૩૭)આવું કેમ? વેકેશન:ત્યારે અને આજે!

વેકેશન:ત્યારે અને આજે.

એક વાર વેકેશન પરથી આવ્યાં બાદ જોબ પર : હું કોઈને કહી રહી હતી : “ I was on vacation !”
ચાર પાંચ વર્ષનાં નાનાં બાળકોના ગ્રૂપે  મને કોઈની સાથે એ વાતો કરતા સાંભળી ; હવે અંદર અંદર એ બાળકોની ચર્ચા શરૂ થઈ : એક બાળકે બીજાને પૂછ્યું :(બરાબબર આ જ શબ્દો હતા );” What is vacation ?”
“That means you go to Disney ! “કોઈકે કાલી ભાષામાં જવાબ આપ્યો .
બાળકોની વાતમાં મને રસ પડ્યો અને પછી અનાયાસે જ વેકેશન વિષે બાળકોના વિચારો જાણવા પ્રયત્ન કર્યો ! (અને થોડું વીડિયોમાં ડોક્યુમેન્ટ પણ કર્યું ) !

“વેકેશન એટલે પ્લેનમાં કે કારમાં દૂર દૂર જવાનું ; હોટલમાં રહેવાનું અને કોઈ એમ્યુઝમેન્ટ પાર્ક જેમાં મોટા ચગડોળ કે ફજેતફાળકા હોય તેવા (આંનદમેળો ) કે વોટર પાર્ક જ્યાં પાણી સાથે રમવાનું હોય ત્યાં મઝા કરીએ તે વેકેશન ! નાનાં બાળકોની નિર્દોષ વાતોમાંથી મને જવાબો મળ્યા.

થોડી જીજ્ઞાસાવૃત્તિથી મેં કેટલાક બાળકોના મા બાપ પાસેથી પણ જવાબ શોધવા પ્રયત્ન કર્યો.
તેમના મા – બાપ માટે વેકેશનની વ્યાખ્યા, “જોબ પરથી રજા લઇ કોઈ દૂરના રિસોર્ટમાં અઠવાડિયું એય નિરાંતે રહેવું, આરામ કરવો અને બસ શાંતિથી ખાવું પીવું.” એમ હતી.
આવું કેમ ?
કારણકે સતત દોડ ધામની જિંદગીમાંથી દૂર ક્યાંક નિરાંતની અપેક્ષા આ યંગ , વર્કિંગ પેરેન્ટ્સ ઇચ્છતાં હતાં .
પણ જે જવાબ નાની ઉંમરે , શાળામાં ,આપણી પેઢીએ આપ્યો હશે – કે વેકેશન આપણે જીવ્યા હોઈશું -તેનો કોન્સેપ્ટ કે વિચાર આ પેઢીને , આ દેશમાં , કદાચ નહીંવત હશે.

સ્કૂલોમાં રજાઓ પડે એટલે ઘણાં કુટુંબોમાં વેકેશનની તૈયારીઓ થાય. ક્યાંક મોસાળમાં જઈને મામાને ઘેર મામા – ફોઈનાં છોકરાંઓ મહિનો આખો ઘર મહોલ્લો કે ફળિયું ગજવે. દાદા દાદી પણ મોંઘવારીને ગળી જઈને વ્હાલાં ભાણેજડાંઓ માટે ‘કેરી ગાળો’ કરે, ને ક્યાંક દીકરો વહુ છોકરાં લઈને લગ્નગાળો ચાલતો હોયને શહેરમાંથી ગામડે આવ્યાં હોય ત્યાંયે સહકુટુંબ , પરિવાર સહ , સાંકડે માંકડેય પણ મહિનો માસ બધાં સાથે રહે . આ એ જમાનો હતો જયારે સામાન્ય મધ્યમ વર્ગમાં , કારણ વિના, અમદાવાદ , વડોદરા જેવા મોટા ‘સુધરેલા’ શહેરોમાંથીયે કોઈ આબુ – અંબાજી , માથેરાન – મહાબળેશ્વર કે વિરપુર- સોમનાથ એમ માત્ર ફરવા માટે જતું નહોતું ! ‘ શું જરૂર છે એવા ખોટા ખર્ચા કરવાની?’ મધ્યમ વર્ગનો ગૃહસ્થી કહેતો; ‘ચાલો ગામડે, બા બાપાને ઘેર.’
અને કાપડના સીવેલા બગલથેલામાં (કે થેલીમાં) બે – ત્રણ જોડ કપડાં નાંખીને માડી સાથે અથડાતા – કુટાતાં ( ટ્રેઈન મોડી આવે , ગાડીમાં ગીર્દી પાર વિનાની હોય, ગરમી હોય ને ઘેરથી ભરીને લાવેલા પિત્તળના ઢાંકણવાળા લોટનું પાણી ખલાસ થઇ ગયું હોય ને સ્ટેશન પર પણ પાણીની એકેય પરબ ના હોય એટલે ગાડી બીજા સ્ટેશને ઉભી રહે ત્યાં સુધી તરસ્યાં જ રહેવાનું હોય) ને આવી તો નાની મોટી કૈંક મુશ્કેલીઓ હોય છતાં દાદાને ઘેર આનંદથી કાકા -બાપાના છોકરાંઓ મઝા કરે.  આ પણ એક વેકેશન હતું.

બાળકોનું જે ઘડતર થતું હતું, પુખ્ત વયના સંતાનો વચ્ચે જે સહજીવનની કડી ગુંથાયેલી રહેતી હતી ( ક્યારેક કડી ગુંચવાતી પણ હશે, તેમ છતાં) અને જીવન સંધ્યાએ પહોંચેલ વૃદ્ધ મા બાપને કુટુંબની હૂંફનો અહેસાસ થતો એ આજના વેકેશનોમાં જ્યાં બે અઠવાડિયામાં ચાર ધામ જાત્રાઓ થતી હોય કે દશ દિવસમાં યુરોપના દશ દેશ ફરીઆવીએ  અને તેય કોઈ સાવ અજાણ્યા લોકો સાથે ! ત્યાં ઘડતર , સંસ્કાર કે સહ જીવનની હૂંફ પણ એક્સપ્રેસ ટ્રેઈન જેમ ઝડપી ને ફેસ બુકના ફોટા જેટલી સીમિત જ રહેવાની..
આવું કેમ ?

ઘણું જાણવામાં થોડું માણવાનું વિસરાઈ ગયું !
વેકેશન પણ હવે સ્માર્ટ ફોનની જેમ નવા સ્વરૂપે આવે છે !

સ્માર્ટ ફોનની જેમ ?
હા ! સ્માર્ટ ફોનની જેમ.
આજે વેકેશનની વ્યાખ્યા બદલાઈ. સમય બદલાયો. ફરવાનાં સ્થળ બદલાયાં. રીત બદલાઈ! રિવાજ બદલાયાં. વેકેશન હવે સ્માર્ટ બની ગયાં.

જે જણ સુરત વડોદરાની બહાર નહોતો નીકળતો એ હવે કેરાલા, સિમલા ,સિંગાપુર – જાપાન કે યુરોપ વેકેશન માણવા જાય છે  ને હવે ખખડધજ ધર્મશાળાઓ ને બદલે સરસ હોટલોમાં રહે છે. પરંતુ; “વેકેશનમાં અમે દાદા- બા સાથે હીંચકે બેસી ગીતો ગાયાં!” કે; “ આ વેકેશનમાં દાદાએ અમને એમના બાળપણની વાર્તાઓ કહી કે હનુમાન કે ભીમની વાર્તા કરી” એવું કહેનારા બહુ ઓછા મળશે ! રામાયણમાં શું બન્યું’તું એતો હવે બાળકો સ્માર્ટ ફોનમાંથી શોધીને, ગૂગલ કરીને જાણી લેશે. એમની જ્ઞાનની તરસ તો છીપાઈ; પણ પેલી લાગણીઓનું શું?આવું કેમ ?

દાદીબાની સુખડીમાં હવે કોઈને ઝાઝો રસ નથી ! “Too much sugar and butter is not good for health !”સ્માર્ટ સંતાનો કહેશે: નવી થિયરી પ્રમાણે ઘઉંના લોટને બદલે કઠોળ વાપરવાં જોઈએ.  શું ખાવું અને શું જોવુંનાં અતિશય જ્ઞાનમાં નિરુદ્દેશે મુક્ત ભ્રમણ ભુલાઈ ગયાં ! પહેલાં વેકેશનો સાથે જાણ્યે અજાણ્યે હૂંફ લાગણીના સંબંધો જોડાયેલાં હતા. કરકસર અને મુશ્કેલી વચ્ચે પણ આનંદમાં ગુજારેલ વેકેશનના દિવસોમાં બંધાયેલ સ્નેહની ગાંઠ કપરા સમયે આસું લુછવા કામમાં આવતી ને સમય પર કહ્યા વિના ઘણું સમજાઈ જતું .. ઉછરતાં બાળકોના કુટુંબને માટે કહેવાય Family who prays/eats together , stays together ! હવે એક નવો પણ નીવડેલો વિચાર Families who vacation together stay together.

આજે બધાં સ્માર્ટ થઇ ગયાં. બંધન વિનાના સગવડિયા વેકેશનો.આવું કેમ? થોડા સમયમાં ઘણું જોવું છે, જાણવું છે, મેળવી લેવું છે. સ્માર્ટ ફોન સોલ્યુશન તો બતાવશે ;પણ આસું લુછવા રૂમાલ આપવા માટે સ્માર્ટ ફોનમાંથી જ કોઈ હાથ નીકળે એવી શોધ હજુ સુધી થઇ નથી ને ત્યાં સુધી હૂંફ માટે માણસને માનવીની જરૂર રહેવાની અને ધરતીનો છેડો ઘર જ રહેવાનો.

આવું કેમ?

9 thoughts on “૩૭)આવું કેમ? વેકેશન:ત્યારે અને આજે!

    • સુરેશભાઈ , તમે તો મારા માટે એક નવી દિશા – ડિરેક્શન ખોલી દીધી !! Yes, I’ll be very happy to do that! For last three decades many people have suggested that to me ! In fact I’m writing – I started to write – collected confidential and non confidential reports, interesting and amusing stories accrue with kids .. but had no idea where to share and how? E university sound interesting place to write ! By the way, I will be retiring from my child care director job this summer and will be left with just the memories.. ત્યારે આ બ્લોગ પર બાળકો સાથેના સંસ્મરણો વાગોળવાનો લ્હાવો કૈક ઓર હશે .. thanks!

      Like

  1. ગીતાબેન જૂની યાદોને વાગોળીને આનન્દ માણવાની મઝા આવી ! હવે બધે જ ટાઈમની શોર્ટેજ છે ; ઇન્ડિયામાં પણ બધા દેશમાં કે ગામડે જવાને બદલે આઉટિંગ કરવા ફરવા નીકળી પડે છે ! આપણે કરેલો આનન્દ હવે પછીની પેઢી ગુમાવશે પણ કૈક બીજું મેળવશે આમ માનવું રહ્યું

    Liked by 1 person

  2. Interesting! Reminds me of my childhood days in East Africa ! Pleas keep writing on different topics!Thanks, Geetaben!

    Like

  3. સુંદર વર્ણન કર્યું.ગીતાબેન ,સાચી વાત છે કે સમયની સાથે,બદલાવની સાથે બદલાવુંજ રહ્યું.

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.