૩૯ – કહેવત – ગંગા – કલ્પના રઘુ

અતિ હંમેશાં વિનાશ નોંતરે છે!

સંસ્કૃતમાં વાક્ય છે, “અતિ સર્વત્ર વર્જ્યતે”. કોઈપણ ચીજની અતિશયોક્તિ, વિનાશની ખાઈ તરફ ધકેલે છે. એક ચૌદ વર્ષના કિશોરે, તેના પિતાએ ગેમ રમવા માટે મોબાઈલ ફોન ન આપતાં આત્મહત્યા કરી. આ એક ચોંકાવનારો બનાવ કહેવાય. આજના ટેક્નોલોજીના યુગમાં પાંચ વર્ષનું બાળક પણ ખાવા પીવા કરતાં મોબાઈલ ગેમમાં વધુ રસ દાખવે છે ત્યારે આ આદત માનસિક બીમારી નોંતરે છે. તે તેનું માનસિક સંતુલન ગુમાવી બેસે છે, જેને ગેમિંગ ડિસોર્ડર કહી શકાય. વાલીઓએ ચેતવાની જરૂર છે. આ પ્રકારનું વ્યસન નશાનો એક પ્રકાર કહેવાય. સામાન્ય રીતે આપણે દારૂ, સિગરેટ, જુગારને વ્યસન તરીકે ઓળખી છીએ, પરંતુ કોઈપણ ચીજનો અતિરેક એ વ્યસન છે. વ્યસન અનેક ચીજનું હોઈ શકે. પછી તે રમત હોય, સોશિયલ મીડિયા હોય કે ડ્રગ્સ લેવાથી હોય. સોશિયલ મીડિયાના વપરાશકર્તાઓ માટે એમ કહેવાય છે કે તેઓ સ્ટેટસ, ફોટો કે વીડિયો મૂકે પછી તેમને તણાવની લાગણી થાય છે. કેટલી લાઈક આવી? કોની કોમેન્ટ આવી? વગેરે જાણવાની ઉત્સુકતા રહે છે. અને એ પણ બીજા અગત્યનાં કાર્યોના ભોગે!

યુવાવર્ગ પણ માહિતીના આદાન-પ્રદાન માટે નેટ પર સતત રહે છે. અહીં અતિશયોક્તિ જ્યારે થાય છે ત્યારે ધીમેધીમે યુવાન આદતનો શિકાર બને છે. પોતાની જાત પર સંયમ ખૂબ જરૂરી છે. સગવડતાના ગુલામ બનવા કરતાં જરૂર જેટલો તેનો લાભ લઈ સ્વવિકાસ જેટલો સ્વાર્થી આજનો યુવાન જો બને તો ખુદ માટે, તેના કુટુંબ, સમાજ અને કારકિર્દી માટે હિતકારી છે. અહીં પ્રશ્ન થાય છે, શું સોશિયલ મીડિયા માણસને જીવંત રાખે છે? જો સમજીને ઉપયોગ થાય તો શાનદાર અને નાસમજ ઉપયોગ ખતરનાક નીવડે છે. સોશિયલ નેટવર્કિંગ સાઇટની શોધ થઈ એવા યુ. એસ. કરતાં પણ વધુ એફ. બી. યુઝર્સ ભારતમાં છે અને તેનો સૌથી વધુ ઉપયોગ કરનારાઓમાં ૧૮ થી ૨૪ વર્ષ વચ્ચેના યુવાનો છે. આમ સોશિયલ મીડિયાથી માણસ ફેસ ટુ ફેસ મળવાનું ભૂલી ગયો છે. પરંતુ જો તેનો વિવેકપૂર્ણ ઉપયોગ થાય તો તેનાથી માણસ જીવંત અને ઊર્જાવાન રહે છે. સીનીયર લોકો કે જેનું હલન-ચલન સીમિત બને છે તેમનાં માટે સોશિયલ મીડિયા તેમની લાકડી બનીને રહે છે, તે નિર્વિવાદ છે.

કોઈપણ પ્રકારની ચિંતાનો અતિરેક પણ જીવનમાં દરેક સ્તરે ઘાતક નીવડે છે. Everything in excess is bad whether good or bad. વધુ પડતું ગળ્યું પણ નહીં સારું. જીવનમાં એટલા કડવા ના બનો કે લોકો તમને થૂંકી દે અને એટલા ગળ્યા ના બનો કે લોકો તમને ચૂસીને ફેંકી દે. ભોજનમાં કોઈ પણ મસાલાનો અતિરેક થાય તો તે બેસ્વાદ બની જાય છે. જીવનમાં પણ કોઈપણ રસનું પ્રમાણ વધે તો જીવન બેસ્વાદ બની જાય છે. અતિ પ્રેમ, સુખ-દુખ, રાગ-દ્વેષ, ગુસ્સો, ઉદાસી, આનંદ, ભજન, ભોજન, નિંદ્રા કે કોઈપણ ભાવનો અતિરેક વિનાશ નોંતરે છે.

ખ્યાતિનો પણ એક નશો હોય છે. પૈસો અને પ્રતિષ્ઠાની લાલચ માનવને પતનની ખાઇ તરફ ધકેલે છે. વધુ અને વધુ પૈસો અને પ્રતિષ્ઠા અતિ મહત્વકાંક્ષી બનાવે છે. મહત્વકાંક્ષા એ માનવ વિકાસની કરોડરજ્જુ છે. સપના જોવા એ વ્યક્તિ માટે સ્વાભાવિક છે જેનાથી તે વિકસે છે. પરંતુ વધુ પડતી ઈચ્છાઓ અને પોતાના બાહુબળથી અતિ મહત્વકાંક્ષાનો અજગર જ્યારે માનવનો ભરડો લે છે ત્યારે તે માનવનું ભક્ષણ કરે છે. વિનાશ નિશ્ચિત થાય છે જ. હાલમાં અતિ મહત્વકાંક્ષી, સી. સી. ડી.ના માલિક સિદ્ધાર્થ અને રાજ ટ્રાવેલ્સના લલિત શેઠનો આપઘાત આ બાબત સાબિત કરે છે. ઉંચા વિચારો એ માનવ વિકાસ અને સિદ્ધિ માટે જરૂરી છે પરંતુ તે માપસર હોવું જોઈએ. દેવું થઈ જવાને કારણે એકનો મૃતદેહ નદીમાંથી તો બીજાનો મુંબઈના દરિયામાંથી, બ્રિજ પરથી કૂદકો મારવાના કારણે મળી આવ્યો. અત્યંત સફળ થતાં હોય, વિશ્વભરમાં નામ હોય છતાંય મહત્વકાંક્ષા બેસુમાર હોય ત્યારે વ્યક્તિ દેવામાં ડૂબી જાય છે અને તે નામશેષ બની જાય છે.

આજના યુવાનને આ મેસેજ છે. અતિના કારણે તણાવ, બીપી, માનસિક બીમારી, સંઘર્ષ, શરીરનું અને મનનું ખોટવાવું પરિણામે અસફળતા અને નશીલા પદાર્થોનું સેવન કે આપઘાત! આ જીવનમાંથી પાઠ લેવાનો છે કે ક્યાં બ્રેક મારવી. માત્ર યુવાને જ નહીં બાળકથી માંડીને વૃદ્ધોએ પણ સમજવાની જરૂર છે. દરેક અવસ્થાની પોતાની ગરિમા હોય છે. જો વ્યક્તિ તે સમજી જાય તો પોતાની આવડતથી પોતાના જીવનને સુંદર બનાવી તેનાં મીઠાં ફળ પરિવાર સહિત ભોગવી શકે છે.

ગીતામાં શ્રીકૃષ્ણે જ્ઞાનીજનો માટે જીવન જીવવાની ફિલસુફી સમજાવી છે. વિજય મેળવવા માટે સમતા અને અસમાનતા નો સમન્વય કરીને શાંતિનો ઉપદેશ આપ્યો છે. માનવ અસમાનતાના બીજનો નાશ કરીને ગીતાનું જ્ઞાન આચરણમાં મૂકે તો સમાનતાનાં સારા ફળ મેળવી શકે છે. અતિની કોઈ ગતિ નહીં માટે અતિનો ત્યાગ કરવો જ રહ્યો.

About Kalpana Raghu

૨૦૧૧થી અમદાવાદથી અમેરીકા દિકરાનાં પરિવાર સાથે સ્થાયી થયાં છે. B.Com, LL.B.નો અભ્યાસ કરેલ છે. સંગીત, સાહિત્ય, રસોઇકળા અને આધ્યાત્મિક વિષયોનો શોખ છે. ફેમીલી કાઉન્સેલીંગનો શોખ ધરાવે છે. ૬૫ વર્ષની ઉંમરે પણ નવું જાણવાનો અને શીખવાનો રસ છે. શબ્દોનું સર્જન અને સહિયારૂ સર્જન પર કેટલીક રચનાઓ મૂકેલી છે.
This entry was posted in કલ્પનારઘુ, કહેવત-ગંગા, લેખ શ્રેણી, લેખક and tagged , , , , , , . Bookmark the permalink.

1 Response to ૩૯ – કહેવત – ગંગા – કલ્પના રઘુ

  1. sapana53 says:

    અતિ વિનાશ સર્જે છે. સાવ સાચી વાત કરી. અતિ વર્ષાએ હમણાં ભારતમાં વિનાશ સર્જ્યો છે. અતિ પ્રેમ માં પણ પઝેશનની ભાવના આવે છે. મઘ્યમ માર્ગ હંમેશા સારો રહે છે. જીવનમાં મધ્યમ માર્ગ પાર રહેવાથી સહેલાઈથી રસ્તા નીકળે છે.
    ખ્યાતિનો પણ એક નશો હોય છે. પૈસો અને પ્રતિષ્ઠાની લાલચ માનવને પતનની ખાઇ તરફ ધકેલે છે. વધુ અને વધુ પૈસો અને પ્રતિષ્ઠા અતિ મહત્વકાંક્ષી બનાવે છે. એવું પણ બને છે કે આપણે આપણા પ્રિયજનોથી દૂર થઇ જઈએ છીએ અને આપણા પ્રિયજનોને નુકસાન પહોંચાડીએ છીએ સરસ કહેવત અને આસ્વાદ

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s