મારી ડાયરીના પાના -દ્રશ્ય ૭ અને ૮

દ્રશ્ય 7-મુંબઈ આગમન

સવારે ચાર વાગે બોરિવલી સ્ટેશન આવી ગયું. ચહલપહલ વધી ગઈ, સામાન ની હેરાફેરી, કુલી ઓ ના અવાજ ને ચાઈની બુમો થી ઉંઘ ઊડી ગઈ. મોટાઈ તથા તેમનો ક્લાર્ક કાટવી અમોને શોધતા આવી ગયા. સમાન નીચે ઉતાર્યો. લગેજનો સમાન પણ ઉતરી ગયો. હવે લોકલ ગાડીની રાહ જોવાની. બહુ ભીડ નહોતી, ગાડી આવી કે સમાન ચઢાવી દીધો. બે કુલી ,કાટાવી મોટાઈ અમારી સાથે ચઢી ગયા. પાર્લાના સ્ટેશન પર સમાન ઉતારી કુલીએ માથે લીધો ને સ્ટેશન ની બહાર આવ્યા.

વરસાદ થંભી ગયો હતો. વાતાવરણ વાદળિયું હતું. પાર્લા કોઈ ગામડા જેવું લાગતું હતું.. ભરૂચ ને સારું કેહવડાવે તેવું હતું ના રિક્ષા કે ટેક્સી કે ઘોડાગાડી હતી. અમો સર્વે ચાલતા ઘરે પહોંચ્યા. સિવાય એક, બધા રસ્તા કાચા ને ખાબડ ખૂબડ હતા. માથેથી અવાર નવાર પ્લેન ઘરેરાટી બોલાવી પસાર થતા.મારો ભાઈ મનુ તે જોવામાં મશગૂલ હતો તેથી ચાલવામાં પાછળ પડી જતો. અને મોટાઈ ગુસ્સે થઇ જતા. વરસાદ થી જમીન પોચી થઇ ગઈ હતી. વળી ખાબડ ખૂબડ એટલે ચાલવામાં તકલીફ પડતી.

આખરે ઘર આવી ગયું. આઉટ હાઉસ હતું. બે ઓરડા નીચે તે હતા. એક હોલ ઉપર અને ફરતી ગેલરી હતા. નીચે બે રૂમ ને અડકીને વરંડો હતો. નીચેની બે રૂમ માં થી એક મકાન માલિક ના કબજામાં હતી. દાદર, સિમેન્ટ ના એક ઉપર એક અધ્ધર પગથીયા નો હતો. કઠેરો વળી ના ખખડધજ દડુંકા નો હતો. બાજુમાં શેડ અને બાવડી હતી. મકાન માલિક રામુજી ભગતના માણસો ત્યાં વહેલી સવારે ન્હાતા,  મનમાં એમ થતું કે ક્યાં ભરૂચનું આલીશાન મકાન અને ક્યાં આ સાંકડું ઘર, તેમાં દસ માણસો નો સમાવેશ. બહુ અઘરૂ ગણિત હતું.અમો ત્રણે મોટા છોકરા નીચેની રૂમમાં સુતા જે દિવસ દરમિયાન કિચન બની જતું. ભેજ બહુ હતો

મુંબઈ નું પરુ પણ અમારા એરીઆમાં લાઈટો ના હતી. મોટા ફાનસ તથા ભરૂચ થી લાવેલ મોટો કેરોસીન ટેબલ લૅમ્પ વાપરતા. દેડકા નું ડ્રાંઉ ડ્રાંઉ આખી રાત ચાલતું. . ક્યારેક સાપ પણ નીકળતા અને એક વાર તો પીળા રંગનો કલચરો મકાન ના પગથિયાં સુધી આવી ગયેલો. કદી નહિ જોયલું પ્રાણી અને વિચિત્ર અંગ જોઈ બધા ડરી ગયા ચીસો પડી ગઈ. પડોશી મગળાબેન તરત પારખી ગયા. બાજુના પ્લોટ માં ઝુપડીમાં રેહતો વાસુ દોડી આવ્યો અને કળચરો પકડી લઇ ગયો. અમારા લત્તા માં સ્ટ્રીટ લાઈટ એક સ્વપ્નું હતું આસપાસમાં રાઈસ ના ખેતર હતા. મચ્છર બહુ. મચ્છરદાની લગાવવા છતાં સવારે ઢગલો મચ્છર મચ્છરદાની માં જોતા. સંડાસ બે હતા અને બેઉ મકાનના ભાડૂત માટે કોમન હતા સંડાસ એક ખૂણામાં બહાર હતા. ચોગાન વચ્ચે એક ઝાડ હતું. સાવજી સ્વીપર હતો. મકાન તેમજ ચોગાન ની સાફ સૂફી કરતો. તેને અને તેના કુટુંબને રેહવા મકાન માલિકે તેને પરવાનગી આપી હતી. તેની ઝુપડી છેડે હતી અમારે નહાવા માટે ચોકડી હતી. તાંબા નો મોટો બંબો વરંડા પર રેહતો. પીતળનું મોટું પવાળું પણ વરંડામાં રેહતું. કનુંનું ઘોડિયું પણ ત્યાજ રેહતું કોલસા ની પીપ પણ બહાર રેહતી. તે વખતે ગેસ નહતો. ઘરમાં ચોકડીમાં નળ હતો. રસોઈ માટે ઉભું રસોડું નહતું. બા સગડી અને સ્ટવ વાપરતી. આમ દસ જણા નો પરિવાર રેહતો.મકાન માલિક નવો બંગલો બાંધતો હતો અને તેમાં અમને એક મોટો ફ્લેટ આપવાનું કહ્યું હતું પણ જેવો તૈયાર થયો ને સારો ભાવ આવ્યો કે રાતો રાત વેચી દીધો.વેચાણ લેનાર ગુજરાતી હતા. તેઓ શેર બજાર તેમજ મકાનની દલાલી કરતા. તેઓ અમારા સારા પડોશી બન્યા.

એક દિવસ અમો છોકરાઓ જમીને ઉપર હતા અને વરસાદ પડવા માંડ્યો. અને જોત જોતા માં મૂસળધાર થઇ ગયો સાથે પવન 120 માઈલ ની ઝડપે સરુ થયો. રૂમમાં બાર બારીઓ હતી. તેમાની ચાર સીમેન્ટની હતી. તેમાંથી પાણી આવ્યું. બાકીની લાકડા ની બારીઓ  બરાબર દેવાતી ન હતી તેમાંથી પણ પાણી આવ્યું અને ગૅલેરી કવર નહોતી તેમાંથી પાણી આવ્યું. રૂમ તળાવ થઇ ગયું. હવાથી પેટી ઓ પડી ગઈ. સામાન વેરવિખેર થઇ ગયો. વાસણો તરવા લાગ્યા. અમો ખાટલા પર પગ ઉપર કરી બેસી ગયા.વરસાદ થોભવા નું નામ ન લેતો.બલકે વધવા લાગ્યો.નીચેની રૂમમાં મોટાઈ દાદાજી તથા બાં હતા..તેમને અમારી સખ્ત ચિતા હતી.મકાન માલિક સર્વેની ખેરીઅત પૂછવા ડોકાયા, તેમણે બેરજીને મરવાડી માં કહ્યું છોકરા નીચે લઇ આવ. બેરજી એક પછી એકને ઉચકી નીચે લઇ ગયો.વરસાદ અને દાદર તેમજ રૂમ વચ્ચે ના અંતરે અમોને ભીજવી કાઢયા. વીજળી ના કડાકા હજુ ચાલુ હતા.આખી રાત વરસાદ પડ્યો. ઉપરનો રૂમ ખુલ્લોજ હતો. નીચેની રૂમમાં બ્લેન્કેટ પાથરી, સગડી ચેતતી રાખી આખી રાત બેઠા રહ્યા. મોડી સવારે વરસાદ થોભ્યો. બહાર નીકળી ને જોયું તો પાણી ગરમ કરવાનો બંબો ચોગાનમાં ફંગોળાયો હતો. કોલસા ની પીપ માં પાણી ભરાયું હતું. થોડા દિવસ પછી બધું રાબેતા મુજબ થઇ ગયું.

આ સંજોગોમાં નાનેરા ને બહુ સમાંળવા પડતા. જગા ની સંકડાશ બહુ પડતી. કનુ ત્યારે ફક્ત કેટલાક મહિના નો હતો. ભુપેન્દ્ર હજુ ચલતો નોતો…ઘસડી ને ખસતો ને વરંડા પર આવી બેસતો. પડોશી જોષી તેને શ્રી ગણેશ કહેતા. તે સાત વરસે ચાલણ ગાડી થી ચાલતો થયો. ત્યારે બાએ પુરી ઓ વેહ્ચી હતી. બા મરાઠી માં વાત સરસ કરતી.આથી મરાઠી પડોશી ખુબજ ખુશ હતા.

દ્રશ્ય 8-કોલેજ પ્રવેશ

કોલેજ માં એડમિશન મળી ગયું. સીડ્નેહમ અવલ નંબર ની કોલેજ ગણાય. પણ બરફી વાળા ની મદદથી પોદાર કોલેજમાં મને પ્રવેશ મળી ગયો. અને કોલેજ ચાલુ થઇ ગઈ. હાફ પેન્ટ શર્ટ બુટ મોજા અને સોલો હેટ પહેરી કોલેજમાં જતો. ઈગ્લીશ બોલવાનો કે લખવાનો મહાવરો ન હોવાથી થોડું અઘરું પડતું. અમુક પ્રોફેસર ના લેકચર માં બહુ સમજ પડતી નહિ. આથી બહુ કંટાળો આવતો. કેટલાના તો પીરીયડ ભરવા ગમતા નહિ. ત્યારે કોમન રૂમમાં આરામ ખુરસી પર આરામ કરતો. બહુ દોસ્તારો તો હતા નહિ તેથી બોરિંગ લાગતું. કોલેજ એક વાગે સરુ થતી ને ચાર વાગે છુટી જતી. ઘરે જઈ ચાહ પીતો પેપર વાંચતા ત્યાં સાંજ પડી જતી. રાત્રે લાઇટ ના હોવાથી વાંચવું બહુ ફાવતું નહિ.

અમારે ત્યાં રાત્રે આઠ વાગે જમવાનું થતું અને પાટલા માંડી જમી લેતા. મોટાઈ જલદી આવ્યા હોઈ તો તેઓ ખુરસી અને ટીપોઇ પર જમતા. બા તેમને જમાડતા. તેઓ જમીને ઉપર આવે થી અમો સર્વે તેમજ દાદાજી નીચે જમવા આવતા.બા બધાને જમાડતા ત્યાં સુધીમાં નવ ઉપર વાગી જતા પછી બા જમતી. અમો બધા જમીને ઉપર જતા.સાવજી અમારો ઘાટી હતો તેને રસોડું સાફ સૂફી માટે સોંપી દેતાં હું તથા મનુભાઈ ઉપર પથારીઓ પાથરતા.સાવજીની સાફ સુફી પછી મનુભાઈ રસોડું એકદમ લૂછી લાછી કોરું કરે અને પછી પથારી કરી મચ્છરદાની બાંધે. ત્યાં સુધી રાતના બાર વાગી જતા. મચ્છરદાની ને અડીને છ થી નવ ઇંચ ઉચો ઓટલો હતો જેના પર સાવજી વાસણ માજી ગોઠવતો. બહુ મોડું થતા વાંચવાનો સમય રહેતો નહિ.

આમ દિવસો વહી ગયા ને પરિક્ષા ઢુંકડી આવી ગઈ. કોલેજમાં એવી અફવા અવાર નવાર આવતી કે FY માં કોઈને નપાસ ન કરે. સીવીકસ એન્ડ એડમીનીસ્ત્રેશન માં શું વાંચવું તેની ગતાગમ પડતી નહિ. ને ઈંગ્લીશમાં પણ તેમજ હતું.પરીણામ એ આવ્યું કે તે બે વિષય માં ફેલ થયો. પારાવાર દુખ થયું. મોટાઇ એ રીપીટર તરીખે પાછું એડમિશન લેવડાવ્યું.પછી હું સતેજ થઇ ગયો. અને તે વર્ષે હું પાસ થઈ ગયો.મનુભાઈ તથા મહેશ પણ SSC માં પાસ થયા તેમને સીડ્નેહમ કોલેજમાં પ્રવેશ મળી ગયો. કોલેજ શરુ થઇ ગયી. વાંચવાનું સરુ કર્યું. પણ ઘરમાં મોકળાશ ન હતી. નાના ભાઈ બહેનની નિશાળ બેસતી તેમાં પડોશી ના છોકરા બાબો અને પન્ના પણ આવતા. કાઉપીચ વધી જતી. પણ એક વસ્તુ સારી બની કે મકાન માલિક જમનાદાસ પીસ્તોલવાળા અમારા ગામના હતા. તેમણે મોટાઈ ના કેહવાથી તેમના સામેના મકાનમાં ઉપરની એક નાની બંગલી કાઢી આપી. કોઈ પાઘડી નહિ ભાડું ફક્ત સાત રૂપિયા. અંદાજે 7’x 8′ નાની. પણ એમાં ત્રણ મોટા નું ભણવા નું ને સુવા નું થતું. બહુ સંકડાશ પડતી. તેમાં વળી દોસ્ત ઉપાધ્યાય વાચવા આવતા.પડોસી ટેમ્બુલકર ના ઘર ની ભણતી છોકેરીઓ કેબીનના દાદર નો ઉપયોગ કરતી હું ઇન્ટર માં વાંચતો. વસાવડા મારા તે વખતે ખાસ મિત્ર હતા. તેઓ પાર્લામાં જ રહેતા. તેમનું ઘર દ્વારકાધીસ મંદિર ની બાજુમાં હતું. તેમને તેમની દાદર નીચે પતરા ની રૂમ હતી. તેમાં બે ભાઈઓ સૂતા અને વાંચતા. એ વ્યવસ્થિત નોટ્સ લખતા. તેમનું લેખન તથા વાંચન ખુબજ સારું હતું. ઇન્ટર ની પરીક્ષા માં એ પાસ થયા ને હું નપાસ થયો. મને ઈંગ્લીશ ગ્રુપ માં ચાલીસ ટકા ના મળ્યા. ખુબજ અફસોસ થયો. રડું પણ આવ્યું. મેં તેમની બધી નોટ્સ કલેક્ટ કરી. કેબીન વ્યવસ્થિત કર્યું ને વાચવાનું ચાલુ કર્યું મોટાઈને ગુસ્સો ઘણો આવતો. તે મારી ફેલીયર બરદાસ્ત કરી શકતા નહિ. મેં મારી વાચન પદ્ધતિ બદલી નાખી. પરિણામ એ આવ્યું કે ટર્મિનલ માં ઘણા વિષય માં બહુ ટોપ માર્કસ આવ્યા. પ્રોફેસરે મારા પેપર ક્લાસ માં છોકરાઓ ને બતાવ્યાં આથી છોકરાઓ મારા પેપર જોવા અને ઘરે લઇ જવા માગતાં. હું આમ ઇન્ટર ની પરીક્ષામાં સારે માર્કે પાસ થયો. મનુભાઈ ને મહેશ પણ FY માં પાસ થયા. નાનાઓ પણ સ્કુલમાં પાસ થયા. અને ગાડી આગળ ચાલી. આથી મોટાઈ ના ટાટિયાં માં જોર આવતું

મોટાઈ સિગારેટ ખુબ પીતાં.. હવે ઠેરઠેર સિગારેટ ના ડબ્બા રાખતા. અંદર થી ખુશ રહેતા પણ બહાર બતાવતા નહિ. અમોને તો હમેશાં ધમકાવતા.

3 thoughts on “મારી ડાયરીના પાના -દ્રશ્ય ૭ અને ૮

  1. ન જોયેલું અને ન જાણેલું વાંચવા મળ્યું , ખાસ તો અમુક શબ્દ પ્રયોગ ખુબ વાસ્તવિક અને સ્વાભાવિક બોલચાલની ભાષામાં મુક્યા છે તે ગમ્યું આમ પણ જીવનની ડાયરીના પાના વાસ્વિકતા મૂકે તો જ માજા આવે એજ મૌલિકતા કહેવાય

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.