Bethak-સ્પંદન -ચિંતન શ્રેણી-રીટા જાની -મણકો -૪


પ્રસન્નતા ફૂટી પર્ણે પર્ણે..
ધરતી તરણું બની પ્રગટે..
કોકિલ કંઠે કલરવ ગુંજે…
સ્મિત ફૂલ બની મહેકે…
મન ભરીને મંજરી મહોરે..
વાસંતી વૈભવ  છલકે..
 પ્રકૃતિ પ્રેમની આ ઝલકે
કોનું મનડું ન મલકે?
આજે પાનખરના અસ્તિત્વને પડકાર છે. કારણ આજની હવામાં વસંતનો અણસાર છે. બરફથી આચ્છાદિત શીત ધરતીને પણ આજે ઉષ્માનું આલિંગન મળ્યું છે. ધરતીના હૈયાની ભીનાશ આજે ક્યાંક મખમલી લીલા ઘાસના હૈયામાં ધબકે છે. પ્રકૃતિનો સ્પર્શ કદાચ ફૂલોના ગાલ પર મુલાયમતાની રંગોળી રચવા આતુર છે. ફૂલોની મહેક ધરતીનું સ્મિત બનીને આવી છે. પંખીઓનું ગીત આજે કાનનું સંગીત છે. આ છે ઋતુરાજ વસંતના આગમનનો દોરદમામ. કાળજાની કોરે, હૈયાના શોરે, જામે છે અદભૂત સંગીત. આવો, આજે આપણે પણ ગાઈએ વસંતનું ગીત. આ છે ઝરણાનું કલકલ ગીત, આ છે હવાઓનું સંગીત.
પણ…વસંતના વાયરાના સથવારે, મનમાં સર્જાય છે, વિચારોના વમળ…આજે ભમરાનો મધુર ગુંજારવ છે. પણ, કેમ મૂરઝાય છે માનવમનનું કમળ?  વિકાસની વાતો વચ્ચે વ્યસ્ત માનવ સુવિધા પામે છે, પણ સુખ ગુમાવે છે. આ સુખ એટલે જીવનનું સંગીત. આ સુખ એટલે વસંતનું ગીત. આ સુખ એટલે પુષ્પનો પમરાટ. આ પુષ્પનો પમરાટ, આ મહેક, આપણે માણીએ તો જ જીવનનો અર્થ, બાકી જીવન રહેશે વ્યર્થ. જેમ દરેક સૂર્યનો ઉદય એ રાત્રિના અંધકાર પર આશાના સૂર્યનું કિરણ છે, તેમ વસંતનું દરેક ગીત પાનખરના પરાજય અને વસંતના વિજયની રણહાક છે. ગમે તેવા કપરા સંજોગો આ વિજયયાત્રાને રોકી શકતા નથી. વર્ષ કદાચ ગમે તે હોય..2019, 2020  કે 2021… સુખ કે સફળતા કેલેન્ડરના પાનાં વચ્ચે કેદ નથી. તેનો સંદેશ એટલે વાસંતી વાયરા. વર્ષો એ તો સમયયાત્રાની પહેચાનના અંકો છે, નહીં કે સમય. સમય તો સમાયો છે રાત અને દિનમાં, ઉદય અને અસ્તમાં…. પછી તે સૂર્ય હોય કે માનવી. સમય અનંત છે. પરંતુ જીવન નહીં. ચાલો સમયને માણી લઈએ..આ ક્ષણ, આ પ્રકૃતિને માણી લઈએ, આ વસંતને વધાવી લઈએ.
પણ, વસંત શું છે? વસંત છે કુદરતનો માનવને પોકાર. માનવ આજે વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજીની હરણફાળ ભરી રહ્યો છે. આ હરણફાળ કંઈ એક દિવસનું પરિણામ નથી.  જ્યારથી માનવ સુસંસ્કૃત થયો ત્યારથી સફળતાની આ સીડીનું આરોહણ કરતો રહ્યો છે. આ સફળતા તેણે કુદરતી સાધનોનું દોહન કરીને મેળવી છે. પરંતુ જ્યારથી ઔદ્યોગિક ક્રાંતિના પગરણ મંડાયા ત્યારથી ઝડપ વધતી ચાલી. કુદરતી સંપત્તિનું દોહન એ જાણે કે માનવનો એકાધિકાર હોય તેમ હવે તો કુદરતી સંપત્તિનું શોષણ થઈ રહ્યું છે. આજે વાયુનું પ્રદૂષણ કહો કે પાણીનું એ માનવીના અવિચારી આચરણનું પરિણામ છે. જે મહાસાગર મોતીઓથી ઉભરાય ત્યાં હવે પ્લાસ્ટિકનું વન અનુભવાય છે. સદીઓથી શીતળતાનો અનુભવ કરતા ધ્રુવ પ્રદેશો, બરફના પહાડો કે હિમનદીઓ જાણે કે અસ્તિત્વનો સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે. મંગળયાત્રા એ અત્યારે માનવીની સિદ્ધિની ગાથા છે. પણ ઈચ્છીએ કે એ આપણી પૃથ્વી માટેની વિદાયનું કારણ ન બની જાય. આવી નિરાશામાં સપડાયેલો માનવી ક્યારેક આશાનું કિરણ શોધે છે. આ આશાનું કિરણ તેને કદાચ વસંતના વિજય સંદેશમાં મળે છે. દર વર્ષે કુદરત તેને reminder આપે છે અને કહે છે કે આ સુંદર સૃષ્ટિનો આવિર્ભાવ કર. કુદરતની આ ભાષાનું સંગીત, આ ઊર્મિ ગીત અનુભવાય છે પાંદડે પાંદડે અને પુષ્પે પુષ્પે.  પ્રકૃતિનો આ સંદેશ માત્ર વનસ્પતિ જ આપે છે તેવું નથી. કદાચ આંબાની ડાળે ઝૂલતા કોકિલ કંઠમાંથી ગુંજતું ગીત પણ આ જ કહે છે. હે માનવ, આ પ્રકૃતિ તું માણી લે, જીવનને સજાવી લે, દુર્લભ છે આ માનવ જન્મ તેને સાર્થક કરી લે. આવા સંદેશનો વાહક છે આ વસંત વૈભવ. આવો આ વસંત વૈભવને જાણીએ, માણીએ અને જીવન સંગીતનો ઝંકાર સાંભળી લઈએ.
પરંતુ, લાગે છે કે વસંતનો વૈભવ આઇસીયુમાં છે. ક્યાં છે આશાનું કિરણ? આશાનું કિરણ છે માનવીની સંવેદનશીલતામાં. પણ સંવેદનશીલ માનવીઓ છે ખરા? ધરતી કહેવાય છે બહુરત્ના વસુંધરા. આવા માનવરત્નો આજે પણ અસ્તિત્વમાં છે – ઉદાહરણ તરીકે બે જ નામો બસ થશે – 2021માં જેમને પ્રતિષ્ઠિત પદ્મશ્રી સન્માનથી નવાજવામાં આવ્યા  તે પદ્મશ્રી તુલસી ગૌડા અને પદ્મશ્રી સુંડારામ વર્મા. કર્ણાટકના અંકોલા તાલુકાના હોનાલી ગામમાં રહેતા 72 વર્ષના તુલસી ગૌડાનો જન્મ એકદમ પછાત એવી  જનજાતિમાં થયો હતો. 2 વર્ષની બાળવયે પિતા અને યુવાન વયે પતિને ગુમાવ્યા. તેઓ કોઈ પ્રકારનું પરંપરાગત શિક્ષણ ન હોવા છતાં વૃક્ષો, બીજ અને વનસ્પતિનું અસાધારણ જ્ઞાન ધરાવે છે.  તેમણે 30000થી વધુ વૃક્ષોની રોપણી અને ઉછેર કરી પર્યાવરણ જાળવણીને પોતાનું જીવનકાર્ય બનાવ્યું.  તો રાજસ્થાનની મરુભૂમિને હરિયાળી બનાવવા જેમણે પોતાનું જીવન સમર્પી દીધું અને એ માટે ત્રણ ત્રણ વાર સરકારી નોકરી ઠુકરાવી એ છે ખેડૂત શ્રી.સૂંડારામ વર્મા. તેમણે માત્ર એક લીટર પાણીથી વૃક્ષ ઉછેરી શકાય તે સિદ્ધ કરી બતાવ્યું. અત્યાર સુધીમાં તેમણે 50000થી વધુ વૃક્ષો વાવ્યા છે અને દોઢ લાખ છોડની નર્સરી બનાવી છે.  જો આ જ સંવેદન, આ જ સ્પંદન, આ જ ધબકાર દરેક દિલમાં ઊઠે તો વસંતનું વરદાન ચિરંજીવ છે…વાસંતી વૈભવ ચિરંજીવ છે ..
રીટા જાની

મિત્રો વાંચવાનો સમય ન હોય તો આ વિડીયો સાંભળ જો 

6 thoughts on “Bethak-સ્પંદન -ચિંતન શ્રેણી-રીટા જાની -મણકો -૪

  1. પ્રકૃતિ સાથે જાતને જોડવાની અને વસંત અને પાનખરને માણવાની સુંદર વાત અને સરસ રજૂઆત….અભિનંદન

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.