૯ – કબીરા


                     કબીરો મારો અલગારી
એ …..જી સુનતે હો ….ઘરમેં ખાના બનાને કે લીએ અબ કુછ ભી નહીં હૈ .આપ ભજન કરને કે લીએ જિતને લોગ આતે હૈ સબકો રોટી ખાને બિઠાતે હો ,અબ કલ રોટી બનાનેકે લીએ આટા નહી હૈ…..સોક્રેટીસ,નરસિંહ જેવા ભકત કે ફિલૉસોફરની પત્નીઓની જેમ લોઈ,કબીરની પત્ની પણ કબીર સાથે તેના અવ્યવહારિક વર્તનથી અકળાઈ કબીર સાથે બૂમાબૂમ કરતી પરતું આ તો કબીરો હતો કોઈ જુદી જ માટીમાંથી તેને ભગવાને ઘડ્યો હતો. લોઈ, તેના પતિને ,તેની વાતોને ,તેના શબદને જાણતી  પણ વાતોથી પેટ થોડું ભરાય છે! કબીરાે જેટલો સંતોષધનનો માલિક હતો એવા પણ બધા થોડા હોય છે ! એટલે જ તો એ તેના
સાહેબને કહે છે
,
સાહેબ મેરે મુઝકો, લુખી રોટી દે,
ભાજી માંગત મેં ડરું,કે લુખી છીન ન લે.
કબીર તો રાતના અંધારામાં પોતાના દીકરા કમાલને લઈને કરિયાણાની દુકાને ગયા. કમાલને કહે એક બોરી લોટની તું ઉઠાવ અને એક હું ઉઠાવું. કમાલ તો બોરી ઉઠાવવા લાગ્યા ત્યાંજ કબીર કહે બેટા! ઊભો રહે હું જરા દુકાનદારને કહી દઉં કે હું આ બે બોરી લઈ જાઉં છું. કમાલ તો કબીરની વાત સમજી જ ન શક્યો. પહેલા ચોરી કરવાની વાત ન સમજ્યો અને પછી આ તો કેવો ચોર કે માલિકને કહે કે હું તારે ત્યાંથી આ માલ લઈ જાઉં છું.
હા, આ ચોરીની વાતની જેમ જ કબીરને સમજવો એટલો સહેલો નથી. કોઇ સામાન્ય વ્યક્તિ આ રીતે માલિકને કહેવા ન જાય અને જે કહીને લઇ આવે તેને ચોર ન કહેવાય. શું
કબીરને મારી અને તમારી જેમ એવો વિચાર નહી આવ્યો હોય કે દુકાનદાર તેને ચોર સમજીને તેની સાથે કોઈ અજૂગતો વહેવાર કરશે તો!!! અથવા લોકો એને મારશે
તો? 
પણ અહીં જ કબીરો બધાંથી અલગ પડે છે. તેને તો તેના દિલનું જ ,તેની પોતાની વિચારસરણીનું પ્રતિબિંબ જ દુનિયાની દરેક વ્યક્તિમાં દેખાય છે. પોતાના જેવા જ પ્રેમથી લદબદ હ્રદય તેને દરેકમાં દેખાય છે અને કબીરને જે સત્ય લાગે છે તે કોઈની પણ બીક વગર સહજતાથી અને સરળતાથી કહી દે છે. કબીરની સૌથી મોટી અદ્વિતીયતા તો એ છે કે એમણે કોઈની પાસેથી કશું ઉધાર લીધું નથી. જે કંઈ કહ્યું છે તે સ્વાનુભવમાંથી જ કહ્યું છે. એટલે એમનો માર્ગ બહુ સીધો સાદો અને સ્વચ્છ છે. જે માણસનું ચિત્ત  બાહ્ય પદાર્થોમાં આસક્ત નથી એ જ આ રીતે વિચારી શકે. નૈતિક  જીવન જીવવાના  સ્ત્રોત્રમાંથી સાંપડતો  આનંદ કબીર લે છે. સ્વાર્થ , લોભ અને લાભની વૃતિ ,અહંકાર ,રાગદ્વેષ વગરેથી મુક્ત થઈ પોતાનું  કાર્ય કરે છે. તે ચોરી પણ માત્ર પોતાને માટે નહોતો કરી રહ્યો. એને તો એના  ત્યાં ભજન કરવા આવતા તેના મહેમાનને ભૂખ્યા મોકલવા નહોતા. નવાઇ એ વાતની છે કે વેપારી તેને મારવા ને બદલે ચરણ સ્પર્શ કરે છે. જયારે ભીતરમાંથી આત્મ જ્ઞાન પ્રગટે છે,તેનો પ્રકાશ આસપાસ ફેલાતો જ હોય છે. મારાથી ચોરી ન થાય તેમ તેમનું અંત:કરણ  કહે છે કબીર જાણે છે કે અંત:કરણ શુદ્ધ હોય તો જ  આત્મશુધ્ધિના માર્ગે આગળ  ચાલી શકાય છે. માણસને માટે  પોતાની જાતને જાણીને તેમાં સ્થિર થવું અઘરામાં અઘરી સાધના છે. સ્વભાવમાં  સરળતા,સહજતા અને સત્યતા પ્રસ્થાપિત કર્યા હતા કબીરે..માટે પાછા વળ્યા હતા. જયારે જીવન શુદ્ધિ અને  સ્વભાવ શુદ્ધિમાં સ્થિરતા પ્રાપ્ત થાય ..ત્યારે જ…આત્મજ્ઞાન ઉજાગર  થાય છે નહીં તો વાણિયાએ કબીરને મારી મારીને અધમુવા કરી નાંખ્યા હોત….
હવે મુખ્ય વાત જે આજની પ્રજાને સમજાય તે વાત  કરુ તો કબીર તો એક એક વિચારધારા(કૉન્સેપ્ટ )છે. આ કૉન્સેપ્ટ એટલે એક ગર્ભાશયમાંથી વીર્ય લઈ આપણા ગર્ભમાં ધારણ કરી એને જાગૃતિ સાથે ઉછેરવું એટલે  કે કબીર વિચારધારાના બીજને લઈને આપણામાં ઉછેરવાથી આપણામાં જ કબીર જાગૃત થશે.
કબીર તમને  કોઈ યુનિવર્સિટી કે પ્રોફેસર પાસે નહી મળે તેને માટે તો તમારે ખુદને કબીર પાસે જવું પડશે કારણ કબીર સામાન્ય માણસની જેમ જ ખાતો-પીતો અને હસતો- રડતો હતો. જો તમે તેને સુપરપાવર સમજશો તો ક્યારેય કબીરને નહી પામી શકો. કબીરે જે સત્ય જોયું ,જે અનુભવ્યું તે કહેવામાં કંઈ સમાધાન ન કર્યું. એનો અર્થ એ કે તેમણે પોતાના મન ,બુદ્ધિ અને વાસના સ્થિર કર્યા ,શુદ્ધ કર્યા અને સાત્વિક કર્યા એટલે પછી અંદરથી  ઉજાગર થયા .એટલું સમજી લેવું જરૂરી છે કે ધર્મ અને અધર્મથી  તથા સ્થૂળ અને કાળની સાપેક્ષતાથી  પર જ સાચું જીવન છે, મુક્તિ છે , તે કદી પણ  જ્ઞાન અને પરમ સુખની  માણસની ખોજની મર્યાદા બની શકે જ નહી, જો જીવન શુદ્ધ હોય તો જ આત્મ શુધ્ધિના માર્ગે આગળ  ચાલી શકાય છે એની કોઇ થિયરી નથી..કબીરને આપણે શબ્દોમાં ,ભાષામાં શોધી રહ્યા
છીએ પણ કબીરે તો ભાષાનો ચોલો પહેર્યો જ નથી.
 
દરેક માણસમાં કબીર જીવી રહ્યો છે.પણ તેને ઢંઢોળીને જાગૃત કરવાની જરુર છે. આપણી અંદર રહેલા કબીરને જાગૃત કરવા આપણે આત્મમંથન કરી અંતઃકરણને શુધ્ધ કરવું પડશે. આપણે આપણા જીવનમાં અંતરાત્માને પૂછીને જે સત્ય હોય ,જે સહજ હોય, જે કરતા આપણો અંતરાત્મા ડંખતો ન હોય તે શુધ્ધ અંત:કરણની વાત સાંભળીને  દરેક કામ કરીશું અને તે પ્રમાણે જીવન જીવીશું તો કબીરની વિચારધારા આપણો માર્ગ બનશે.
આપણે કબીરાને સાચા અર્થમાં સમજ્વાની  જરૂર માત્ર છે.જે દિવસે આપણે પણ કબીરની જેમ સત્યને સ્વીકારવા નિર્ભીક બની જઈશું ત્યારે આપણા અંતરનો કબીર જાગૃત થઈ જશે. આપણે પણ કોઈ ખોટું કામ કરતાં આપણા માંહ્યલાને પૂછીશું અને તે ના પાડશે તો નિર્ભયતાપૂર્વક સત્યને સ્વીકારીશું. જે દિવસે સત્યને સ્વીકારીશું તે દિવસે આપણો બેડો પાર સમજો!!!! આપણે પણ કબીરને જીવતા શીખી જઈશું.             
ચાલો સાથે મળીને આજથી જ કબીરને અંતરમાં ઉતારી તેની જેમ સત્ય અને સહજતાનાં નિર્ભય રસ્તે
ચાલી કબીર બનવાની કોશિશ તો કરીએ.
જિગીષા પટેલ

This entry was posted in કબીરા, જીગીષા પટેલ by Rajul Kaushik. Bookmark the permalink.

About Rajul Kaushik

“Languages create relation and understanding” Rajul Kaushik Mother Tongue: Gujarati. Free Lance Column Writer: Gujarati Newspaper and Magazines. Reviews on Film, Drama and Cultural function, Articles on women empowerment. Contact: rajul54@yahoo.com Mobile:508 581 0342 Related Websites: https://rajul54.wordpress.com/ https://www.facebook.com/rajulshah1954

3 thoughts on “૯ – કબીરા

  1. જો આપણે પણ આ તમામ બાહ્ય સ્વાર્થ , લોભ અને લાભની વૃતિ ,અહંકાર ,રાગદ્વેષ વગરેથી મુક્ત થઈ શકીએ તો કબીરના માહ્યલામાં રહેલું આ આત્મજ્ઞાન, આ પ્રકાશપૂંજ આપણને સાચા માર્ગે લઈ જાય. જરૂર છે આ સંતવાણીને ખરા અર્થમાં સમજવાની, સમજીને આપણી અંદર ઉતારીને જીવતા શીખવાની.

    Like

  2. મને ઘણીવાર વિચાર આવે કે આજની પ્રજા કદાચ કબીરના ભજન ન સાંભળે પણ એક કોનસેપ્ટ તરીકે જરૂર સ્વીકાર કરે…અને આ વાત ગમી

    Like

  3. મને તો જિગિષાબેન,
    ‘કબીર વિચારધારાના બીજને લઈને આપણામાં ઉછેરવાથી આપણામાં જ કબીર જાગૃત થશે.’
    આ વાત અંદર સુધી ઉતારી ગઈ!

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.