૨૦-કવિતા શબ્દોની સરિતા- રાજુલ કૌશિક

તે દિવસે સાવ હળવા મૂડમાં જલસા પર મનહર ઉધાસના કંઠે ગવાયેલું ગીત વાગતું હતું… મઝાની ઢળતી સાંજ હતી પણ ગળતો જામ હતો એમ તો નહીં કહું કારણકે જામ વગર પણ એ સાંજ સાચે જ મસ્ત હતી. હમણાંથી  દિવસ જરા લંબાયો છે અને તે દિવસે તો વળી ઉઘાડ પણ મઝાનો હતો. એ ગઝલના શબ્દો તો હતા જ સરસ અને એમાં સૂર, લય અને તાનના સમન્વય સાથે ગઝલ આગળ વધી….

જ્યારે પ્રણયની જગમાં શરૂઆત થઈ હશે

ત્યારે પ્રથમ ગઝલની રજૂઆત થઈ હશે…

પણ આ પ્રણયની શરૂઆત કોણે કરી હશે? એની તો તારીખ કે તવારીખ કોઈને ય ક્યાં ખબર છે? પણ આ પ્રણયનો ઇતિહાસ રચનાર કે પ્રણયના ઈતિહાસમાં પોતાનું નામ કાયમ કરનાર એક બેલડી તો સૌના મનમાં તરત જ સ્પષ્ટ ઉભરી આવવાની જ. કારણ પ્રણયની વાત આવે એટલે એના બ્રાન્ડ ઍમ્બૅસેડર જેવી એ જોડી યાદ આવ્યા વગર રહે ખરી?

યસ બરોબર જ સમજ્યા છીએ આપણે સૌ…

રાધા અને કૃષ્ણ….આ એક નામ- કદાચ કૃષ્ણે શબ્દોમાં રાધા પ્રત્યેના પ્રેમનો એકરાર કર્યો હશે કે કેમ એની પણ આપણને ખબર નથી.  ગોકુળમાંથી નિકળતા છૂટા પડવાની વેળાએ  ‘ આઈ વિલ મિસ યુ’ કહ્યું હશે કે કેમ એવી કોઈ વાત આજ સુધી વાંચવામાં આવી નથી અને તેમ છતાં રાધા કે કૃષ્ણ એકબીજાને સતત મિસ કર્યા જ હશે એવી ખાતરી, એવો વિશ્વાસ તો આપણને છે જ. આ ખાતરી આ દ્ર્ઢ વિશ્વાસ ક્યાંથી અને કેવી રીતે આપણાંમાં આવ્યો?

પણ હા! પહેલા એક સવાલ કે આ એક નામ કહેવાય ખરું? અને જવાબ પણ તરત જ મળી આવે , “ હાસ્તો..વળી” આ તો એક જ નામ. ક્યારેય સાથે ન રહ્યા છતાં ય આજ દિન સુધી એકને યાદ કરો એટલે બીજું યાદ આવ્યા વગર રહે જ નહીં એને એક નામ જ કહેવાય ને? કૃષ્ણને ઓળખવા છે તો રાધાને જાણવી જ રહી કારણકે કૃષ્ણની તમામ સંવેદનાનું  નામ તો રાધા જ…કૃષ્ણના પણ કેટ-કેટલા રૂપ? એ પ્રેમી છે, પતિ છે, પાંડવો જ નહીં પાંચ પતિઓને વરેલી દ્રૌપદીના પણ સખા છે, એ રાજનીતિના આટાપાટા ખેલતા મુત્સદ્દી પણ છે. કૃષ્ણ તો મહાગ્રંથ સમી ગીતાનું મધ્યબિંદુ. એ ગોવિંદ પણ છે અને એ ગુરુ પણ..હવે આટ-આટલા સ્વરૂપોમાં એને સમજવો કેવી રીતે? તો એનો ય સાવ સીધો જવાબ છે..

કૃષ્ણ નામે ગ્રંથ ના સમજાય તો પણ,
સાવ સીધો ને સરળ અનુવાદ રાધા

કારણકે પણ કૃષ્ણના કોઇપણ સ્વરૂપની ઉપરવટ એક એનું સ્વરૂપ છે અને એ છે રાધાનો કાન.. કૃષ્ણની આઠ રાણીઓ અને તેમ છતાં હ્રદયની રાણી તો એક જ..રાધા. રાધા… ગોકુળથી નિકળીને દ્વારકા સુધીની યાત્રામાં ક્યારેય એ, એક ક્ષણ માટે પણ રાધાને ભૂલ્યા હશે ખરા ? ના રે…

નથી આજે શ્રાવણ મહિનો કે નથી આજે કૃષ્ણજયંતિ અને તેમ છતાં ય આજે કેમ આ રાધા-કૃષ્ણની વાત ? એવો વિચાર આવે..આવે એ સ્વભાવિક પણ છે..એનું કારણ હમણાં જ બસ સાવ ચાર દિવસ પહેલાં જ ઢોલ-નગારાની નોબતે આવી ગયેલો વેલેન્ટાઈન્સ ડે કે જે દિવસે એકમેકને અપાયેલા લાલ ગુલાબોની પત્તીઓ પણ હજુ એટલી જ તાજી હશે, ક્યાંક કપડાં વચ્ચે કે પુસ્તક વચ્ચે જતનથી જળવાયેલી પણ હશે, અને કોઈના ચિત્તમાં એની આછી આછી ખુશ્બુ પણ ફેલાયેલી હશે. ઘૂંટણીયે બેસીને , “વિલ યુ બી માય વેલેન્ટાઈન” કહેવાયું હશે એનો રોમાંચ પણ ઓસર્યો નહીં હોય, રાતા ગુલાબ જેવા રંગના હ્રદયાકારના નરમ- સુંવાળા તકિયા કે ઓશીકાને પ્રિયતમનો ખભો સમજીને માથુ ઢાળીને સૂવાનો કેફ પણ હજુ અકબંધ હશે, અડધી અડધી વહેંચીને ખાધેલી ચોકલેટનો સ્વાદ જીભ પરથી ઓસર્યો નહીં હોય. એવા આ વરસમાં એક વાર આવતા દિવસે કોને ખબર કેમ પણ એક નામ મનમાં ઝબકી ગયુ. રાધા-કૃષ્ણ.

કેવી અલૌકિક જોડી ! આજ સુધી ક્યાંય કોઈ મંદિરમાં કૃષ્ણને રાધા વિન જોયા? કૃષ્ણ તો સદાય શ્રેષ્ઠ- પ્રેમી, પતિ કે મિત્ર-કૃષ્ણના કોઈપણ સ્વરૂપને આપણે સૌએ સ્વીકાર્યું જ છે. કોઈ એમ કહે કે પતિ એકનો અને પ્રેમી અન્યનો? અને વળી સખાસ્વરૂપ પણ કોઈ ત્રીજી જ વ્યક્તિ માટે? પણ આ ત્રણે સ્વરૂપની એક સરખી સ્વચ્છ અને સુરેખ છબી જો જાળવી શક્યા તો એ એક માત્ર કૃષ્ણ જ..

વેલેન્ટાઈન્સ ડે એટલે પણ પ્રેમની અભિવ્યક્તિ… પણ એ પ્રેમ એટલે કોઈ એક જ વ્યક્તિ તરફનો નહીં એ વાત કૃષ્ણથી વધીને અન્ય કોણ સમજી શક્યું હશે કે સમજાવી શક્યું હશે…એને ચાહનાર સૌને એણે ચાહ્યા જ છે……પ્રેમ એટલે અઢી અક્ષરોમાં સમાઈ જતો લાગણીઓનો મહાસાગર અને વેલેન્ટાઈન’સ ડે એટલે આ અભિવ્યક્તિની વિશેષ મહત્તાનું પ્રતીક…

પણ સાથે આવા જ પ્રેમની મહત્તા ધરાવતા દિવસે જ એક ગોઝારી ઘટના બની..…..અને ત્યારે ય કૃષ્ણ જ યાદ આવે. એમણે જ કહ્યું હતું ને કે.. ધર્મની હાની થશે, અધર્મનો ફેલાવો થશે ત્યારે સજ્જનોની રક્ષા કાજે, દુષ્ટોના વિનાશ અને ધર્મની પુનઃસ્થાપના માટે હું સ્વયં પૃથ્વી પર અવતાર ધારણ કરીશ..

અત્યારે જ્યારે સ્નેહધર્મની હાનિ થઈ રહી છે અને વેર-ઝેરરૂપી અધર્મનો ફેલાવો થઈ રહ્યો  છે. ત્યારે સ્વયં અવતાર ધારણ કરવાનું વચન આપ્યું હતું એ યાદ આવે..ચારેકોર જ્યાં પ્રેમની ઉર્જા વહી રહી હોય એવા જ દિવસે આતંકવાદી હુમલામાં ૪૪ જુવાનો શહિદ થયા. મનમાં વિચાર આવે કે જેના હ્રદયમાં ભારોભાર વેર-ઝેર કે ઝનૂન વ્યાપેલું હોય એમના ય હ્રદયમાં હે ઈશ્વર વધારે નહીં તો પ્રેમના કમ સે કમ બે-ચાર બુંદ તો ટપકાવી દે..કદાચ પ્રેમનું એ અમૃત એમના ય હ્રદયમાં સૂકાઈ ગયેલી કુમાશને ફરી લીલીછમ કરી દે…સારાસારબુદ્ધિ પર તમસ છવાયો છે એવા લોકોના દિલ-દિમાગ સ્નેહની સંજીવનીથી સુંવાળા તો બને.

ગઝલ પંક્તિ- આદિલ મન્સૂરી સાહેબ

કાવ્ય પંક્તિ- શ્રી મુકેશ જોશી

Rajul Kaushik
http://www.rajul54.wordpress.com

5 thoughts on “૨૦-કવિતા શબ્દોની સરિતા- રાજુલ કૌશિક

  1. વાહ વાહ કયા બાત હૈ!!!આજે તો તારો લેખ વાંચીને કૃષ્ણ-સુદામાની દોસ્તી યાદ આવી ગઈ.કેમ??મારા મનમાં જે વિચારનો દોર ચાલી રહ્યો હતો તેની અક્ષરસહ રજૂઆત હજારો માઈલ દૂર બેસીને તે કરી.આને કહેવાય ટેલીપથી………
    કૃષ્ણને સાત પટરાણી હતી બધાને તે પ્રેમ કરતા હતા પણ રાધા તેમનો પહેલોપ્રેમ તો સદૈવ તેમના હ્રદયમાં બિરાજમાન હતો જ.દ્રૌપદીના પાંચ પાંચ પતિ પણ સખા તો સખા કૃષ્ણ જ.હજારો વર્ષ પહેલા પણ અને આજે પણ દરેકે સ્વીકારેલ વાત.બહુ સરસ મારા મનની વાત ની રજૂઆત…..

    Liked by 1 person

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.