૨૫ -કવિતા શબ્દોની સરિતા-રાજુલ કૌશિક

“I played Holi with so many colors. It was fun playing with colors..”

લગભગ ૭૭૦૦ માઈલ દૂરથી પણ ઉત્સાહથી છલકતો અવાજ સાંભળીને હું પણ રાજીના રેડ..આમ પણ આ અવાજ હંમેશા મને પુલકિત કરી દેનારો જ છે. એ દિવસે હતી હોળી અને મારો ચાર વર્ષનો પૌત્ર હોળીના રંગે રંગાઈને આવ્યો હતો. આ એના માટે હતી પહેલી રંગોભરી હોળી. અહીં અમેરિકામાં તો એ કદાચ શક્ય બન્યું જ ન હોત પણ યોગાનુયોગે એ હતો ભારતમાં અને ભારતમાં હોળી તો ખુશીઓનો તહેવાર. રંગોનો તહેવાર.

હોળી એટલે શું, સાંજ પડે હોળી પ્રગટાવીને એના દર્શન થાય અને બીજા દિવસે એટલે કે ધૂળેટીના દિવસે એકબીજા સાથે રંગથી રમાય એવી એને સમજી શકે એવી રીતે કહેલી વાતો તો એના માટે એટલી અજાયબીભરી હતી. એણે સાંભળેલી વાતને જ્યારે એ દિવસે જાતે અનુભવી ત્યારે એ તો એકદમ ખુશ. હોળી તહેવાર જ એવો છે.

અને હજુ તો એની વાત ક્યાં અટકી હતી? એનો ઉત્સાહ તો ક્યાંય સમાતો નહોતો.. બધુ જ એક સામટું કહી દેવું હતું.

“I saw doggy, monkey, squirrel …I gave roti to doggy and I saw baby monkey swinging on tree. And I saw parrot, peacock, pigeon. I fed Dana (દાણા) to them.”

આ ઉંમરના કોઈપણ બચ્ચા માટે આજ સુધી માત્ર ચિત્રોમાં જ કે ઝૂના પાંજરાની પાછળ જોયેલા જીવોને આમ સાવ ઘર આંગણે હરતા-ફરતા, દોડાદોડ કરતાં કે ટહુકા કરતા જોવા એ અત્યંત હેરતભરી વાત હતી.

“અને ચકલી?” મારાથી પૂછાઈ ગયું. આ એક જ પંખી એણે અહીં ઘર આંગણે જોયું હતું.

અનાયાસે હોળી અને વિશ્વ ચકલી દિવસ સાથે થઈ ગયો હતો. આખી રાત પાણીમાં પલાળેલા કેસૂડાના પાણી અને ગુલાલ કે નિર્દોષ રંગોથી રમાતી હોળી અને ચકલી બંને સાથે તો આપણું ય શૈશવ તાજું થાય અને એ શૈશવનું વિસ્મય હવેની આ નાનકડી પેઢીની નજરમાં દેખાય ત્યારે એ બધી જ આપણી વાતો એમની સાથે કરવી હોય. એ નાનપણમાં ગાયેલા ગીતો ય એને શીખવાડવા હોય.

“ચકીબેન ચકીબેન મારી સાથે રમવાને આવશો કે નહીં?

બેસવાને પાટલો ને સૂવાને ખાટલો,

ઓઢવાને પીંછા આપીશ તને, આપીશ તને….”

કે પછી

 “ચકી ચકી પાણી પી બે પૈસાનો બરફ લાવ…”

એવું આપણી ભીની સ્લેટને કોરી પાડવા આમતેમ હલાવતા ગાતા. એવી ય બધી વાતો કરવી હોય. કારણ આપણું શૈશવ આ બાળકમાં જીવવું હોય. અચાનક આપણે ઉંમરના એ પડાવ પર પહોંચી જઈએ જ્યાં આપણે ઓટલે કે ઓસરીએ લટકાવેલા માટીના નાનકડા છીછરા વાસણમાંથી પાણી પીધાં પછી એની ધારે બેસીને ચીં ચીં કરતી ચકલીના ભણકારા થાય.  એટલે જ કવિએ આપણી જ લાગણી વ્યકત કરતાં કહ્યું હશે કે

ચકલીની ચીં ચીં પર ઓવારી જાય મારી ઓસરીનો થાક,

શૈશવ જો ઓચિંતુ આવી ભટકાય તો મારો શો વાંક

અહીં અમેરિકાના ઉનાળામાં ડૅક પર આવીને બેઠેલી ચકલી મેં એને બતાવી હતી. અહીં તો એણે માત્ર ચકલી જ જોઈ હતી બાકી આંગણાંમાં આવતો મોર, પોપટ કે બંદર, ખિસકોલી તો માત્ર વાતોમાં જ કે ચિત્રોમાં જોયા હતા. એક માત્ર નાનકડું કથ્થઈ રંગની પાંખોવાળુ પંખી આટલે દૂર અહીં ક્યાંથી એનું કૌતુક તો મને ય રહેતું. યાયાવર પંખીઓ ઠંડીની ઋતુમાં ઠેઠ આપણા ભારત સુધી ઊડીને આવ્યા હોય એ તો દર વર્ષે બનતી ઘટના છે પણ આ સાવ નાનકડી ચકલી ? એ અહીં સુધી ઊડીને આવે? મોર, પોપટ તો આંગણા સુધીના જ મહેમાન પણ ચકલી તો ઘરની ખુલ્લી બારી કે બારણું જોયું નથી કે ઊડીને આવી જ સમજો. એ તો જાણે આપણી જેમ જ હકથી ઘરમાં ફરી વળતી ઘરની જ સદસ્ય. એટલે જ ચકલી આપણને પોતીકી લાગે ને? અને આ પોતીકાપણું મેં એનામાં શોધવા પ્રયાસ કર્યો પણ નિષ્ફળ રહ્યો.

“No I didn’t see any.”

“અરે ! એવું તે કેમ?” પણ આ કેમનો જવાબ એની પાસે ક્યાંથી? એણે તો જન્મ્યો ત્યારથી જ સિમેન્ટ- કૉઁક્રીટના જંગલો જ જોયા છે. એને ક્યાં ખબર છે કે આપણા ઘરના પંખા પર, દિવાલ પર ટાંગેલી ફોટોફ્રેમની પછીતની પોલાણમાં ય આ ચકલી વસતી હશે? યાદ છે ને? પંખાની અડફેટમાં આવીને ઘવાય નહીં એના માટે ભર ઉનાળામાં ય આપણે પંખો કરી દેતા.

વર્ષના ૩૬૫ દિવસ બંધ બારી-બારણાવાળા અને કંટ્રોલ ટેમ્પ્રેચરવાળા ઘરમાં જ ઉછરેલું બાળક. એ બાળક ચકલીની આવન-જાવનની મોકળાશને ક્યાંથી માણે? એને ક્યાંથી ખબર હોય કે

“કોયલ કુઉ કુઉ ટહુકે, કાગા બોલે, કાબર મચાવે શોર

ચકલી ચીં ચીં, દેવ ચકલી રવે, થા થા થનગન નાચે મોર,

ઘુઘુ..ઘુ..ઘુ..ઘુ કરતું આવ્યું કબતરુ ચમકે એની ચાંચડી,

મારે આંગણ રાય ચંપાનો છોડ શીતળ એની છાંયડી…..”

જેના કલરવ વચ્ચે આપણે ઉછર્યા હતા, બોલતા શીખ્યા એમાં ય જેમની બોલી શામેલ હતી એવા આ બધા જીવો આપણા જીવનના અંશ હતા એવી એને ક્યાંથી ખબર?

એ તો એની મસ્તીમાં મસ્ત….વળી પાછો એ પોતાનો અસબાબ લઈ આવ્યો, બેટરી ઑપરેટેડ રમકડાં ય કેટલા ? એમાં ય પાછા ચાવી આપો એટલે, એની બોલી બોલતો પોપટ, ગુલાંટ ખાતા બંદરથી માંડીને ટ્રેક પર દોડતી એની થોમસ ટ્રેન, જરાક વારમાં તો ઝૂ……મ કરીને ઉચકાઈ જતું પ્લેન…એની તો આ જ દુનિયા હતી..ને?

એને રાજીના રેડ જોઈને મલકી ઊઠેલું મન બોલી ઊઠ્યું …..

“તારો વૈભવ રંગમોલ સોનું ને ચાકર ધાડું,

મારે ફળીયે ચકલી બેસે તે મારું રજવાડું”

પણ આ રજવાડું હવે ક્યાં?

કાવ્યપંક્તિ-

હિતેન આનંદપરા

રાઘવ વઢિયારી ( રઘુ શિવાભાઈ રબારી)

રમેશ પારેખ

Rajul Kaushik
http://www.rajul54.wordpress.com

2 thoughts on “૨૫ -કવિતા શબ્દોની સરિતા-રાજુલ કૌશિક

  1. પૌત્ર સાથે જાણે ફરી આપણે બાળપણ જીવી રહ્યા છીએ.ભારતમાં આપણે વિતાવેલ આપણા બાળપણની પળો અહીંના બાળકો કરતા કેટલી જુદી અને અનોખી હતી એનો અહેસાસ પણ થાય છે.સરસ વાત!

    Liked by 1 person

Leave a Reply to Jigisha Patel Cancel reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s