૩૨ – કવિતા શબ્દોની સરિતા- રાજુલ કૌશિક

God is not everywhere so he created mother.

આ વાત ખુબ જાણીતી છે. નાનપણથી સાંભળતા આવ્યા છીએ સાથે એ પણ જાણીએ છીએ કે મા એ જ ઈશ્વરની સૌથી સુંદર રચનામાંથી એક છે. આપણું અસ્તિત્વ જેને આભારી છે એ માતાનો સ્વીકાર એટલે ઈશ્વરનો, ઈશ્વરના હોવાપણાનો સ્વીકાર. ખુદ ઈશ્વરને પણ અવતાર લેવા માટે માની કોખ વગર ક્યાં ચાલ્યું છે?

ઈશ્વર અને ભગવાન. આ બે માત્ર શબ્દો નથી એક વિશ્વાસ છે. ઈશ્વર નિરાકાર છે જ્યારે ભગવાનનું એક સ્વરૂપ છે, સ્વરૂપની દ્રષ્ટીએ એ સાકાર છે.  ઈશ્વર એક શક્તિ છે અને ભગવાન એક વિશેષ વ્યક્તિત્વ છે જેમાં કદાચ ઈશ્વરનો અંશ છે. એ વિશેષ વ્યક્તિ પોતાના કર્મો થકી, પોતાના જ્ઞાન થકી ભગવાન તરીકે પ્રસ્થાપિત થાય છે, એમનામાં દૈવી તત્વનું પ્રાગટ્ય થાય છે પરંતુ એના માટે પણ પહેલાં તો એમને ય જન્મ લેવો જ પડે છે અને માટે જ કોઈ પણ ધર્મ, કોઈપણ સંસ્કૃતિની વાતમાં માનું સ્થાન સૌથી ટોચે રહેવાનું. આપણા રામ -કૃષ્ણ, મહાવીર કે બુધ્ધની વાત હોય કે ઈશુ ખ્રિસ્ત અને મહંમદ પયગંબરની વાત હોય, એમનો ભગવાન તરીકેનો સ્વીકાર તો એમના કર્મો કે જ્ઞાનનો આવિર્ભાવ છે પણ એ પહેલાં તો એ સૌ પણ એક માનવ છે અને મા પોતાના અંશમાંથી જે નવા અંશને જન્મ આપે એ માનવ.

મા વિશે આજ સુધી જેટલું કહેવાયું છે, જેટલું લખાયું છે એનો કોઈ હિસાબ નથી. મા બનવું એક અદભુત, એક અદ્વિતીય અનુભવ છે, એ કોઈપણ વિજેતા અનુભવે એના કરતાંય વધુ રોમાંચક, આનંદદાયક અનુભૂતિ છે.

કવિ શ્રી બરકત વીરાણી ‘બેફામ’ની પોતાની માતા પ્રત્યેના માન, ભાવ અભિવ્યક્ત કરતી એક રચના અહીં મુકી છે…..

ઇશ્વર જેવો કોઇ મહાન કલાકાર નથી–
એ માનવીને સર્જે છે, પણ માનવીની નીચે પોતાનું નામ નથી લખતો;
અને લખે છે ત્યારે માતાનું નામ લખે છે.
પણ માતાય ઇશ્વરની મહાનતાનું પ્રતીક છે–
એ બાળકને એના પિતાનું નામ આપી દે છે.
મા ઉદરમાં નવ મહિના
એના બાળકનો ભાર વેઠે છે…
માત્ર એ નવ મહિનાનો બદલો આપવા
ધારું તોય મારા નેવું વરસ પણ એ કંઇ વિસાતમાં નથી…

કવિની વાત તો સાવ સાચી જ તો… દુનિયાભરનું સુખ માની ઝોળીમાં ઠાલવી દઈને પણ મા કરતાં તો ઊણા જ છીએ. મા સાથે જીવન વિતાવવું, એના તમામ સુખની પરવા કરવી એ તો આપણી સંસ્કૃતિ છે જ પણ આપણાથી અલગ પરંપરા અને સંસ્કૃતિમાં ઉછરેમા સંતાનોને એમની માતા માટે આભાર વ્યક્ત કરવાનો દિવસ એટલે મધર’ડે જે હજુ તો ગઈકાલે જ ગયો.. 

પ્રત્યેક મા માટે ખુબ લાગણીસભર આ દિવસ પસાર થયો જ હશે એ પણ સાચું પણ જ્યારે આ દિવસે એક એવી માતાને મળવાનું થયુ ત્યારે સાચે જ મન આદરથી નમી ગયું અને એક વધુ વાત મનમાં નિશ્ચિત થઈ ગઈ કે ખરે જ ઈશ્વર જેવા સર્જકે માતાનું સર્જન કરીને એની શ્રેષ્ઠતા પુરવાર કરી છે.  મા બનવાની, મા હોવાની ભાવના જાણે કે દરેક સ્ત્રીના હ્રદયના ખૂણામાં ઈશ્વરીય વરદાન બનીને ધબકતી જ હશે.

કોઈપણ મા પોતાના સંતાન માટે તો પાલવ જ નહીં પ્રાણ પણ પાથરી દે પણ આ એક એવી વ્યક્તિ હતી કે જેમણે એક પણ સંતાનને પોતાના ઉદરમાં પોસ્યું નથી કે નથી પોતે એમને જન્મ આપ્યો પરંતુ એના પ્રત્યેક સંતાન માટે એ મા કરતાં ય અદકેરો ભાવ અનુભવે છે. વાત છે એક બાલાશ્રમની જ્યાં તરછોડાયેલા બાળકોને બારણાની બહાર મુકેલા પારણામાં કોણ મુકી જાય છે એની પણ તપાસ કર્યા વગર એ બાળકને અહીં સમાવી લેવામાં આવે છે. બાળક જો છોકરો હોય તો એને ભણાવવાથી માંડીને એ પોતાના જીવનમાં સ્થાયી થાય ત્યાં સુધીની જવાબદારી અહીં લેવામાં આવે છે. બાળક જો છોકરી હોય તો એને ભણાવવાથી માંડીને પરણાવવા સુધીની જવાબદારી અહીં લેવાય છે. એટલું જ નહીં પણ પરણેલી દિકરી પિયરમાં રહેવા આવે એમ એ પરણાવેલી દિકરીઓ પણ અહીં વેકેશન ગાળવા આવે છે. દિકરીના ત્યાં સંતાન થાય અને માવતર જે વ્યહવાર કરે એવા બધા જ વ્યહવાર અહીં સાચવવામાં આવે છે.

વર્ષે એકાદ બે મહિના માટે એ મા પોતાની જ દિકરીને મળવા આવે તો છે પણ મન તો એમનું એ બાલાશ્રમના માળવે જ હોય છે. વાત જો  માત્ર કણોપકર્ણ સાંભળી હોય તો કદાચ એમની  ભાવનાની સચ્ચાઈનો અંશ કદાચ ન પામી હોત પણ સીધે સીધી થતી વાતમાં એમની વાણીમાં ભળેલો સાચુકલો ભાવ પણ અનુભવ્યો છે. એ જાણે છે કે અમેરિકાસ્થિત પોતાની દિકરી સુખી છે અને એના સુખને સાચવવાવાળો એનો પતિ તો છે જ પણ પેલા અનાથ દિકરા-દિકરીઓની ખાલી ઝોળીમાં તો એમણે જ સુખ ઠાલવવું પડશે. દિકરીને મળવા એ કદાચ ખાલી હાથે આવશે પણ પેલા સંતાનો માટે તો એ અહીંથી પાછા જતાં શક્ય હોય એટલું લઈ જ જશે.

એમને જોઈને અનુભવ્યું કે માત્ર લોહીના સગપણ કરતાંય લાગણીના સગપણે પણ મા બનવું એક અદભુત ભાવના છે. માની તો કદાચ પણ પોતાના સંતાનો તરફ સેવેલી અપેક્ષા પુરી થશે પણ અહીં તો અપેક્ષારહિત વ્હાલની વાત છે. મધર ટેરેસા પણ ત્યારે જ બની શકાય જ્યારે હ્રદયમાં સાવ અજાણ્યા માટે પણ માતૃત્વ છલોછલ હોય અને એટલે જ એટલે જ એ પોતાનું સર્જન નથી એવા બાળકોની મા બની રહ્યા. મા માટે આભારની લાગણી વ્યક્ત કરવાના આ મધર્સ’ડે પર આવી માતાનું ગૌરવ અનેકઘણું વધી જાય અને મા પ્રત્યેની શ્રદ્ધાનો પાયો વધુ નક્કર, વધુ અચળ બનતી જાય છે.

2 thoughts on “૩૨ – કવિતા શબ્દોની સરિતા- રાજુલ કૌશિક

  1. સાવ સાચીવાત રાજુ ,માત્ર લોહીના સગપણ કરતાંય લાગણીના સગપણે મા બનવું ખરેખર અદ્ભૂત ભાવના છે.કુદરતે જે બાળકને નમાયા કર્યા છે તેને માના પ્રેમથી નવડાવવા તેનાથી વધીને શું હોઈ શકે?

    Liked by 1 person

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.