મારી ડાયરીના પાના -૨૪,૨૫,૨૬,૨૭,૨૮,૨૯,૩૦

24-આગે કુચ

મેં મારી ફર્સ્ટ જોબ ભાગ્યે પાચ છ મહિના કરી હશે. ત્યાં બીજી સારી જોબ મળી ગઈ. અને તે પણ ફર્સ્ટ ક્લાસ ફર્મ માં. વળી મોટાઈ ની ઈચ્છા હતી ત્યાં જ. એટલે તેમનું બીજું સ્વપ્ન પૂરું થયું. પહેલું કે મારે CA થવાનું બીજું જી. પી કાપડિયાને ત્યાં કામ કરવાનું.  મેં અહીં સાડા ત્રણ વર્ષ કામ કર્યું આ વરસો દરમિયાન નાગદા ,રતલામ ઉજ્જૈન ગ્વાલીયર ,લશ્કર ,અમદાવાદ , ,ગોંડલ,ડીસા ,રાજકોટ ભાવનગર જામનગર પોરબંદર,આગ્રા વગેરે શેહરો ને ગામો જવાની અને જોવાની તક મને મળી અને ઓડિટર તરીકે રૉયલ ટ્રીટમેન્ટ મળી. ચિત્ર વિચિત્ર અનુભવો પણ થયા નાગદા માં સુંદર ગેસ્ટ હાઉસ હતું મોટા ભાગે ત્યાં ગોરા લોકો રહેતા. કુ. નો રેયોન પ્લાન્ટ ઈરેકટ કરવા  આવ્યા હતા કંપની એ અમને ગેસ્ટ હાઉસ માં ઉતારો આપ્યો હતો.ગાયવાળા ફૉરેસ્ટ ઓફિસર અમને ગેસ્ટ હાઉસમાં મળવા આવ્યા તેઓ મુંબઈના હતા. તેમણે  જોયું કે અમને ખાવાનું ફાવતું નથી. બીજે દિવસે તેમને ઘરે થી ટીફીન આવ્યું. કેન્ટીન મેનેજરને ખબર પડી કે તેઓ દોડીને અમારી પાસે આવ્યા  અને કહ્યું  મારી નોકરી ખતરા માં ના મુકો ?તમને રૂચે તેવું ખાવાનું બનશે. મેં ગાયવાળા ને કહી બંધ કરાવ્યું. ગોવાનીઝ કુક ને ગુજરાતી જેવું ખાવાનું બનાવતા ન આવડે. અમારે લાંબુ રહેવું પડે તેમ હતું. અમો કંટાળી સ્ટાફ કેન્ટીન મા થોડા વખત માટે જતા રહ્યા અને ગેસ્ટ હાઉસ મૅનેજર ને સમજાવી દીધું. ગેસ્ટ હાઉસમાં પાર્ટી અવર નવર થતી. અમો પાર્ટી માં જતા. રવિવાર બહુ કંટાળા જનક હતો. કારણ કે રવિવારે કાંઈ કામકાજ રહેતું નહિ.નાગદા ગામમાં કંપની ની ફેકટરી તેમજ વસાહત સિવાય કાઈ હતું નહિ. રેલવે ની એક બાજુ વસાહત ને ફેકટરી અને બીજી બાજુ ગામ. ગામમાં બહુ વસ્તી હતી નહિ. બજાર તથા થોડા જુના ઘરો હતા. બજારમાં રવિવારે ગુજરી ભરાતી. ગામ લોકો માટે ફૅક્ટરી બહુ લાભદાયી હતી. ગામના બહુંતિક લોકો ફેક્ટરીમાં કામ કરતા. ફેક્ટરીની એક સ્કૂલ પણ હતી.જ્યાં ગામના તથા કંપનીના એમ્પ્લોઇઝ ના છોકરા ભણતા. ક્યારેક અમો ટ્રેન માં ઉજ્જૈન જતા અને રવિવાર ત્યાં ગુજારતા. સિનેમા જોતા જમતા તેમજ જોવા જેવી જગ્યાએ જતા. મહાકાળનું મંદિર તથા જંતરમંતર વગેરે જગ્યાએ ત્યાનું આકર્ષણ ગણાતી કયારેક કંપની વાળા અમોને ઇન્દોર લઇ જતા. ઇન્દોર એ મધ્ય પ્રદેશ નું છોટામુંબઈ કહેવાતું. ત્યાં ફરવાની તથા રેસ્ટોરાં માં જમવાની ને લેટેસ્ટ પિક્ચર જોવાની મજા આવતી. કંપની ના બોસ બિરલાજી માટે કંપનીએ એલીફન્ટ હાઉસ બનાવ્યું હતું. જેના બેડ રૂમ માં થી અહેસાસ થાય કે બારી બહાર હાથ કાઢો એટલે પાણી અડકે પણ ખરું જોતા પાણી દુર હતું. બોસ ના રાયટ હૅન્ડ મડેલ્યા હતા. તેમનો ધાક જબરો હતો. તેનો મને અનેક વાર અનુભવ થયો હતો. તેમને રોજ સવારે પાચ વાગે તરત દોહીલું દૂધ પીવા જોઈતું. સવારના ત્રણ સાડા ત્રણથી ગેસ્ટહાઉસમાં  દોડાદોડ સરુ થતી. એટલી મોટી કંપની ના હિસાબ હિન્દી માં લખતા. મોટા ભાગનો સ્ટાફ મારવાડી હતો કંપનીની એક બોટ પણ હતી. ગેસ્ટ હાઉસ પાછળ ચંબલ નદી વેહતી હતી. અમો ક્યારેક તેમાં ફરવા જતા હલેસા મારી હાથ દુઃખી જતા. બગ્રોડીયા કંપની ના સેક્રેટરી હતા અને પારેખ જનરલ સેક્રેટરી હતા. ઓડિટ પતાવી અમે મુંબઈ પાછા ફર્યા ને પોદાર મિલ નું ઓડિટ શરૂ  કર્યું. કંપની દિવાળીમાં બધા સ્ટાફ ને મુંબઈ બોલાવી લેતી. ધનતેરશ ને દિવસે ચોપડા પૂજન થતું તેમાં બધો સ્ટાફ હાજરી આપતો. ચોપડા પૂજન પછી જી પી હસ્તક દરેકને બોનસ ના પકેટ અપાતા. તેમજ પ્રસાદ વેહ્ચાતો. મને પહેલું બોનસ રૂ 750.નું મળ્યું. મેં તેમાંથી રૂ 550નો મરફી રેડીઓ લીધો. બહુ સરસ હતો. જેને માટે લાકડાનું શોકેશ લીધું. તે વખતે TV નહોતા. બીનાકા ગીતમાલા અને ગોવા રેડીઓની બોલબાલા હતી. દર મંગલવારે રેડીઓ પર આવતા નાટક સાંભળવાની મજા આવતી. કાપડિયા કંપની ની સતત ટુ રિંગ ની જોબ છોડી સ્થાઈ જોબ માં જોડાઈ ગયો તારીખ. સપ્ટેમ્બર. 1996..

25-ગ્વાલીયર ઓડિટ

અમે નાગદા નું ઓડિટ કરતાતા તેવામાં એક દિવસ ટેલીગ્રામ આવ્યો કે મારે ગોરડિયા ને લઈને ગ્વાલીયર જવું. આ સાંભળી ઇન્દ્રવદન ડાંગર વાળા જે મારી સાથે મને મદદ માં આવેલા તે નિરાશ થઇ ગયા. અમારી બે જણા ની ટિકિટો બુક થઇ ગઈ. અમારે વળતી સવારે ગ્વાલીયર જતી ગાડી માં જવાનું હતું ઇન્દ્રવદન ને સલાહ સુચન આપી અમોએ ગાડી પકડી. ગ્વાલીયર ઉતરી ટાંગો કરી અમે ગેસ્ટ હાઉસ પહોંચ્યા. ત્યાં અમારી કંપની ના માણસો જી સી શેઠ,ગાંધી વગેરે હતા. ત્યાં બાટલી બોઇ કુ ના સંપટ તથા બીજા એક ભાઈ હતા. તેઓ અમારી સાથે જોઈન્ટ ઓડીટર હતા. સંપટ ઉમરમાં સૌથી મોટા હતા તેમના અડધા વાળ સફેદ હતા. તેઓ રંગીન સ્વભાવના હતા. આખો આંજતા પાઉડર લગાવ તા અને પાન નો ડૂચો મોમાં રાખતા ટૂંકમાં ઇસકી હતા. આખો વખત તેમની બહાદુરી ની વાતો કરતા. તે કલકત્તા ના હતા. શેઠ બહુ વાતોડિયા હતા. આખો દિવસ કામને બદલે વાતો કરતા અને ઓફિસ બંધ થાય ત્યારે એકદમ સભાન થઇ કામે વળગતા ને મોડે સુધી બધાને બેસવાનો આગ્રહ કરતા. બધા તેમનાથી કંટાળી જતા સંપટ પણ તેવા જ હતા. મેં તેમને કહ્યું મને ઓફિસ અવર દરમ્યાન કામ કરવાની આદત છે માટે હું જુદો બેસી કામ પતાવી દઇશ. ઓફિસ અવર પછી હું ને ગોરડિયા સ્વિમિંગ પુલ માં તરતા સુંદર પુલ હતો. અંદર રંગ બે રંગી લાઇટો હતી રવિવારે સાંજે રસોડું બંધ રહેતું એટલે અમે તૈયાર થઇ ટાંગામાં બેસી લશ્કર જતા. લશ્કર ગ્વાલીયર થી દુર હતું. સાંજે પાણી પૂરી ભેલ વગેરે ખાઈ સિનેમા જોવા જતા અને રાતે બાર વાગ્યે ગેસ્ટ હાઉસ પાછા ફરતા શનિ રવિ ક્યારેક આગ્રા જતા ને તાજ મહાલની મજા માણતાં. મને બરાબર યાદ છે એક વાર હું ટ્રેન માં આગ્રા જઈ રહ્યો હતો ત્યારે ફટાફટ બારી બારણા લોકોએ બંધ કર્યા કેટલાક તો સીટ ની નીચે ભરાઈ ગયા. નાના છોકરા રડી ઉઠ્યા. મને નવાઈ લાગી કે એકા એક શું થઇ ગયું ?તેમણે જણાવ્યું કે ચાલતી ગાડીએ ચંબલ ની ઝાડિયો આગળથી ગાડી પસાર થતી હતી ત્યારે કેટલાક બહારવાટિયા સાથે ડાકુ ભૂપત ટ્રૈન માં સવાર છે ને લૂટમાર ચાલી રહી છે. પણ થોડીવારમાં બધું શાંત થઇ ગયું. મેં પૂછ પરછ કરી તો માલમ પડ્યું કે કેટલાક ગામડા વાસીઓ માથે ફાળિયા અને ચાંચીયા જોડા પહેરી હાથમાં ડંગોરા લઇ ગાડી માં પ્રવેશેલા એ કેસ ઓફ મિસ્ટેકન આયડેન ટી.ટી. હું આગ્રા આવતા ઊતરી ગયો.હોટેલમાં જઇ જમ્યો. પછી ટાંગો કરી તાજમહાલ જોવા ગયો ત્યાં રાત સુઘી રહ્યો. તે દિવસે પૂર્ણિમા હતી. ધરાઈ ને મૂન લાઈટ માં તાજ જોયો. રાત્રે નવ વાગે હું હોટેલ માં રેહવા ગયો પણ મારી સાથે કોઈ સામાન નાહોવાથી મને કોઈએ રૂમ આપી નહિ.થાકી હું સ્ટેશન પોહચી ગયો મોડી રાતે ગાડી મળી તેમાં ગ્વાલીયર પાછો આવ્યો.પ્રસંગો પાત અમે બીરલા ના વીઆઈપી ડાઈનીગ રૂમમાં જમતા. અહી પણ હિશાબ હિન્દીમાં લખતા. મોસ્ટલી સ્ટાફ મારવાડી હતો. એકાઉટંટ રાઠીજી હતા જવાના વખતે કામ રેહતું ત્યારે મોડે સુધી કામ કરતા. એક વીઝીટ દરમિયાન અમે તાનસેન કબર ,ગ્વાલીયાર પેલેસ અને બોરડીગ સ્કુલ વગરે જોયા.અમારી ઓફિસમાં અમારી બહુ ઈર્ષા થતી. ખાસ કરીને જે લોકોને ઓફિસમાં ગોધાવું પડતું તેમને મારી બહુ ઈર્ષ્યા થતી. મારા સાડા ત્રણ વર્ષ દરમિયાન મેં બહુ ફરી લીધું પછી અલવિદા કહી દીધુ.

26-અલવીદા –જી. પી. કાપડિયા કુ.

આ મારી છેલ્લી વિસીટ હશે તે ખબર નહોતી. હું ઓફીસ માં ગયો ને બધાને લાંબે વખતે મળ્યો લગભગ બે વાગ્યા હતા ત્યાં ચાહ આવી. તે પીતો હતો ત્યાં પટાવાળાએ કહ્યું કે જતા મીસીસ શ્રોફ ને મળતા જજો. જતા જતા હું તેમને મળ્યો તેમને મને ફ્રન્ટીયર મેલ ની ટીકીટ આપી ગોરડિયાને સાથે લઇ જવા કહ્યું ગોરડિયા તેમની ટીકીટ તથા એડવાન્સ લઇ ગયા છે જવાને દિવસે ઘરે જમવાનો સમય ના મળ્યો કારણ ફ્રન્ટીયર સાત વાગે દાદર સ્ટેશન થી ઉપડે છે એટલે ઘરે થી પાચ વાગે નીકળી ગયો.અમો દાદર થી અંદર બેઠા. ગાડી બહુ રુકતી નથી. ગાડી ઉપડી અને મુબઈ છોડે તે પહેલા રાતના કપડા પેહરી તૈયાર થઇ ગયા અને જમીને પોત પોતાના બર્થ પર નાઈટ લેમ્પમાં વાચતા વાચતા સુઈ ગયા. સવાર ક્યારે પડી ગઈ તેની ખબર ના રહી. રતલામ સ્ટેસન આવી ગયું. મીસ્ટર શારદા સ્ટેશને લેવા આવ્યા હતા.રતલામ આમ તો રેલ્વે જકશન છે પણ મને તો મોટા ગામડા જેવું લાગ્યું. અમારી ગાડી ગામમાં થઇ બહાર આવી ત્યારે સરસ ડામર ના રસ્તા પર મોટો ગેટ આવ્યો જેની પછવાડે વિશાલ જગામાં મીલનો વિસ્તાર હતો. મીલનું નામ સજ્જન મીલ હતું. અંદર પેસતા ઓફિસનું મકાન હતું. સ્ટાફ મોટે ભાગે મારવાડી હતો. શારદા એકાઉ ટંટ હતા તેનાથી આગે ગેસ્ટ રૂમ્સ હતા. અને ગેસ્ટ રૂમની નજીક વિશાલ બંગલો હતો. જેમાં ઉમરાવ સીંગ અને તેમનો પરિવાર રેહતો હતો. ઉમરાવ સીંગ મનેજીંગ ડીરેક્ટર હતા. તેમના નીકટના સગા પબ્લીક રીલેસન સંભાળતા.અમોને ગેસ્ટ રૂમ આપ્યો હતો સવારની ચા તથા બ્રેકફાસ્ટ રૂમ પર મળતા અને જમવા સવાર સાંજ બંગલે જતા. ગેસ્ટ રૂમ્સ ની પાછ્ળ વિશાલ જગામાં શાકભાજી ઉગાડતા ને તે બંગલે વપરાતા. પાર્ટીઓ ઘણી થતી તેમાં જતા. ફરવાનું તો ખાસ હતું નહિ. સાંજે ઉજ્જડમાં આટા મારતા. ક્યારેક શની રવિ અમને ઇન્દોર ફેરવતા. ત્યાં ફરવાનીમઝા આવતી ને પિક્ચર જોવાની મઝા આવતી. નારાયણ બંગલા નો સીનીયર નોકર હતો. તેનો ઠાઠ બહુ હતો. રોજ અસ્ત્રી દાર કપડા પહેરતો. કફની ધોતિયું ને ચાચીયા સફેદ ટોપી તેનો ડ્રેસ હતો. બંગલામાં પાન નો કોર્નર તેનો ચાર્જ હતો. રોજ કલકત્તાથી એક કરંડિયો મગાઈ ના પાન આવતા. નારાયણ પાન ફક્કડ બનાવતો. તે હમેશા પાનનો ડૂચો ગળેફા માં રાખતો. બંગલાના ગેસ્ટ માટે પાન તેજ બનાવતો. અમારું ધ્યાન તેજ રાખતો. જમવાને સમયે ગેસ્ટ રૂમ પર બોલવા તેજ આવતો..બંગલામાં રોજ બાલદી થી દૂધ વપરાતું. નારાયણને હું કેહતો કે અમારે માટે જોઈતુજ દૂધ તથા નાસ્તો લાવ. કારણ ના વપરાયેલ વસ્તુઓ ગટરમાં જતી. જયારે કંપાઉંડમાં કામ કારનારા મજુરો લંચ સમયે સુકા રોટલા અને ઝાડના પાન ખાતા. પણ મારું સૂચન નારાયણને મંજુર નોતું. તે કહેતો સાબ તેમ કરતા મારી નોકરી જતી રહે.  ઉમરાવ સીંગ કલકત્તાના હતા. શરીરે મોટા અને કફની ધોતિયું ને બંડી પેહરતા. બપોરના હમેશા નેપ લેતા. જમીને ચલમ પીતા અને ધુમાડાથી ઓરડો ભરી દેતા. પછી મચ્છરદાની નાખી સુઈ જતા. અમારી સાથે બધી ફોર્મલ વાતો થતી.છેલ્લા દિવસો માં અમારી કુ ના પાર્ટનર કે. એમ કે કાપડિયા આવેલા અને ઓડીટ ક્વેરી સુલટાવી રહ્યા હતા ત્યાં પટાવાળાએ આવી મને મારો લેટર આપ્યો. બધું પતી ગયા પછી વાચ્યો. મારે ઘરેથી લેટર આવ્યો હતો. તેમાં લખ્યું હતું કે બોમ્બે સબરબને પટાવાળા સાથે ઘરે લેટર મોકલ્યો છે એમાં જલદી જોઈન કરવા જણાવ્યું હતું.મુંબઈ પાછા ફરી કે એમ કાપડિયા ને મળ્યો અને નવી નોકરીની વાત કરી રાજીનામું આપ્યું. નવી નોકરી નો પગાર પૂછ્યો અને નવાઈ પામ્યા. ફેર બહુ હતો કોમ્પેસટ થાય તેમ નોહતું એટલે શુંભેછા આપી વિદાય કર્યો. હું પહેલી સપટેમ્બર. 96. થી બોમ્બે સબરબન માં જોડાઈ ગયો આતો મારા જીવનની મીઠી યાદો છે.             

27 મનુભાઈ ને મહેશનું રીઝલ્ટ

મારી તથા બેન સરલાની નોકરી ચાલુ થઇ પછી ઘણી રાહત હતી. હવે મહેશ ને મનુભાઈ નું બીકોમનું રીઝલ્ટ આવી ગયું મહેશ પાસ થઇ ગયો પણ મનુભાઈ નપાસ થયા. ફરી પરીક્ષા છ મહિના પછી આપવાની રહી. મનુભાઈ એ ભણવાનું છોડી દેવાની જીદ કરી.તેને સમજાવતા મારો દમ નીકળી ગયો. તેને વેપાર કરવોતો. મેં અને મહેશે તેને સમજાવ્યો કે બીકોમ થયા પછી જે કરવું હોઈ તેની છુટ છે તે માની ગયો અને પાસ પણ થઇ ગયો. મહેશે શક્તિ મિલ માં નોકરી લીધી. ત્યાં મારા દોસ્ત રશાનીયા ચીફ એકાઉટંટ હતા. મનુભાઈ સેલ્સ ની લાઈન માં પછી જોડાઈ ગયા ને મારી માફક ટ્રાવેલિંગ કરતા થઇ ગયા. તે સ્વભાવે બહુજ આશાવાદી હતા. મહેશને થોડા અનુભવ પછી સિંધીની કંપની માં ઈન્ડીપેન્ડનડટ એકાઉંટંટ ની જગા મળી પગાર બેવડો પણ બહુ ચાલી નહિ. તે નોકરી સાથે એલએલબી પણ કરી રહ્યો હતો. એલએલબી ની પછી તેને ચાર્ટર્ડ સેક્રેટરી કરવા માંડેલું. તે પહેલા એલએલ એમ કરવાનું લીધું હતું. તેને નીલા પ્રોડક્ટ માં સેક્રેટરી ની જોબ મળી ગઈ અને કંપની મીટીગ એટેન્ડ કરતો થઇ ગયો. કસ્તુર ભાઈના ધ્યાનમાં બેસી ગયો. ઘરમાં પણ મહેસની મને મદદ સારી હતી. મનુભાઈ નંબર ટુ હતા પણ બહુ ખર્ચાળ રોજ રૂ પાચ ના પાન ખાવા જોઈતા કપડા બેન્ડ બોક્સ માં ધોવાતા અને મોટે ભાગે લંચ બહાર લેતા. તે કોઈ જવાબદારી લેતા નહિ કે તેમને અપાતી નહિ. થોડો વખત ગાડી ચાલી અમે મોટી જગાની શોધમાં હતા પાઘડી ની મોટી રકમનું રીસ્ક લેવાનું ઉચીત લાગતું નહિ. અને ઓનેરસીપ ની જગા માં બધા પૈસા મુકવા ઉપરાંત થોડો કરજો લેવો પડે તેમ હતું. તેવખતમાં બેંક લોંન નોતી. બધા પૈસા રોકડા આપવા પડતા.  અંણધાર્યા ખર્ચા આવે તો કેમ પોહચી વળવું તે મુઝવણ હતી. ઉપરાંત ભણવા ને ઘરના ખર્ચા તો કાઢવા રહ્યા. પણ ઈશ્વરની કૃપાથી નજીકના સુરી બિલ્ડીંગમાં એક જગા ખાલી પડી. જગા બીજે માળે હતી. બીજો માળ નવોજ બન્યો હતો. અમરનાથ સુરી તે મકાનના માલિક હતા. બહુ લોકોએ તેને માટે કોસિસ કરી હતી. અમરનાથ ની વાઈફ પણ બાને ઓળખતી. અમરનાથ ને હું મળ્યો અને જગા ની પૂછ પરછ કરી. તેમણે કહ્યું કે તમે આવસો તો મને ગમશે. મેં તે જગા લીધી. આ ફ્લેટ ના ચાર રૂમ હતા. રસોડું મોટું હતું ચોથો રૂમમોટો પણ ઓપેન હતો. જે મેં ચણાવી બારીઓ મુકાવી. હવે જગ્યાની મોક્લાસ થઇ. જૂની તથા નવી જગ્યા મળી છ રૂમ થતા અને બંગલી ભણવા માટે કામની હતી. બન્ને મકાનનું ભાડું રૂ. 60 /.80 થતુ હતું. તે વખતમાં બહુ લાગતું પણ બહુ રકમ રોકવી પડી નહિ. સુરી બિલ્ડીંગમાં અમે ત્રીસ વરસ રહ્યા. 962 થી. 992.મહેશ મુઝાતો હતો જાણે કોઈ મોટી ચિંતા હતી. હું તે પામી ગયો ને જે હોઈ તે કહેવા જણાવ્યું. તેણે ગભરાતા મને કહ્યું કે તેને બ્રિટીશ એમ્બસી માંથી પત્ર આવ્યો છે કે તેને બ્રિટન આવવા તથા ત્યાં કામ કરવાની પરમીટ મળી છે અને તેની વેલીડીટી ચાર મહિનાની છે. આ કાગળ તેને ઓફીસ ના સરનામે આવ્યો હતો. કારણ કેટલાક સમય પર ઓફીસ માં લંચ સમયે ટાઈમ્સ વાચતા બ્રિટીશ એમ્બસી નું નોટીફીકેસન જોઈ અરજી ઓફિસમાંથી કરી હતી અને સરનામું ઓફિસનું આપ્યું હતું. હું જાણી ખુબ ખુશ થયો મેં તેને પ્રોશાહિત કર્યો અને કહ્યું કે અહીની ફિકર ના કરતો હું સંભાળી લઈશ. જવું હશે તો પ્લાનીગ કરવું પડશે. કેટલા દિવસો તો કાગળ ડાબી રાખવા ને મને નહિ કેહવા માં ગયા..મેં વિચાર્યું કે જે દેશમાં જવું હોઈ ત્યાની જાણકારી મેળવવી જોઈએ. માટે નક્કી કર્યું કે ત્યાં સ્થાઈ થયેલા ને લખવું જોઈએ અને ત્યાં જઇ આવેલા ને મળવું જોઈએ. મેં બે જણ ને પત્ર લખ્યા. એક હતા કોઠારી ને બીજા ભરતભાઈ. કોઠારી મારા મિત્ર હતા અહીની તેમની પ્રેક્ટીસ મને અને માણેકલાલ ને  સોપી ગયા હતા. ભરતભાઈ ના મોટાભાઈ વિનોદ મારા મિત્ર હતા તેઓ થોડા સમય પહેલા મુબઈ શિફ્ટ થયેલા. કોઠારી નો જવાબ ના આવ્યો પણ ભરતભાઈ નો જવાબઆવ્યો કે મહેશને મોકલાવી દો. આ પત્રે થોડી હિમત આપી.મહેશ ને મેં કહ્યું કે જવું હોઈ તો મન મક્કમ કર ને જણાવ. નહિ તો ભૂલી જવાનું. પણ આવા પરદેશ જવાના ચાન્સ જીવનમાં કોક વારજ આવે. ને ના લઈએ તો જીવનભર પસ્તાવું પડે. અમે પ્લાન કર્યો કે દરોજ એકને મળવાનું. અમે મોટી પતરાની બેગ લઇ આવ્યા. મને થયું કે ઠંડાં પ્રદેશમાં જાય તો વુલન કપડા જોઈએ. લંડન માં પહેરવા લોંગ વુલન કોટ દાદરમાં સીવડાવા નાખ્યો બ્લેન્કેટ લીધું બેડિંગ ને અનુરૂપ ગાદી કરાવી. અન્ય બેઝીક જરૂરી વસ્તુ એક વરસ સુધી ચાલે એટલી ખરીદી. મહેશનો પેસેજ બુક કર્યો. બહુ વિચાર્યા પછી સ્ટીમરમાં મોકલવાનું નક્કી કર્યું..લાઓસ સીપ હતું. સીપ માં લંડન પોહ્ચતા સમય લાગે તેથી હવા પાણી તેમજ રીત રસમ થી પરીચિત થવાય. કાપડ બજારમાં થી વુલન કાપડ લઇ સુટ કરવા નાખ્યા. થોડા પેન્ટ કરાવ્યા. નવા જોડા લીધા. અને એજંટ પાસે ટિકિટ લઇ આવ્યા. બધી તૈયારી થઇ ગઈ. એક બાજુ ઉત્સાહ હતો બીજી બાજુ વિરહનું દુખ. કુટુંબ માંથી કે સગા માંથી કોઈ પરદેશ ગયું નહતું. પણ મેં તેને કહ્યું હતું કે છ મહિના કોસિસ કરવી જો સકસેસ ના મળે તો જાણ કરવી ને સમય બગડ્યા સિવાય આવી જવું મેં તેને રૂપિયા ત્રણ હઝાર ના પાઉન્ડ આપેલા સન 1964માં. તૈયારી બધી વ્યવ્સ્તીથ થઇ ગઈ.

દ્રશ્ય 28-પરદેસ ગમન-મહેશ 1964

મેં તથા બાએ સત્યનારાયણ ની કથા આ શુંભ પ્રસંગે રાખી હતી કથા જવાના પહેલા હતી. કાન્તા ફોઈ તેમજ ચંપા ફોઈ અને શાન્તા માસી નાના કાકા, અડોસી પડોસી સૌઉને સપરિવાર નિમંત્રણ આપ્યા હતા કાન્તા ફોઈ માનવા તૈયાર નહતા. તેમને મજાક લગતી હતી. તેઓ એ મને કહ્યું કે લંડન જવાનું બહુ ખર્ચાળ છે પૈસા લાવ્યા ક્યાંથી ?મેં કહ્યું અમે કોઈની પાસે માગ્યા નથી અને માંગીશું નહિ. અમે સોચ વિચારીને રૂપિયા સાત હજાર નું રિસ્ક લીધું છે તમે બધા આવજો અને મહેશને શુંભ આશીસ આપજો. મોટાઈના મિત્ર ઉમેદચંદ ને પણ આમંત્રણ આપ્યું હતું તેઓ ખુબખુશાલ થયા અને તાળીઓ પર તાળીઓ આપી ખડખડાટ હસતા. હીરાલાલ માસા ચંપા માસી કીકા મામા બધા આવેલા. જાણે ઘરમાં લગ્ન પ્રસંગ હોઈ તેવું વાતાવરણ હતું. કથા સારી રીતે પાર પડી સગા સબંધી જમ્યા અને મેહમાનોને અલ્પા હાર તેમજ પ્રસાદ વહેચી છુટા પડ્યા  મનુભાઈ એ એમની કુપની માં થી બસની સગવડ કરી. મહેશનો જવાનો દિવસ 3.સ્ટ ઓક્ટોબર ઓગણીસો ચોસઠ હતો. લાંવોસ સીપ મુંબઈ ડોક માં થી ઊપડવાનું હતું. શીપ સાંજે છ વાગે ઉપાડવાનું હતું. પાર્લા થી અંતર ઘણું હતું. માટે બસ આવી ને તેમાં સઉં ગોઠવાયા. બસ સમય સર ડોક માં પોહચી. પહેલા હાર કલગા થયા ને નારિયલ અપાયું. પછી ફોટો સેસન થયા. ગ્રુપ ફોટો તથા સીંગલ ના. સામાન ડોકમાં ચેક થયો. અમો સ્ટીમરની રાહ જોતા ઉભા. બહુ વખત થયો પણ સ્ટીમર આવી નહિ. હવે લગભગ સાત વાગ્યા હશે ત્યારે એનાઉન્સ થયું કે સીપ ડોકમાં નહિ આવી શકે માટે પસેન્જર હોઈ તે બોટ માં બેસવા જાય.મહેશ ઉતાવળ માં બધાને મળી ન શક્યો ને બોટ માં બેસવા ચાલી ગયો. મારે પણ છેલી વાતચીત થઇ ના શકી. સીપ દરિયામાં આગે હતું. બોટ થી પસેન્જર સીપ તરફ ગયા પછી શું થયું તે ખબર નથી. સીપ ની સાયરન થોડી વારે  સંભળાઈ અને એનોઉંન્સ થયું કે સીપ ઉપડી ગઈ. અમો સર્વે વિખરાયા. અમે ઘરે આવ્યા ને લાગ્યું કે કશુક ખોયું હતું. તે દિવાળીની એક રાત હતી ફટાકડાના અવાજ આખી રાત ગુંજતા હતા. તે રાત્રે મને ઉઘ ના આવી. વિચારો કરી મગજ થાક્યું ને આખ બંધ થઇ ગઈ. હું ને મનુભાઈ કેબીનમાં હતા. મહેશની ગેરહાજરી સાલતી હતી. તે દિવસ હતો 31ST OCTOBER 1964.

દ્રશ્ય 29-પ્રોફ્સી

મારા જીવન માં મને અનેક વાર ઈશ્વરની પ્રતીતિ થઇ છે મહેશ ના જવાથી બધો ભાર મારે માથે આવી ગયો. સરલાના પૈસા હવે લેતો નહિ. તે તેના નામથી એકઠા કરતી. તેને મેં બેંક ઓફ બરોડા માં ખાતું ખોલાવી આપ્યું હતું. તેની થાપણ નો કારભાર પણ હું કરતો.તેના લગ્ન પછી પણ હું કરતો. ઘણા સમય પછી તેને મેં તેને થાપણ પાછી સોપી  મારી નવી નોકરીને બે અઢી વર્ષ થયા હશે. તે વખતે અમો મોર્નિંગ ક્લબ ચલાવતા જેમાં સવારના છ થી આઠ બેડમિંગટન રમતા.રમ્યા પછી આપણા ઘરે ચા પાણી થતા. એક દિવસ જન્માક્ષર ની વાત નીકળતા ભાગવતે મારા જન્માક્ષર માગ્યા અને મેં આપ્યાં. તેમણે ગણતરી કરી કહ્યું કે પરિવર્તન આવશે અને તે પણ પેહલી અપ્રિલ થી. તેજ દિવસ પેહેલી અપ્રિલ હતો અને સાલ. 964. મારા માનવામાં આવે તેવી વાત ન હતી. હમેશ મુજબ હું ઓફીસ ગયો. દસ એક વાગ્યા હશે રાબેતા મુજબ સવારની ચાહ આવી. કેન્ટીન બોય ચાહની ટ્રે ટેબલ પર મૂકી ગયો. હું ચાહ પીતોતો એટલામાં પટાવાળાએ કહ્યું કે બડા સાબ બુલાતા હૈ. હું જલ્દી ચાહ ખતમ કરી ઉપર આપ્ટે સાબ ની ચેમ્બરમાં ગયો. આપ્ટે સાબ અમારી કંપની ના ચીફ બોસ હતા. તેમનું ટાઈટલ રેસીડેન્ટ એન્જીનીયર હતું. મને કેહવામાં આવ્યું કે તમે એમ આર ભટ્ટ સાથે જાવ ને નવી કંપની નો ચાર્જ લેવામાં તેમને મદદ કરો. હું ભટ્ટ સાહેબને મળ્યો. તેઓ બાજુની ચેમ્બરમાં બેસતા. મારી સર્વિસ છ મહિના નવી કંપનીને લોંન કરી મારો પગાર રૂ.250થી વધી ગયો નવી કંપની થાણા હતી ભટ્ટ સાહેબ ટેકનીકલ સાઇડ જોતા હતા ને હું અકોઉંનટસ અને એડ્મીનીસ્ટ્રેસન સંભાળતો. પણ કંપની ના બોસ ભટ્ટ સાબ હતા અમે થાણા પોહચી નવી કંપનીના માણસોને મળ્યા. ઠાકારાજી ત્યાના બોસ હતા. તેઓ પારસી હતા. કંપની માલિક પણ પારસી હતા. સ્ટાફ બહુતિક પારસી ને મરાઠી હતો. લોકલ માણસ ઘણા હતા પણ મકાન નાનું હતું. ફૂર્નીચર સરખું ન હતું. હું ને ભટ્ટ બાજુ બાજુમાં નાના ટેબલ પર બેસતા. અમે નજીકનું સ્કુલ બિલ્ડીંગ સરુઆત માં ભાડે લીધું પાછળથી વેચાણ લઇ લીધું. મકાન બે માળનું અને રસ્તા પર નું હતું.પછી ફૂર્નીચર ઓર્ડર કર્યું અને કેબીન બનાવ્યા. સ્ટાફ રિક્રુટ કર્યો. મારી કેબીન કાચની કરી જેથી સ્ટાફ પર ચાંપતી નજર રખાઈ. અમે રવિવારે ઈન્ટરવ્યું લેતા અને માણસો સિલેક્ટ કરતા. હું મારા રીપોર્ટ તૈયાર કરતો ને ભટ્ટ સાહેબને આપતો તે પછી અમે હેંડ ઓફીસ મોકલતા. થાણા એરિયા ફાસ્ટ ડેવેલપીંગ હતો. છ મહિના બહુ હેકટીક વીત્યા. ભટ્ટ સાબ પાછા અમારી જૂની કંપની માં જતા રહ્યા મને કેહવામાં આવ્યું કે તમે ફોઉં ડેસન નાખ્યું તમેંજ ચણતર કરો તો સારું. તમારા જે કઈ પ્રોબલેમ હશે તેનો કંપની નિકાલ કરશે. હું ચેરમેંન ને નાખુશ ના કરી શક્યો. અને મનેવધારે પૈસાની જરૂર હતી. મારો પગાર પાછો લગભગ રૂ 200 થી વધી ગયો. મહેશ ના જવાથી આવકમાં જે ફટકો પડ્યો હતો તેમાં થોડી રાહત થઇ. અને ગાડી આગળ ચાલી. ગોપાલ ને ભુપેન્દ્ર કોલેજમાં છેલા વરસો માં હતા ને કનું V.J.T.I. માં હતો.

દ્રશ્ય-30-આગાહી

સાલ 1965ની -ગોપાલ મારો ચોથો નાનો ભાઈ હવે બી. ઈ સિવિલ, વી.જે.ટી.આઈ.માં થી થઇ ગયો અને ટુક સમય માં કન્સલ્ટીંગ ફર્મ માં કામે લાગી ગયો. થોડો વખત કામ કર્યા પછી જોશી કન્સ્ટ્રકસન કંપની માં જોડાયો.કંપની બ્રીજનુ બાધકામ કરતી હતી. તેમાં તેને પટના જવું પડેલું.સાઈટ ની લાઈફ તેના સ્વભાવ ને માફક ના આવી.પરિણામે પાછો ફર્યો.મેં મારી કંપની માં કોશીસ કરી પણ સફળ ના થયો.અમારા ફોઈ નો દીકરો ભગવત અમેરીકા ગયો હતો.તેના પત્રો આવતા હતા તે ગોપાલને ત્યાં બોલાવતો.નાના ભાઈઓ ભુપેન્દ્ર ને કનું હજુ ભણી રહ્યા હતા.મનુભાઈ મારા બીજા નંબર ના ભાઈ તેમની નોકરી વારે વારે છુટી જતી ક્યાં છોડી દેતા.બહ આશાવાદી તેનો સ્વભાવ અને વાતો શેખચલ્લી જેવી લાગતી.તેની વાતોમાં કોઈને વિશ્વાસ આવતો નહિ.પગાર કરતા ખર્ચ વધારે.શોખ પણ ગજા વગરના.રોજ રૂ પાચ ના પાન, બેન્ડબોક્ષમાં કપડા ધોવાડવા અને બહુતીક બહાર ખાવું.રોજ બા પાસે બહાર જાય ત્યારે પૈસા લેવા. આ તેની ખાસ ટેવો હતી. આ દરમિયાન એક દિવસ બપોરના સમયે બે માણસો આવ્યા.બેલ માર્યો એટલે બાએ દરવાજો ખોલ્યો અને પૂછ્યું કોણ છો ? તથા ક્યાંથી આવો છો ? કોનું કામ છે.? તેઓએ કહ્યું કે અમને તમારા સગા હીરાલાલ ગાંધી જે વકીલ છે અને ભરૂચમાં રહે છે તેમણે ભલામણ કરી છે કે ધનંજય ને મળજો.તેમણે તમારું સરનામું આપ્યું હતું.અને કામ તો અમારા ગુરૂ ને ધનંજય ને મળવું છે.અમે બેલુર મઠ ના સ્વામીઓ છીએ.હું ઓફીસ ગયો હોવાથી બાએ રવિવારે બપોરે આવવા જણાવ્યું.તેઓ રવિવારને દિવસે આવ્યા.હું પેલે ઘરે બપોરે આરામ કરતો હતો.પેલું ઘર નજીક હતું.મારા નામની બુમ પડી એટલે હું અગાસીમાં ગયો ને હાથ કર્યો ને ત્યાં જવા જુના ઘરે તાળું મારી ને નવા ઘરે પોહ્ચ્યો.જોયું તો ગુરુ સોફા પર બેઠેલા. બાએ ઓળખ આપી કે આ આમારો જ્યેષ્ઠ પુત્ર ધનંજય.સ્વામીજી એ નીચે સાદડી પાથરવા કહ્યુ અને બધાના જન્માક્ષર આપવા કહ્યું. પોતે નીચે સાદડી પર બેઠા અને મને તેમની સામે બેસવા કહ્યું.મેં કહ્યું હું જ્યોતિષ માં નથી માનતો.તેમણે કહ્યું પહેલે બેઠ જાવ.બાનાં આગ્રહ થી બેસી ગયો.તેમણે કહ્યું જો પૂછના હે વો પૂછો ને ડાયરી મેં નોધ કરો.મેં તેમનો ટેસ્ટ કરવા મારા જન્માક્ષર ન આપતા મહેશના જન્માક્ષર આપ્યા.જોઇને તેમણે કહ્યું એ તુમારા નહિ હૈ એ આદમી અબ દરિયા પાર હૈ.ને ખરેખર મહેશ લંડન હતો.મનુભાઈ ના જન્માક્ષર જોઈ કહ્યું કે એ આદમી અભી પહાડો મેં હૈ.મેં કહ્યું એતો કાશ્મીર ખીણ મેં ગયા હૈ.સ્વામીજીએ કહ્યું તસ્સ્લી કર લેના.અને ખરેજ મનુભાઈને પ્લાન બદલવો પડ્યો હતો.ને તે પહાડ ઉપર ગયો હતો.મેં આગળ પૂછ્યું કે હવે ઘરમાંથી કોઈ ફોરન જશે કે નહિ ? સ્વામીજીએ કહ્યું કે ફોરન જાના તુમારે ઘર મેં ફુદીના કી ચટણી જૈસા હો જાયગા.અને ખરેજ બધા અમેરિકામાં વસી ગયા.પછી મેં મારી બેન સરલાના જ્નામક્ષર આપી પૂછ્યું કે ઈન કી સાદી કબ હોગી ?સ્વામીજીએ કહ્યું લડકી હાજર કરો ઇસકા કપાળ દેખકે બતાયેગા બેન સરલાને અંદરના રૂમમાંથી બોલાવી સ્વામીજી સામે બેસાડી.સ્વામીજીએ કપાળ ની રેખાનું નિરક્ષણ કરી કહ્યું જુલાઈ મેં હો જાયેગા.મેં કહ્યું યે અપ્રિલ ચલ રહાહૈ અમને અભીતક કોઈ લડકા દેખા નહિ અને દેખને કી કોસિસ ભી કી નહિ ?.સ્વામીજીએ કહ્યું લીખ લો ના હોવે તો મુજે બતાના.અને ખરેજ સરલાના લગ્ન જુલાઈ માં થઇ ગયા.એક જ છોકરો જોયો ને બન્નેને પસંદ પડી ગયો.ઉઠતા સ્વામીજીએ કહ્યું જ્યોતીષ વિદ્યામેં પઢે લિખે લોકો કા વિશ્વાસ જગાને કે લીયે મેં જગા જગા જાતા હું,મારી કને નવું નામ માગ્યું. સ્વામીજી પોતે M.A ( wIth eng.) હતા મેં રાજુમાંસાનું નામ તથા સરનામું આપ્યા.રાજુમાસાને તેમના પાર્ટનર થી છુટા થઇ પોતાની ફેક્ટરી કરવી હતી.સ્વામીજીએ તેમનો ભૂતકાળ બતાવ્યો અને નવી ફેક્ટરી થશે તેમ વિશ્વાસ થી કહ્યું.સ્વામીજીએ ઘણા ઓળખીતા ના ભવિષ્ય જોઈ આપ્યા અને બધાને વિસ્મય પમાડી દીધા આ વાતને બહુ સમય વીત્યા પછી માસાએ મારી પાસે સ્વામીજીનું સરનામું માગ્યું.મને ફક્ત એટલીજ ખબર હતી કે તેઓ બેલુર મઠ થી આવ્યા હતા.માસા બેલુર મઠ પોહચી ગયા.તપાસ કરતા માલમ પડ્યું કે સ્વામીજી ગુજરી ગયા.મારી ડાયરી જુનું ઘર કાઢતી વખતે ખોવાઈ ગઈ અને તેની સાથે પુછાયલા સવાલો પણ ભુલાઈ ગયા.મારા જીવનમાં આ અનેરો અનુભવ હતો.

વધુ આવતા અંકે ….
ધનંજય સુરતી

 

 

 

 

 

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.