“ સબંધનો સરવાળો “-રેણુબેન વખારિયા

સબંધ શબ્દ જીવન સાથે બહુ જ સહજતાથી ભળી ગયો છે, જાણે કે જીવન નો પર્યાય શબ્દ જ સબંધ! શું માનવ જીવનની કલ્પના સબંધ વગર થઇ શકે ખરી? ખરૂં જોઈએ તો જીવન સમજમાં આવે એ પહેલાંજ સંબંધના તાણાંવાણાંથી ગુંથાઈ જાય છે. માંના ગર્ભમાંથી જ આવતાની સાથે કેટલાંક સબંધના તાર આપોઆપ જ બંધાઈ જતાં હોય છે.
જેમ કે માતાપિતા,દાદાદાદી,કકાકાકી,ભાઈ,બહેન આમ કેટલાક સબંધ આપોઆપ જ બની જાય છે જેને આપણે લોહીના સબંધ તરીકે ઓળખીયે છીએ  તો કેટલાક સબંધ બનવવા પડે છે તો કેટલાંક સબંધ બનાવતા જન્મારો વિતી જાય છે! માણસ એક સામાજિક પ્રાણી છે. કુંટુંબ કુંટુંબ વચ્ચેના સબંધ, કુંટુંબ અને સમાજ વચ્ચે, સમાજ અને રાષ્ટ્ર,અને રાષ્ટ્ર રાષ્ટ્ર વચ્ચેના સબંધો, વ્યાપારીક સબંધો ,પ્રાકૃતિક સબંધો આમ જોઈ આ તો આખુંય જગત સંબંધોના તાણાંવાણાંથી ગુંથાયલું છે.
જીવનમાં જેવા અને જેટલા સબંધો સુંદર,સુંવાળાં ,મીઠા,મધુરા એવું જ જીવન મીઠું મધુરૂં અને સુવાળું બની જાય છે. પરંતુ સબંધો જીભના રસાસ્વાદ સ્વાદ જેવા છે. કેટલાંક ખાટા ,મીઠા,તુરા ,અને કડવાં તેમ જિંદગીમાં પણ જાતજાતના સબંધોના અનુભવ થાય છે.સબંધ જીવનમાં ઘણું શીખવી જાય છે. ખરેખર તો વિવિધતા ભર્યા ખાટા,મીઠાં ,કડવાં સબંધોથી જ જીવન નું ખરું ઘડતર થઇ છે. કેટલાક કેટલાંક સબંધો સદાબહારની જેમ હંમેશા ખીલેલા રહે,પુરબહાર પ્રેમની હેલીઓ ઉછળતી જોવા મળે છે.
 કયારેક સબંધ સુકા ભટ્ટ જેવા ભેંકાર બની જાય છે. કુટુંબ માં ભાઈ ભાઈ વચ્ચે ,માબાપ અને સંતાનો વચ્ચે ,પતિ પત્નીના સબંધો કડવાશ ભરેલા હોય છે! એકમેકની સામે જોવા તૈયાર નથી! ક્યાંક સંતાનો માબાપને છોડી દે છે તો ક્યાંય માબાપ સંતાનોના મોઢા જોવા તૈયાર નથી. આજે સમાજમાં વધારે ને વધારે વૃધ્ધાશ્રમ, સનિઅર સિટિઝન હોમનું પ્રમાણ વધી રહ્યું છે અને બાળકો માટે ડે કેર વધી રહયા છે.  આપણે સૌ વિભક્ત કુટુંબને વધાવી રહ્યા છીએ. સબંધોમાં તિરાડ પડે ત્યારે કુટુંબો તુટી પડે છે. આજે સમાજની એક મોટી સમસ્યા બની ગઈ છે!
સબંધની ઈમારતને મજબુત રાખવા ઘણી કુરબાની આપવી પડતી હોય છે. જ્યાં અતુટ વિશ્વાસ ,નિસ્વાર્થ પ્રેમ ,સાચી ભાવના હોય તે સબંધ દિર્ઘકાળ ચાલે છે પરંતુ જયારે સબંધોમાં જયારે શંકા ,સ્વાર્થ ,ઈર્ષા ,અહમ અને અપેક્ષા ભળે ત્યારે એ સબંધોની દીવાલો ખોખલી કરી નાખે છે. જેમ ઉધઈ પેસી જતા ધરખમ બિલ્ડીંગ ધરાશાયી બની જાય  તેમ સબંધોની દિવાલ ખોખલી કરી તેમાં ક્લેશ,કંકાસ પ્રવેશીને મજબુત દિવાલને ભસ્મીભૂત કરી નાખે છે.પોતીકા કુટુંબના માણસો ક્ષણભરમાં પારકા બની જાય છે.જીગરી દોસ્ત દુશ્મન બની બેસે છે. સબંધની ગહેરાઇને સમજવી સહેલી નથી. આખરે તો સબંધ માનવી ના મન અને હ્ર્દયથીજ ગુંથાય છે ને !કેટલાક અતૂટ લગતા સબંધ પાણીના પરપોટાની જેમ ક્ષણમાં તુટી જતા હોય છે. કેટલાક ઉપરછલ્લા તો કેટલાક વહેવાર  પુરતા હોય છે. કેટલાક સબંધો સમાજના શ્રેષ્ઠ ઊદાહણરૂપે પણ છે. રામલક્ષ્મણનો ભાતૃભાવ ,સીતાનો પતિ પ્રેમ,  એ પણ રામની સાથે જ રાજમહેલ છોડી વનવાસને વધાવે છે. આવા કેટકેલાય સબંધો યુગયુગાંતર અમર બની ગયા છે તો સ્વાર્થ ,ઈર્ષાને કારણે મહાભારત પણ રચાયું છે.આમ સબંધોના પાયા ક્યારે પલટાઈ જાય તે સમજવું સમજબહારની વાત લાગે છે. આમ સંસારના દરેક પાસામાં સબંધ સંકળાયેલ છે. લૌકિક,પરલૌકિક અને પ્રાકૃતિક! આપણે ભગવાન અને ભક્તના સંબંધને જાણીએ છીએ. નરસિંહ મેહતાની હૂંડી સ્વીકારવા શામળા શેઠ થઇ ને આવે છે તો મીરાંબાઈના ઝેર પણ પીધા. આમ આખુંય જગત સંબંધોના તાંતણે બંધાયેલ છે. અરે પશુ પક્ષીનો પ્રેમ જુવો, તમે ક્યારેય ચકલીને એના બચ્ચાને ચાંચમાં ચાંચ નાખી દાણા આપતી જોઈ છે ? ગાય પોતાના વાછરડાને દૂધ પાતી હોય ત્યારે જીભથી કેવી ચાટતી હોય છે ?ડો. જગદીશચંદ્ર બોઝે પણ સાબિત કર્યું છે કે વનસ્પતિ,ફૂલ છોડને પણ સંવેદના છે. જીવન આખુય સબંધના સથવારે જ પૂરું થાય છે તો શા માટે એની સુંદર સંબંધો થકી ગૂંથણી ન કરવી?
જીંદગીનું સરવૈયું એટલેજ સંબંધ, જીવન કે કુંટુંબમાં દરેકે દરેકને સાચા સારા સંબંધની ઝંખના  હોય છે. કુંટુંબમાં એક્બીજા ને સહન કરવાં પડે તેના કરતા એકબીજા ને પરસ્પર પ્રેમ સાથે એકબીજાની તાકાત, શક્તિ બની રહે તો દરેક કુટુંબ સુખી બની રહે.સંબંધ એટલે જ નિસ્વાર્થ ,નિર્મળ પરસ્પર પ્રેમ,સમજણ ,હુંફ, સંવેદના ,લાગણી ,વિશ્વાસનું સંયોજન એટલે જ સબંધ.

About Pragnaji

Personal Links http://pragnaji.wordpress.com/ https://shabdonusarjan.wordpress.com/ http://gujaratidaglo.wordpress.com/
This entry was posted in ચિન્તન લેખ, નિબંધ, રેણુબેન વખારિયા, Uncategorized and tagged . Bookmark the permalink.

1 Response to “ સબંધનો સરવાળો “-રેણુબેન વખારિયા

  1. Kalpana Raghu says:

    રેણુબેન,સંબંધ શબ્દને ખૂબ વાગોળીને આપે વર્ણવ્યો છે. અભિનંદન!

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s