૬ – मेरे तो गिरधर गोपाल …અલ્પા શાહ

રામ રાખે તેમ રહીએ…ઓધવજી… રામ રાખે તેમ રહીએ..

હમણાં હમણાં દુનિયા ના સમાચાર માં જ્યાં જુઓ ત્યાં કોરોના વાયરસ ના સમાચાર દેખાઈ રહ્યા છે. ચીન માં લગભગ ૭૫ હજાર થી વધુ લોકો આ વાયરસ ના લીધે બીમાર પડેલ છે અને લગભગ ૨ હજાર થી વધુ લોકો મૃત્યુ નામ મુખ માં હોમાઈ ગયા છે. નવજાત બાળકો પણ આમાંથી બાકાત નથી રહ્યા અને કોઈ વાંક ગુના વગર મુરઝાઈ ગયા છે .મને તો ત્યાંના ડોક્ટરો, નર્સો અને બીજા કાર્યકરો જે પોતાના જીવ ના જોખમે ફરજ બજાવી રહ્યા છે તેમના માટે ખુબ સહાનુભૂતિ છે. ક્યારેક એવો પણ વિચાર આવી જાય કે શા માટે કુદરત આવી આપત્તિ માનવજાત મોકલતા હશે? આવી કુદરતી આપત્તિઓ  જ્યારે  આવે ત્યારે મનુષ્ય કે જેને પોતાની તાકાત પર તેને આટલો અહં છે તે કેટલો વામણો લાગે છે? કુદરત જે સંજોગો માં આપણને રાખે તે સંજોગો માં મારે,તમારે અને આપણે સૌએ રહેવું જ રહ્યું.

મીરાંબાઈ એ પણ આવુજ કંઈક એમના આ પદ માં પણ લખ્યું છે 

રામ રાખે તેમ રહીએ…ઓધવજી… રામ રાખે તેમ રહીએ..
હે આપણે ચીઠ્ઠીના ચાકર છૈએ… ઓધવજી…
કોઇ દિન પહેરણ હિર ને ચીર તો કોઇ દિન સાદા ફરીએ,ઓધવજી….
કોઇ દિન ભોજન શિરો ને પૂરી તો કોઇ દિન ભુખ્યાં રહીએ,ઓધવજી….
કોઇ દિન રહેવાને બાગ-બગીચા તો કોઇ દિન જંગલ રહીએ, ઓધવજી….
કોઇ દિન સુવાને ગાદી ને તકીયા તો કોઇ દિન ભોંય પર સુઇએ, ઓધવજી….
બાઇ મીરાં કહે પ્રભુ ગિરિધરના ગુણ સુખ-દુ:ખ સર્વે સહીએ, ઓધવજી….
રામ રાખે તેમ રહીએ…ઓધવજી… રામ રાખે તેમ રહીએ..

મીરાંબાઈ આ પદ માં કેટલા સરળ શબ્દો માં કેટલી ગૂઢ અને ગહન વાત કહી જાય છે. આ પદ માં મીરાંબાઈ પોતાના પ્રભુ નું, પોતાના સ્વામી નું આધિપત્ય નમ્રતા થી સ્વીકારીને આપણને જીવન માં સુખી થવાની અમૂલ્ય ચાવી આપતા ગયા છે. મીરાંબાઈએ માત્ર પદ માં જ નહિ, પોતાની જિંદગી માં પણ આજ શબ્દો ને આત્મસાત કરી ને જીવન પસાર કર્યું છે. She has walked the talk in her life.  જીવનની કોઈ પણ પરિસ્થિતિ માં મન ને સંયમ માં રાખી ને સંતોષ, આનંદ અને પ્રેમ થી આ સંસાર સાગર પાર કરવો એજ તો સંતપણા ની સાચી ઓળખ છે.જીવન માં આવતા સુખ અને દુઃખ બંને ને  હસતા મોઢે અપનાવી જાણે એજ તો સંત ની મહત્તા ની સાબિતી આપે છે. મીરાંબાઈ તો હતા એક રાજકુંવરી અને મેવાડ ના રાજરાણી. તેમને ક્યાં કશી ખોટ હતી. પોતાના ગિરિધર ગોપાલ ની પ્રીત ને ખાતર વિપરીત સંજોગો ને પણ પ્રભુ નો પ્રસાદ ગણી, પોતાના ધ્યેય માં અડગ રહી “મેરે તો ગિરિધર ગોપાલ, દુસરો ના કોઈ…..” કરતા કરતા વૃંદાવન ની કુંજ ગલીઓ માં જોગણ બની વિચરતા મીરાંબાઈ ઇતિહાસ માં પોતાના સંતત્વ ને સ્થાપિત કરતા ગયા. “ઈશ્વરેચ્છા બલિયસી” કે “ધાર્યું તો ધરણીધર નું જ થાય” –  ભાગ્યેજ કોઈ મનુષ્ય જોવા મળશે કે જે આ શબ્દો સાથે સહમત નહિ થાય. ગમે તેટલો નાસ્તિક માણસ હશે પણ તેને જીવન માં ક્યારેક તો આ વાત સ્વીકારવી જ પડે છે. આપણે તો ફક્ત નિષ્ઠાપૂર્વક ના કર્મ  કરી શકીએ છીએ કે હૃદયપૂર્વક ની પ્રાર્થના કરી શકીએ છીએ બાકી કર્મ નું ફળ તો પ્રભુ ના હાથ માંજ છે. કોઈ પણ પરિસ્થિતિ માં ધાર્યું તો ધરણીધર નું જ થાય છે.

           મીરાંબાઈ આ પદ માં સુખ અને દુઃખ જે આપણા જીવન માં મહેમાન ની જેમ આવે અને જાય છે તેની સામે સહનશીલતા થી ટકી રહેવું તેની પણ શીખ આપતા જાય છે. એક જગ્યા મેં વાંચ્યું હતું કે “સુખ એટલે શું ? સુખ એટલે દુઃખ નો અભાવ. અને દુઃખ એટલે શું? દુઃખ એટલે સુખ નો અભાવ”. સુખ અને દુઃખ તો તડકા અને છાંયડા જેવા છે. સુખ અને દુઃખ નું ચક્ર તો નિરંતર ચાલ્યા જ કરવાનું છે. જયારે દુઃખ આવે ત્યારે માનવ સ્વભાવ મુજબ આપણે સૌ અકળાઈ જઈએ છીએ, ક્યારેક પ્રભુ પ્રત્યે રીસ પણ ચઢી જાય છે અને ગુસ્સો પણ આવે છે. પણ ગૌતમ બુદ્ધ જેમ કહે છે તેમ Happiness follows sorrow, sorrow follows happiness, but when one no longer discriminates happiness and sorrow, a good deal and a bad deed, one is able to realize freedom. આપણે સુખ અને દુઃખ બંનેને હસતા મોઢે આવકારવાજ અને અપનાવવા જ રહ્યા. અને માત્ર આવકારવાજ જ નહિ પણ સાથે સાથે સુખ અને દુઃખ સામે સ્થિતપ્રજ્ઞતા  કેળવવી અને સમતા કેળવવી એટલી જ જરૂરી છે.

હું પણ હજુ એ કક્ષાએ પહોંચી નથી કે જ્યાં હું પણ સુખ દુઃખ સામે સંપૂર્ણ પણે સ્થિતપ્રજ્ઞ રહી શકું, પણ હા હું પ્રયત્ન તો જરૂર કરું છું ત્યાં પહોંચવાનો. તો ચાલો આપણે પણ “રામ રાખે તેમ રહીએ” એ દ્રઢતા ની સ્વીકારી   પોતાનું કર્મ નિષ્ટાપૂર્વક કરતા રહીએ. દિપાલી સોમૈયા ના મધુર સ્વર માં આ પદ સાંભળતા સાંભળતા, આપના પ્રતિભાવો અને માર્ગદર્શન ની અપેક્ષા સાથે મારી કલમ ને અત્યારે વિરામ આપું છું.

અલ્પા શાહ

1 thought on “૬ – मेरे तो गिरधर गोपाल …અલ્પા શાહ

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.