અવલોકન -૨૫,૨૬,-પુલ

      ગાડી રસ્તા પરથી સડસડાટ સરી જતી હતી. આગળ એક મોટી નદી આવતી હતી. બાજુમાં તકતી પર તેના બનાવ્યાની તારીખ લખેલી હતી. કદાચ પુલ બનાવવાનું કામ બે એક વર્ષ ચાલ્યું હશે. તે પહેલાં લોકોને એક કાંઠેથી બીજા કાંઠે જવાની કેટલી મુશ્કેલી પડતી હશે? ગોળ, બહુ જ લાંબા અંતરનો ચકરાવો લેવો પડતો હશે, કે હોડીમાં બેસીને પાણીની પાર જવું પડતું હશે. સામાન અદલાબદલી કરવો પડતો હશે. કેટલી બધી અને કેટલાં બધાંને મુશ્કેલી?

    કોઈએ પુલ બનાવ્યો અને અસંખ્ય લોકોને સુવિધા થઈ ગઈ. થોડા લોકોની ટૂંકા ગાળાની મહેનત અને ઘણાંને હમ્મેશની રાહત.

     નદીના  બે કાંઠાને તો આમ જોડાય. અંતર અને તકલીફ ઓછાં થાય; પણ બે મન વચ્ચે, બે માનવી વચ્ચે પણ આવા પુલ બનતા હોય છે –  બનાવી શકાતા હોય છે. બે સાવ અલગ વિચારધારાઓ, એકેમેકથી વિરુદ્ધ  માન્યતાઓ વચ્ચે આવા પુલ ન બનાવી શકાય? તેમાં કોઈ મોટા ખર્ચની જરુર નથી હોતી. માત્ર અભિગમ જ બદલવાનો હોય છે, એકમેકનાં મન સુધી  પહોંચવાનું હોય છે. કોઈ વચલો માનસિક પુલ જ બનાવવાનો હોય છે. થોડું આપણી રીતોમાં મામૂલી સમાધાન  કરવાનું હોય છે. અથવા અન્યની ચિત્ત વૃત્તિને સાંખી શકવાનું મનોબળ કેળવવાનું હોય છે. દરેક જણની પોતાની અંગત હસ્તીનું એક ક્ષેત્ર હોય છે. એનો આદર રાખીને સંવાદ સાધી શકાય. અન્યનું દૃષ્ટિબિંદુ સમજવા કોશિષ કરી શકાય.

કમભાગ્યે …
દરેક પ્રશ્નને બે બાજુ હોય છે –
મારી અને ખોટી !

     આવા થોડા સંવાદી પુલો બનાવતા  રહીએ તો કેટકેટલાં યુધ્ધો, કેટકેટલી યાતનાઓ, કેટકેટલાં વેર ને ઝેર નિવારી શકાય?

      આવા જ બીજા એક દિવસે તળાવના એક નાના ફાંટા ઉપરના પુલ પરથી પસાર થવાનું હતું; સરસ કુદરતી હવાની લહેરખીની મજા માણવા મેં બારી ખુલ્લી રાખી હતી. પુલ આવી ગયો. તરત જ ગાડી ચાલવાનો અવાજ બદલાઈ ગયો. અવાજના મોજાં પુલ સાથે અથડાઈને પાછાં આવતાં હતાં અને પ્રતિઘોષ  થતો હતો.  જેવો પુલ પૂરો થઓ કે તરત ગાડી ચાલવાનો સામાન્ય અવાજ ફરીથી સંભળાવા લાગ્યો.

    ઘણી વાર આ જ રસ્તેથી પસાર થયો હતો, પણ આજે કોણ જાણે કેમ; આ બદલાયેલા અવાજ તરફ ધ્યાન કેન્દ્રિત થયું.  કોઈ અવરોધ ન હોય તો ધ્વનિનો એક પ્રકાર હોય છે. જેવો અવરોધ આવ્યો, કે તરત તેમાં બદલાવ આવ્યો. વાંસળીના સૂરમાં ય આમ જ બને છે ને?  વાંસળીના અલગ અલગ કાણાં પર આંગળી બદલતાં રહીને બંસરીવાદક સુમધુર તર્જ  વહેતી કરી શકે છે.

     સંગીત કે ઘોંઘાટ – કાંઈ પણ પેદા કરવા અવરોધ જોઈએ છે! અવરોધના પ્રકાર પર તે આધાર રાખે છે.

     આપણા સંવાદોમાં આપણે સૂરીલું સંગીત  રેલાવતા થઈએ તો?  વાત વિરોધી હોય તો પણ તેને ઘોંઘાટ બનતો રોકવાનો સંયમ કેળવીએ તો? 

2 thoughts on “અવલોકન -૨૫,૨૬,-પુલ

  1. કમભાગ્યે …
    દરેક પ્રશ્નને બે બાજુ હોય છે –
    મારી અને ખોટી !
    વાહ ક્યા ખૂબ કહી?

    Like

  2. સૌને એમ જ હોય…
    પ્રશ્નના બે જવાબ.. મારો હોય એ જ સાચો અને અન્યનો હોય એ તો સાવ- સદંતર ખોટો જ….
    આપણા સંવાદોમાં સૂરીલું સંગીત અને અન્યનો અવાજ તો ઘોંઘાટ જ.
    જરૂરી છે સંવાદી પુલો બાંધવાની…

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.