના સુધી એના મનની વાત પહોંચતી હશે. સુધાની મનઃસ્થિતિ મોતી સુધી પહોંચે છે અને એક દિવસ સાચે જ મોતી આવીને સુધાને મળે છે. એ દિવસથી સુધાનું જીવન બદલાઈ જાય છે અને એ દિવસથી સુધાના તેવર બદલાઈ ગયા.

********

હવે સુધાના ચહેરા પર ઉદાસીના વાદળના બદલે ખુશીની વીજળી ચમકવા માંડી. એની આંખો અને ભાવમાં છલોછલ આત્મવિશ્વાસ વર્તાવા માંડ્યો. સાવ ચૂપચાપ રહેતી સુધાનું મૌન પણ જાણે બોલકું બન્યું.

મા-બાપે પરાણે શોધેલા યુવકોને હવે એક પણ કારણ આપ્યા વગર સુધા નાપસંદ કરવા માંડી. પચ્ચીસ વર્ષની સુધાના બદલાયેલા વર્તનથી મા-બાપ વધુ ચિંતામાં અટવવા માંડ્યા. સુધાના આવા વર્તન પાછળ કોઈક પુરુષ તો છે, પણ કોણ છે એની બંનેમાંથી કોઈને ખબર નહોતી પડતી.

સમય પસાર થતો ગયો, દિવસો, મહિનાઓ, આખું વર્ષ પસાર થઈ ગયું. મોતીનું પણ લગ્ન થઈ ગયું અને પછી તો વર્ષો પસાર થતાં ગયાં તેમ છતાં મોતીને સુધા રોજેરોજ મળતાં રહ્યાં. મોતીને મળીને સુધા વધુને વધુ નિખરતી ગઈ. પચ્ચીસની સુધા પાંત્રીસની થઈ. મોતી એને લગ્ન કરી લેવા કહેતો.

“કેમ, પછી મારે તને છોડી દેવાનો?”

“પણ મેં તારી સાથે લગ્ન નથી કર્યા તો તને પૂરો હક છે અન્ય સાથે લગ્ન કરવાનો.” મોતી એને સમજાવતો.

“તો શું થયું, લગ્ન વગર પણ હર ક્ષણ તું મારો છું, તારો સમય મારો છે. મારે બીજું શું જોઈએ?” મોતી હસી પડતો.

“હા, એ વાત સાચી, તું જ્યારે જ્યાં મન થાય ત્યાં બોલાવી લે છે અને હું આવી જઉં છું. લવર્સ લેન, ફિલ્મ, રેસ્ટોરાં.”

“પહેલાં તો તું આવો નહોતો.” સુધા એની વાત વચ્ચેથી કાપીને બોલતી.

“શરૂમાં મને ક્યાં પ્રેમ હતો અને તારો પ્રેમ સમજવામાં મને સમય લાગ્યો એ વાત સાચી. મોતી એને હળવો સ્પર્શ આપતા બોલ્યો અને સુધાના રોમેરોમમાં કંપન ઉઠ્યું.

રોજના આ મિલનથી સુધા ખીલતી ગઈ. ઉંમર વધવાની સાથે એની યુવાની વધુ ખીલતી ગઈ. એના હોઠ પર સતત સ્મિત અને આંખોમાં સુખ છલકાતું. એને સ્ટેનોની નોકરી મળી, પગાર વધ્યો, સરસ ઘર લીધું, ખુશહાલ અને આરામદાયી જીવન બની રહ્યું.

મા-પિતાનું અવસાન થતાં સુધા એકલી પડી ગઈ પણ હવે એ એકલી ક્યાં હતી? એ વધુ સ્વતંત્ર બનતી ગઈ. ભાલ પર બિંદી, સેંથીમાં સિંદૂર, સુહાગની હર નિશાની એના પર ઉમેરાતી ગઈ. સૌને ખબર હતી કે કોઈક તો છે, કોઈ એને મળવા આવે છે પણ કોણ એની કોઈને ખબર ન પડી. હવે સુધા અને મોતીને બહાર મળવાની જરૂર નહોતી. જગત આખું નિંદ્રામાં સરે એ પછી મોતી એને મળવા આવતો. એ દિવસે સુધાનો ચાલીસમો જન્મદિન હતો. ગજબની મદહોશીમાં રાત પસાર થઈ. મોતી હંમેશા એ બ્રાઉન સુટમાં જ આવતો. એ પહેલાં પણ સોહામણો હતો અને આજે પણ એટલો જ સોહામણો લાગતો હતો, ફક્ત એના કાન પાસેના વાળમાં જરા સફેદી ધાર પકડાઈ હતી પણ એનાથી તો એ વધુ ધ્યાનાકર્ષક લાગતો. સુધા એની પર વારી જતી.

સુધાના પચાસમા જન્મદિને પણ એ જ બ્રાઉન સુટ પહેરીને આવ્યો હતો. હવે એના હાથમાં સુધાને ભેટ આપેલી વૉકિંગ સ્ટિક રહેતી. એનાથી મોતી વધુ દિલકશ લાગતો અને સુધા અતિ સુંદર.. મોતીને જોઈને સુધાના દિલના તાર રણઝણી ઉઠતાં. લગ્ન વગર એ એની વધુ નજીક થતી ગઈ. એમનો સંસાર હંમેશા મહેકતો, ચહેકતો રહ્યો.

હવે સુધા હેડ સ્ટેનો બની ગઈ પણ એની ઓફિસમાં એક ઘટના બની. એનો મેનેજર બદલાયો.

તપેલા તાંબા જેવો વાન, બદસૂરત ચહેરો, હંમેશા જાણે નશામાં હોય એવી આંખો, મોટું નાક, લટકી ગયેલા ગાલ, આંખો, બોલે તો તળાવના દેડકા જેવો સૂર. હેડ સ્ટેનો હોવાના લીધે સુધાને આખો દિવસ નવા મેનેજરની કેબિનમાં બેસીને કામ કરવું પડતું જે એને ક્યારે નહોતું ગમતું. એને જોઈને સુધાને સતત એવું લાગતું કે એને ક્યાંક જોયેલો છે. ક્યાંક એ મળી છે. ક્યાં એ યાદ નહોતું આવતું. એની કોઈ એક હિલચાલ એવી હતી જે પિતાના કોઈ મિત્રના પરિવારમાં, ભાઈના ભાઈબંધોમાંથી કે કોઈકને મળતી આવતી જે સુધાને બેચેન બનાવી દેતી.

એ દિવસે પહેલી તારીખ હતી. મેનેજર પગારપત્રક લઈને બેઠો હતો. આજે એણે સુધાને રોકી હતી. કેબિનના કબાટમાંથી એણે વ્હિસ્કીની બોટલ કાઢી. એક ગ્લાસમાં પેગ ભર્યો અને નિરાંતે પોતાની ખુરશીમાં ગોઠવાયો. સુધા અકળાઈ. મેનેજરે હળવેથી એના હાથને સ્પર્શ કર્યો. સુધા છળી ગઈ. એની ચિંતા કર્યા વગર મેનેજર બોલ્યો,

“આજે તારી ફાઈલ મારા હાથમાં આવી તો ખબર પડી કે તું આ ઓફિસની સૌથી જૂની અને ઉચ્ચ પગારદાર વ્યક્તિ છો. તારું નામ સુધા છે ને?”

સુધાને નવાઈ લાગી, આટલા સમયથી કામ કરે છે અને આજે નામ પૂછે છે?

“તારા પિતાનું નામ જીવન રામ છે?”

હવે સુધાને ચીઢ ચઢી. ફાઈલમાં બધો ઉલ્લેખ છે અને આ માણસ કરે છે શું? એ બહાર નીકળવા ખુરશીમાંથી ઊભી થઈ.

“બેસ, બેસ સુધા, મેનેજરે વિનંતીના સૂરમાં કહ્યું. “તું તારા પિતા સાથે જિનદાં મહોલ્લામાં રહેતી હતી ને?”

“હા,” એકાક્ષરી જવાબ આપીને સુધા ચૂપ થઈ ગઈ.

“હું એક દિવસ તારા ઘેર આવ્યો હતો, તને જોવા, તારી સાથે વાતો કરી હતી. પહેલાં મેં તને જોઈ ત્યારે તું આવી ખૂબસૂરત તો નહોતી. સાવ મામૂલી દેખાતી હતી.”

“ક્યારે?” સુધાએ અકળાઈને પૂછ્યું. એને આ બદસૂરત મેનેજરની સામે વધારે બેસવાની જરાય મરજી નહોતી.

“હું મોતી છું.”

સુધા સ્તબ્ધ.

“તારી સાથે લગ્ન ન કરીને મેં મારી બદનસીબી વહોરી લીધી. હું સમજી શકયો નહીં કે બાહ્ય દેખાવની અંદર એક અલગ વ્યક્તિત્વ હોય છે એ હું સમજી શક્યો નહોતો. હું યુવાન હતો, આકર્ષક હતો સાથે ગોરા રંગ અને દોલતનો લોભી હતો. મારી પત્ની ગોરી ચામડી અને દોલત લઈને આવી હતી પણ એ બદમિજાજ, મગરૂર તો હતી જ સાથે બેવફા પણ નીકળી. થોડા વર્ષોમાં પાંચ સંતાનો થયાં પણ એમાંના મારા કેટલા એ મને ખબર ન પડી. મારી વ્યથા ઓછી કરવા હું શરાબ પર ચઢ્યો. અન્ય સ્ત્રીઓ પાસે જવા માંડ્યો. ધીમે ધીમે શરાબનું ઝેર, બીમારી મારા શરીરમાં ફેલાવા માંડ્યાં. ઉંમર કરતાં હું વહેલો ઘરડો થઈ ગયો. હવે તો એ મરી ગઈ છે પણ મારી આંખો ખુલી ગઈ. વાંક મારો હતો કે મેં એક હીરાને પત્થર સમજીને છોડી દીધો અને કથીર હતું એને સોનું માનીને સ્વીકારી લીધું. હું જીવનભર પ્રેમ માટે તરસતો રહ્યો. તું મારી સાથે લગ્ન કરીશ, તું મને એ પ્રેમ આપીશ જેના માટે આખું જીવન વલખાં મારતો રહ્યો.” મોતી શરાબનો ગ્લાગ હાથમાં પકડીને બોલતો રહ્યો અને સુધા એને ફાટી આંખે જોતી રહી. સુધાને ચીસો પાડીને કહેવું હતું કે,

“હવે, બદસૂરત બનીને, ભયંકર બીમારીઓનો શિકાર બનીને તું આવ્યો? તને ક્યાં ખબર છે કે આખું જીવન મેં તને સમર્પણ કરી દીધું. મારી જુવાની તારી પર ઓવારી દીધી. તારા વિચારોમાં રાચતી રહી. તારા એક સ્પર્શ માટે, એક નજર હું મરી પડતી. આખું જીવન એકલી તારી છાયા સાથે ચાલતી રહી. અંધારા પાર્કોમાં બેસી રહી, જાતે પૈસા ખરચીને તારી પાસેથી સાડીઓની ભેટ લેતી રહી. બાજુની સીટ ખાલી રાખીને તારી સાથે ફિલ્મો જોતી રહી, મારું કુંવારું જીવન તારા નામ પર કરી દીધું, તારા નામની ચૂડી-ચાંદલો કર્યા, સેથાંને સિંદૂરથી સજાવ્યું. ક્યારેય તારી પાસેથી કશું ન માંગીનેય ઘણું બધું મેળવતી રહી, કેટલી ખુશ હતી, કેટલી મગ્ન હતી હું મારામાં અને તારા વિચારોમાં, ન તારી પાસે શાદી કે સુહાગરાતની માંગણી કરી કે ન સંતાન સુખની વાત કરી અને તેમ છતાં હું બધું જ માણતી રહી. બસ એક તારો ખ્યાલ, તારો વિચાર જે સતત મારામાં જીવ્યો એને હું સાથે લઈને ચાલી અને હવે તું મારા રચેલા સ્વર્ગને નરકની ચિતામાં હોમવા આવ્યો?”

પણ સુધા મોતીને કશુંજ કહી ન શકી. એ ટેબલ પર માથું ઢાળીને રડતી રહી, રડતી રહી. મોતી  એના હાથનો સ્પર્શ કરવા ગયો તો ગુસ્સાથી એનો હાથ ઝટકાવીને ઊભી થઈ બહાર નીકળી ગઈ. મોતી એને બોલાવતો રહ્યો પણ એ ભાગતી રહી. રસ્તા પર અંધારું હતું., એ અંધારામાં પણ ભાગતી રહી. અટક્યા વગર એ આસિફ અલી પાર્કમાં પહોંચી જ્યાં એણે મોતી સાથે કલાકો પસાર કર્યા હતા એ બેંચ પર જઈને બેઠી, ખૂબ રડી.

“વ્યર્થ છે, બધું જ વ્યર્થ છે. હવે મારા સપનાનો રાજકુંવર, મારા મનનો માણીગર ક્યારેય નહીં આવે…”

અને એ હવે એક વિધવા છે એવી ખાતરીથી, એવી નિશ્ચલતાથી એણે પોતાના ભાલેથી સુહાગનો ચાંદલો અને સેંથીમાંથી સિંદૂર ભૂંસી નાખ્યું. બેંચ પર હાથ પછાડીને ચૂડીઓના ટુકડે ટુકડાં કરી નાખ્યાં.

મન્ટોના સમકાલિન એવા, પ્રગતિશીલ વિચારધારા ધરાવતા હિંદી, ઉર્દૂ કથાકાર કૃષ્ણ ચંદરની વાર્તા’ શાહજાદા’ પર આધારિત ભાવાનુવાદ.

Rajul Kaushik
http://www.rajul54.wordpress.com

HopeScope Stories Behind White Coat – 13/ Maulik Nagar “Vichar”

By:Maulik Nagar “Vichar”

આજે હરખનો ઉત્સવ હતો. નવાં નક્કોર કપડાની જેમ ઘરનાં એકેએક સદસ્યના ચહેરા પણ ચળકતાં હતાં. બધાં જ લોકો ઘડિયાળના કાંટાની સામે ટાંકીને બેઠાં હતાં. બધાંની લાડકી ખુશાલીને આજે નાતનાં પ્રતિષ્ઠિત શૈલેષભાઈને ત્યાંથી સગપણ માટે જોવાં આવવાનાં હતાં. લગભગ ફાઇનલ જેવું જ હતું, પણ ગુજરાતી એ ગુજરાતી, ગુજરાતીઓને રીતરિવાજો અને મુહૂર્તના પગલે ચાલવું એ તો ગળથૂથીમાં હોય.
“દીદી, આજે તો તું દુલ્હન લાગે છે. તને રોજ વ્હાઇટ કોટમાં જોઈને તો અમે લોકો પણ કંટાળી ગયાં હતાં. જીજુ તો તારી અદાઓના ઇન્જેક્શનની જાળમાં ફસાઈ જ જવાનાં છે!!” ઉંમરમાં લગભગ સમોવડા ખુશાલીનાં નાના ભાઈ જીગરે ખુશાલીની ટાંગ ખીંચાઈ જેવી ચાલુ કરી અને ડોર બેલ વાગ્યો.
બધાં એક સામટા ઊભાં થઇ ગયાં. ખુશાલીના પપ્પા દિનેશભાઈ એ દરવાજો ખોલ્યો અને શૈલેષભાઈ અને પરિવારને આવકારો આપ્યો.
ખુશાલીને જોતાંની સાથે જ પ્રિયમને લાગ્યું કે બાયોડેટામાં જાણે અધૂરી ડેટા એન્ટ્રી કરી હોય. ખુશાલીના હસમુખા ચહેરા વિષે બાયોડેટામાં ક્યાંય ઉલ્લેખ ન હતો. નાજુક પાંપણ કે ઘુમ્મરિયાં વાળ વિશે કે ચા આપતી વખતે નિહાળેલ લીસ્સા પોચાં સ્પર્શનો પણ ઉલ્લેખ બાયોડેટામાં ક્યાંય ન હતો.
ખુશાલી અને પ્રિયમના પરિવારવાળા તો વાતોએ વળગી ગયાં હતાં. જોતજોતામાં તો બે પરિવાર એક થવાની દિશામાં જઈ રહ્યાં હતાં. ખુશાલીનો ભાઈ જીગર પણ આજે ફૂલ ફોર્મમાં હતો. એક તો બહેનના લગ્નમાં બધી જ તૈયારીઓ એણે કરવાની છે એનો આનંદ હતો અને પ્રિયમની નાની બહેન રિદ્ધિ તરફથી મળતાં આંખનાં સિગ્નલ એ બીજું કારણ હતું.
પ્રિયમની મમ્મી દિશાબેનથી રિદ્ધિ અને જીગરની આ આંખોનો વાર્તાલાપ છાનો ના રહ્યો. એમનાં મનમાં પણ હરખની ગલીપચી ચાલુ થઇ ગઈ આ તો બોનાન્ઝા ઑફર મળી ગઈ. દિશાબેને બધી વાત બાજુ પર મૂકીને રિદ્ધિનું પ્રમોશન ચાલુ કરી દીધું. શૈલેષભાઈને અણસાર આવી ગયો કે દિશાબેન કઈ દિશામાં જઈ રહ્યાં છે.
રિદ્ધિ દેખાવે તો રૂપાળી હતી, ભણેલી ગણેલી પણ હતી, આ સગપણ થાય તો બંને પરિવાર માટે કાંઈ ખોટું લાગતું ન હતું. જીગર પણ હવે કોલેજ પતાવીને પપ્પાના ધંધે બેસવાની તૈયારીમાં જ હતો એટલે એનાં પણ માંગા આવવાનાં ચાલુ થઇ ગયાં હતાં. રિદ્ધિને જોઈને જીગરનાં મમ્મી પપ્પાને પણ થયું કે “બગલમાં છોકરું અને ગામમાં ઢંઢેરો.” શૈલેષભાઈને આ સગપણમાં રસ ઓછો લાગતો હતો એટલે જયારે જયારે પણ દિશાબેન રિદ્ધિની વાત કરે ત્યારે એ તરત જ વાત બદલવાની કોશિશ કરે. એમનાં મોંઢા પર અણગમો સાફ દેખાતો હતો.
ખેર, પ્રિયમ અને ખુશાલીનાં ગોળધાણા અને લગ્નની તારીખની ચર્ચા કરી બંને પરિવારે મોઢું મીઠું કર્યું અને પ્રિયમના પરિવારે ત્યાંથી રજા લીધી.

લગ્નના દિવસો નજીક આવ્યાં, પ્રિયમ અને ખુશાલી પણ એક બીજાંની નજીક આવ્યાં. અરેન્જ્ડ મેરેજ હોવાં છતાં બંનેના સંબંધમાં બહુ જ જલ્દી પ્રેમ સંબંધ પણ કેળવાઈ ગયો.
વાજતે ગાજતે, પાંચ-પાંચ દિવસોના પ્રોગ્રામ કરીને ધામધૂમથી બંને પરિવારોએ લગ્નને ઉત્સવ બનાવી દીધો.

ખુશાલી મનોચિકિત્સક ડૉક્ટર હતી એટલે બધાંના મન કઈ રીતે જીતવા તે તેને બખૂબી આવડતું હતું. ખુશાલી અને પ્રિયમને એકબીજાનો સંગાથ પ્રિયમય અને ખુશખુશાલ લાગવાં લાગ્યો. ખુશાલી અને રિદ્ધિ ભાભી નણંદ નહીં પણ મિત્રો હોય તેમ જ લાગતું હતું. દિશાબેને પણ જીગર અને રિદ્ધિનાં સગપણ માટે ખુશાલીને અનેક વખત આડકતરી રીતે વાત કરી હતી. દિશાબેનને સમય અને સંજોગ સાથ ન હોતા આપતાં.
સમય જતા શૈલેષભાઈ અને દિશાબેન પણ હવે નવી પેઢીની રાહ જોવામાં લાગી ગયાં અને જવાબદારી વધે એ પહેલાં બાકી રહેલાં દેશ દુનિયાનાં પ્રવાસ પતાવી લેવાનો નિર્ણય કર્યો. શૈલેષભાઇ અને દિશાબેન તો ખુશીઓના વહાણમાં વહેતાં વહેતાં હોલીડે પર નીકળી ગયાં.
ખુશાલી પણ પોતાનો પ્રોફેશન અને પર્સનલ બંને સમય બખૂબી મેનેજ કરતી હતી. સાસુ સસરા બહાર ગયાં પછી ઘરનાં બધાં જ કામ એ અને રિદ્ધિ બંને જાતે જ કરતા હતા. કોઈક દિવસ રિદ્ધિ નવી રેસિપી શોધી લાવે તો કોઈક દિવસ ખુશાલી નવી રેસિપી બનાવે.
સાંજનો સમય હતો, પ્રિયમ ઘરમાં પ્રવેશ્યો અને જોયું તો ઘરમાં સાવ અંધારું હતું. લાઈટ ચાલુ કરી તો કિચન પાસે લોહીનાં ધબ્બા દેખાયા. પ્રિયમે જોરથી ખુશાલીનાં નામની ચીસ પાડી. હાથમાં મલમપટ્ટીનો સામાન લઈને રિદ્ધિ બહાર આવી અને કહ્યું, “ડોન્ટ વરી ભાઈ, આતો હું અને ભાભી જમવાનું બનાવતાં હતાં અને હું શાક સમારતી હતી, મારાં હાથમાં ચપ્પુ હતું અને ભાભી ફર્યા અને ભૂલથી એ ચપ્પુ એમને કમરમાં ઘસાઈ ગયું.”, “ભાભી જ મને ડ્રેસિંગ કરતાં શીખવાડે છે. તમે ભાભી પર ચિડાશો એટલે એ બહાર નથી આવતાં.”
‘ખુશી…પ્લીઝ કમ આઉટ…’ પ્રિયમે પ્રેમથી પોકાર કરી.
ત્રણે જણ સાથે જમ્યાં અને “ગુડ નાઈટ, જય શ્રી કૃષ્ણ” કહી પોતપોતાનાં રૂમમાં સૂવા ગયાં.
‘ખુશી, હવે આપણે બેબી પ્લાન કરી દેવું જોઈએ.’ જમવાનો ઓડકાર હજી આવ્યો ન હતો અને પ્રિયમ અને ખુશાલી પ્રેમની મિજબાની લઇ રહ્યાં હતાં.
‘મારાં ગ્રહો હમણાં સારાં નથી ચાલતાં લાગતાં, થોડો સમય થોભી જાઓને પ્રિયમ.’ ખુશાલીનાં અવાજમાં છૂપે છૂપે ક્યાંક કોઈક વાતનો ડર હતો.
‘ગ્રહ…!!!’, કેમ શું થયું?’
‘પ્રિયમ ખબર નહીં પણ ગઈ કાલે બહાર હું કપડાં સૂકવતી હતી તો ઉપરથી પેલું મોટું કૂંડું મારી બાજુમાં જ પડ્યું. જો હું એકાદ ઇંચ પણ આમતેમ હોત તો એ મારું માથું ફોડી નાખત.’ આજે આ ચપ્પુ વાગ્યું, મમ્મી પપ્પા ગયા એ દિવસે હું માળીયે ચડી હતી, ત્યારે પણ હું સીડી પરથી પડી ગઈ હતી.’
‘આ તો બધું જોગાનુજોગ હોય. કાંઈ વાંધો નહીં ખુશાલી, તને જેમ ઠીક લાગે તેમ.’
સવારમાં રિદ્ધિ ક્યાંય દેખાઈ નહીં, બે ત્રણ બૂમો પાડી ક્યાંયથી રિદ્ધિનો પ્રતિસાદ ન મળ્યો. ભાભીને લાગ્યું કે જરૂર રિદ્ધિ છુપાઈને જીગર સાથે ફોન પર ખપાવતી હશે. રંગે હાથ પકડવા માટે બધાં જ રૂમ ચેક કરી લીધાં. અંતે ધાબે જોવાં ગઈ, ત્યાં તો રિદ્ધિને જોઈને એનું હસવાનું રોકાયું જ નહીં.
‘અરે આ શું કરે છે, તારાં ગાલ તો જો કાળા મેશ જેવાં થઇ ગયાં છે, કેટલો કાર્બન ચોંટ્યો છે.’
‘હાસ્તો ભાભી, તમે જ કીધું છે ને કે ઘરનું બધું કામ આપણે જાતે જ કરીશું એટલે આ ગીઝર રિપેર કરતી હતી.’ બંને જણાએ એક બીજાની ટાંગખીચાઈ કરી અને નીચે આવ્યાં.
રિદ્ધિ થોડી વારમાં આવું છું કહીને બહાર ગઈ. ખુશાલી પણ એની ઓનલાઇન કન્સલ્ટન્સીનું કામ પતાવી, ન્હાવાના વિચાર સાથે બધું આમ તેમ ગોઠવવાં લાગી. રિદ્ધિના રૂમમાં સાફસફાઈ કરતા એક સ્કેચ બુક નજરે પડી. મનમાં વિચાર્યું કે રિદ્ધિ પોતે ચિત્રો દોરે છે એવી વાત ક્યારેય કરી નથી. આઉટ ઓફ ક્યુરિયોસિટી એણે સ્કેચ બુકનું મુખ્ય પાનું ફેરવ્યું અને જોતાંની સાથે જ હાથ કાંપવા લાગ્યાં. કબાટના એકેએક ડ્રોઅર ફેંદી નાંખ્યાં.
તરત જ એણે પ્રિયમને ફોન કર્યો. સઘળી વાત કરી અને ઘરે તુરંત જ આવી જવા જણાવ્યું.
ટેલિફોનિક ટોક ઉપરથી એક પણ મિનિટ વિલંબ કર્યા વગર પ્રિયમ ઘરે આવી ગયો. સ્કેચબુક જોઈને એનાં પગ નીચેથી જમીન ખસી ગઈ.
પહેલાં પાના પર એક સુંદર છોકરી ઘરનાં ઓટલા ઉપર વાળ ઓળતી હતી, ધાબાની પાળી પર વાંદરું બેઠું હતું અને એ વાંદરું પાળી પર મૂકેલા કૂંડાને ધક્કો મારતું હોય એવું ચિત્ર દોર્યું હતું.
પાનું ફેરવતાં બીજાં પાના પર એક ધારદાર ચપ્પુ દોર્યું હતું અને એક બાજુમાં લોહીથી લથબથ એક સુંદર સ્ત્રી અને સાથે કપાઈ ગયેલી આંગળીઓ હતી.
પાનું ફેરવતાં ત્રીજું એક ચિત્ર નજરે પડ્યું જેમાં ભોંય પર પડેલી એક સ્ત્રી હતી, આડી પડી ગયેલ સીડી હતી અને બીજી સ્ત્રી એનાં પર હસતી હતી.
આગળ બીજું એક ચિત્ર હતું જેમાં બાથરૂમનું દ્રશ્ય હતું, જેમાં એક સ્ત્રી ફસડાઈને ભોંય પર પડેલી હોય છે અને બાથરૂમની સીલિંગના ભાગમાં ગીઝરમાં આગ લાગેલી આકૃતિ દોરી હતી.
ચોથું ચિત્ર જોતાં જ પ્રિયમનાં હાથ પણ ધ્રૂજવા લાગે છે. એમાં એક સુંદર સ્ત્રી અને એક પુરુષ હતાં અને બંનેની પીઠ પાછળ એક બીજી યુવાન સ્ત્રી ધારદાર છરો લઇને ઉભી હતી.

આ સ્કેચ બુક છે કે ડેથ બુક એ પ્રિયમને સમજાતું જ ન હતું પણ ખુશાલી તરત જ બોલી ઊઠે છે, ‘પ્રિયમ, ઇટ્સ અ સ્કિઝોફ્રેનિઆ!!’
ત્યાં જ પ્રિયમ વળી પાછું સ્કેચ બુકનું એક પાનું ફેરવે છે અને જોવે છે કે એક યુવાન અને યુવતી કેફેટેરિયામાં બેઠાં છે અને યુવતીના હાથમાં એક કૅપ્સ્યૂલ દોરેલી છે અને સંતાડીને કૉફીની અંદર નાખતી નજરે પડે છે.
‘ઓહ શીટ, ખુશાલી આસ્ક જીગર વ્હેર ઇસ હી?’
ખુશાલીએ જીગરને તરત જ ફોન લગાડ્યો અને ખુશાલી બોલે એ પહેલાં જ જીગર જોરથી ખુશીમાં બૂમો પાડવા લાગ્યો, “શી સેઈડ “યસ” દીદી, શી સેડ “યસ” દીદી, આઈ એમ વીથ હર દીદી…લવ યુ…’

સ્પંદન-12

ખુશી મારી વહેતું નીર, રોકે એને ના કોઈ પાળ
હંસી મારી ફૂલ સુગંધ, મહેકે એ તો હર કદમ
આનંદને મળ્યું અસીમ આભ,મલકે ઉમળકે
ઓચ્છવ છે આ જીવન કેરો, ઋજુ હ્રુદય છલકે.

આપણને સૌને અનુભવ હશે કે કોઈ ખુશમિજાજ વ્યક્તિ પોતાની હાજરી માત્રથી વાતાવરણ પલટી શકે છે.  યોગમાં પંચકોષના સિદ્ધાંત અનુસાર જેનો આનંદમય કોષ બરાબર છે તેને કોઈ રોગ થતાં નથી.  હમણાં 20માર્ચે વર્લ્ડ હેપીનેસ ડે ગયો. તેમાં 149દેશો પૈકી ભારતનું સ્થાન 139મું છે. ત્યારે પ્રશ્ન થાય કે ખુશી, આનંદ, હેપીનેસ પ્રાપ્ત કરવું શું  આટલું મુશ્કેલ છે?

હાસ્ય એ મનુષ્યને મળેલી અનન્ય ભેટ છે. મનુષ્ય સિવાય કોઈ પ્રાણી હસી શકતું નથી. રડવા માટે કારણ હોય છે, હસવા માટે કોઈ કારણની જરૂર નથી. હાસ્ય  વાતાવરણને પ્રફુલ્લિત બનાવી દે છે, જીવંત અને ગમતીલું બનાવે છે. ખરેખર તો સ્મિત કે હાસ્ય એ સહજ છે.  કોઈએ સુપ્રસિદ્ધ લેખક જ્યોતીન્દ્ર દવેને પૂછ્યું,” તમે નાના હતા ત્યારે શું કરતાં હતા?” તો તેમનો જવાબ હતો કે મોટો થતો હતો. વિનોદ ભટ્ટ, અશોક દવે કે શાહબુદ્દીન રાઠોડ રોજબરોજની , આસપાસની ઘટનાઓમાંથી જ હાસ્ય શોધી લે છે. બાળક કેવું ખડખડાટ હસે છે. પણ આપણે ઉંમર વધવાની સાથે કે જ્ઞાન વધવાની સાથે વધુ ને વધુ ગંભીર થતાં જઈએ છીએ. ભલે એકની એક જોક પર વારંવાર હસી ન શકતા હોઈએ, પણ એકના એક પ્રોબ્લેમ પર વારંવાર બળાપો કાઢી શકીએ છીએ . આપણા વાણી અને વર્તન પર આપણા વિચારોનો પ્રભાવ હોય છે. જેવું વાવો તેવું લણો. તમે ઘુરકિયા કરો તો સામે મોરના ટહુકાની આશા રાખી ન શકો.  પણ જો તમે રાગ રાગિણી છેડો તો આપોઆપ વાતાવરણ સંગીતમય બનશે. શ્રી માતાજી કહે છે એમ ” તમે સદાયે જીવન પ્રત્યે સ્મિત વેરતા રહો, તો જીવન પણ હંમેશા તમારા પ્રત્યે સ્મિત વેરતું રહેશે.”

હમણાં એક સરસ વાર્તા વાંચવામાં આવી. એક રાજા હતો. તેની પાસેની  તમામ સુખ સમૃદ્ધિ   છતાં એ બિલકુલ ખુશ ન હતો.  એક દિવસ તેની નજરે એક નોકર ચડ્યો, જે કામ કરતા કરતા ખુશીથી ગીતો ગાતો હતો.  રાજાને ખૂબ આશ્ચર્ય થયું.  તે પોતે સર્વ સત્તાધીશ થઈને હતાશ અને નાખુશ છે અને આ નીચી પાયરીનો સામાન્ય મજૂર આટલો ખુશ! રાજાએ તેને બોલાવીને તેની ખુશીનું કારણ પૂછ્યું. નોકરે કહ્યું, ” મહારાજ,  હું ભલે એક સામાન્ય મજૂર છું પણ મારી કે મારા પરિવારની જરૂરિયાત બહુ ઓછી છે. ફક્ત માથે એક છાપરું હોય ને પેટ ભરવા ગરમ ભોજન મળે તો બહુ છે.” રાજાએ તેના મંત્રીને બોલાવીને આ વાત કરી. મંત્રીએ કહ્યું કે એ ખુશ છે કારણ કે તે 99ની ક્લબમાં જોડાયો નથી. રાજાએ પૂછ્યું કે આ 99ની ક્લબ શું છે?  મંત્રીએ કહ્યું કે એ જાણવું હોય તો આ નોકરના ઘરની બહાર 99 સોનામહોર થેલી મૂકી દો.  રાજાએ એમ કર્યું. નોકર તો સોનામહોર થેલી જોઈ ખુશ થઈ ગયો. તેણે સોનામહોર ગણી. તો 99 હતી. હવે તેને લાગ્યું કે કોઈ 99 ન મૂકે. તેણે અનેક વાર ગણ્યું, ચારે તરફ જોયું પણ એક સોનામહોર ન મળી. હવે તેણે નક્કી કર્યું કે તે વધુ મહેનત કરશે અને 100 સોનામહોર પૂરી કરશે. બસ, હવે તે બદલાઈ ગયો. તે ચીડિયો થઈ ગયો, ગીતો ગાતો બંધ થઈ ગયો. તે તેના પરિવાર સાથે પણ ઘર્ષણમાં ઉતરતો કે તેઓ તેને પૂરતી મદદ કરતા નથી જેથી તે 100 સોનામહોર પૂરી કરી શકે.

રાજાને તેનું વર્તન સમજાયું નહિ. તેમણે મંત્રીને પૂછ્યું. મંત્રી એ કહ્યું કે હવે તે 99ની ક્લબમાં જોડાઈ ગયો છે. 99ની ક્લબ એટલે એવા લોકો જેમની પાસે સુખી થવા માટે પર્યાપ્ત સાધનો છે, છતાં સંતોષ નથી. તેમને વધુ 1 જોઈએ છે. કારણ કે તેમને લાગે છે કે છેલ્લે આ  એક  મળશે પછી તેઓ સુખી થશે. સાચી વાત એ છે કે જીવનની જરૂરિયાત તો ઘણી ઓછી છે. પણ ઈચ્છા અને લાલસા વધુ છે, જેના માટે તે પોતાની ઊંઘ ગુમાવે છે, સુખ શાંતિ ગુમાવે છે.  આ 99ની ક્લબની સભ્ય ફી તો શૂન્ય છે પણ તેમાં જોડાય તો આખી જિંદગી તે ભર્યા કરે છે.  લિયો ટોલ્સટોયની વાર્તામાં પણ કંઇક આવું જ છે. રાજા તેને કહે છે કે સૂર્યોદયથી સૂર્યાસ્ત સુધીમાં તે જેટલી જમીન કવર કરે એટલી તેની. લોભ અને મોહમાં તે ખાધા પીધા વગર દોડ્યા કરે છે ને સૂર્યાસ્ત સમયે ઢળી પડે છે ને જીવ પણ ગુમાવે છે.  દરેકે પોતાની જાતને પૂછવાનું છે કે ક્યાંક તમે તો આ રેસમાં જોડાયા નથી ને?

ચંદ્ર યાન કદાચ માનવીનું પહેલું અવકાશી કદમ હોય કે મંગળ યાનની યાત્રા, અવકાશના ઊંડાણને માપવા મથતો માનવી પોતાના મનના ઊંડાણને તો ખુશીની પળોથી ભરવા જ પ્રવૃત્તિમય હોય છે. આ ખુશીની પળો જો માણી શકાય તો તે જ માનવજીવનની અસલી વિકાસ યાત્રા છે. ખુશીની આ વિકાસયાત્રાને ક્યારેક કોઈ માઈલ સ્ટોન સાંપડે છે. ખુશી કહો કે હેપીનેસ- દરેકને મળે કઇ રીતે? પ્રશ્ન કદાચ અઘરો છે, પણ ઉત્તર એટલો અઘરો નથી. જેમ રાત અને દિવસનું સંકલન છે, તે જ રીતે ખુશી અને હાસ્યનું પણ સંકલન છે. ખુશીનું તાળું ખોલવા માટે  હાસ્યરસ એ ચાવી છે. એ ચાવી જેને મળી તેનું જીવન ખુશહાલ હોય, હોઠો પર હસી છલકતી હોય, દિલના હર ધબકારે પ્રેમ અને લાગણીની વર્ષા હોય. પ્રાચીન હોય કે અર્વાચીન, દરેક સંસ્કૃતિનો પાયો છે ખુશી. જીવન રડવા સાથે શરૂ ભલે થાય, પૂરું તો ન જ થવું જોઈએ. કાલિન્દીના કલ કલ નીર હોય કે ગંગાના વહેતાં વારિ, જીવનની હર પલ છે ખુશીની સવારી. દેશ હોય કે વિદેશ,  આર્કટિકથી એન્ટાર્ટીક સુધીના કોઈ પણ સ્થળે, ઊંચેરા આભની અટારીએ આંબતો માનવી પણ અંતે તો ચાહે છે ખુશીની હર પળ.
પલકોના પલકારે,
હસી છલકે કિલકિલાટ,
ખુશી મહેકે ખિલખિલાટ
હળવા રહીએ, હસતાં રહીએ
જીવન બને એક આનંદયાત્રા.

રીટા જાની
09/04/2021